Kavram
anthropomorphismus
- Yunanca
- ἀνθρωπομορφισμός (anthrōpomorphismos)
- Latince
- anthropomorphismus
- Almanca
- Anthropomorphismus
- Fransızca
- anthropomorphisme
- İngilizce
- anthropomorphism
- Türkçe
- antropomorfizm
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte hayvanlara ya da eşyaya insan özellikleri yüklemek. Kant'ta teolojik bir sorun: Deist kavram saftır ama boştur; teist kavram belirlidir ama antropomorfiktir. Çözüm, belirlemeyi şeyin kendisine değil, ilişkiye yöneltmektir (analogia).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Antik | Ksenophanes | Tanrıları insana benzetmenin eleştirisi | fragmanlar |
| 1779 | Hume | Teizmin antropomorfizmden ayrılamazlığı | Dialogues concerning Natural Religion |
| 1783 | Kant | Dogmatik / sembolik antropomorfizm ayrımı | Prolegomena AA04.356–359 |
Dönüşüm: Putperestlik eleştirisinden, Tanrı hakkında konuşmanın dilinin (analojik dilin) sınırlarına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀνθρωπόμορφος | anthrōpos "insan" ve morphē "biçim": insan biçimli. Kilise babalarında Tanrı'ya beden yükleyen tarikat (anthropomorphitae). |
| Latince | anthropomorphismus | Yeni Latince kuruluş. |
| Almanca / Fransızca | Anthropomorphismus / anthropomorphisme | Prolegomena § 57–58 (AA04.356–359). |
| İngilizce | anthropomorphism |
Türkçe karşılığı
antropomorfizm. "İnsan biçimcilik" ve "insanbiçimcilik" denendi; kelime Türkçede yerleşik olduğu için korunur. Kant'ın dogmatischer / symbolischer Anthropomorphismus ayrımı "dogmatik / sembolik antropomorfizm" diye verilir.
Kant'ta terim yalnızca Tanrı'ya insan biçimi yüklemeyi değil, en yüksek varlığı insan anlama yetisi ve iradesinden ödünç alınmış özelliklerle belirlemeyi anlatır. Hume'a göre teizm bundan kurtulamaz; Kant ise dogmatik antropomorfizmi (Tanrı'nın kendinde ne olduğunu belirleme) reddedip sembolik antropomorfizme (yalnızca Tanrı'nın dünyayla ilişkisini analojiyle ifade eden dil) izin verir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: antropomorfizme, insan biçimindeki
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.