Kavram
Enumeratio
- Yunanca
- ἐπαγωγή (epagoge)
- Latince
- enumeratio; enumeratio sive inductio
- Almanca
- Aufzählung
- Fransızca
- dénombrement
- İngilizce
- enumeration
- Türkçe
- sayım
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte sayıp dökmek. Descartes'ta sayım, "ortaya konan herhangi bir soruyla ilgili her şeyin öyle özenli ve titiz bir araştırmasıdır ki, ondan hiçbir şeyi yanlışlıkla atlamadığımız sonucunu kesin ve apaçık biçimde çıkarabiliriz" (Regulae VII). Sezgi ve çıkarımın yanında ilmin tamamlanması için gereklidir: Uzun çıkarım zincirlerinde belleğin zayıflığını, düşüncenin kesintisiz hareketiyle telafi eder; aranan şey bulunamasa bile, onun hiçbir bilinen yoldan bulunamayacağını bilmemizi sağlar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Epagoge: tikellerden tümele geçiş | Topika I 12 |
| y. 1628 | Descartes | Soruyla ilgili her şeyin eksiksiz ve düzenli gözden geçirilmesi | Zihnin Yönetimi İçin Kurallar VII |
| 1637 | Descartes | Dördüncü kural: "hiçbir şeyi atlamadığımdan emin olacağım kadar eksiksiz sayımlar" | Yöntem Üzerine Konuşma II |
Dönüşüm: Genellemeye giden istikra, Descartes'ta kesinliği güvenceye alan eksiksiz yoklamaya dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐπαγωγή (epagoge) | Descartes enumeratio'yu inductio ile bir tutar; geleneksel karşılığı epagoge'dir. |
| Latince | enumeratio | e-numerare "tek tek saymak". Regulae VII: "sayım, yani istikra". |
| Almanca / Fransızca | Aufzählung / dénombrement | |
| İngilizce | enumeration |
Türkçe karşılığı
sayım. "Döküm, tüketme" de denebilirdi; Descartes'ın vurgusu her şeyi tek tek gözden geçirip hiçbirini atlamamaktır, bu yüzden "sayım". Discours'un dördüncü kuralındaki dénombrements da budur.
Descartes'ın inductio'su genellemeye varan istikra değil, bir soruyla ilgili her şeyi eksiksiz gözden geçiren yoklamadır. "İstikra" karşılığı korunur, ama okur onu "tam istikra" anlamında okumalıdır.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Regulae VII) açılmış nottur. Aristoteles atfı metinle karşılaştırılmadan verilmiştir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sayımla
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.