İçeriğe geç

Kavram

ius necessitatis

Yunanca
ἀνάγκη (anankē)
Latince
ius necessitatis
Almanca
Notrecht
Fransızca
droit de nécessité
İngilizce
right of necessity
Türkçe
zaruret hakkı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "zor durumda kalınca başvurulan istisna". Hegel'de hayat, tabiî iradenin çıkarlarının toplu bütünlüğüdür; en son tehlikede hayatın başkasının mülkiyetine karşı ileri sürdüğü hak, soyut hukuk ile refahın çatıştığı, ikisinin de tek başına yetmediğinin görüldüğü yerdir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
13. yy Thomas Aquinas Aşırı zarurette her şey ortaktır Summa theologiae II-II, q. 66, a. 7
1625 Grotius Ius necessitatis: zarurette mülkiyetten önceki ortak kullanım hakkı canlanır De iure belli ac pacis II 2, 6
1797 Kant Nothrecht: cezalandırılamaz ama haklı olmayan fiil Hukuk Öğretisinin Metafizik İlkeleri, Giriş'e Ek II
1820 Hegel Hayatın mülkiyete karşı hakkı; hukukun ve refahın sonluluğu Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 127–128

Dönüşüm: Mülkiyetten önceki ortaklığın geri dönüşünden (Thomas, Grotius) ve cezasız ama haksız bir istisnadan (Kant), soyut hukukun kendi sınırını gösteren bir hakka (Hegel).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀνάγκη (anankē) Zorunluluk, darlık; "zaruret kanun tanımaz" düşüncesinin Yunanca kökü.
Latince ius necessitatis Ortaçağ deyişi necessitas non habet legem "zaruret kanun tanımaz"; beneficium competentiae "geçim payı lütfu" Roma hukukundan.
Almanca / Fransızca Notrecht / droit de nécessité Kant, Hukuk Öğretisine Giriş'e Ek II; Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 127–128.
İngilizce right of necessity

Türkçe karşılığı

zaruret hakkı. Notrecht (Kant: Nothrecht) "zaruret hakkı", Not "zaruret"; Billigkeit "hakkaniyet" aequitas, Wohltat der Kompetenz "geçim payı lütfu" ayrıca bağlanmaz.

Kant'ta zaruret hakkı "çift anlamlı hukuk"tur: kendi hayatını kurtarmak için başkasının hayatına dokunan cezalandırılamaz ama haklı da değildir. Hegel ise onu hakkaniyet olarak değil, hak olarak tanır: hayatın, varoluşun sonsuz ihlâli karşısında mülkiyetin sınırlı ihlâli ağır basmaz. Zaruret hem soyut hukukun hem refahın sonluluğunu açığa vurur ve iyiye geçişi hazırlar.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Grundlinien der Philosophie des Rechts, § 127) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zaruret hakkı

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.