Kavram
usus publicus rationis
- Latince
- usus publicus rationis / usus privatus rationis
- Almanca
- öffentlicher Gebrauch der Vernunft / Privatgebrauch der Vernunft
- Fransızca
- usage public / usage privé de la raison
- İngilizce
- public use of reason
- Türkçe
- aklın kamusal kullanımı / aklın özel kullanımı
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Aydınlanma için hürriyetten başka hiçbir şey gerekmez; hem de en zararsız hürriyet: aklı her konuda kamusal olarak kullanma hürriyeti. Kamusal kullanım her zaman hür olmalıdır ve insanlar arasında aydınlanmayı yalnız o gerçekleştirir; özel kullanım ise dar sınırlar içinde tutulabilir. Subay görev başında itaat eder ama bilgin olarak askerlik hizmetindeki hataları kamuya sunabilir; vatandaş vergisini öder ama vergilerin haksızlığı üzerine yazabilir; din adamı cemaatine kilisenin inanç sembolünü öğretir ama bilgin olarak o sembolün hatalarını tartışabilir. Formül: "Ne kadar isterseniz ve ne hakkında isterseniz akıl yürütün; ama itaat edin!"
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1784 | Kant | aklın kamusal ve özel kullanımı | Aydınlanma Nedir?, AA08.036–041 |
| 1795 | Kant | aleniyet, kamu hukukunun transandantal formülü | publicitas |
| 1798 | Kant | Fakülteler Çekişmesi: bilgin kamusu ile medenî topluluk ayrımı | — |
| 1962 | Habermas | kamusallığın yapısal dönüşümü | — |
Dönüşüm: Bilginin okur kamusuna seslenmesinden, hukukun aleniyet ölçütüne ve modern kamusallık kuramına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | usus publicus / privatus rationis | kurulmuş ad; Kant terimi Almanca kullanır |
| Almanca | öffentlicher Gebrauch / Privatgebrauch seiner Vernunft | Kant, Aydınlanma Nedir? (1784), AA08.036–037 |
| Fransızca | usage public / privé de la raison | — |
| İngilizce | public use of reason |
Türkçe karşılığı
aklın kamusal / özel kullanımı. "açık / gizli kullanım" ayrımı gizlilik çağrıştırdığı için kullanılmadı; Publicum "kamu", Gelehrter "bilgin"
Kant'ın ayrımı alışılmış kullanıma ters düşer: memurun, subayın, din adamının görevi başında aklını kullanması "özel" kullanımdır, çünkü emanet edilmiş bir makamda ve başkasının adına yapılır; kişinin bilgin sıfatıyla bütün okur kamusuna yazması ise "kamusal" kullanımdır. "Kamusal" burada devlete değil, dünya vatandaşları toplumuna seslenmeye bağlanır.
Atıf ve kaynak notu
"Kamusal alan" terimi Habermas'a aittir; Kant'ta söz konusu olan bir alan değil, aklın bir kullanım tarzıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kamusal olarak kullanma
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.