İçeriğe geç
Philon

Philon

Devler Üzerine

De Gigantibus

girişPhilon: Devler Üzerine

giriş

ΦΙΛΩΝΟΣ ΠΕΡΙ ΓΙΓΑΝΤΩΝ

1"İnsanlar yeryüzünde çoğalmaya başlayınca kızları doğdu" (Tekvin 6:1). Bence şu soruyu sormaya değer: Nuh ve oğulları doğduktan sonra soyumuz neden çoğalıp kalabalıklaşıyor? Ama sebebini göstermek belki de zor değil: Ender olan ne zaman ortaya çıksa, zıttının pek bol olduğu görülür.

1

„Καὶ δὴ ἐγένετο, ἡνίκα ἤρξαντο οἱ ἄνθρωποι πολλοὶ γίνεσθαι ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ θυγατέρες ἐγεννήθησαν αὐτοῖς“ (Gen. 6,1). ἄξιον οἶμαι διαπορῆσαι, διὰ τί μετὰ τὴν Νῶε καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ γένεσιν εἰς πολυανθρωπίαν ἐπιδίδωσιν ἡμῶν τὸ γένος. ἀλλ’ ἴσως οὐ χαλεπὸν ἀποδοῦναι τὴν αἰτίαν· ἀεὶ γὰρ ἐπειδὰν τὸ σπάνιον φανῇ, πάμπολυ τὸ ἐναντίον εὑρίσκεται.

2Nitekim bir kişinin iyi yaradılışı binlercesinin kötü yaradılışını gözler önüne serer. Sanat ve epistēmē sahibi, iyi ve güzel olanlar da azdır; ama sanattan ve epistēmēden yoksun olanların, adaletsizlerin, kısacası kötülerin gölgede kalmış sonsuz kalabalığını onlar gün yüzüne çıkarır.

2

ἑνὸς οὖν εὐφυΐα τὴν περὶ μυρίους διαδείκνυσιν ἀφυΐαν, καὶ τὰ τεχνικὰ μέντοι καὶ ἐπιστημονικὰ καὶ ἀγαθὰ καὶ καλὰ ὄντα ὀλίγα τὴν τῶν ἀτέχνων καὶ ἀνεπιστημόνων καὶ ἀδίκων καὶ συνόλως φαύλων ἄπειρον ὅσην πληθὺν ἐπεσκιασμένην ἀποφαίνει.

3Görmüyor musun, evrende de güneş tek olduğu hâlde karaya ve denize yayılmış sayısız ve koyu karanlığı aydınlatıp dağıtır? Öyleyse adil Nuh'un ve oğullarının doğuşunun adaletsizlerin çokluğunu ortaya koyması da yerindedir; çünkü zıtlar tabiatça en iyi zıtlarıyla tanınır.

3

οὐχ ὁρᾷς ὅτι καὶ ἐν τῷ παντὶ ἥλιος εἷς ὢν τὸ μυρίον καὶ βαθὺ σκότος κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν κεχυμένον ἐπιλάμψας ἀνασκίδνησιν; εἰκότως οὖν καὶ ἡ τοῦ δικαίου Νῶε γένεσις καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ τοὺς ἀδίκους πολλοὺς διασυνίστησι· τῷ γὰρ ἐναντίῳ τὰ ἐναντία πέφυκέ πως μάλιστα γνωρίζεσθαι.

4Adaletsiz hiç kimse psykhēsinde erkek bir soy ekmez. Gevşek, kırık, düşüncece kadınsı olanlar tabiatları gereği kız doğururlar. Bunlar, meyveleri zorunlu olarak güzel ve soylu olacak hiçbir aretē ağacı dikmemişlerdir; diktikleri her şey kötülüğün ve hâllerin ağaçlarıdır ve bunların filizleri kadınsıdır.

4

ἄδικος δὲ οὐδεὶς ἄρρενα γενεὰν ἐν ψυχῇ σπείρει τὸ παράπαν, ἀλλὰ θηλυγονοῦσιν ἐκ φύσεως ἄνανδροι καὶ κατεαγότες καὶ θηλυδρίαι τὰ φρονήματα, δένδρον οὐδὲν ἀρετῆς, οὗ καλοὺς καὶ γενναίους ἐξ ἀνάγκης ἔδει τοὺς καρποὺς γενέσθαι, πάντα δὲ κακίας καὶ παθῶν, ὧν γυναικώδεις αἱ βλάσται, φυτεύσαντες·

5Bu yüzden bu insanların kızlar doğurduğu, hiçbirinin oğul doğurmadığı söylenir. Çünkü adil Nuh kâmil, doğru ve gerçekten erkek olan logosun peşinden gittiği için erkek çocuk doğurur; böylece çokluğun adaletsizliği de zorunlu olarak kız doğuran biri olarak ortaya çıkar. Zira zıtlardan aynı şeylerin değil, yine zıt şeylerin doğması kaçınılmazdır.

5

οὗ χάριν θυγατέρας οἱ ἄνθρωποι οὗτοι γεννῆσαι λέγονται, υἱὸν δὲ οὐδεὶς αὐτῶν. ἐπεὶ γὰρ ὁ δίκαιος ἀρρενογονεῖ Νῶε τέλειον καὶ ὀρθὸν λόγον καὶ ἄρρενα ὄντως μετιών, θηλυτόκος ἡ κατὰ τοὺς πολλοὺς ἀδικία πάντως ἀναφαίνεται· ἀμήχανον γὰρ τὰ αὐτὰ πρὸς τῶν ἐναντίων, ἀλλὰ μὴ τὰ ἐναντία πάλιν γενέσθαι.

6"Tanrı'nın melekleri insanların kızlarının güzel olduğunu görünce, aralarından seçtikleri herkesi kendilerine eş olarak aldılar" (Tekvin 6:2). Başka filozofların daimōn dediği varlıklara Musa melek demeyi âdet edinmiştir; bunlar havada uçan psykhēlerdir.

6

„Ἰδόντες δὲ οἱ ἄγγελοι τοῦ θεοῦ τὰς θυγατέρας τῶν ἀνθρώπων, ὅτι καλαί εἰσιν, ἔλαβον ἑαυτοῖς γυναῖκας ἀπὸ πασῶν, ὧν ἐξελέξαντο“ (Gen. 6,2). οὓς ἄλλοι φιλόσοφοι δαίμονας, ἀγγέλους Μωυσῆς εἴωθεν ὀνομάζειν· ψυχαὶ δ’ εἰσὶ κατὰ τὸν ἀέρα πετόμεναι.

7Kimse söylenenin bir masal olduğunu sanmasın. Çünkü evrenin baştan başa canlı olması zorunludur; ilk ve unsur niteliğindeki parçaların her biri kendine uygun ve yaraşan canlıları barındırır: toprak kara hayvanlarını, deniz ve ırmaklar suda yaşayanları, ateş ateşte doğanları (bunların en çok Makedonya'da ortaya çıktığı söylenir), gök de yıldızları.

7

καὶ μηδεὶς ὑπολάβῃ μῦθον εἶναι τὸ εἰρημένον· ἀνάγκη γὰρ ὅλον δι’ ὅλων τὸν κόσμον ἐψυχῶσθαι, τῶν πρώτων καὶ στοιχειωδῶν μερῶν ἑκάστου τὰ οἰκεῖα καὶ πρόσφορα ζῷα περιέχοντος, γῆς μὲν τὰ χερσαῖα, θαλάττης δὲ καὶ ποταμῶν τὰ ἔνυδρα, πυρὸς δὲ τὰ πυρίγονα — λόγος δὲ ἔχει ταῦτα κατὰ Μακεδονίαν μάλιστα γίνεσθαι —, οὐρανοῦ δὲ τοὺς ἀστέρας.

8Çünkü yıldızlar da baştan başa saf ve ilahî psykhēlerdir; bu yüzden nousa en yakın hareket olan dairesel hareketle hareket ederler, zira her biri en katışıksız bir noustur. Öyleyse havanın da canlılarla dolu olması zorunludur. Ama bunlar bize görünmez, çünkü havanın kendisi de hisle görülmez.

8

καὶ γὰρ οὗτοι ψυχαὶ ὅλαι δι’ ὅλων ἀκήρατοί τε καὶ θεῖαι, παρὸ καὶ κύκλῳ κινοῦνται τὴν συγγενεστάτην νῷ κίνησιν· νοῦς γὰρ ἕκαστος αὐτῶν ἀκραιφνέστατος. ἔστιν οὖν ἀναγκαῖον καὶ τὸν ἀέρα ζῴων πεπληρῶσθαι· ταῦτα δὲ ἡμῖν ἐστιν ἀόρατα, ὅτιπερ καὶ αὐτὸς οὐχ ὁρατὸς αἰσθήσει.

9Ama göz psykhēlerin biçimlerini algılayamıyor diye havada psykhēler yok değildir; onların nousla kavranması gerekir ki benzer benzerle seyredilsin. Hem başka ne diyeceğiz?

9

ἀλλ’ οὐ παρόσον ἀδύνατος ἡ ὄψις ψυχῶν φαντασιωθῆναι τύπους, διὰ τοῦτ’ οὔκ εἰσιν ἐν ἀέρι ψυχαί, καταλαμβάνεσθαι δ’ αὐτὰς ἀναγκαῖον ὑπὸ νοῦ, ἵνα πρὸς τῶν ὁμοίων τὸ ὅμοιον θεωρῆται. ἐπεὶ καὶ τί φήσομεν;

10Karada ve suda yaşayan her şey hava ve soluk sayesinde yaşamıyor mu? Peki, hava bozulunca, sanki her birine can veren sebep oymuş gibi, salgın hastalıklar çıkmaz mı? Ya hava zararsız ve temiz olduğunda, özellikle kuzey rüzgârları estiğinde olduğu gibi, canlılar daha temiz bir soluk çekerek daha uzun ve daha sağlam bir hayata kavuşmaz mı?

