İçeriğe geç

Kavram

luxus

Yunanca
τρυφή (tryphē)
Latince
luxus
Almanca
Luxus
Fransızca
luxe
İngilizce
luxury
Türkçe
lüks

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "zorunlu olmayan, pahalı rahatlık". Felsefe tarihinde lüks ya erdemin düşmanı (Platon, Rousseau) ya da ticaretin ve medeniyetin motoru (Mandeville, Hume) olarak tartışılmıştır. Hegel iki görüşü de aşar: Lüks, tabiî ihtiyaç ile eğitilmiş ihtiyaç arasındaki sınırsız farkın ifadesidir ve kurtuluşun biçimsel kaldığını gösterir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Sağlıklı şehirden "şişkin", lüks içindeki şehre geçiş; savaşın kaynağı Devlet II, 372e–373e
1714 Mandeville Özel reziletler, kamu faydaları: lüks ticareti besler Arıların Masalı
1752 Hume İncelmiş lüks medeniyetin ve hürriyetin dostudur "Of Refinement in the Arts"
1755 Rousseau Lüks eşitsizliğin ve bozulmanın ürünüdür İnsanlar Arasındaki Eşitsizliğin Kökeni
1820 Hegel İhtiyaçların sınırsız çoğalması; bağımlılığın ve yoksunluğun artışı Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 195

Dönüşüm: Ahlâkî bir kusurdan (Platon, Rousseau) ve ekonomik bir erdemden (Mandeville, Hume), sivil toplumun kendi diyalektiğine (Hegel).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca τρυφή (tryphē) "Yumuşaklık, sefahat"; Platon'un "şişkin şehir"i (tryphōsa polis).
Latince luxus / luxuria luxus "bolluk, israf"; Romalı ahlâkçılarda (Sallustius, Seneca) ahlâk bozulmasının işareti.
Almanca / Fransızca Luxus / luxe Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 195.
İngilizce luxury

Türkçe karşılığı

lüks. Luxus "lüks"; Verfeinerung "incelme", Ausschweifung "sefahat", Not "yoksunluk" bağlanmaz; Bedürfnis "ihtiyaç" indigentia ayrıca bağlanır.

Hegel'de lüks bir ahlâk kusuru olarak kınanmaz, ihtiyaçların toplumsal çoğalmasının zorunlu sonucu olarak tarif edilir: İhtiyaçların, araçların ve zevklerin sınırsız çoğalması ve özelleşmesi. Ama bu çoğalma aynı ölçüde bağımlılığın ve yoksunluğun da sonsuzca artmasıdır; lüks ile sefalet aynı sivil toplumun iki yüzüdür.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Grundlinien der Philosophie des Rechts, § 195) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: lüks, sefahatin

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.