İçeriğe geç

Kavram

figura syllogismi

Yunanca
σχῆμα (skhēma); τρόπος (tropos)
Latince
figura syllogismi; modus syllogismi
Almanca
Schlussfigur, Modus
Fransızca
figure du syllogisme, mode
İngilizce
figure of the syllogism
Türkçe
şekil; mod

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Figura gündelikte biçim demektir. Mantıkta üç terimin dizilişi: Birinci şekilde orta terim birine konu, ötekine yüklem; ikincide ikisine yüklem; üçüncüde ikisine konudur. Uçlar büyük ve küçük uç diye adlandırılır. Her şeklin altında kıyas modları bulunur: "Modlar şekillerin altında, türlerin cinslerinin altında bulunduğu gibi bulunur."

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles üç şekil, dört, dört ve altı mod Birinci Analitikler I 4–6
MÖ 4.–3. yy Theophrastos, Eudemos birinci şekle beş mod ekleri Boethius'un aktarımı
3. yy Porphyrios Theophrastos'un eklerini onaylar; üçüncü şekle yedinci mod Boethius'un aktarımı
6. yy Boethius 9 + 4 + 6 (7) mod; ikinci ve üçüncü şekil çevirme ve imkânsızlıkla birinciye çözülür De syllogismo categorico

Dönüşüm: Aristoteles'in modları sonraki öğretide ezberlenen bir tabloya dönüşür; Boethius bu dönüşümün Latince kapısıdır.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca σχῆμα (skhēma); τρόπος (tropos) Aristoteles, Birinci Analitikler I 4–6: üç şekil
Latince figura; modus Boethius, De syllogismo categorico II: şekil cinse, mod türe benzer
Almanca / Fransızca Schlussfigur, Modus / figure, mode
İngilizce figure of the syllogism

Türkçe karşılığı

şekil; mod. rakipler: "kip" (mod için; propositio modalis ile karışır, bu yüzden "mod" tercih edildi), "darp" (klasik mantık dili, bugün kapalı). "Figür" retorikteki figura için ayrıldı

Şekil orta terimin konumuna, mod önermelerin nicelik ve niteliğine bakar; "şekil" kelimesi bu ayrımı görsel bir benzetmeyle taşır.

Atıf ve kaynak notu

"Mod" (tropos) kelimesi Aristoteles'te henüz sonraki teknik anlamıyla yerleşik değildir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şekillerine, modu, şekil, şekilleri

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.