10

πάνθ’ ὅσα χερσαῖα καὶ ἔνυδρα οὐκ ἀέρι καὶ πνεύματι ζῇ; τί δέ; οὐκ ἀέρος κακωθέντος τὰ λοιμικὰ συνίστασθαι παθήματα φιλεῖ, ὡς ἂν αἰτίου τῆς ψυχώσεως ἑκάστοις; τί δέ; ὁπότε ἀπήμων καὶ ἀβλαβὴς εἴη, ὁποῖον ἐν ταῖς βορείοις μάλιστα αὔραις εἴωθε γίνεσθαι, οὐ καθαρωτέρου σπῶντα τοῦ πνεύματος πρὸς πλείονα καὶ κραταιοτέραν διαμονὴν ἐπιδίδωσιν;

11Öyleyse öteki canlılara, suda ve karada yaşayanlara can veren havanın kendisinin boş olması ya da psykhēlerden yoksun kalması akla yatkın mı? Tam tersine, öbür her şey canlı doğurmaktan aciz olsa bile, psykhē taşıyan canlıları yalnız hava doğurmalıydı;

11

ἆρ’ οὖν εἰκὸς δι’ οὗ τὰ ἄλλα, ἔνυδρά τε καὶ χερσαῖα, ἐψύχωται, ἔρημον εἶναι ἢ ψυχῶν ἀμοιρεῖν; τοὐναντίον μὲν οὖν, εἰ καὶ τὰ ἄλλα πάντα ζῴων ἄγονα ἦν, μόνος ἀὴρ ὤφειλε ζῳοτοκῆσαι τὰ ψυχῆς κατ’

12çünkü onların tohumlarını yaratıcıdan özel bir lütuf olarak almıştır. Psykhēlerden kimileri bedenlere indi, kimileri ise yeryüzünün hiçbir parçasıyla birleşmeye hiç tenezzül etmedi. Yaratıcı, kendini adamış ve Babanın hizmetine sarılmış olan bu psykhēleri ölümlülerin gözetiminde yardımcı ve hizmetkâr olarak kullanmayı âdet edinmiştir.

12

ἐξαίρετον χάριν παρὰ τοῦ δημιουργοῦ σπέρματα λαβών. τῶν οὖν ψυχῶν αἱ μὲν πρὸς σώματα κατέβησαν, αἱ δὲ οὐδενὶ τῶν γῆς μορίων ἠξίωσάν ποτε συνενεχθῆναι. ταύταις ἀφιερωθείσαις καὶ τῆς τοῦ πατρὸς θεραπείας περιεχομέναις ὑπηρέτισι καὶ διακόνοις ὁ δημιουργὸς εἴωθε χρῆσθαι πρὸς τὴν τῶν θνητῶν ἐπιστασίαν.

13Ötekiler ise bir ırmağa iner gibi bedene inmiştir: kimi zaman en şiddetli bir girdabın akıntısına kapılıp yutulmuş, kimi zaman da akıntıya direnebilmiş, önce yüzeye çıkmış, sonra yola çıktıkları yere yeniden uçup gitmişlerdir.

13

ἐκεῖναι δ’ ὥσπερ εἰς ποταμὸν τὸ σῶμα καταβᾶσαι ποτὲ μὲν ὑπὸ συρμοῦ δίνης βιαιοτάτης ἁρπασθεῖσαι κατεπόθησαν, ποτὲ δὲ πρὸς τὴν φορὰν ἀντισχεῖν δυνηθεῖσαι τὸ μὲν πρῶτον ἀνενήξαντο, εἶτα ὅθεν ὥρμησαν, ἐκεῖσε πάλιν ἀνέπτησαν.

14Bunlar, sahici bir biçimde felsefe yapmış olanların psykhēleridir: baştan sona bedenlerle birlikte sürülen hayata ölmeyi talim ederler ki yaratılmamış ve bozulmaz olanın katındaki cisimsiz ve bozulmaz hayattan pay alsınlar.

14

αὗται μὲν οὖν εἰσι ψυχαὶ τῶν ἀνόθως φιλοσοφησάντων, ἐξ ἀρχῆς ἄχρι τέλους μελετῶσαι τὸν μετὰ σωμάτων ἀποθνῄσκειν βίον, ἵνα τῆς ἀσωμάτου καὶ ἀφθάρτου παρὰ τῷ ἀγενήτῳ καὶ ἀφθάρτῳ ζωῆς μεταλάχωσιν,

15Batıp gidenler ise bilgeliği hiçe sayıp kendilerini kararsız ve talihe bağlı şeylere teslim eden öbür insanların psykhēleridir. Bu şeylerin hiçbiri içimizdeki en üstün şeye, psykhēye ya da nousa yönelmez; hepsi bizimle birlikte doğmuş ölüye, bedene, ya da ondan da cansız olanlara yönelir: şöhrete, paraya, makamlara, onurlara ve hakikatte güzel olanı hiç seyretmemiş kişilerin sahte kanaatin aldatmacasıyla uydurup boyadığı öbür şeylere.

15

αἱ δὲ καταποντωθεῖσαι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ὅσοι σοφίας ἠλόγησαν ἐκδόντες ἀστάτοις καὶ τυχηροῖς πράγμασιν ἑαυτοὺς, ὧν οὐδὲν εἰς τὸ κράτιστον τῶν ἐν ἡμῖν, ψυχὴν ἢ νοῦν, ἀναφέρεται, πάντα δὲ ἐπὶ τὸν συμφυᾶ νεκρὸν ἡμῶν, τὸ σῶμα, ἢ ἐπὶ τὰ ἀψυχότερα τούτου, δόξαν λέγω καὶ χρήματα καὶ ἀρχὰς καὶ τιμὰς καὶ ὅσα ἄλλα ὑπὸ τῶν μὴ τεθεαμένων τὰ πρὸς ἀλήθειαν καλὰ ἀπάτῃ ψευδοῦς δόξης ἀναπλάττεται ἢ ζωγραφεῖται.

16Öyleyse psykhēlerin, daimōnların ve meleklerin farklı adlar olduğunu, ama aynı tek varlığı gösterdiğini düşünürsen, en ağır yükten, batıl inançtan kurtulursun. Çokluk nasıl iyi ve kötü daimōnlardan, aynı şekilde iyi ve kötü psykhēlerden söz ediyorsa, sen de meleklerden kimilerinin bu ada layık olduğunu, insanlardan Tanrı'ya ve Tanrı'dan insanlara giden elçiler olarak bu kusursuz ve pek güzel hizmetleri yüzünden kutsal ve dokunulmaz sayıldıklarını, kimilerinin ise tersine kutsallıktan yoksun ve bu ada layık olmadığını düşünürsen yanılmazsın.

16

ψυχὰς οὖν καὶ δαίμονας καὶ ἀγγέλους ὀνόματα μὲν διαφέροντα, ἓν δὲ καὶ ταὐτὸν ὑποκείμενον διανοηθεὶς ἄχθος βαρύτατον ἀποθήσῃ δεισιδαιμονίαν. ὥσπερ γὰρ ἀγαθοὺς δαίμονας καὶ κακοὺς λέγουσιν οἱ πολλοὶ καὶ ψυχὰς ὁμοίως, οὕτως καὶ ἀγγέλους τοὺς μὲν τῆς προσρήσεως ἀξίους πρεσβευτάς τινας ἀνθρώπων πρὸς θεὸν καὶ θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἱεροὺς καὶ ἀσύλους διὰ τὴν ἀνυπαίτιον καὶ παγκάλην ταύτην ὑπηρεσίαν, τοὺς δ’ ἔμπαλιν ἀνιέρους καὶ ἀναξίους τῆς προσρήσεως καὶ αὐτὸς ὑπολαμβάνων οὐχ ἁμαρτήσει.

17Sözüme Mezmur yazarının şu ezgide söyledikleri de tanıklık eder: "Üzerlerine öfkesinin hiddetini saldı: hiddet, öfke ve sıkıntı; kötü melekler eliyle bir gönderiş" (Mezmur 78:49). Bunlar melek adının arkasına gizlenen kötülerdir. Doğru logosun kızlarını, epistēmēleri ve aretēleri tanımazlar; insanların kızlarının, ölümlülerin ölümlü torunları olan hazların peşinden koşarlar. Bu hazlar yalnız düşünceyle seyredilen sahici bir güzellik taşımaz; hissi aldatan sahte bir alımlılık taşır.

17

μαρτυρεῖ δέ μου τῷ λόγῳ τὸ παρὰ τῷ ὑμνογράφῳ εἰρημένον ἐν ᾄσματι τούτῳ· „ἐξαπέστειλεν εἰς αὐτοὺς ὀργὴν θυμοῦ αὐτοῦ, θυμὸν καὶ ὀργὴν καὶ θλῖψιν, ἀποστολὴν δι’ ἀγγέλων πονηρῶν“ (Psalm. 77,49). οὗτοί εἰσιν οἱ πονηροὶ τὸ ἀγγέλων ὄνομα ὑποδυόμενοι, τὰς μὲν ὀρθοῦ λόγου θυγατέρας, ἐπιστήμας καὶ ἀρετάς, οὐκ εἰδότες, τὰς δὲ τῶν ἀνθρώπων θνητὰς θνητῶν ἀπογόνους ἡδονὰς μετερχόμενοι γνήσιον μὲν οὐδὲν ἐπιφερομένας κάλλος, ὃ διανοίᾳ μόνῃ θεωρεῖται, νόθον δὲ εὐμορφίαν, δι’ ἧς ἡ αἴσθησις ἀπατᾶται.

18Hepsi bütün kızları almaz; kimileri sayısız kız arasından kimilerini kendilerine seçmiştir: kimileri görme yoluyla gelen hazları, kimileri işitme yoluyla gelenleri, başkaları tat alma ve karın yoluyla gelenleri, bazıları da karnın altındakileri. Birçoğu en uzaklara yerleşmiş olanlara bile el atmış, arzularını içlerinde alabildiğine uzatmıştır. Çünkü çeşit çeşit hazlar arasındaki seçimler zorunlu olarak çeşitlidir; kimi birine, kimi ötekine yakınlık duyar.

