İçeriğe geç

Kavram

usus publicus rationis

Latince
usus publicus rationis / usus privatus rationis
Almanca
öffentlicher Gebrauch der Vernunft / Privatgebrauch der Vernunft
Fransızca
usage public / usage privé de la raison
İngilizce
public use of reason
Türkçe
aklın kamusal kullanımı / aklın özel kullanımı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Aydınlanma için hürriyetten başka hiçbir şey gerekmez; hem de en zararsız hürriyet: aklı her konuda kamusal olarak kullanma hürriyeti. Kamusal kullanım her zaman hür olmalıdır ve insanlar arasında aydınlanmayı yalnız o gerçekleştirir; özel kullanım ise dar sınırlar içinde tutulabilir. Subay görev başında itaat eder ama bilgin olarak askerlik hizmetindeki hataları kamuya sunabilir; vatandaş vergisini öder ama vergilerin haksızlığı üzerine yazabilir; din adamı cemaatine kilisenin inanç sembolünü öğretir ama bilgin olarak o sembolün hatalarını tartışabilir. Formül: "Ne kadar isterseniz ve ne hakkında isterseniz akıl yürütün; ama itaat edin!"

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1784 Kant aklın kamusal ve özel kullanımı Aydınlanma Nedir?, AA08.036–041
1795 Kant aleniyet, kamu hukukunun transandantal formülü publicitas
1798 Kant Fakülteler Çekişmesi: bilgin kamusu ile medenî topluluk ayrımı —
1962 Habermas kamusallığın yapısal dönüşümü —

Dönüşüm: Bilginin okur kamusuna seslenmesinden, hukukun aleniyet ölçütüne ve modern kamusallık kuramına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince usus publicus / privatus rationis kurulmuş ad; Kant terimi Almanca kullanır
Almanca öffentlicher Gebrauch / Privatgebrauch seiner Vernunft Kant, Aydınlanma Nedir? (1784), AA08.036–037
Fransızca usage public / privé de la raison —
İngilizce public use of reason

Türkçe karşılığı

aklın kamusal / özel kullanımı. "açık / gizli kullanım" ayrımı gizlilik çağrıştırdığı için kullanılmadı; Publicum "kamu", Gelehrter "bilgin"

Kant'ın ayrımı alışılmış kullanıma ters düşer: memurun, subayın, din adamının görevi başında aklını kullanması "özel" kullanımdır, çünkü emanet edilmiş bir makamda ve başkasının adına yapılır; kişinin bilgin sıfatıyla bütün okur kamusuna yazması ise "kamusal" kullanımdır. "Kamusal" burada devlete değil, dünya vatandaşları toplumuna seslenmeye bağlanır.

Atıf ve kaynak notu

"Kamusal alan" terimi Habermas'a aittir; Kant'ta söz konusu olan bir alan değil, aklın bir kullanım tarzıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kamusal olarak kullanma

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.