İçeriğe geç

Kavram

cursus mundi

Latince
cursus mundi
Almanca
Weltlauf
Fransızca
cours du monde
İngilizce
the way of the world
Türkçe
dünyanın gidişatı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "dünyanın gidişi, işlerin her zamanki hâli"dir; çoğu zaman ahlâkçının sitemiyle anılır ("dünya böyle"). Hegel Tinin Fenomenolojisinde (V B c, "Fazilet ve Dünyanın Gidişatı") bunu bir bilinç şeklinin karşısına koyar: Yüreğin kanununun çöküşünden sonra kamu düzeni "herkesin herkesle savaşı" olarak görünür; bu savaşın kalıcı akış görüntüsüne Weltlauf denir. Fazilet bilinci bireyselliği feda ederek iyiyi dünyaya getirmek ister; ama mücadelede dünyanın gidişatı galip gelir, çünkü bireyselliğin yapıp etmesi küllînin gerçekleşmesinin ta kendisidir. Faziletin "kendinde iyi"si bir laf kalabalığına dönüşür ve bilinç "işin kendisi"ne (die Sache selbst) geçer.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1750 Rousseau Erdem ile bozulmuş toplumun karşıtlığı Bilimler ve Sanatlar Üzerine Söylev
1807 Hegel Bireyselliklerin çekişmesinden doğan küllî akış; faziletin karşısındaki ve onu yenen şekil Tinin Fenomenolojisi V. bölüm, B c
1821 Hegel Akıl kurnazlığı: tutkular aracılığıyla gerçekleşen küllî Tarih Felsefesi Dersleri

Dönüşüm: Ahlâkçının yerdiği "dünyanın gidişi", Hegel'de küllînin bireysellikler aracılığıyla gerçekleştiği yerin adı olur; sonradan tarih felsefesindeki "aklın kurnazlığı" fikrinin habercisidir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince cursus mundi cursus "koşu, akış, gidiş" + mundus "dünya". Hegel'in terimine sonradan verilmiş Latince ad; notun adı olarak kullanılır.
Almanca Weltlauf Welt "dünya" + Lauf "koşu, akış, gidiş". Gündelik dilde "dünyanın hâli, işlerin gidişi" (das ist der Lauf der Welt "dünya böyle").
Fransızca cours du monde Hyppolite çevirisi.
İngilizce the way of the world

Türkçe karşılığı

dünyanın gidişatı. "Dünyanın akışı" kelimeye daha yakındır ama "gidişat" Türkçede tam da "işler böyle yürüyor" anlamındaki sitemi taşır. "Dünya düzeni" yanlıştır: Hegel'de Weltlauf düzen değil, düzen görüntüsü veren çekişmedir.

Hegel'de Weltlauf tarafsız bir "dünya akışı" değildir: Herkesin kendi cüzî çıkarını kovaladığı, bu çıkarların birbirini çözüp durduğu, ama dışarıdan bakınca "kalıcı bir akışın görüntüsü" veren toplumsal hayattır. Fazilet onu kötü sanıp ıslah etmeye kalkar; deneyim, dünyanın gidişatının aslında küllîyi faziletten daha iyi gerçekleştirdiğini gösterir. "Gidişat" kelimesinin hem nötr hem sitemli tınısı bu ikiliği taşır.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Phänomenologie, V. bölüm, B c) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dünyanın gidişatıdır

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.