İçeriğe geç

Kavram

Attributum

Latince
attributum; praecipuum attributum
Almanca
Attribut
Fransızca
attribut
İngilizce
attribute
Türkçe
sıfat; asıl sıfat

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde bir şeye yakıştırılan özellik. Descartes'ta bir cevheri tanımamızı sağlayan şey: hiçliğin sıfatı olmayacağı için, bir sıfat kavradığımız yerde bir cevherin bulunduğunu çıkarırız (I 52). Asıl sıfat cevherin tabiatını oluşturur; öteki her şey onun tarzıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
13. yy Skolastik Tanrı'nın sıfatları (attributa divina) Thomas, Summa theologiae I 13
1644 Descartes Cevherin asıl sıfatı: düşünce ve uzam Felsefenin İlkeleri I 53
1677 Spinoza Aklın cevherin özünü oluşturan olarak kavradığı şey; tek cevherin sonsuz sıfatı Ethica I, tarif 4

Dönüşüm: Tanrı'nın adlarından, cevherin özünü oluşturan temel belirlenime.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Skolastik Latincedir; attribuere "yüklemek, vermek" fiilinden.
Latince attributum; praecipuum attributum (asıl sıfat) Descartes'ta cevherde bulunan ve değişmeyen şey; cevherin değişmesi bakımından modus (tarz), adlandırılması bakımından qualitas (keyfiyet) denen şeyin genel adı (Principia I 56). Her cevherin tabiatını ve özünü oluşturan bir asıl sıfatı vardır: zihninki düşünce, cisminki uzam (I 53).
Almanca / Fransızca Attribut / attribut Felsefenin İlkeleri I 22, 53–57.
İngilizce attribute

Türkçe karşılığı

sıfat; asıl sıfat. "Yüklem" mantık terimiyle (praedicatum) karışır; "nitelik" qualitas "keyfiyet" ile çakışır. Tanrı'ya yüklenen attributa Dei için Türkçede yerleşik olan "sıfat" seçildi.

"Sıfat" kelimesi kelâmdaki Tanrı'nın sıfatlarını çağrıştırır; Descartes bu kullanımı bilerek sürdürür (Tanrı'da tarz ya da keyfiyet değil, yalnız sıfat vardır, I 56). Yaratılmış şeylerde ise asıl sıfat cevherden yalnız kavramca ayrıdır (I 62–63).

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sıfat, sıfatlarla, sıfatlarını

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.