İçeriğe geç

Kavram

Leidenschaft

Yunanca
pathos
Latince
passio; perturbatio
Almanca
Leidenschaft
Fransızca
passion
İngilizce
passion
Türkçe
tutku

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte tutku, bir şeye ya da birine güçlü ve sürekli bağlılıktır. Kant'ta (Antropoloji) tutku aklın bir hastalığıdır, heyecandan (Affekt) daha kalıcı ve daha tehlikelidir. Hegel'in Felsefî Bilimler Ansiklopedisinde (§ 473–474) tutku, pratik tinin bütünlüğünün birçok sınırlı belirlenimden tek birine konmasıdır; biçimi bakımından ne iyi ne kötüdür, yalnızca bir öznenin bütün canlı ilgisini bir içeriğe koyduğunu ifade eder.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Antik Stoacılar Aşırı ve akla aykırı ruh hareketi (pathos) Cicero, Tusculanae Disputationes IV
1798 Kant Aklın hastalığı; heyecandan kalıcı Pragmatik Bakımdan Antropoloji
1830 Hegel Bütün öznelliğin bir tikel içeriğe gömülmesi; büyük işlerin şartı Felsefî Bilimler Ansiklopedisi § 473–474

Dönüşüm: Stoacı ve Kantçı gelenekte bastırılması gereken tutku, Hegel'de biçimi bakımından tarafsızlaşır ve tarihte büyük işlerin taşıyıcısı olur.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca pathos Stoacılarda akla aykırı, aşırı ruh hareketi.
Latince passio; perturbatio Çekirdek tabloda Latince passio, perturbatio "hâl" ile karşılanır; Almanca Leidenschaft ise belirli bir içeriğe kesintisiz bağlanmış tutkudur.
Almanca / Fransızca Leidenschaft / passion
İngilizce passion

Türkçe karşılığı

tutku. "İhtiras" fazla olumsuz, "hâl" fazla geniştir; "tutku" hem bütün öznelliğin bir şeye bağlanmasını hem de büyük işlerin itici gücünü taşır. Affekt "heyecan" (Kant) ya da "duygulanım", Neigung "eğilim" (inclinatio), Trieb "dürtü" ayrıdır.

Hegel'in "Büyük hiçbir şey tutku olmadan başarılmamıştır" sözü, kelimenin olumsuz yükünü kaldırmayı gerektirir; "ihtiras" ya da "hırs" bu cümleyi bir suçlamaya çevirirdi.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Hegel, Ansiklopedi, § 473–474) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: tutkudur, tutkularını

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.