İçeriğe geç

Kavram

singulare

Yunanca
καθ᾽ ἕκαστον (kath' hekaston) "tek tek olan"
Latince
singulare, singularis
Almanca
das Einzelne; Einzelheit
Fransızca
singulier; singularité
İngilizce
the singular
Türkçe
cüzî; cüzîlik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "tek, tek başına olan". Aristotelesçi mantıkta tek bir şeye yüklenen ("Sokrates"), küllînin karşıtı. Orta Çağda tümeller tartışmasının öbür ucu: yalnız cüzîler mi vardır? Hegel (Mantık Bilimi, Kavram Öğretisi, 1. Kısım, 1. Bölüm C) cüzîliği, farktan mutlak olumsuzluğa kendi içine yansıyan kavram olarak tarif eder; kavram bu momentte yargıya geçer.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles tek tek olan, birçok şeye yüklenemeyen Önerme Üzerine 7
6. yy Boethius küllînin karşıtı olarak cüzî In Isagogen
1781 Kant yargının niceliği: tekil yargı Saf Aklın Eleştirisi, yargı tablosu
1816 Hegel kavramın üçüncü momenti: cüzîlik Mantık Bilimi Kavram Öğretisi, 1. Kısım, 1. Bölüm

Dönüşüm: Küllînin dışında kalan tek tek şeyden, Hegel'de küllînin ve tikelin hakikati olan, kendi içine dönmüş kavrama.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca καθ᾽ ἕκαστον Aristoteles'te küllînin (καθόλου) karşıtı: tek tek olan, birçok şeye yüklenemeyen (Önerme Üzerine 7).
Latince singulare singuli "birer birer"den; Boethius'tan itibaren universale'nin karşıtı.
Almanca / Fransızca das Einzelne, Einzelheit; singulier Hegel'de kavramın üçüncü momenti.
İngilizce the singular

Türkçe karşılığı

cüzî; cüzîlik. Universale / singulare çifti küllî / cüzî diye karşılanır. Hegel'de das Einzelne "cüzî olan", Einzelheit "cüzîlik"; Individuum "birey" (individuum) ve Vereinzelung "tekilleşme" ayrı tutulur.

"Cüzî" kelimesi gündelikte "küçük, önemsiz" çağrışımı taşır; burada o anlamda değil, mantıktaki "tek tek olan" anlamında okunmalıdır. Hegel'de cüzî, küllî ve tikelin karşısında duran sayısal bir tek değil, kavramın kendi farkından kendi içine dönmesidir: belirli olan küllîdir.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Kavram Öğretisi) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: cüzîlik

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.