Kavram
hierarchia
- Yunanca
- ἱεραρχία (hierarkhia)
- Latince
- hierarchia
- Almanca
- Hierarchie
- Fransızca
- hiérarchie
- İngilizce
- hierarchy
- Türkçe
- hiyerarşi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Dionysios'tan önce kelime yok denecek kadar azdır. Gök Hiyerarşisi III'te tarifi verilir: "kutsal bir düzen, epistēmē ve etkinlik; elden geldiğince Tanrı'ya benzeşir." Amaç Tanrı'ya benzemek ve birleşmektir; yöntem her mertebenin aldığı ışığı sonrakine aktarmasıdır. Bugünkü anlamı ise bu kutsal düzenin kurumsal artığıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 5.–6. yy | Pseudo-Dionysios | dokuz melek mertebesi üç üçlü dizilişte; kilise hiyerarşisi bunun sureti | Dionysios, Gök Hiyerarşisi |
| 5.–6. yy | Pseudo-Dionysios, Kilise Hiyerarşisi | üç ayin (aydınlanma, Evharistiya, kutsal yağ), üç rahiplik düzeni (hiyerark, rahip, hizmetli), üç ayinden geçen düzen (arınanlar, kutsal halk, keşişler); Sözler onun ousia'sıdır | Dionysios, Kilise Hiyerarşisi |
Dönüşüm: Kutsal ilkeyle yönetimden, her türlü dereceli yönetim düzenine: "ışığın aktarılması" anlamı kaybolup "üst-ast" anlamı kalır.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἱεραρχία (hierarkhia) | hieros "kutsal" + arkhē "ilke, yönetim"; kelimeyi felsefî terim olarak Dionysios kurar |
| Latince | hierarchia | Eriugena ve Sarrazin çevirileriyle Latin Ortaçağa geçer |
| Almanca / Fransızca | Hierarchie / hiérarchie | |
| İngilizce | hierarchy |
Türkçe karşılığı
hiyerarşi. rakipler: kutsal yönetim, mertebeler düzeni (açıklayıcı ama terim olamaz), silsile (sıralamayı verir, kutsal ilkeyi vermez). Kelime Türkçede yerleşik olduğu için korundu; ama bugünkü "emir komuta zinciri" anlamı burada yoktur
Atıf ve kaynak notu
Yeni Platoncu sudûr şeması (Proklos) burada Hristiyan melek bilimine çevrilmiştir; kelime Dionysios'un, yapı ise büyük ölçüde Proklos'undur.
Açtığı problem
- aracılık Tanrı'nın doğrudan bilinmesiyle bağdaşır mı? Bkz. Gök Hiyerarşisi IV: teofaniler melekler aracılığıyla
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hiyerarşinin, hiyerarşiydi, hiyerarşisine
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.