18

λαμβάνουσι δὲ οὐ πάσας ἅπαντες τὰς θυγατέρας, ἀλλ’ ἔνιοι ἐνίας ἐκ μυρίων ὅσων ἐπελέξαντο ἑαυτοῖς, οἱ μὲν τὰς δι’ ὄψεως, ἕτεροι δὲ τὰς δι’ ἀκοῆς, τὰς δ’ αὖ διὰ γεύσεως καὶ γαστρὸς ἄλλοι, τινὲς δὲ τὰς μετὰ γαστέρα, πολλοὶ δὲ καὶ τῶν πορρωτάτω διῳκισμένων ἀντελάβοντο τὰς μηκίστας ἐν ἑαυτοῖς τείνοντες ἐπιθυμίας· ποικίλαι γὰρ ἐξ ἀνάγκης αἱ ποικίλων ἡδονῶν αἱρέσεις, ἄλλων ᾠκειωμένων ἄλλαις.

19Böylelerinde Tanrı'nın ruhunun kalıp ebediyen yerleşmesi imkânsızdır; bunu kanun koyucunun kendisi de gösterir: "Rab Tanrı dedi ki: Ruhum insanlarda ebediyen kalmayacak, çünkü onlar ettir" (Tekvin 6:3).

19

Ἐν δὴ τοῖς τοιούτοις ἀμήχανον τὸ τοῦ θεοῦ καταμεῖναι καὶ διαιωνίσαι πνεῦμα, ὡς δηλοῖ καὶ αὐτὸς ὁ νομοθέτης. „εἶπε“ γάρ φησι „κύριος ὁ θεός· οὐ καταμενεῖ τὸ πνεῦμά μου ἐν τοῖς ἀνθρώποις εἰς τὸν αἰῶνα διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρκας“ (Gen. 6,3).

20Çünkü ruh çoğumuzda bazen kalır, ama sürekli kalmaz. Kim, ister istemez, en iyinin düşüncesini hiç edinmeyecek kadar akılsız ya da cansızdır? En iğrenç kişilerin üzerinde bile güzelin görüntüsü çoğu zaman ansızın uçuşur; ama onu yakalayıp yanlarında tutmaya güçleri yetmez.

20

μένει μὲν γὰρ ἔστιν ὅτε, καταμένει δ’ οὐκ εἰσάπαν παρὰ τοῖς πολλοῖς ἡμῖν. τίς γὰρ οὕτως ἄλογος ἢ ἄψυχός ἐστιν, ὡς μηδέποτε ἔννοιαν τοῦ ἀρίστου μήθ’ ἑκὼν μήτ’ ἄκων λαβεῖν; ἀλλὰ γὰρ καὶ τοῖς ἐξαγίστοις ἐπιποτᾶται πολλάκις αἰφνίδιος ἡ τοῦ καλοῦ φαντασία, συλλαβεῖν δ’ αὐτὴν καὶ φυλάξαι παρ’ ἑαυτοῖς ἀδυνατοῦσιν.

21Çünkü hemen göçüp gider; kanundan ve adaletten uzaklaşmış olan bu yeni sakinlerden yüz çevirir. Güzel yerine çirkini seçenleri suçüstü yakalayıp utandırmak için olmasaydı, onlara hiç gelmezdi de.

21

οἴχεται γὰρ εὐθέως μεταναστᾶσα, τοὺς προσεληλυθότας οἰκήτορας νόμον καὶ δίκην ἐκδεδιῃτημένους ἀποστραφεῖσα, πρὸς οὓς οὐδ’ ἄν ποτε ἧκεν, εἰ μὴ τοῦ διελέγξαι χάριν τοὺς ἀντὶ καλῶν αἰσχρὰ αἱρουμένους.

22"Tanrı'nın ruhu" bir anlamda yerden akan havadır, suyun üstünde taşınan üçüncü unsurdur. Bu yüzden dünyanın yaratılışında şöyle der: "Tanrı'nın ruhu suyun üzerinde hareket ediyordu" (Tekvin 1:2); çünkü hava hafif olduğundan suyu temel edinerek yükselir ve yukarı taşınır. Başka bir anlamda ise her bilgenin haklı olarak pay aldığı saf epistēmēdir.

22

λέγεται δὲ θεοῦ πνεῦμα καθ’ ἕνα μὲν τρόπον ὁ ῥέων ἀὴρ ἀπὸ γῆς, τρίτον στοιχεῖον ἐποχούμενον ὕδατι — παρό φησιν ἐν τῇ κοσμοποιίᾳ· „πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος“ (Gen. 1,2), ἐπειδήπερ ἐξαιρόμενος ὁ ἀὴρ κοῦφος ὢν ἄνω φέρεται ὕδατι βάσει χρώμενος —, καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον ἡ ἀκήρατος ἐπιστήμη, ἧς πᾶς ὁ σοφὸς εἰκότως μετέχει.

23Musa bunu, kutsal işlerin yapıcısı ve ustası hakkında söylediği şu sözlerle gösterir: "Tanrı Besalel'i çağırdı ve onu ilahî ruhla, bilgelikle, anlayışla ve epistēmēyle doldurdu, her işi tasarlayabilsin diye" (Çıkış 31:2–3). Böylece ilahî ruhun ne olduğu

23

δηλοῖ δὲ ἐπὶ τοῦ τῶν ἁγίων ἔργων δημιουργοῦ καὶ τεχνίτου φάσκων, ὅτι „ἀνεκάλεσεν ὁ θεὸς τὸν Βεσελεὴλ καὶ ἐνέπλησεν αὐτὸν πνεύματος θείου, σοφίας, συνέσεως, ἐπιστήμης, ἐπὶ παντὶ ἔργῳ διανοεῖσθαι“ (Exod. 31, 2 — 3)· ὥστε τὸ τί ἐστι πνεῦμα

24bu sözlerle tarif yoluyla çizilmiş olur. Musa'nın ruhu da böyledir; yetmiş ihtiyarın üzerine, başkalarından üstün olsunlar ve daha iyi hâle gelsinler diye iner. O pek bilge ruhtan pay almadıkça onların gerçekten ihtiyar sayılması bile mümkün değildir. Çünkü şöyle denir: "Senin üzerindeki ruhtan alıp yetmiş ihtiyarın üzerine koyacağım" (Çölde Sayım 11:17).

24

θεῖον ὁρικῶς διὰ τῶν λεχθέντων ὑπογράφεσθαι. τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ Μωυσέως πνεῦμα, ὃ ἐπιφοιτᾷ τοῖς ἑβδομήκοντα πρεσβυτέροις τοῦ διενεγκεῖν ἑτέρων καὶ βελτιωθῆναι χάριν· οἷς οὐδὲ πρεσβυτέροις πρὸς ἀλήθειαν ἔνεστι γενέσθαι μὴ μεταλαβοῦσι τοῦ πανσόφου πνεύματος ἐκείνου. λέγεται γὰρ ὅτι „ἀφελῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματος τοῦ ἐπὶ σοὶ καὶ ἐπιθήσω ἐπὶ τοὺς ἑβδομήκοντα πρεσβυτέρους“ (Num. 11,17).

25Ama bu alma işinin kesip ayırmakla olduğunu sanma. Ateşten alınır gibi olur: ateş binlerce meşale tutuştursa da hiç azalmadan olduğu gibi kalır. Epistēmēnin tabiatı da böyledir: talebelerini ve öğrencilerini bilgili kıldıktan sonra hiçbir bakımdan azalmaz, hatta çoğu zaman daha da gelişir; tıpkı su çekildikçe pınarların daha da tatlandığının söylenmesi gibi.

25

ἀλλὰ μὴ νομίσῃς οὕτως ἀφαίρεσιν κατὰ ἀποκοπὴν καὶ διάζευξιν γίνεσθαι, ἀλλ’ οἵα γένοιτ’ ἂν ἀπὸ πυρὸς, ὅ, κἂν μυρίας δᾷδας ἐξάψῃ, μένει μήδ’ ὁτιοῦν ἐλαττωθὲν ἐν ὁμοίῳ. τοιαύτη τίς ἐστι καὶ τῆς ἐπιστήμης ἡ φύσις· τοὺς γὰρ φοιτητὰς καὶ γνωρίμους ἀποφήνασα ἐμπείρους πάντας κατ’ οὐδὲν μέρος ἐλαττοῦται, πολλάκις δὲ καὶ πρὸς τὸ ἄμεινον ἐπιδίδωσιν, ὥσπερ φασὶ τὰς ἀπαντλουμένας πηγάς· καὶ γὰρ ἐκείνας λόγος ἔχει τότε μᾶλλον γλυκαίνεσθαι.

26Çünkü başkalarıyla sürekli sohbet, alıştırma ve talim sağlayarak eksiksiz bir kemal meydana getirir. Eğer bölüştürülecek olan Musa'nın kendine ait ruhu ya da yaratılmış başka birinin ruhu olsaydı, bu kadar çok öğrenciye dağıtılınca o kadar parçaya bölünüp azalırdı.

26

αἱ γὰρ συνεχεῖς πρὸς ἑτέρους ὁμιλίαι μελέτην καὶ ἄσκησιν ἐμποιοῦσαι ὁλόκληρον τελειότητα ἐργάζονται. εἰ μὲν οὖν τὸ ἴδιον αὐτοῦ Μωυσέως πνεῦμα ἤ τινος ἄλλου γενητοῦ τοσούτῳ πλήθει γνωρίμων ἔμελλε διανέμεσθαι, κἂν κατακερματισθὲν εἰς μοίρας τοσαύτας ἐμειοῦτο.

