İçeriğe geç

Kavram

theodicea

Latince
theodicea
Almanca
Theodizee
Fransızca
théodicée
İngilizce
theodicy
Türkçe
teodise

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde kullanılmaz; felsefe ve teolojide "kötülük sorunu"na verilen cevabın adıdır. Hegel'de tarih felsefesinin kendisi bir teodisedir: Düşünen tinin dünyadaki kötülükle uzlaşması.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
5. yy Augustinus Kötülük iyiliğin yoksunluğudur; hür iradenin yanlış kullanımı malum
1710 Leibniz Mümkün dünyaların en iyisi; kötülüğün metafizik, fizik ve ahlâkî türleri Essais de Théodicée
1791 Kant Bütün kuramsal teodiselerin başarısızlığı; yalnız "otantik" teodise Über das Mißlingen …
1822–1831 Hegel Dünya tarihinin bilinmesi olarak teodise Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş

Dönüşüm: Tanrı'yı savunan metafizik bir hukuk davasından, tarihte aklın gerçekleşmesini bilmeye; Hegel'den sonra (Schopenhauer, Nietzsche, Dostoyevski) teodise fikrine karşı itiraza.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Leibniz'in Yunanca köklerden kurduğu söz: theos "tanrı" + dikē "adalet".
Latince theodicea Yeni Latince; Leibniz'in Essais de Théodicée (1710) adından.
Almanca / Fransızca Theodizee / théodicée Leibniz, Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l'homme et l'origine du mal (1710); Kant, Über das Mißlingen aller philosophischen Versuche in der Theodicee (1791); Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş.
İngilizce theodicy

Türkçe karşılığı

teodise. "Tanrı'nın haklı çıkarılması" açıklaması ilk geçişte yanına konur (Hegel de Rechtfertigung Gottes diye açar). "Adl-i ilahî" eski bir karşılık olarak mümkündür ama kelâmdaki adl tartışmasına çeker.

Leibniz'de teodise, kötülüğün varlığına rağmen Tanrı'nın iyiliğini ve adaletini metafizik olarak savunmaktır ("mümkün dünyaların en iyisi"). Hegel kelimeyi alır ama işlevini değiştirir: Teodise artık soyut kategorilerle değil, dünya tarihinin kendisinin bilinmesiyle yapılır; kötülük, olumlu olanın içinde "tâbi kılınmış ve aşılmış" olarak kavranır.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: teodisedir

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.