Kavram
Attributum
- Latince
- attributum; praecipuum attributum
- Almanca
- Attribut
- Fransızca
- attribut
- İngilizce
- attribute
- Türkçe
- sıfat; asıl sıfat
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde bir şeye yakıştırılan özellik. Descartes'ta bir cevheri tanımamızı sağlayan şey: hiçliğin sıfatı olmayacağı için, bir sıfat kavradığımız yerde bir cevherin bulunduğunu çıkarırız (I 52). Asıl sıfat cevherin tabiatını oluşturur; öteki her şey onun tarzıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 13. yy | Skolastik | Tanrı'nın sıfatları (attributa divina) | Thomas, Summa theologiae I 13 |
| 1644 | Descartes | Cevherin asıl sıfatı: düşünce ve uzam | Felsefenin İlkeleri I 53 |
| 1677 | Spinoza | Aklın cevherin özünü oluşturan olarak kavradığı şey; tek cevherin sonsuz sıfatı | Ethica I, tarif 4 |
Dönüşüm: Tanrı'nın adlarından, cevherin özünü oluşturan temel belirlenime.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Skolastik Latincedir; attribuere "yüklemek, vermek" fiilinden. |
| Latince | attributum; praecipuum attributum (asıl sıfat) | Descartes'ta cevherde bulunan ve değişmeyen şey; cevherin değişmesi bakımından modus (tarz), adlandırılması bakımından qualitas (keyfiyet) denen şeyin genel adı (Principia I 56). Her cevherin tabiatını ve özünü oluşturan bir asıl sıfatı vardır: zihninki düşünce, cisminki uzam (I 53). |
| Almanca / Fransızca | Attribut / attribut | Felsefenin İlkeleri I 22, 53–57. |
| İngilizce | attribute |
Türkçe karşılığı
sıfat; asıl sıfat. "Yüklem" mantık terimiyle (praedicatum) karışır; "nitelik" qualitas "keyfiyet" ile çakışır. Tanrı'ya yüklenen attributa Dei için Türkçede yerleşik olan "sıfat" seçildi.
"Sıfat" kelimesi kelâmdaki Tanrı'nın sıfatlarını çağrıştırır; Descartes bu kullanımı bilerek sürdürür (Tanrı'da tarz ya da keyfiyet değil, yalnız sıfat vardır, I 56). Yaratılmış şeylerde ise asıl sıfat cevherden yalnız kavramca ayrıdır (I 62–63).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sıfat, sıfatlarla, sıfatlarını
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.