İçeriğe geç

Kavram

res ipsa

Latince
res ipsa
Almanca
die Sache selbst
Fransızca
la Chose même
İngilizce
the thing itself
Türkçe
işin kendisi

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte die Sache selbst "asıl mesele, sadede gelmek"tir; Kant ve Fichte'den beri felsefede de "işin özü" anlamında geçer. Hegel Tinin Fenomenolojisinde (V C a, "Tinsel Hayvanlar Âlemi ve Aldatmaca ya da İşin Kendisi") onu bir bilinç şeklinin nesnesi yapar: Kendini kendinde ve kendi için reel bilen bireysellik, eserinin kaybolduğunu deneyimleyince kalıcı olanı "işin kendisi"nde bulur. Ama "dürüst bilinç" işin kendisini kâh saf yapıp etme, kâh amaç, kâh başkalarının da ilgilendiği küllî iş diye alır; herkes kendi ilgisini "işin kendisi" diye sunar ve başkalarını aldatır, başkalarınca aldatılır. Sonunda işin kendisi, herkesin ve her birinin yapıp etmesi olan, tinsel öz olarak anlaşılır; bu, ahlâkî bilinçten ve tinden önceki son adımdır. Hegel Mantık Biliminde ve Önsöz'de de "işin kendisi"ni kavramın kendi hareketine (bilimsel yöntem) bağlar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1807 Hegel Bireysellik ile gerçekliğin birliği; "tinsel hayvanlar âlemi"nin aldatmacasının konusu Tinin Fenomenolojisi V. bölüm, C a; Önsöz
1900–1901 Husserl "Şeylerin kendisine!" (zu den Sachen selbst) fenomenolojinin parolası Mantık Araştırmaları

Dönüşüm: Gündelik "asıl mesele", Hegel'de bireyin yapıp etmesiyle gerçekliğin birliğinin adı olur; Husserl'de fenomenolojinin yöntem parolasına dönüşür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince res ipsa "Şeyin kendisi"; hukuk dilinde res ipsa loquitur "olay kendi adına konuşur". Hegel'in terimine sonradan verilmiş Latince ad; notun adı olarak kullanılır.
Almanca die Sache selbst Sache "iş, mesele, dava, konu" (zur Sache! "sadede gel"); Ding "şey"den ayrıdır: Ding bilinçten bağımsız duran nesne, Sache insanın içinde yer aldığı, uğraştığı iştir.
Fransızca la Chose même Hyppolite çevirisi.
İngilizce the thing itself

Türkçe karşılığı

işin kendisi. "Şeyin kendisi" Ding ile karışır ve Hegel'in Ding / Sache ayrımını siler. "İş" Türkçede hem uğraşı hem meseleyi ("işin aslı", "işin özü") taşır. Ding "şey", Sache "iş" olarak ayrı tutulur.

Hegel'de Sache selbst, bireyin yapıp etmesi ile nesnel gerçekliğin birliğidir: Eser kaybolur, şartlar tesadüfîdir, ama "iş" kalır. Türkçede "işin kendisi" hem bireyin uğraştığı işi, hem de "asıl mesele"yi ifade eder; Hegel'in, bireylerin "işin kendisi" adına birbirini aldattığını gösteren eleştirisi bu iki anlamın arasındaki kaymaya dayanır.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Phänomenologie, V. bölüm, C a) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: işin kendisidir

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.