İçeriğe geç

Kavram

ius cosmopoliticum

Latince
ius cosmopoliticum
Almanca
Weltbürgerrecht; weltbürgerliches Recht
Fransızca
droit cosmopolitique
İngilizce
cosmopolitan right
Türkçe
dünya vatandaşlığı hukuku

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "kozmopolit" her yere ait olan, yurt tanımayan kişidir. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, § 62, AA06.352–353) dünya vatandaşlığı hukuku, kamu hukukunun devlet hukuku ve halklar hukukundan sonraki üçüncü kesimidir. Yeryüzünün küre biçimi bütün halkları sınırlı bir toprak topluluğu içine kapatır; bu topluluk zilyetliğin hukukî topluluğu (communio) değil, mümkün karşılıklı etkinin topluluğudur (commercium). Buradan herkesin kendini başkalarıyla alışverişe önerme ve yabancı tarafından düşman gibi karşılanmama hakkı çıkar. Bu hak başka halkların topraklarını zorla ya da onların bilgisizliğinden yararlanarak ele geçirmeyi meşru kılmaz; Kant bunu sömürgecilik eleştirisinde açıkça söyler.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Diogenes, Stoacılar dünya vatandaşı (kosmopolitēs) olarak bilge —
1539 Vitoria ius communicationis: halkların birbirine gidip gelme hakkı —
1795 Kant Ebedî Barış, üçüncü kesin madde: evrensel konukseverlik —
1797 Kant kamu hukukunun üçüncü kesimi; ziyaret hakkı, yerleşme hakkı değil Ahlâk Metafiziği, § 62 (AA06.352–353)

Dönüşüm: Ahlâkî bir idealden (bilgenin dünya vatandaşlığı) hukukî bir ilkeye (halkların alışveriş hakkı).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince ius cosmopoliticum Yunanca kosmopolitēs "dünya vatandaşı"; Kant'ın Latince karşılığı
Almanca Weltbürgerrecht Weltbürger "dünya vatandaşı"; Erdbürger "yeryüzü vatandaşı"
Fransızca droit cosmopolitique —
İngilizce cosmopolitan right

Türkçe karşılığı

dünya vatandaşlığı hukuku. "kozmopolit hukuk" de denebilir; Türkçe okur için açık olan seçildi

Kant'ta bu hukuk bir dünya devletinin hukuku değildir; halkların ve tek tek insanların birbirleriyle alışverişe girmeyi deneme hakkıdır. Konaklama ya da yerleşme hakkı (ius incolatus) içermez; yalnızca ziyaret hakkıdır.

Atıf ve kaynak notu

Kant bu ilkenin "filantropik (etik) değil, hukukî" olduğunu vurgular; dostluk değil, barışçı bir topluluk ister.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dünya vatandaşlığı hukuku, dünya vatandaşlığı

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.