İçeriğe geç

Kavram

iudicium infinitum

Yunanca
ἀόριστον (aoriston) "belirsiz" (Aristoteles'te belirsiz ad: οὐκ ἄνθρωπος "insan-olmayan")
Latince
iudicium infinitum; propositio infinita
Almanca
unendliches Urtheil
Fransızca
jugement infini (limitatif)
İngilizce
infinite judgment
Türkçe
sonsuz yargı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde karşılığı yoktur. Okul mantığında yüklemi olumsuzlanmış olumlu önerme: "A, B-olmayandır". Kant (Saf Aklın Eleştirisi, yargı tablosu, nitelik başlığı) olumlu ve olumsuz yargının yanına koyar: "Ruh ölümlü-olmayandır" biçimce olumludur, ama ruhu yalnızca ölümlülerin dışındaki sınırsız alana yerleştirir. Hegel (Mantık Bilimi, Kavram Öğretisi, Yargı, A c) olumsuz yargının hakikati olarak türetir: Olumsuz-sonsuz yargı yüklemin küllî alanını da olumsuzlar ("tin bir fil değildir", "anlama yetisi bir masa değildir"); doğrudur ama saçmadır, artık yargı değildir. Gerçek örneği suçtur: Medenî davada yalnızca tikel hak olumsuzlanır, suç ise hakkı hak olarak olumsuzlar. Olumlu-sonsuz yargı ("cüzî olan cüzîdir") ise farkın büsbütün yokluğu yüzünden yargı değildir; böylece varoluş yargısı refleksiyon yargısına geçer.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles belirsiz ad ve onunla kurulan önerme Önerme Üzerine 2, 10
6. yy Boethius nomen infinitum, propositio infinita In Peri hermeneias
1781 Kant nitelik bakımından sınırlayıcı yargı Saf Aklın Eleştirisi, yargı tablosu
1816 Hegel olumsuz yargının hakikati; olumsuz-sonsuz ve olumlu-sonsuz yargı; suç Mantık Bilimi Kavram Öğretisi, 1. Kısım, 2. Bölüm A c

Dönüşüm: Bir dil mantığı ayrıntısından (belirsiz ad), Kant'ta bir yargı biçimine, Hegel'de yargının kendi biçimini aştığı noktaya.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀόριστον ὄνομα Aristoteles, Önerme Üzerine 2 ve 10: "insan-olmayan" gibi belirsiz ad; bununla kurulan önerme.
Latince iudicium infinitum, propositio infinita infinitus "sınırsız, belirsiz"; Boethius'un nomen infinitum çevirisinden (nomen infinitum).
Almanca / Fransızca unendliches Urtheil; jugement infini, limitatif Kant'ta "sınırlayıcı" (limitativ) yargı da denir.
İngilizce infinite judgment

Türkçe karşılığı

sonsuz yargı. Almanca unendlich karşılığı korundu; "belirsiz yargı" Aristotelesçi kökü daha iyi verir ama Kant ve Hegel'deki terimi gizler.

"Sonsuz" burada büyüklük değil, sınırsızlık bildirir: Yüklemin olumsuzlanmasıyla öznenin yerleştirildiği alan sınırsız kalır ("ruh ölümlü-olmayandır"). Hegel bu sınırsızlığı yargının çözülmesi olarak okur.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Kavram Öğretisi) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sonsuz yargıdır

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.