27Ama onun üzerindeki ruh bilge, ilahî, kesilmez, bölünmez, erdemli ve her yanıyla baştan başa dolu olan ruhtur; yarar sağlarken zarar görmez, başkalarına verilince ya da onlara eklenince anlayışından, epistēmēsinden ve bilgeliğinden hiçbir şey eksilmez.

27

νῦν δὲ τὸ ἐπ’ αὐτῷ πνεῦμά ἐστι τὸ σοφόν, τὸ θεῖον, τὸ ἄτμητον, τὸ ἀδιαίρετον, τὸ ἀστεῖον, τὸ πάντῃ δι’ ὅλων ἐκπεπληρωμένον· ὅπερ ὠφελοῦν οὐ βλάπτεται οὐδὲ μεταδοθὲν ἑτέροις οὐδ’ αὖ προστεθὲν ἐλαττοῦται τὴν σύνεσιν καὶ ἐπιστήμην καὶ σοφίαν.

28Bu yüzden, dediğimiz gibi, ilahî ruhun psykhēde kalması mümkündür, ama orada sürekli kalması imkânsızdır. Buna niye şaşıralım? Başka hiçbir şeyin de sağlam ve kalıcı bir sahipliği olmaz; çünkü insan işleri terazi gibi bir o yana bir bu yana sallanır ve zaman zaman türlü değişikliklere uğrar.

28

διὸ δὴ πνεῦμα θεῖον μένειν μὲν δυνατὸν ἐν ψυχῇ, διαμένειν δὲ ἀδύνατον, ὡς εἴπομεν. καὶ τί θαυμάζομεν; οὐδὲ γὰρ ἄλλου τὸ παράπαν οὐδενὸς ἐχυρὰ καὶ βέβαιος ἐγγίνεται κτῆσις ἀντιρρεπόντων καὶ πρὸς ἑκάτερα ταλαντευόντων τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων καὶ ἄλλοτε ἀλλοίας ἐνδεχομένων μεταβολάς.

29Bilgisizliğin en büyük sebebi ettir ve ete bağlılıktır. Musa da ilahî ruhun "onlar et olduğu için" kalamayacağını söylerken bunu kabul eder. Gerçekten de evlilik, çocuk yetiştirme, geçim derdi, yoksullukla birlikte gelen itibarsızlık, kimi özel kimi kamusal işler ve daha binlerce şey, bilgelik çiçek açmadan onu soldurmuştur.

29

αἴτιον δὲ τῆς ἀνεπιστημοσύνης μέγιστον ἡ σὰρξ καὶ ἡ πρὸς σάρκα οἰκείωσις· καὶ αὐτὸς δὲ ὁμολογεῖ φάσκων „διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρκας“ μὴ δύνασθαι τὸ θεῖον πνεῦμα καταμεῖναι. καίτοι καὶ γάμος καὶ παιδοτροφία καὶ πορισμὸς τῶν ἀναγκαίων ἀδοξία τε μετὰ ἀχρηματίας καὶ πραγματεῖαι, ὧν αἱ μὲν ἴδιαι αἱ δὲ κοιναί, καὶ μυρία ἄλλα, πρὶν σοφίαν ἀνθῆσαι, κατεμάραναν.

30Ama bilgeliğin büyümesine hiçbir şey etin tabiatı kadar engel olmaz. Çünkü et, bilgisizliğin ve cehaletin ilk ve en büyük temeli olarak altta yatar; sayılan şeylerin her biri onun üzerine kurulur.

30

ἀλλ’ οὐδὲν οὕτως ἐμπόδιον πρὸς αὔξησιν αὐτῆς, ὡς ἡ σαρκῶν φύσις. αὕτη γὰρ καθάπερ τις θεμέλιος ἀγνοίας καὶ ἀμαθίας πρῶτος καὶ μέγιστος ὑποβέβληται, ᾧ τῶν εἰρημένων ἕκαστον ἐποικοδομεῖται.

31Etten ve bedenden yoksun psykhēler evren tiyatrosunda gün boyu vakit geçirir, kendilerini doyumsuz bir aşkla saran ilahî görüntülerin ve seslerin, hiçbir şey engel olmadan, tadını çıkarırlar. Ama etin yükünü taşıyan psykhēler, bu yükün ağırlığı altında ezildikleri için yukarı, göğün devirlerine bakamaz; boyunları zorla aşağı çekilmiş hâlde, dört ayaklı hayvanlar gibi toprağa kök salarlar.

31

ψυχαὶ μὲν γὰρ ἄσαρκοι καὶ ἀσώματοι ἐν τῷ τοῦ παντὸς θεάτρῳ διημερεύουσαι θεαμάτων καὶ ἀκουσμάτων θείων, ὧν ἄπληστος αὐτὰς εἰσελήλυθεν ἔρως, μηδενὸς κωλυσιεργοῦντος ἀπολαύουσιν. ὅσαι δὲ τὸν σαρκῶν φόρτον ἀχθοφοροῦσι, βαρυνόμεναι καὶ πιεζόμεναι ἄνω μὲν βλέπειν εἰς τὰς οὐρανίους περιόδους ἀδυνατοῦσι, κάτω δὲ ἑλκυσθεῖσαι τὸν αὐχένα βιαίως δίκην τετραπόδων γῇ προσερρίζωνται.

32Bu yüzden kanun koyucu kanunsuz ve haram ilişkileri ve birleşmeleri ortadan kaldırmaya karar verince söze şöyle başlar: "İnsan, insan, kendi etinden olan hiçbir yakınına ayıbını açmak için yaklaşmayacak; Rab benim" (Levililer 18:6). İnsanı etten ve ete yakın olan şeylerden yüz çevirmeye bundan daha iyi nasıl teşvik edebilirdi?

32

παρὸ καὶ τὰς ἐκνόμους καὶ ἐκθέσμους ὁμιλίας τε καὶ μίξεις ἐγνωκὼς ὁ νομοθέτης ἀναιρεῖν προοιμιάζεται τὸν τρόπον τοῦτον· „ἄνθρωπος ἄνθρωπος πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρκὸς αὐτοῦ οὐ προσελεύσεται ἀποκαλύψαι ἀσχημοσύνην· ἐγὼ κύριος“ (Lev. 18,6). πῶς ἄν τις προτρέψαιτο μᾶλλον σαρκὸς καὶ τῶν σαρκὸς οἰκείων καταφρονεῖν ἢ τοῦτον τὸν τρόπον;

33Üstelik yalnız vazgeçirmekle kalmaz, kesin olarak da bildirir ki gerçek insan bedenin dost ve akraba hazlarına hiçbir zaman isteyerek yaklaşmayacak, onlara yabancı kalmayı her zaman talim edecektir. "İnsan" sözünü bir kez değil iki kez söylemesi, bedenden ve psykhēden oluşan insanın değil, aretēye sahip insanın kastedildiğinin işaretidir. Gerçek insan odur; eskilerden biri öğle vakti lamba yakıp kendisine soranlara bir insan aradığını söylerken onu kastediyordu.

33

καίτοι οὐκ ἀποτρέπει μόνον, ἀλλὰ καὶ παγίως ἀποφαίνεται, ὅτι ὁ πρὸς ἀλήθειαν ἄνθρωπος οὐ προσελεύσεταί ποτε ἑκὼν ταῖς φίλαις καὶ συγγενέσι σώματος ἡδοναῖς, ἀλλυτρίωσιν δὲ τὴν πρὸς αὐτὰς ἀεὶ μελετήσει. τὸ μὲν οὖν μὴ ἅπαξ ἀλλὰ δὶς φάναι „ἄνθρωπος ἄνθρωπος“ σημεῖόν ἐστι τοῦ μὴ τὸν ἐκ σώματος καὶ ψυχῆς ἀλλὰ τὸν ἀρετῇ κεχρημένον δηλοῦσθαι. ὄντως γὰρ ὁ ἀληθινὸς οὗτός ἐστιν, ὃν καὶ τῶν παλαιῶν λύχνον τις μεσημβρίας ἁψάμενος πρὸς τοὺς πυνθανομένους ἄνθρωπον ἔφη ζητεῖν.

34Etten olan yakınların hepsine yaklaşmama buyruğunun zorunlu bir gerekçesi vardır. Çünkü kimi şeylere yaklaşmak gerekir, örneğin hastalıksız ve sağlıklı yaşamamızı sağlayacak gerekli şeylere; fazlalıkları ise kovmak gerekir, çünkü arzular onlarla tutuşup bütün değerli şeyleri tek bir hamlede yakıp kavurur.

34

τὸ δὲ μὴ πρὸς πάντα οἰκεῖον προσέρχεσθαι τῆς σαρκὸς ἔχει λόγον ἀναγκαῖον. ἔνια γὰρ προσετέον, οἷον αὐτὰ τὰ ἐπιτήδεια, οἷς χρώμενοι ζῆν ἀνόσως καὶ ὑγιεινῶς δυνησόμεθα, τὰ δὲ περιττὰ σκορακιστέον, ὑφ’ ὧν ἐξαπτόμεναι αἱ ἐπιθυμίαι τὰ σπουδαῖα πάντα ῥύμῃ μιᾷ καταφλέγουσι.

35Öyleyse isteklerimiz ete hoş gelen her şeye kışkırtılmasın. Çünkü evcilleşmemiş hazlar çoğu zaman köpekler gibi kuyruk sallayarak yaklaşır, sonra birden dönüp iyileşmez yaralar açarak ısırır. O hâlde bedene yakın şeyler yerine aretēnin dostu olan azla yetinmeye sarılalım ve barış bilmez düşmanların kalabalık, bitmez tükenmez sürüsünü yok edelim. Bir durum bizi ölçülü ve yeterli olandan fazlasını almaya zorlarsa, ona kendimiz yaklaşmayalım; çünkü "Ayıbını açmak için kendisi yaklaşmayacak" der.

