Kavram
Leidenschaft
- Yunanca
- pathos
- Latince
- passio; perturbatio
- Almanca
- Leidenschaft
- Fransızca
- passion
- İngilizce
- passion
- Türkçe
- tutku
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte tutku, bir şeye ya da birine güçlü ve sürekli bağlılıktır. Kant'ta (Antropoloji) tutku aklın bir hastalığıdır, heyecandan (Affekt) daha kalıcı ve daha tehlikelidir. Hegel'in Felsefî Bilimler Ansiklopedisinde (§ 473–474) tutku, pratik tinin bütünlüğünün birçok sınırlı belirlenimden tek birine konmasıdır; biçimi bakımından ne iyi ne kötüdür, yalnızca bir öznenin bütün canlı ilgisini bir içeriğe koyduğunu ifade eder.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Antik | Stoacılar | Aşırı ve akla aykırı ruh hareketi (pathos) | Cicero, Tusculanae Disputationes IV |
| 1798 | Kant | Aklın hastalığı; heyecandan kalıcı | Pragmatik Bakımdan Antropoloji |
| 1830 | Hegel | Bütün öznelliğin bir tikel içeriğe gömülmesi; büyük işlerin şartı | Felsefî Bilimler Ansiklopedisi § 473–474 |
Dönüşüm: Stoacı ve Kantçı gelenekte bastırılması gereken tutku, Hegel'de biçimi bakımından tarafsızlaşır ve tarihte büyük işlerin taşıyıcısı olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | pathos | Stoacılarda akla aykırı, aşırı ruh hareketi. |
| Latince | passio; perturbatio | Çekirdek tabloda Latince passio, perturbatio "hâl" ile karşılanır; Almanca Leidenschaft ise belirli bir içeriğe kesintisiz bağlanmış tutkudur. |
| Almanca / Fransızca | Leidenschaft / passion | |
| İngilizce | passion |
Türkçe karşılığı
tutku. "İhtiras" fazla olumsuz, "hâl" fazla geniştir; "tutku" hem bütün öznelliğin bir şeye bağlanmasını hem de büyük işlerin itici gücünü taşır. Affekt "heyecan" (Kant) ya da "duygulanım", Neigung "eğilim" (inclinatio), Trieb "dürtü" ayrıdır.
Hegel'in "Büyük hiçbir şey tutku olmadan başarılmamıştır" sözü, kelimenin olumsuz yükünü kaldırmayı gerektirir; "ihtiras" ya da "hırs" bu cümleyi bir suçlamaya çevirirdi.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Hegel, Ansiklopedi, § 473–474) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: tutkudur, tutkularını
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.