İçeriğe geç

Kavram

proprietas verborum

Yunanca
ἰδιότης ὀνομάτων (idiotēs onomatōn)
Latince
proprietas verborum; proprietas sermonum; differentia verborum
Almanca
Wortbedeutung im eigentlichen Sinn; Wortunterschied
Fransızca
propriété des mots
İngilizce
propriety of words
Türkçe
kelimelerin hususiyeti

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Bir şeyin kendine ait olması, gramerde bir kelimenin asıl kullanımına dönüşür. Isidorus'ta bir bilgi düzeni olur: Benzer görünen kelimeler aslında "kendilerine özgü bir kökenle" ayrılır; bu ayrımı gözetmek, kelimelerin gösterdiği şeyleri de ayırmaktır. Bu yüzden Farklar yalnız bir söz listesi değildir: amor ile cupido, fides ile religio, ratio ile ratiocinatio ayrılırken öğreti de kurulur. İkinci kitap aynı yöntemi şeylere (differentiae rerum) taşır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero amare ile diligere gibi ayrımların titiz kullanımı; Isidorus onu örnek olarak aktarır Differentiae I 17
1. yy Quintilianus proprietas: her şeyin kendi adıyla anılması, üslubun ilk erdemi Institutio oratoria VIII 2
7. yy Isidorus şairlerin vezin zoruyla karıştırdığı, eskilerin ince ayrımlarla koruduğu kelime hususiyeti; etimolojinin kardeş yöntemi Differentiae önsöz

Dönüşüm: Üslup erdeminden, kelimelerden şeylerin ayrımına geçen bir bilgi yöntemine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἰδιότης ὀνομάτων (idiotēs onomatōn) Yunan gramerinde kelimenin kendine ait anlamı; yakın anlamlı kelimeleri ayıran peri diaphoras lexeōn türü
Latince proprietas verborum / sermonum proprius "kendine ait, asıl" kökünden; karşıtı abusio, translatio ve şairlerin vezin için yaptığı karıştırma
Almanca / Fransızca Wortbedeutung, Wortunterschied / propriété des mots
İngilizce propriety of words

Türkçe karşılığı

kelimelerin hususiyeti. rakip karşılıklar: kelimelerin özelliği (fazla genel), asıl anlam (yalnız translatio'nun karşıtını verir), eş anlamlıların farkı (differentia'nın işini görür). "Hususiyet" hem kelimenin kendine özgü oluşunu hem başka kelimeden ayrılışını taşır

Proprietas burada mantıktaki hassa değildir: türe denk bir yüklem değil, bir kelimenin başka kelimeyle karışmaması gereken kendi alanıdır. "Hususiyet" denince bu fark gözden kaçmamalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Isidorus'un listeleri büyük ölçüde derlemedir: "ilk yazan Cato" sözü ve Cicero, Hieronymus, Augustinus alıntıları ödünçtür. Ayrımların tutarlı bir öğreti oluşturduğu varsayılmamalıdır; aynı kelime çifti eserde bazen çelişen iki tanımla iki kez geçer (Animus ile anima, I 37 ve I 54).

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hususiyetlerini

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.