35

μὴ πρὸς πάντα οὖν τὰ τῇ σαρκὶ φίλα αἱ ὀρέξεις ἀνηρεθίσθωσαν· ἡδοναὶ γὰρ αἱ ἀτίθασοι πολλάκις, ὅταν κυνῶν τρόπον προσσαίνωσιν, ἐξ ὑποστροφῆς ἀνίατα ἔδακον. ὥστε τὴν ἀρετῆς φίλην ὀλιγοδεΐαν πρὸ τῶν σώματος οἰκείων ἀσπαζόμενοι τὸν πολὺν καὶ ἀνήνυτον ὄχλον ἀσπόνδων ἐχθρῶν καταλύωμεν. ἐὰν δέ πού τις καιρὸς βιάζηται πλείω τῶν μετρίων καὶ ἱκανῶν λαμβάνειν, αὐτοὶ μὴ προσερχώμεθα· λέγει γάρ· „οὐ προσελεύσεται αὐτὸς ἀποκαλύψαι ἀσχημοσύνην“.

36Bunun ne demek olduğunu açmaya değer. Çoğu zaman kimileri para kazanmak için hiç uğraşmadıkları hâlde bol bir servete kavuşmuş; başkaları şöhrete hiç özenmedikleri hâlde kamusal övgülere ve onurlara layık görülmüş; küçük bir güç bile ummayanlara en büyük dinçlik verilmiştir.

36

τί δὲ τοῦτό ἐστιν, ἄξιον ἀναπτύξαι· πολλάκις οὐ γενόμενοί τινες πορισταὶ χρημάτων ἄφθονον ἔσχον περιουσίαν, ἕτεροι δὲ δόξαν οὐκ ἐπιτηδεύσαντες ἐπαίνων δημοσίᾳ καὶ τιμῶν ἠξιώθησαν, τοῖς δὲ οὐδὲ μικρὰν ἰσχὺν ἐλπίσασι μεγίστη προσεγένετο εὐτονία.

37Bütün bunlar sayılan şeylerden hiçbirine gönülden yaklaşmamayı öğrensinler; yani onlara hayran olmamayı, onları ölçüyü aşarak benimsememeyi, her birini, parayı, şöhreti, beden gücünü iyi değil, hatta en büyük kötülük saymayı öğrensinler. Para düşkünlerine paraya, şöhret düşkünlerine şöhrete, yarışmaya ve idmana düşkün olanlara da güce yaklaşmak yakışır; çünkü onlar daha iyi olanı, psykhēyi, daha kötü olana, cansız şeylere teslim etmişlerdir. Ama kendilerini kaybetmemiş olanlar,

37

μαθέτωσαν δὴ πάντες οὗτοι μηδενὶ προσέρχεσθαι γνώμῃ τῶν εἰρημένων, τοῦτο δέ ἐστι μὴ θαυμάζειν αὐτὰ καὶ ἀποδέχεσθαι πλέον τοῦ μετρίου κρίνοντας ἕκαστον αὐτῶν οὐκ ἀγαθὸν [μόνον], ἀλλὰ καὶ μέγιστον κακόν, τὰ χρήματα, τὴν δόξαν, τὴν σωμάτων δύναμιν. φιλαργύροις μὲν γὰρ ἡ πρὸς ἀργύριον, φιλοδόξοις δὲ ἡ πρὸς δόξαν, φιλάθλοις δὲ καὶ φιλογυμνασταῖς ἡ πρὸς ἰσχὺν πρόσοδος οἰκεία· τὸ γὰρ ἄμεινον, ψυχήν, τοῖς χείροσιν ἐκδεδώκασιν, ἀψύχοις. ὅσοι δὲ ἐντὸς ἑαυτῶν εἰσι,

38göz kamaştıran ve uğrunda kavga edilen başarıları yöneticileri olan nousun buyruğu altına sokarlar: yanlarına gelirlerse onları işleri düzeltmek için kabul eder, uzakta dururlarsa onlara yaklaşmazlar; çünkü onlarsız da mesut olabilirler.

38

τὰς λαμπρὰς καὶ περιμαχήτους εὐπραγίας ὑπηκόους ἀποφαίνουσιν ὡς ἡγεμόνι τῷ νῷ, προσιούσας μὲν δεχόμενοι πρὸς ἐπανόρθωσιν, μακρὰν δὲ ἀφεστηκυίαις οὐ προσερχόμενοι, ὡς καὶ δίχα αὐτῶν δυνηθέντες ἂν εὐδαιμονῆσαι.

39Bunların peşine düşüp izlerini sürmek isteyen ise felsefeyi utanç verici bir şöhretle doldurur; bu yüzden "ayıbını açmak" denir. Bilge olduklarını söyleyip de bilgeliği satanların, onu, derler ya, pazarda malını bağırarak satanlar gibi ucuza verenlerin rezilliği nasıl apaçık ve göz önünde olmasın? Onu kimi zaman küçük bir kazanca, kimi zaman tatlı ve kolayca kandıran bir söze, kimi zaman hiçbir sağlam şeye dayanmayan kararsız bir umuda, bazen de

39

ὁ δὲ μετιὼν καὶ κατ’ ἴχνος βαίνειν ἐθέλων αἰσχρᾶς ἀναπίμπλησι δόξης φιλοσοφίαν· οὗ χάριν λέγεται „ἀποκαλύψαι τὴν ἀσχημοσύνην“. πῶς γὰρ οὐκ ἐναργῆ καὶ πρόδηλα τὰ ὀνείδη τῶν λεγόντων μὲν εἶναι σοφῶν, πωλούντων δὲ σοφίαν καὶ ἐπευωνιζόντων, ὥσπερ φασὶ τοὺς ἐν ἀγορᾷ τὰ ὤνια προκηρύττοντας, τοτὲ μὲν μικροῦ λήμματος, τοτὲ δὲ ἡδέος καὶ εὐπαραγώγου λόγου, τοτὲ δὲ ἀβεβαίου ἐλπίδος ἀπὸ μηδενὸς ἠρτημένης ἐχυροῦ, ἔστι δ’ ὅτε καὶ

40düşlerden hiçbir farkı olmayan vaatlere satarlar. Ardından gelen "Rab benim" sözü pek güzel ve çok öğretici bir biçimde söylenmiştir. Kutsal Yazı der ki: Ey soylu kişi, etin iyisini psykhēnin ve evrenin iyisiyle karşılaştır. Etin iyisi akılsız hazdır; psykhēnin ve evrenin iyisi ise bütünün nousu olan Tanrı'dır.

40

ὑποσχέσεων, αἳ διαφέρουσιν ὀνειράτων οὐδέν; τὸ δὲ ἐπιφερόμενον „ἐγὼ κύριος“ παγκάλως καὶ σφόδρα παιδευτικῶς εἴρηται. ἀντίθες γάρ, φησίν, ὦ γενναῖε, τὸ σαρκὸς ἀγαθὸν τῷ τῆς ψυχῆς καὶ τῷ τοῦ παντὸς ἀγαθῷ· οὐκοῦν τὸ μὲν σαρκός ἐστιν ἄλογος ἡδονή, τὸ δὲ ψυχῆς καὶ τοῦ παντὸς ὁ νοῦς τῶν ὅλων, ὁ θεός.

41Bu kıyaslanamaz şeylerin kıyasını, yakın bir benzerlik yüzünden aldanılabilecek kadar başa baş saymak, canlıların cansızlarla, akıllıların akılsızlarla, ahenklilerin ahenksizlerle, çiftlerin teklerle, ışığın karanlıkla, gündüzün geceyle, kısacası bütün zıtların zıtlarıyla gerçekte aynı olduğunu söylemek gibidir.

41

ἐφάμιλλός γε ἡ ἀσύγκριτος σύγκρισις, ὡς παρὰ τὴν ἐγγὺς ὁμοιότητα ἀπατηθῆναι· εἰ μὴ καὶ τὰ ἔμψυχα ἀψύχοις ἐρεῖ τις καὶ τὰ λογικὰ ἀλόγοις καὶ ἡρμοσμένα ἀναρμόστοις καὶ περιττοῖς ἄρτια καὶ φωτὶ σκότος καὶ ἡμέραν νυκτὶ καὶ πάντα τἀναντία τοῖς ἐναντίοις τὰ αὐτὰ πρὸς ἀλήθειαν εἶναι.

42Gerçi bu zıtlar, oluşa katılmış olmaları bakımından aralarında bir ortaklık ve akrabalık taşırlar; ama Tanrı yaratılmışların en iyisine bile benzemez. Çünkü o yaratılmıştır ve edilgen olacaktır; Tanrı ise yaratılmamıştır ve her zaman etkendir.

42

καίτοι καὶ εἰ ταῦτα τῷ γένεσιν ἐνδεδέχθαι κοινωνίαν τινὰ ἔχει καὶ συγγένειαν, ἀλλά γε ὁ θεὸς οὐδὲ τῷ ἀρίστῳ τῶν φύντων ὅμοιος, ὅτιπερ τὸ μὲν γέγονέ τε καὶ πείσεται, ὁ δ’ ἐστὶν ἀγένητός τε καὶ ποιῶν ἀεί.

43Herkesin kahramanlık göstermek zorunda olduğu Tanrı'nın safından kaçıp dostlarına zarar veren, düşmanlarına yarar sağlayan korkak ve gevşek hazzın tarafına geçmemek güzeldir. Hazzın tabiatı pek tuhaftır: kendi iyilerinden pay vermek istediklerine hemen zarar verir, ellerinden almak istediklerine ise en büyük yararı sağlar.

