Kavram
res ipsa
- Latince
- res ipsa
- Almanca
- die Sache selbst
- Fransızca
- la Chose même
- İngilizce
- the thing itself
- Türkçe
- işin kendisi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte die Sache selbst "asıl mesele, sadede gelmek"tir; Kant ve Fichte'den beri felsefede de "işin özü" anlamında geçer. Hegel Tinin Fenomenolojisinde (V C a, "Tinsel Hayvanlar Âlemi ve Aldatmaca ya da İşin Kendisi") onu bir bilinç şeklinin nesnesi yapar: Kendini kendinde ve kendi için reel bilen bireysellik, eserinin kaybolduğunu deneyimleyince kalıcı olanı "işin kendisi"nde bulur. Ama "dürüst bilinç" işin kendisini kâh saf yapıp etme, kâh amaç, kâh başkalarının da ilgilendiği küllî iş diye alır; herkes kendi ilgisini "işin kendisi" diye sunar ve başkalarını aldatır, başkalarınca aldatılır. Sonunda işin kendisi, herkesin ve her birinin yapıp etmesi olan, tinsel öz olarak anlaşılır; bu, ahlâkî bilinçten ve tinden önceki son adımdır. Hegel Mantık Biliminde ve Önsöz'de de "işin kendisi"ni kavramın kendi hareketine (bilimsel yöntem) bağlar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1807 | Hegel | Bireysellik ile gerçekliğin birliği; "tinsel hayvanlar âlemi"nin aldatmacasının konusu | Tinin Fenomenolojisi V. bölüm, C a; Önsöz |
| 1900–1901 | Husserl | "Şeylerin kendisine!" (zu den Sachen selbst) fenomenolojinin parolası | Mantık Araştırmaları |
Dönüşüm: Gündelik "asıl mesele", Hegel'de bireyin yapıp etmesiyle gerçekliğin birliğinin adı olur; Husserl'de fenomenolojinin yöntem parolasına dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | res ipsa | "Şeyin kendisi"; hukuk dilinde res ipsa loquitur "olay kendi adına konuşur". Hegel'in terimine sonradan verilmiş Latince ad; notun adı olarak kullanılır. |
| Almanca | die Sache selbst | Sache "iş, mesele, dava, konu" (zur Sache! "sadede gel"); Ding "şey"den ayrıdır: Ding bilinçten bağımsız duran nesne, Sache insanın içinde yer aldığı, uğraştığı iştir. |
| Fransızca | la Chose même | Hyppolite çevirisi. |
| İngilizce | the thing itself |
Türkçe karşılığı
işin kendisi. "Şeyin kendisi" Ding ile karışır ve Hegel'in Ding / Sache ayrımını siler. "İş" Türkçede hem uğraşı hem meseleyi ("işin aslı", "işin özü") taşır. Ding "şey", Sache "iş" olarak ayrı tutulur.
Hegel'de Sache selbst, bireyin yapıp etmesi ile nesnel gerçekliğin birliğidir: Eser kaybolur, şartlar tesadüfîdir, ama "iş" kalır. Türkçede "işin kendisi" hem bireyin uğraştığı işi, hem de "asıl mesele"yi ifade eder; Hegel'in, bireylerin "işin kendisi" adına birbirini aldattığını gösteren eleştirisi bu iki anlamın arasındaki kaymaya dayanır.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Phänomenologie, V. bölüm, C a) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: işin kendisidir
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.