İçeriğe geç

Kavram

Natura simplex

Yunanca
ἁπλοῦν (haplūn)
Latince
natura simplex; naturae purae et simplices
Almanca
einfache Natur
Fransızca
nature simple
İngilizce
simple nature
Türkçe
yalın tabiat

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Natura bir şeyin yaradılışı, özü. Descartes'ta yalın tabiatlar "yalnızca birkaç tanedir"; "ilk olarak ve kendi başlarına, başka hiçbir şeye bağlı olmaksızın, ya deneylerin kendisinde ya da içimize konmuş bir ışıkla" sezilirler; geri kalan her şey bunlardan çıkarılarak bilinir (Regulae VI). Her dizide "en yalın" olan budur ve yöntemin işi karışık soruları bunlara indirmektir (Kural V). XII. kuralda bunlar zihinsel, maddî ve ortak yalın tabiatlar olarak sınıflanır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Bölünmezlerin düşünülmesi; yalın olanlarda yanılgı yoktur De anima III 6
y. 1628 Descartes Kendi başına sezilen, bilginin çözümlenemez öğeleri Zihnin Yönetimi İçin Kurallar VI, XII
1690 Locke simple ideas: deneyimden gelen yalın fikirler Essay II 2

Dönüşüm: Varlığın yalın öğeleri, Descartes'ta bilginin sırasına göre belirlenen yalın öğelere dönüşür: "mutlak" olan, kendinde değil, bilinme düzeninde ilk olandır.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἁπλοῦν (haplūn) Aristoteles'te bölünmez, yalın düşünülenler (De anima III 6).
Latince natura simplex; naturae purae et simplices Descartes, Regulae VI'da "arı ve yalın tabiatlar", XII'de "yalın tabiatlar".
Almanca / Fransızca einfache Natur / nature simple
İngilizce simple nature

Türkçe karşılığı

yalın tabiat. Çekirdek tabloda natura "tabiat"tır; "basit doğa" gibi karşılıklar tutarlılığı bozardı. "Yalın" bileşik olmayanı, daha fazla çözümlenemeyeni anlatır.

"Tabiat" burada dış dünya değil, bir şeyin özü, ne olduğudur. Yalın tabiatlar şeylerin parçaları değil, bilgimizin daha fazla ayrıştırılamayan, kendi başına sezilen öğeleridir (uzam, şekil, hareket; düşünme; varlık, birlik, süre gibi).

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Regulae VI) açılmış nottur. Aristoteles ve Locke atıfları metinle karşılaştırılmadan verilmiştir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yalın tabiatlar

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.