İçeriğe geç

Kavram

Distinctio realis

Latince
distinctio realis; unio mentis et corporis
Almanca
reale Unterscheidung
Fransızca
distinction réelle
İngilizce
real distinction
Türkçe
reel ayrım; gerçekten ayrı olmak

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde iki şeyin birbirinden farklı olması. Descartes'ta, düşünen şey ile yer kaplayan şeyin, her biri ötekisiz açık ve seçik kavranabildiği için iki ayrı cevher olması; bundan zihnin bedensiz var olabileceği sonucu çıkar (ruhun ölümsüzlüğüne giden yol). Acı, açlık, susuzluk gibi duyumlar ise bu iki cevherin birleşmesinden doğan karışık düşünme tarzlarıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
13–16. yy Skolastik (Duns Scotus, Suárez) Reel, tarzî ve kavramsal ayrım Disputationes metaphysicae VII
1641 Descartes Zihin ile bedenin reel ayrımı ve birleşmesi Meditasyonlar VI
1643 Elisabeth – Descartes Ayrı cevherler nasıl etkileşir? Mektuplar
1677 Spinoza Tek cevherin iki sıfatı Ethica II

Dönüşüm: Skolastik bir sınıflamadan, modern zihin-beden sorununun başlangıç noktasına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Skolastik bir terimdir.
Latince distinctio realis; revera distinctus; reali mentis a corpore distinctione (VI. Meditasyonun başlığı) Skolastikte üç ayrım: distinctio realis (iki şey arasında), modalis (şeyle tarzı arasında), rationis (yalnız kavramca, sola ratione). Descartes ölçütü: birini öteki olmadan açık ve seçik anlayabiliyorsam, Tanrı onları ayrı ayrı koyabilir.
Almanca / Fransızca reale Unterscheidung / distinction réelle İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar VI.
İngilizce real distinction

Türkçe karşılığı

reel ayrım; gerçekten ayrı. "Gerçek ayrım" da denebilir; başlıkta "reel olarak ayrı", metinde "gerçekten ayrı" kullanıldı. Tarzların şeyden ayrılışı "tarz ayrımı"; korumanın yaratmadan ayrılışı "yalnız kavramca" (III).

"Reel ayrım" iki cevher arasındadır; zihnin bedenden ayrı olması onların ayrı yaşadığı anlamına gelmez. Aynı meditasyon, zihnin bedende gemideki gemici gibi değil, onunla "adeta karışmış" tek bir şey olarak bulunduğunu (birleşme, unio) da söyler. Ayrım ve birleşme birlikte okunmalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: gerçekten ayrı, birleşmesinden, Reel ayrım

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.