Kavram
idea aesthetica
- Latince
- idea aesthetica
- Almanca
- ästhetische Idee
- Fransızca
- idée esthétique
- İngilizce
- aesthetic idea
- Türkçe
- estetik idea
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde yok; Kant'ın teknik terimi. Dehanın asıl yetisi estetik ideaları sunma yetisidir; estetik anlamda "tin" (Geist) bu yetinin zihni canlandıran ilkesidir. Estetik atribüler (Jüpiter'in kartalı gibi) estetik ideanın taşıyıcılarıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1750 | Baumgarten | Aesthetica: duyusal bilginin ilmi; "zengin" (ubertas) tasavvurlar | — |
| 1790 | Kant | Kavrama sığmayan, düşünceyi sınırsızca genişleten hayal gücü tasavvuru; dehanın konusu | Yargı Gücünün Eleştirisi § 49 (AA05.314) |
Dönüşüm: Platon'un aşkın ideasından Kant'ın akıl ideasına, oradan da kavramın değil görünün aşırılığını taşıyan estetik ideaya; sonraki estetik kuramlarda (Schiller, Hegel) sanatın "duyusal görünüşteki idea" olarak anlaşılmasına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | idea Platon'dan gelir; aisthētikos "duyuya ait" |
| Latince | idea aesthetica | Kant'ın terimi için kurulmuş Latince ad; Baumgarten'ın aesthetica'sına bağlanır |
| Almanca / Fransızca | ästhetische Idee / idée esthétique | Kant, KdU § 49 |
| İngilizce | aesthetic idea |
Türkçe karşılığı
estetik idea. Rakipler: "estetik fikir" (Kant'ta Idee bu projede "idea"dır, "fikir" gündelik anlama kayar), "estetik ide". Vernunftidee "akıl ideası" ile bilinçli olarak simetrik tutulmuştur
Kant'ta estetik idea, "pek çok şey düşünmeye yol açan, ama hiçbir belirli kavramın kendisine yeterli olamadığı" hayal gücü tasavvurudur. Akıl ideasının karşılığıdır (Pendant): Akıl ideası, hiçbir görünün yeterli olamadığı bir kavram; estetik idea, hiçbir kavramın yeterli olamadığı bir görüdür.
Atıf ve kaynak notu
Estetik idea bilgi vermez; bilgi güçlerini öznel olarak canlandırır. Kant'ta "idea" adını iki gerekçeyle hak eder: deneyimin ötesine yönelmesi ve hiçbir kavramın ona yetmemesi.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: estetik ideaları, estetik idealar
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.