43

καλὸν δὲ μὴ λιποτακτῆσαι μὲν τῆς τοῦ θεοῦ τάξεως, ἐν ᾗ τοὺς τεταγμένους πάντας ἀριστεύειν ἀνάγκη, αὐτομολῆσαι δὲ πρὸς τὴν ἄνανδρον καὶ κεκλασμένην ἡδονήν, ἣ βλάπτει μὲν τοὺς φίλους, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ἐχθρούς. καινοτάτη γάρ τις αὐτῆς ἡ φύσις· οἷς μὲν ἂν ἐθελήσῃ τῶν ἰδίων ἀγαθῶν μεταδοῦναι, τούτους εὐθὺς ἐζημίωσεν, οὓς δ’ ἂν ἀφελέσθαι, τὰ μέγιστα ὤνησε·

44Çünkü verdiğinde zarar verir, aldığında lütufta bulunur. Öyleyse ey psykhē, hazzın büyülerinden biri seni çağırırsa kendini başka yana çevir, gözünü öbür yana döndürüp aretēnin sahici güzelliğine bak. Ona bakarak orada kal; ta ki özlem içine işleyip bir mıknatıs taşı gibi seni

44

βλάπτει μὲν γὰρ ὅταν διδῷ, χαρίζεται δὲ ὅταν ἀφαιρῆται. ἐὰν οὖν, ὦ ψυχή, προσκαλῆταί σέ τι τῶν ἡδονῆς φίλτρων, μετάκλινε σεαυτὴν καὶ ἀντιπεριάγουσα τὴν ὄψιν κάτιδε τὸ γνήσιον ἀρετῆς κάλλος καὶ ὁρῶσα ἐπίμεινον, ἄχρις ἂν ἵμερος ἐντακῇ σοι καὶ ὡς σιδηρῖτις λίθος ἐπισπάσηταί

45kendine çekinceye, yakınına getirip özlediğin şeye bağlayıncaya dek. "Rab benim" sözünü de yalnız "Ben kâmil, bozulmaz ve gerçekten iyi olanım; buna sarılan kişi eksik, bozulan ve ete bağlı olandan yüz çevirecektir" anlamında değil, "Ben yönetici, kral ve efendiyim" anlamında da anlamak gerekir.

45

σε καὶ ἐγγὺς ἀγάγῃ καὶ ἐξαρτήσῃ τοῦ ποθουμένου. τὸ δὲ „ἐγὼ κύριος“ ἀκουστέον οὐ μόνον ἐν ἴσῳ τῷ „ἐγὼ τὸ τέλειον καὶ ἄφθαρτον καὶ πρὸς ἀλήθειαν ἀγαθόν“, οὗ περιεχόμενός τις τὸ ἀτελὲς καὶ φθαρτὸν καὶ σαρκῶν ἠρτημένον ἀποστραφήσεται, ἀλλὰ καὶ ἀντὶ τοῦ „ἐγὼ ὁ ἄρχων καὶ [ὁ] βασιλεὺς καὶ δεσπότης“.

46Yöneticiler oradayken yönetilenlerin, efendiler oradayken kölelerin haksızlık etmesi tehlikelidir; cezalandıracak olanlar yakındayken, kendiliğinden öğüt dinleyecek yaradılışta olmayanlar korkuyla akıllanır.

46

οὔτε δὲ ὑπηκόοις παρόντων ἡγεμόνων οὔτε δούλοις δεσποτῶν ἀδικεῖν ἀσφαλές· ἐγγὺς γὰρ ὅταν ὦσιν οἱ κολασταί, φόβῳ σωφρονίζονται οἱ ἐξ ἑαυτῶν μὴ πεφυκότες νουθετεῖσθαι.

47Her şeyi doldurmuş olan Tanrı ise yakındadır. O hâlde O bizi gözetip yanı başımızdayken haksızlık etmeyi bırakalım: ya en çok ondan utandığımız için, ya da hiç değilse yönetiminin yenilmez gücünden ve cezalandırma kuvvetini kullanmaya karar verdiğinde cezalarının korkunç ve yumuşamaz sertliğinden çekindiğimiz için. Böylece bilgeliğin ilahî ruhu da kolayca göçüp gitmesin, aramızda çok uzun süre kalsın; bilge Musa'nın yanında kaldığı gibi.

47

πάντα γὰρ πεπληρωκὼς ὁ θεὸς ἐγγύς ἐστιν, ὥστε ἐφορῶντος καὶ πλησίον ὄντος μάλιστα μὲν αἰδεσθέντες, εἰ δὲ μὴ τοῦτο, εὐλαβηθέντες γοῦν τὸ ἀνίκητον τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ κράτος καὶ τὸ φοβερὸν καὶ ἀπαραίτητον ἐν ταῖς τιμωρίαις, ὁπότε τῇ κολαστηρίῳ χρῆσθαι δυνάμει διανοηθείη, ἠρεμήσωμεν ἀδικοῦντες, ἵνα καὶ τὸ σοφίας πνεῦμα θεῖον μὴ ῥᾳδίως μεταναστὰν οἴχηται, πάμπολυν δὲ χρόνον καταμείνῃ παρ’ ἡμῖν, ἐπεὶ καὶ παρὰ Μωυσεῖ τῷ σοφῷ·

48Çünkü Musa ister ayakta dursun ister otursun, en barışçıl duruşları benimser; dönmek ve değişmek tabiatına hiç uygun değildir. Nitekim "Musa ve sandık yerinden kımıldamadı" (Çölde Sayım 14:44) denir; ya bilge aretēden ayrılmaz olduğu için, ya da ne aretē yerinden oynatılabildiği ne de erdemli kişi değiştirilebildiği için: ikisi de doğru logosun sağlamlığı üzerine yerleşmiştir. Başka bir yerde de yine şöyle der:

48

χρῆται γὰρ οὗτος ταῖς εἰρηνικωτάταις σχέσεσιν ἢ ὡς ἑστὼς ἢ ὡς καθεζόμενος, ἥκιστα τρέπεσθαι καὶ μεταβολαῖς χρῆσθαι πεφυκώς· λέγεται γὰρ ὅτι „Μωυσῆς καὶ ἡ κιβωτὸς οὐκ ἐκινήθησαν“ (Num. 14,44), ἤτοι παρ’ ὅσον ὁ σοφὸς ἀχώριστος ἀρετῆς ἢ παρ’ ὅσον οὔτε ἀρετὴ κινητὸν οὔτε σπουδαῖος μεταβλητόν, ἀλλ’ ἑκάτερον ὀρθοῦ λόγου βεβαιότητι ἱδρυμένον· καὶ πάλιν ἐν ἑτέροις·

49"Sen burada benimle dur" (Tesniye 5:31). Bu, peygambere verilmiş bir vahiydir: hep sarsılmadan duran Tanrı'nın yanında bulunmak, sarsılmaz bir duruş ve dinginliktir;

49

„σὺ δὲ αὐτοῦ στῆθι μετ’ ἐμοῦ“ (Deut. 5,31). λόγιόν ἐστι τοῦτο χρησθὲν τῷ προφήτῃ· στάσις τε καὶ ἠρεμία ἀκλινὴς ἡ παρὰ τὸν ἀκλινῶς ἑστῶτα ἀεὶ θεόν·

50çünkü yanına konan şeylerin sağlam bir cetvelle doğrultulması zorunludur. Bu yüzden bana öyle geliyor ki Yetro diye anılan aşırı kibir, bilgenin sarsılmaz, dengesi hiç bozulmayan, hep aynı ve aynı biçimde kalan prohairesisine şaşırıp şöyle sitem eder ve sorar: "Neden yalnız oturuyorsun?" (Çıkış 18:14).

50

ἀνάγκη γὰρ ὑγιεῖ κανόνι τὰ παρατιθέμενα εὐθύνεσθαι. διὰ τοῦτό μοι δοκεῖ καὶ ὁ περισσὸς τῦφος, ἐπίκλησιν Ἰοθόρ, καταπλαγεὶς τὴν ἀρρεπῆ καὶ ἰσαιτάτην καὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχουσαν προαίρεσιν τοῦ σοφοῦ σχετλιάζειν καὶ ἀναπυνθάνεσθαι τὸν τρόπον τοῦτον· „διὰ τί σὺ κάθησαι μόνος„ (Exod. 18,14) ;

51Çünkü insanların barış içindeyken bile süren aralıksız savaşını, yalnız milletler, ülkeler ve şehirler arasında değil, evlerin içinde, hatta her bir insanın kendi içinde süren savaşı ve psykhēlerde, hayatın işlerinin en şiddetli akışıyla kızışan anlatılmaz ve ağır fırtınayı gören biri, fırtınada açık havanın, dalgalı denizde durgunluğun tadını çıkarabilen birine haklı olarak şaşar.

51

ἰδὼν γάρ τις τὸν ἐν εἰρήνῃ συνεχῆ πόλεμον ἀνθρώπων οὐ κατὰ ἔθνη καὶ χώρας καὶ πόλεις αὐτὸ μόνον συνιστάμενον, ἀλλὰ καὶ κατ’ οἰκίαν, μᾶλλον δὲ καὶ καθ’ ἕνα ἄνδρα ἕκαστον, καὶ τὸν ἐν ταῖς ψυχαῖς ἄλεκτον καὶ βαρὺν χειμῶνα, ὃς ὑπὸ βιαιοτάτης φορᾶς τῶν κατὰ τὸν βίον πραγμάτων ἀναρριπίζεται, τεθαύμακεν εἰκότως, εἴ τις ἐν χειμῶνι εὐδίαν ἢ ἐν κλύδωνι κυμαινούσης θαλάττης γαλήνην ἄγειν δύναται.

