Kavram
welthistorisches Individuum
- Almanca
- welthistorisches Individuum
- Fransızca
- individu historique mondial
- İngilizce
- world-historical individual
- Türkçe
- dünya tarihî birey
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "tarihe yön veren büyük şahsiyet". Hegel'de bu bireyler, henüz yeraltında olan iç tinin sözcüleridir: Ötekilerin bilinçsiz içselliğini bilince çıkarır, bu yüzden ötekiler onların ardından gider. Tutku ve tikel çıkar (Leidenschaft) ile genel olanın birleştiği yer onlardır; aklın hilesi (astutia rationis) bunları kullanıp harcar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1. yy | Plutarkhos | Büyük insanların karşılaştırmalı hayatları; erdem örnekleri | Bioi paralleloi |
| 1532 | Machiavelli | Fırsatı tanıyıp yeni düzen kuran hükümdar (virtù ve fortuna) | Il Principe VI |
| 1822–1831 | Hegel | Dünya tininin iş görenleri; kendi tutkularıyla genel olanı gerçekleştirenler | Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş |
| 1841 | Carlyle | Kahramanlar ve kahramanlara tapınma | On Heroes, Hero-Worship |
Dönüşüm: Ahlâkî örnek kişiden, tarihin kendi amacını farkında olmadan gerçekleştiren araca; Nietzsche'de "büyük insan" yeniden değer koyucu olarak döner.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Yakın düşünce: hērōs "kahraman" (Hegel de Heroen der). |
| Latince | — | Hegel'e özgü Almanca terim; not adı Almanca tutulur. |
| Almanca / Fransızca | welthistorisches Individuum / individu historique mondial | Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş; Hukuk Felsefesinin Ana Hatları § 348. |
| İngilizce | world-historical individual |
Türkçe karşılığı
dünya tarihî birey. welthistorisch "dünya tarihî" (historia universalis "dünya tarihi"nden), Individuum "birey". "Dünya-tarihsel birey" de denebilir; "büyük adam" (großer Mensch) ve "kahraman" (Heros) Hegel'in eş anlamlı kullandığı ifadelerdir, bağlanmaz.
Dünya tarihî birey kendi tikel amaçlarının (onur, iktidar, güvenlik) peşindedir; ama bu amaçlar "dünya tininin iradesi olan cevherî şeyi" içerir. "Kahraman" denince ahlâkî bir övgü anlaşılabilir; Hegel'de ise ölçü ahlâk değil, çağın "bir sonraki basamağını" bilmek ve gerçekleştirmektir. Caesar, Aleksandros ve Napolyon örnekleri; bu bireyler "dünya tininin iş görenleri"dir ve amaç gerçekleşince "çekirdeğin boş kabukları" gibi düşerler.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dünya tarihî bireyler
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.