İçeriğe geç

Kavram

Enumeratio

Yunanca
ἐπαγωγή (epagoge)
Latince
enumeratio; enumeratio sive inductio
Almanca
Aufzählung
Fransızca
dénombrement
İngilizce
enumeration
Türkçe
sayım

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte sayıp dökmek. Descartes'ta sayım, "ortaya konan herhangi bir soruyla ilgili her şeyin öyle özenli ve titiz bir araştırmasıdır ki, ondan hiçbir şeyi yanlışlıkla atlamadığımız sonucunu kesin ve apaçık biçimde çıkarabiliriz" (Regulae VII). Sezgi ve çıkarımın yanında ilmin tamamlanması için gereklidir: Uzun çıkarım zincirlerinde belleğin zayıflığını, düşüncenin kesintisiz hareketiyle telafi eder; aranan şey bulunamasa bile, onun hiçbir bilinen yoldan bulunamayacağını bilmemizi sağlar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Epagoge: tikellerden tümele geçiş Topika I 12
y. 1628 Descartes Soruyla ilgili her şeyin eksiksiz ve düzenli gözden geçirilmesi Zihnin Yönetimi İçin Kurallar VII
1637 Descartes Dördüncü kural: "hiçbir şeyi atlamadığımdan emin olacağım kadar eksiksiz sayımlar" Yöntem Üzerine Konuşma II

Dönüşüm: Genellemeye giden istikra, Descartes'ta kesinliği güvenceye alan eksiksiz yoklamaya dönüşür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐπαγωγή (epagoge) Descartes enumeratio'yu inductio ile bir tutar; geleneksel karşılığı epagoge'dir.
Latince enumeratio e-numerare "tek tek saymak". Regulae VII: "sayım, yani istikra".
Almanca / Fransızca Aufzählung / dénombrement
İngilizce enumeration

Türkçe karşılığı

sayım. "Döküm, tüketme" de denebilirdi; Descartes'ın vurgusu her şeyi tek tek gözden geçirip hiçbirini atlamamaktır, bu yüzden "sayım". Discours'un dördüncü kuralındaki dénombrements da budur.

Descartes'ın inductio'su genellemeye varan istikra değil, bir soruyla ilgili her şeyi eksiksiz gözden geçiren yoklamadır. "İstikra" karşılığı korunur, ama okur onu "tam istikra" anlamında okumalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Regulae VII) açılmış nottur. Aristoteles atfı metinle karşılaştırılmadan verilmiştir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sayımla

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.