Kavram
Distinctio realis
- Latince
- distinctio realis; unio mentis et corporis
- Almanca
- reale Unterscheidung
- Fransızca
- distinction réelle
- İngilizce
- real distinction
- Türkçe
- reel ayrım; gerçekten ayrı olmak
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde iki şeyin birbirinden farklı olması. Descartes'ta, düşünen şey ile yer kaplayan şeyin, her biri ötekisiz açık ve seçik kavranabildiği için iki ayrı cevher olması; bundan zihnin bedensiz var olabileceği sonucu çıkar (ruhun ölümsüzlüğüne giden yol). Acı, açlık, susuzluk gibi duyumlar ise bu iki cevherin birleşmesinden doğan karışık düşünme tarzlarıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 13–16. yy | Skolastik (Duns Scotus, Suárez) | Reel, tarzî ve kavramsal ayrım | Disputationes metaphysicae VII |
| 1641 | Descartes | Zihin ile bedenin reel ayrımı ve birleşmesi | Meditasyonlar VI |
| 1643 | Elisabeth – Descartes | Ayrı cevherler nasıl etkileşir? | Mektuplar |
| 1677 | Spinoza | Tek cevherin iki sıfatı | Ethica II |
Dönüşüm: Skolastik bir sınıflamadan, modern zihin-beden sorununun başlangıç noktasına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Skolastik bir terimdir. |
| Latince | distinctio realis; revera distinctus; reali mentis a corpore distinctione (VI. Meditasyonun başlığı) | Skolastikte üç ayrım: distinctio realis (iki şey arasında), modalis (şeyle tarzı arasında), rationis (yalnız kavramca, sola ratione). Descartes ölçütü: birini öteki olmadan açık ve seçik anlayabiliyorsam, Tanrı onları ayrı ayrı koyabilir. |
| Almanca / Fransızca | reale Unterscheidung / distinction réelle | İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar VI. |
| İngilizce | real distinction |
Türkçe karşılığı
reel ayrım; gerçekten ayrı. "Gerçek ayrım" da denebilir; başlıkta "reel olarak ayrı", metinde "gerçekten ayrı" kullanıldı. Tarzların şeyden ayrılışı "tarz ayrımı"; korumanın yaratmadan ayrılışı "yalnız kavramca" (III).
"Reel ayrım" iki cevher arasındadır; zihnin bedenden ayrı olması onların ayrı yaşadığı anlamına gelmez. Aynı meditasyon, zihnin bedende gemideki gemici gibi değil, onunla "adeta karışmış" tek bir şey olarak bulunduğunu (birleşme, unio) da söyler. Ayrım ve birleşme birlikte okunmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: gerçekten ayrı, birleşmesinden, Reel ayrım
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.