Kavram
iudicium infinitum
- Yunanca
- ἀόριστον (aoriston) "belirsiz" (Aristoteles'te belirsiz ad: οὐκ ἄνθρωπος "insan-olmayan")
- Latince
- iudicium infinitum; propositio infinita
- Almanca
- unendliches Urtheil
- Fransızca
- jugement infini (limitatif)
- İngilizce
- infinite judgment
- Türkçe
- sonsuz yargı
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde karşılığı yoktur. Okul mantığında yüklemi olumsuzlanmış olumlu önerme: "A, B-olmayandır". Kant (Saf Aklın Eleştirisi, yargı tablosu, nitelik başlığı) olumlu ve olumsuz yargının yanına koyar: "Ruh ölümlü-olmayandır" biçimce olumludur, ama ruhu yalnızca ölümlülerin dışındaki sınırsız alana yerleştirir. Hegel (Mantık Bilimi, Kavram Öğretisi, Yargı, A c) olumsuz yargının hakikati olarak türetir: Olumsuz-sonsuz yargı yüklemin küllî alanını da olumsuzlar ("tin bir fil değildir", "anlama yetisi bir masa değildir"); doğrudur ama saçmadır, artık yargı değildir. Gerçek örneği suçtur: Medenî davada yalnızca tikel hak olumsuzlanır, suç ise hakkı hak olarak olumsuzlar. Olumlu-sonsuz yargı ("cüzî olan cüzîdir") ise farkın büsbütün yokluğu yüzünden yargı değildir; böylece varoluş yargısı refleksiyon yargısına geçer.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | belirsiz ad ve onunla kurulan önerme | Önerme Üzerine 2, 10 |
| 6. yy | Boethius | nomen infinitum, propositio infinita | In Peri hermeneias |
| 1781 | Kant | nitelik bakımından sınırlayıcı yargı | Saf Aklın Eleştirisi, yargı tablosu |
| 1816 | Hegel | olumsuz yargının hakikati; olumsuz-sonsuz ve olumlu-sonsuz yargı; suç | Mantık Bilimi Kavram Öğretisi, 1. Kısım, 2. Bölüm A c |
Dönüşüm: Bir dil mantığı ayrıntısından (belirsiz ad), Kant'ta bir yargı biçimine, Hegel'de yargının kendi biçimini aştığı noktaya.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀόριστον ὄνομα | Aristoteles, Önerme Üzerine 2 ve 10: "insan-olmayan" gibi belirsiz ad; bununla kurulan önerme. |
| Latince | iudicium infinitum, propositio infinita | infinitus "sınırsız, belirsiz"; Boethius'un nomen infinitum çevirisinden (nomen infinitum). |
| Almanca / Fransızca | unendliches Urtheil; jugement infini, limitatif | Kant'ta "sınırlayıcı" (limitativ) yargı da denir. |
| İngilizce | infinite judgment |
Türkçe karşılığı
sonsuz yargı. Almanca unendlich karşılığı korundu; "belirsiz yargı" Aristotelesçi kökü daha iyi verir ama Kant ve Hegel'deki terimi gizler.
"Sonsuz" burada büyüklük değil, sınırsızlık bildirir: Yüklemin olumsuzlanmasıyla öznenin yerleştirildiği alan sınırsız kalır ("ruh ölümlü-olmayandır"). Hegel bu sınırsızlığı yargının çözülmesi olarak okur.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Kavram Öğretisi) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sonsuz yargıdır
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.