Kavram
theodicea
- Latince
- theodicea
- Almanca
- Theodizee
- Fransızca
- théodicée
- İngilizce
- theodicy
- Türkçe
- teodise
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde kullanılmaz; felsefe ve teolojide "kötülük sorunu"na verilen cevabın adıdır. Hegel'de tarih felsefesinin kendisi bir teodisedir: Düşünen tinin dünyadaki kötülükle uzlaşması.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 5. yy | Augustinus | Kötülük iyiliğin yoksunluğudur; hür iradenin yanlış kullanımı | malum |
| 1710 | Leibniz | Mümkün dünyaların en iyisi; kötülüğün metafizik, fizik ve ahlâkî türleri | Essais de Théodicée |
| 1791 | Kant | Bütün kuramsal teodiselerin başarısızlığı; yalnız "otantik" teodise | Über das Mißlingen … |
| 1822–1831 | Hegel | Dünya tarihinin bilinmesi olarak teodise | Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş |
Dönüşüm: Tanrı'yı savunan metafizik bir hukuk davasından, tarihte aklın gerçekleşmesini bilmeye; Hegel'den sonra (Schopenhauer, Nietzsche, Dostoyevski) teodise fikrine karşı itiraza.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Leibniz'in Yunanca köklerden kurduğu söz: theos "tanrı" + dikē "adalet". |
| Latince | theodicea | Yeni Latince; Leibniz'in Essais de Théodicée (1710) adından. |
| Almanca / Fransızca | Theodizee / théodicée | Leibniz, Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l'homme et l'origine du mal (1710); Kant, Über das Mißlingen aller philosophischen Versuche in der Theodicee (1791); Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş. |
| İngilizce | theodicy |
Türkçe karşılığı
teodise. "Tanrı'nın haklı çıkarılması" açıklaması ilk geçişte yanına konur (Hegel de Rechtfertigung Gottes diye açar). "Adl-i ilahî" eski bir karşılık olarak mümkündür ama kelâmdaki adl tartışmasına çeker.
Leibniz'de teodise, kötülüğün varlığına rağmen Tanrı'nın iyiliğini ve adaletini metafizik olarak savunmaktır ("mümkün dünyaların en iyisi"). Hegel kelimeyi alır ama işlevini değiştirir: Teodise artık soyut kategorilerle değil, dünya tarihinin kendisinin bilinmesiyle yapılır; kötülük, olumlu olanın içinde "tâbi kılınmış ve aşılmış" olarak kavranır.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: teodisedir
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.