52Görmüyor musun, kutsal öğretilerde hep vakit geçirip onlarla uğraşabilecek olan başrahip logos bile onların yanına her zaman girmeye izin bulamaz, yılda ancak bir kez girebilir (Levililer 16:2, 34)? Çünkü dışa vurulan sözle birlikte olan şey sağlam değildir, zira ikiliktir; sessizce, yalnız psykhēyle Var Olan'ı seyretmek ise en sağlam olandır, çünkü

52

ὁρᾷς ὅτι οὐδὲ ὁ ἀρχιερεὺς λόγος ἐνδιατρίβειν ἀεὶ καὶ ἐνσχολάζειν τοῖς ἁγίοις δόγμασι δυνάμενος ἄδειαν ἔσχηκεν ἀνὰ πάντα καιρὸν πρὸς αὐτὰ φοιτᾶν, ἀλλ’ ἅπαξ δι’ ἐνιαυτοῦ μόλις (Lev. 16,2. 34) ; τὸ μὲν γὰρ μετὰ λόγου τοῦ κατὰ προφορὰν οὐ βέβαιον, ὅτι δυάς, τὸ δ’ ἄνευ φωνῆς μόνῃ ψυχῇ τὸ ὂν θεωρεῖν ἐχυρώτατον, ὅτι κατὰ τὴν

53bölünmez birliğe dayanır. Öyleyse ilahî ruh çokların içinde, yani hayatta pek çok gaye edinmiş olanların içinde, kısa bir süre dolaşsa bile kalmaz. Yalnız tek bir insan türünün yanında bulunur: oluş âlemindeki her şeyi, kanaatin en içteki perdesini ve örtüsünü üzerinden atıp, serbest ve çıplak bir düşünceyle Tanrı'ya varacak olanların yanında.

53

ἀδιαίρετον ἵσταται μονάδα. ὥστε οὖν ἐν μὲν τοῖς πολλοῖς, τουτέστι τοῖς πολλὰ τοῦ βίου τέλη προτεθειμένοις, οὐ καταμένει τὸ θεῖον πνεῦμα, κἂν πρὸς ὀλίγον χρόνον ἀναστραφῇ, μόνῳ δὲ ἀνθρώπων εἴδει ἑνὶ παραγίνεται, ὃ πάντα ἀπαμφιασάμενον τὰ ἐν γενέσει καὶ τὸ ἐσωτάτω καταπέτασμα καὶ προκάλυμμα τῆς δόξης ἀνειμένῃ καὶ γυμνῇ τῇ διανοίᾳ πρὸς θεὸν ἀφίξεται.

54Musa da böylece kendi çadırını ordugâhın, yani bütün bedensel karargâhın dışına kurarak (Çıkış 33:7), başka bir deyişle görüşünü sarsılmaz biçimde yerleştirerek, Tanrı'ya tapınmaya başlar; görünmeyen yer olan karanlığa girip orada kalır ve en kutsal sırlara erer. Yalnız sırlara ermiş biri değil, ayinlerin sırlarını açan baş rahip ve ilahî şeylerin öğretmeni olur; bunları kulakları arınmış olanlara öğretecektir.

54

οὕτως καὶ Μωυσῆς ἔξω τῆς παρεμβολῆς καὶ τοῦ σωματικοῦ παντὸς στρατοπέδου πήξας τὴν ἑαυτοῦ σκηνήν (Exod. 33, 7), τουτέστι τὴν γνώμην ἱδρυσάμενος ἀκλινῆ, προσκυνεῖν τὸν θεὸν ἄρχεται καὶ εἰς τὸν γνόφον, τὸν ἀειδῆ χῶρον, εἰσελθὼν αὐτοῦ καταμένει τελούμενος τὰς ἱερωτάτας τελετάς. γίνεται δὲ οὐ μόνον μύστης, ἀλλὰ καὶ ἱεροφάντης ὀργίων καὶ διδάσκαλος θείων, ἃ τοῖς ὦτα κεκαθαρμένοις ὑφηγήσεται.

55Onun yanında ilahî ruh her zaman bulunur ve her doğru yolda ona öncülük eder; ötekilerden ise, dediğim gibi, pek çabuk ayrılır. Kutsal Yazı onların ömrünü de yüz yirmi yıl sayısıyla tamamlamıştır; çünkü şöyle der: "Günleri yüz yirmi yıl olacak" (Tekvin 6:3).

55

τούτῳ μὲν οὖν τὸ θεῖον ἀεὶ παρίσταται πνεῦμα πάσης ὀρθῆς ἀφηγούμενον ὁδοῦ, τῶν δὲ ἄλλων, ὡς ἔφην, τάχιστα διαζεύγνυται, ὧν καὶ τὸν βίον ἐν εἴκοσι καὶ ἑκατὸν ἐτῶν ἀριθμῷ πεπλήρωκε· λέγει γάρ· „ἔσονται αἱ ἡμέραι αὐτῶν ἔτη ἑκατὸν εἴκοσιν“ (Gen. 6,3).

56Ama Musa da aynı sayıda yıla erişince ölümlü hayattan göçer (Tesniye 34:7). Peki kusurlu olanların, her şeyi bilen peygamberle aynı ömrü sürmesi nasıl akla yatkın olabilir? Şimdilik şunu söylemek yeter: aynı adı taşıyanlar her bakımdan birbirine benzemez, çoğu zaman bütün cinsleriyle birbirinden ayrılırlar. Kötü kişi erdemli kişiyle aynı sayılara ve sürelere sahip olabilir; nitekim ikiz olarak da karşımıza çıkarlar; ama güçleri birbirinden kopuk ve çok uzaktır.

56

ἀλλὰ καὶ Μωυσῆς τῶν ἴσων γενόμενος ἐτῶν τοῦ θνητοῦ βίου μετανίσταται (Deut. 34,7). πῶς οὖν εἰκὸς ἰσοχρονίους εἶναι τοὺς ὑπαιτίους τῷ πανσόφῳ καὶ προφήτῃ; εἰς μὲν οὖν τὸ παρὸν ἀρκέσει τοῦτο εἰπεῖν, ὅτι τὰ ὁμώνυμα οὐ πάντως ἔσθ’ ὅμοια, πολλάκις δὲ καὶ ὅλῳ γένει διέζευκται, καὶ ὅτι τὸ φαῦλον τῷ σπουδαίῳ δύναται μὲν καὶ ἀριθμοὺς καὶ χρόνους ἔχειν τοὺς ἴσους, ἐπεὶ καὶ δίδυμον εἰσάγεται, ἀπηρτημένας δὲ καὶ μακρὰν ἀλλήλων διῳκισμένας δυνάμεις.

57Yüz yirmi yılın tam açıklamasını, peygamberin bütün hayatını inceleyeceğimiz zamana, o hayatın sırlarına ermeye yeterli hâle geldiğimizde, erteleyeceğiz; şimdi sıradakini söyleyelim.

57

τὸν δὲ ἀκριβῆ λόγον τῶν εἴκοσι καὶ ἑκατὸν ἐτῶν ὑπερθησόμεθα εἰς τὴν τοῦ προφητικοῦ βίου παντὸς ἐξέτασιν, ὅταν αὐτὸν ἱκανοὶ γενώμεθα μυεῖσθαι, νυνὶ δὲ τὰ ἑξῆς λέγωμεν.

58"O günlerde yeryüzünde devler vardı" (Tekvin 6:4). Belki biri kanun koyucunun, şairlerin devler hakkında anlattığı masallara üstü kapalı olarak işaret ettiğini sanır. Oysa o masal uydurmaktan son derece uzaktır ve hakikatin izinden yürümeyi ilke edinmiştir.

58

„Οἱ δὲ γίγαντες ἦσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις“ (Gen. 6,4). ἴσως τις τὰ παρὰ τοῖς ποιηταῖς μεμυθευμένα περὶ τῶν γιγάντων οἴεται τὸν νομοθέτην αἰνίττεσθαι πλεῖστον ὅσον διεστηκότα τοῦ μυθοπλαστεῖν καὶ τοῖς ἀληθείας ἴχνεσιν αὐτῆς ἐπιβαίνειν ἀξιοῦντα.

59Bu yüzden ünlü ve zarif sanatları, resmi ve heykeltıraşlığı, kendi koyduğu düzenden kovmuştur; çünkü bunlar hakikatin tabiatını taklit ederek yalan söyler, kolayca kandırılan psykhēlere gözler yoluyla aldatmacalar ve hileler işlerler.

59

παρὸ καὶ εὐδοκίμους καὶ γλαφυρὰς τέχνας, ζωγραφίαν καὶ ἀνδριαντοποιίαν, ἐκ τῆς καθ’ αὑτὸν πολιτείας ἐξήλασεν, ὅτι τὴν τοῦ ἀληθοῦς ψευδόμεναι φύσιν ἀπάτας καὶ σοφίσματα δι’ ὀφθαλμῶν ψυχαῖς εὐπαραγώγοις τεχνιτεύουσι.

60Öyleyse devler hakkında hiçbir masal anlatmıyor; sana şunu göstermek istiyor: insanların kimileri topraktan, kimileri gökten, kimileri de Tanrı'dan doğmuştur. Topraktan doğanlar beden hazlarının peşine düşen, onların tadını çıkarmaya ve onları kullanmaya çalışan, her birine yarayan şeyleri tedarik edenlerdir. Gökten doğanlar sanat ehli, epistēmē sahibi ve öğrenmeyi sevenlerdir. Çünkü içimizdeki göksel şey noustur (gökteki varlıkların her biri de bir noustur); o, genel eğitimi ve öbür bütün sanatları uğraş edinir, kendini akılla kavranan şeylerde biler, keskinleştirir, alıştırır ve sağlamlaştırır.

60

μῦθον μὲν οὖν οὐδένα περὶ γιγάντων εἰσηγεῖται τὸ παράπαν, βούλεται δὲ ἐκεῖνό σοι παραστῆσαι, ὅτι οἱ μὲν γῆς, οἱ δὲ οὐρανοῦ, οἱ δὲ θεοῦ γεγόνασιν ἄνθρωποι· γῆς μὲν οἱ θηρευτικοὶ τῶν σώματος ἡδονῶν ἀπόλαυσίν τε καὶ χρῆσιν ἐπιτηδεύοντες αὐτῶν καὶ πορισταὶ τῶν συντεινόντων εἰς ἑκάστην, οὐρανοῦ δὲ ὅσοι τεχνῖται καὶ ἐπιστήμονες καὶ φιλομαθεῖς — τὸ γὰρ οὐράνιον τῶν ἐν ἡμῖν ὁ νοῦς (νοῦς δὲ καὶ τῶν κατ’ οὐρανὸν ἕκαστον) τὰ ἐγκύκλια καὶ τὰς ἄλλας ἅπαξ ἁπάσας ἐπιτηδεύει τέχνας, παραθήγων καὶ ἀκονῶν ἔτι τε γυμνάζων καὶ συγκροτῶν ἐν τοῖς νοητοῖς αὑτόν —,

61Tanrı'dan doğan insanlar ise rahipler ve peygamberlerdir. Bunlar dünya devletinde yurttaşlık edinip dünya vatandaşı olmaya tenezzül etmemiş; hissedilir olan her şeyin üstünden bakarak akılla kavranan dünyaya göç etmiş, orada bozulmaz ve cisimsiz ideaların devletine yazılarak yerleşmişlerdir.

