Kavram
cursus mundi
- Latince
- cursus mundi
- Almanca
- Weltlauf
- Fransızca
- cours du monde
- İngilizce
- the way of the world
- Türkçe
- dünyanın gidişatı
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "dünyanın gidişi, işlerin her zamanki hâli"dir; çoğu zaman ahlâkçının sitemiyle anılır ("dünya böyle"). Hegel Tinin Fenomenolojisinde (V B c, "Fazilet ve Dünyanın Gidişatı") bunu bir bilinç şeklinin karşısına koyar: Yüreğin kanununun çöküşünden sonra kamu düzeni "herkesin herkesle savaşı" olarak görünür; bu savaşın kalıcı akış görüntüsüne Weltlauf denir. Fazilet bilinci bireyselliği feda ederek iyiyi dünyaya getirmek ister; ama mücadelede dünyanın gidişatı galip gelir, çünkü bireyselliğin yapıp etmesi küllînin gerçekleşmesinin ta kendisidir. Faziletin "kendinde iyi"si bir laf kalabalığına dönüşür ve bilinç "işin kendisi"ne (die Sache selbst) geçer.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1750 | Rousseau | Erdem ile bozulmuş toplumun karşıtlığı | Bilimler ve Sanatlar Üzerine Söylev |
| 1807 | Hegel | Bireyselliklerin çekişmesinden doğan küllî akış; faziletin karşısındaki ve onu yenen şekil | Tinin Fenomenolojisi V. bölüm, B c |
| 1821 | Hegel | Akıl kurnazlığı: tutkular aracılığıyla gerçekleşen küllî | Tarih Felsefesi Dersleri |
Dönüşüm: Ahlâkçının yerdiği "dünyanın gidişi", Hegel'de küllînin bireysellikler aracılığıyla gerçekleştiği yerin adı olur; sonradan tarih felsefesindeki "aklın kurnazlığı" fikrinin habercisidir.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | cursus mundi | cursus "koşu, akış, gidiş" + mundus "dünya". Hegel'in terimine sonradan verilmiş Latince ad; notun adı olarak kullanılır. |
| Almanca | Weltlauf | Welt "dünya" + Lauf "koşu, akış, gidiş". Gündelik dilde "dünyanın hâli, işlerin gidişi" (das ist der Lauf der Welt "dünya böyle"). |
| Fransızca | cours du monde | Hyppolite çevirisi. |
| İngilizce | the way of the world |
Türkçe karşılığı
dünyanın gidişatı. "Dünyanın akışı" kelimeye daha yakındır ama "gidişat" Türkçede tam da "işler böyle yürüyor" anlamındaki sitemi taşır. "Dünya düzeni" yanlıştır: Hegel'de Weltlauf düzen değil, düzen görüntüsü veren çekişmedir.
Hegel'de Weltlauf tarafsız bir "dünya akışı" değildir: Herkesin kendi cüzî çıkarını kovaladığı, bu çıkarların birbirini çözüp durduğu, ama dışarıdan bakınca "kalıcı bir akışın görüntüsü" veren toplumsal hayattır. Fazilet onu kötü sanıp ıslah etmeye kalkar; deneyim, dünyanın gidişatının aslında küllîyi faziletten daha iyi gerçekleştirdiğini gösterir. "Gidişat" kelimesinin hem nötr hem sitemli tınısı bu ikiliği taşır.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Phänomenologie, V. bölüm, B c) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dünyanın gidişatıdır
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.