İçeriğe geç

Kavram

welthistorisches Individuum

Almanca
welthistorisches Individuum
Fransızca
individu historique mondial
İngilizce
world-historical individual
Türkçe
dünya tarihî birey

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "tarihe yön veren büyük şahsiyet". Hegel'de bu bireyler, henüz yeraltında olan iç tinin sözcüleridir: Ötekilerin bilinçsiz içselliğini bilince çıkarır, bu yüzden ötekiler onların ardından gider. Tutku ve tikel çıkar (Leidenschaft) ile genel olanın birleştiği yer onlardır; aklın hilesi (astutia rationis) bunları kullanıp harcar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1. yy Plutarkhos Büyük insanların karşılaştırmalı hayatları; erdem örnekleri Bioi paralleloi
1532 Machiavelli Fırsatı tanıyıp yeni düzen kuran hükümdar (virtù ve fortuna) Il Principe VI
1822–1831 Hegel Dünya tininin iş görenleri; kendi tutkularıyla genel olanı gerçekleştirenler Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş
1841 Carlyle Kahramanlar ve kahramanlara tapınma On Heroes, Hero-Worship

Dönüşüm: Ahlâkî örnek kişiden, tarihin kendi amacını farkında olmadan gerçekleştiren araca; Nietzsche'de "büyük insan" yeniden değer koyucu olarak döner.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Yakın düşünce: hērōs "kahraman" (Hegel de Heroen der).
Latince — Hegel'e özgü Almanca terim; not adı Almanca tutulur.
Almanca / Fransızca welthistorisches Individuum / individu historique mondial Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş; Hukuk Felsefesinin Ana Hatları § 348.
İngilizce world-historical individual

Türkçe karşılığı

dünya tarihî birey. welthistorisch "dünya tarihî" (historia universalis "dünya tarihi"nden), Individuum "birey". "Dünya-tarihsel birey" de denebilir; "büyük adam" (großer Mensch) ve "kahraman" (Heros) Hegel'in eş anlamlı kullandığı ifadelerdir, bağlanmaz.

Dünya tarihî birey kendi tikel amaçlarının (onur, iktidar, güvenlik) peşindedir; ama bu amaçlar "dünya tininin iradesi olan cevherî şeyi" içerir. "Kahraman" denince ahlâkî bir övgü anlaşılabilir; Hegel'de ise ölçü ahlâk değil, çağın "bir sonraki basamağını" bilmek ve gerçekleştirmektir. Caesar, Aleksandros ve Napolyon örnekleri; bu bireyler "dünya tininin iş görenleri"dir ve amaç gerçekleşince "çekirdeğin boş kabukları" gibi düşerler.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dünya tarihî bireyler

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.