İçeriğe geç

Kavram

Sittlichkeit der Sitte

Latince
— (Nietzsche'nin Almanca terimi; *mos* ve *moralitas* bileşimi)
Almanca
Sittlichkeit der Sitte
Fransızca
moralité des mœurs
İngilizce
morality of custom
Türkçe
âdetin ahlâklılığı; âdet ahlâklılığı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte Sittlichkeit ahlâka uygunluk, edep demektir. Nietzsche'de insanlığın tarih öncesi uzun döneminde bütün hayatı (terbiye, evlilik, hekimlik, tarım, savaş, konuşmak ve susmak) kuşatan, birey olarak kendini düşünmeden geleneğe itaat etme zorunluluğu: buyurulan şey faydalı olduğu için değil, buyurulduğu için itaat edilir; bu korkunun içinde batıl inanç vardır. Bu düzende "kötü", "bireysel", "hür", "keyfî" ile aynı anlama gelir; özgünlük kötü vicdan edinir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1821 Hegel Sittlichkeit ahlâkî hayatın somut kurumları (aile, sivil toplum, devlet) Hukuk Felsefesinin İlkeleri
1881 Nietzsche ahlâklılık = âdete itaat; en sık ve en zor yerine getirmenin ahlâklılığı; bireyin kurban edilmesi Tan Kızıllığı § 9
1887 Nietzsche insanı "hesaplanabilir" kılan tarih öncesi emek; meyvesi egemen birey Ahlâkın Soykütüğü II 2

Dönüşüm: Hegel'de övülen somut ahlâkî hayattan, Nietzsche'de bireyi bastıran ama onu yetiştiren tarih öncesi zorlamaya.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Yunanca ēthos / ethos ikiliğinde aynı oyun var: "karakter" ile "alışkanlık, töre"
Latince — not adı Nietzsche'nin Almanca terimidir; bileşenleri mos (âdet) ve moralitas (ahlâk)
Almanca / Fransızca Sittlichkeit der Sitte / moralité des mœurs ilk kez Tan Kızıllığı § 9'da tanımlanır; Ahlâkın Soykütüğü II 2'de yeniden ele alınır
İngilizce morality of custom

Türkçe karşılığı

âdetin ahlâklılığı. Almancada Sittlichkeit (ahlâklılık) kelimesi Sitte'den (âdet) türer; terim bu kökteşliği açığa çıkarır. Türkçede "ahlâk" ile "âdet" kökteş değildir; bu yüzden ilişki tamlamayla kurulur. "Töre" kullanılmaz (bkz. moralitas); "geleneğin ahlâkı" Herkommen (gelenek) ile karışır. unsittlich "ahlâka aykırı", Herkommen "gelenek".

Terim bir totoloji gibi kurulmuştur: ahlâklılık, âdete itaatten "başka bir şey değildir (yani özellikle bundan fazlası değildir)". "Âdet ahlâkı" dersek bir ahlâk türünü adlandırmış oluruz; "âdetin ahlâklılığı" ise ahlâklılığın kendisinin âdetten doğduğunu söyler.

Atıf ve kaynak notu

Terim Nietzsche'nin terimidir; Hegel'in Sittlichkeit'ıyla aynı kelimeyi kullanır ama ona karşı kurulmuştur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: âdetin ahlâklılığı

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.