İçeriğe geç

Kavram

maxima propositio

Yunanca
ἀξίωμα (axiōma); ἀρχή (arkhē)
Latince
maxima propositio; propositio principalis; indemonstrabilis
Almanca
oberster Grundsatz
Fransızca
proposition maxime
İngilizce
maximal proposition
Türkçe
en yüksek önerme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "en büyük önerme" demektir. Boethius'ta kendinden daha bilinen hiçbir şey bulunmayan, ispat gerektirmeyen ve ötekilere inanç sağlayan önermedir: "Eşitlerden eşitleri çıkarırsan kalanlar eşittir."

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
4. yy Themistios yerlerin bölmesinin dayandığı genel önermeler (Boethius'un aktarımıyla) De topicis differentiis II
6. yy Boethius yerin birinci anlamı: delilin oturduğu yer olan en yüksek önerme; ikinci anlamı: onun farkı (differentia) De topicis differentiis I–II

Dönüşüm: Bir hatip listesi olan locus'tan, her delilin gücünü borçlu olduğu genel önermeye. Ortaçağ mantığı buradan maxima ve consequentia öğretilerini geliştirir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀξίωμα (axiōma) Themistios çizgisindeki Aristoteles şerhlerinde "yer"in bir anlamı
Latince maxima propositio maxima "en büyük, en üstün"; principalis, indemonstrabilis de denir
Almanca / Fransızca oberster Grundsatz / proposition maxime
İngilizce maximal proposition

Türkçe karşılığı

en yüksek önerme. rakip karşılıklar: en büyük önerme (kıyastaki propositio maior "büyük önerme" ile karışır), aksiyom (matematiksel çağrışımı ağır basar), ilke önerme (principium ile örtüşür, maxima'nın derece anlamını yitirir); "en yüksek" önermenin kanıtlar sıradüzenindeki yerini gösterir

"En büyük önerme" denirse kıyasın büyük öncülü sanılır. Oysa maxima propositio kıyasın içinde de dışında da bulunabilir; delile gücünü veren, kendiliğinden bilinen genel önermedir.

Atıf ve kaynak notu

Terim Boethius'ta yerleşik görünür, ama Aristoteles'in Topikler'inde bu adla yoktur; Yunanca ardalanı Themistios'un kayıp eserinden izlenemez.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: en yüksek önermeler

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.