61

θεοῦ δὲ ἄνθρωποι ἱερεῖς καὶ προφῆται, οἵτινες οὐκ ἠξίωσαν πολιτείας τῆς παρὰ τῷ κόσμῳ τυχεῖν καὶ κοσμοπολῖται γενέσθαι, τὸ δὲ αἰσθητὸν πᾶν ὑπερκύψαντες εἰς τὸν νοητὸν κόσμον μετανέστησαν κἀκεῖθι ᾤκησαν ἐγγραφέντες ἀφθάρτων ⟨καὶ⟩ ἀσωμάτων ἰδεῶν πολιτείᾳ.

62Nitekim İbrahim, adı değiştirilmeden önce Kildanilerin ülkesinde ve kanaatinde yaşarken Abram diye anılıyor ve bir gök insanı oluyordu: yukarıdaki ve esirdeki tabiatı araştırıyor, olup bitenler, sebepleri ve buna benzer başka ne varsa onlar üzerine felsefe yapıyordu. Bu yüzden uğraştıklarına uygun bir ad da almıştı: Abram "yüce baba" demektir; bu, yüce ve göksel her şeyi her yönden inceleyen baba nousun adıdır. Çünkü insan bileşiminin babası, esire, hatta daha ötesine kadar uzanan noustur.

62

ὁ γοῦν Ἀβραὰμ μέχρι μὲν διατρίβων ἦν ἐν τῇ Χαλδαίων γῇ τε καὶ δόξῃ, πρὶν μετονομασθῆναι, καλούμενος Ἀβρὰμ ⟨ἦν⟩ ἄνθρωπος οὐρανοῦ τήν τε μετάρσιον καὶ τὴν αἰθέριον φύσιν ἐρευνῶν καὶ τά τε συμβαίνοντα καὶ τὰς αἰτίας καὶ εἴ τι ἄλλο ὁμοιότροπον φιλοσοφῶν—οὗ χάριν καὶ προσρήσεως οἷς ἐπετήδευσεν ἔτυχεν οἰκείας· Ἀβρὰμ γὰρ ἑρμηνευθεὶς πατήρ ἐστι μετέωρος, ὄνομα τοῦ τὰ μετέωρα καὶ ἐπουράνια περισκοπουμένου πάντα πάντῃ νοῦ πατρός, πατὴρ δὲ τοῦ συγκρίματος ὁ νοῦς ἐστιν ὁ ἄχρις αἰθέρος καὶ ἔτι περαιτέρω μηκυνόμενος —·

63Daha iyi hâle gelip adı değiştirilecekken ise, kendisine verilen şu vahiy uyarınca Tanrı'nın insanı olur: "Ben senin Tanrınım; önümde beğenilecek biçimde yaşa ve kusursuz ol" (Tekvin 17:1).

63

ὅταν δὲ βελτιωθεὶς μέλλῃ μετονομάζεσθαι, γίνεται ἄνθρωπος θεοῦ κατὰ τὸ χρησθὲν αὐτῷ λόγιον „ἐγώ εἰμι ὁ θεός σου· εὐαρέστει ἐναντίον ἐμοῦ, καὶ γίνου ἄμεμπτος“ (Gen. 17,1).

64Evrenin Tanrısı ve tek Tanrı olan, özel bir lütufla ayrıca onun da Tanrısı ise, o da zorunlu olarak Tanrı'nın insanıdır. Çünkü İbrahim adı "sesin seçkin babası" anlamına gelir; bu, erdemli kişinin aklıdır. Zira o seçilmiş ve arınmıştır, seslendiğimiz sesin de babasıdır. Böyle biri yalnız tek Tanrı'ya pay olarak düşmüştür; onun ardınca giderek bütün hayatının yolunu dosdoğru tutar. Gerçekten de tek kralın ve her şeye gücü yetenin yolu olan kral yolundan yürür,

64

εἰ δ’ ὁ τοῦ κόσμου θεὸς καὶ μόνος ὢν θεὸς καὶ αὐτοῦ κατὰ χάριν ἐξαίρετον ἰδίᾳ θεός, ἐξ ἀνάγκης δήπου καὶ αὐτὸς θεοῦ. καλεῖται γὰρ πατὴρ ἐκλεκτὸς ἠχοῦς ἑρμηνευθεὶς Ἀβραάμ, ὁ τοῦ σπουδαίου λογισμός· ἐξειλεγμένος τε γὰρ καὶ κεκαθαρμένος καὶ πατὴρ φωνῆς ᾗ συνηχοῦμεν. ὁ δὲ τοιοῦτος τῷ ἑνὶ μόνῳ προσκεκλήρωται θεῷ, οὗ γινόμενος ὀπαδὸς εὐθύνει τὴν ἀτραπὸν τοῦ παντὸς βίου βασιλικῇ τῷ ὄντι χρώμενος ὁδῷ τῇ τοῦ μόνου βασιλέως καὶ παντοκράτορος,

65ne sağa ne de sola sapar, yoldan çıkmaz. Toprağın çocukları ise nousu akıl yürütmeden koparıp etin cansız ve hareketsiz tabiatına dönüştürmüşlerdir (kanun koyucunun dediği gibi "İkisi tek et oldular", Tekvin 2:24). En iyi sikkeyi kalpa çıkarmış, daha iyi olan ve kendilerine ait olan safı bırakıp daha kötü olan karşı safa kaçmışlardır. Bu işi başlatan Nemrut'tur.

65

ἐπὶ μηδέτερα ἀποκλίνων καὶ ἐκτρεπόμενος. οἱ δὲ γῆς παῖδες τὸν νοῦν ἐκβιβάσαντες τοῦ λογίζεσθαι καὶ μεταλλοιώσαντες εἰς τὴν ἄψυχον καὶ ἀκίνητον σαρκῶν φύσιν — „ἐγένοντο γὰρ οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν", ᾗ φησιν ὁ νομοθέτης (Gen. 2, 24) — τὸ ἄριστον ἐκιβδήλευσαν νόμισμα καὶ τὴν μὲν ἀμείνω καὶ οἰκείαν τάξιν ἔλιπον, πρὸς δὲ τὴν χείρω καὶ ἐναντίαν ηὐτομόλησαν ἄρξαντος τοῦ ἔργου Νεβρώδ·

66Çünkü kanun koyucu "Yeryüzünde dev olmaya ilk o başladı" (Tekvin 10:8) der; Nemrut da "saf değiştirme" anlamına gelir. O sefil psykhēye tarafsız kalmak yetmedi; düşmanların tarafına geçip dostlarına karşı silah kuşandı, açıkça karşılarına dikilip onlarla savaştı. Bu yüzden Kutsal Yazı Nemrut'un krallığının başlangıcı olarak Babil'i gösterir; Babil "yer değiştirme" demektir ve adıyla ad olarak, işiyle iş olarak saf değiştirmeye akrabadır. Çünkü saf değiştiren herkes işe fikrini değiştirip yerini değiştirmekle başlar.

66

λέγει γὰρ ὁ νομοθέτης, ὅτι „οὗτος ἤρξατο εἶναι γίγας ἐπὶ τῆς γῆς" (Gen. 10,8), ἑρμηνεύεται δὲ Νεβρὼδ αὐτομόλησις· οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ παναθλίᾳ ψυχῇ μετὰ μηδετέρων στῆναι, ἀλλὰ προσχωρήσασα τοῖς ἐχθροῖς ὅπλα κατὰ τῶν φίλων ἤρατο καὶ φανερῶς ἀνθεστῶσα αὐτοῖς ἐπολέμει. παρὸ καὶ ἀρχὴν τῷ Νεβρὼδ τῆς βασιλείας ὑπογράφει Βαβυλῶνα, μετάθεσις δὲ καλεῖται Βαβυλών, συγγενὲς αὐτομολίᾳ καὶ ὄνομα ὀνόματι καὶ ἔργον ἔργῳ· παντὸς γὰρ αὐτομολοῦντος προοίμια γνώμης μεταβολὴ καὶ μετάθεσις.

67Öyleyse en kutsal Musa'ya göre şunu söylemek tutarlı olur: kötü kişi evsiz, şehirsiz, yersiz yurtsuz ve sürgün olduğu gibi bir kaçaktır da; erdemli kişi ise en güvenilir müttefiktir. Şimdilik devler hakkında bu kadarını yeterince söyledikten sonra konuşmanın devamına geçelim. Devamı şudur:

67

ἀκόλουθον ⟨οὖν⟩ ἂν εἴη λέγειν, ὅτι κατὰ τὸν ἱερώτατον Μωυσέα ὁ μὲν φαῦλος, ὥσπερ ἄοικος καὶ ἄπολις καὶ ἀνίδρυτος καὶ φυγάς, οὕτως καὶ αὐτόμολος, ὁ δὲ σπουδαῖος βεβαιότατος σύμμαχος. τοσαῦτα εἴς γε τὸ παρὸν ἀρκούντως περὶ τῶν γιγάντων εἰρηκότες ἐπὶ τὰ ἀκόλουθα τοῦ λόγου τρεψώμεθα. ἔστι δὲ ταῦτα·

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…