İçeriğe geç

Kavram

homo theoreticus

Yunanca
θεωρητικὸς ἄνθρωπος (theōrētikos anthrōpos; bios theōrētikos "seyre dalan hayat")
Latince
homo theoreticus (yeni Latince)
Almanca
der theoretische Mensch
Fransızca
l'homme théorique
İngilizce
theoretical man
Türkçe
teorik insan

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "teorik" pratik olmayan, kâğıt üstünde kalan demektir. Nietzsche'de teorik insan, ilk örneği Sokrates olan, ilmin hizmetinde çalışan ve bilgiye her derde deva bir güç yükleyen insandır. Sanatçı gibi var olanla yetinir ve bu yetinme onu kötümserliğin pratik etiğinden korur; ama sanatçı örtü kalktıktan sonra da örtü olarak kalana bakarken teorik insan atılmış örtüden zevk alır. İlmin sınırlarına varınca "trajik bilgi" patlak verir ve sanat yeniden gerekli olur. Modern İskenderiyeci kültürün ideali teorik insandır; opera onun eseridir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles bios theōrētikos: seyre dalan, en yüksek mutluluk olan hayat Nikomakhos'a Etik X
Ortaçağ Augustinus, Thomas vita contemplativa / vita activa
1872 Nietzsche Sokrates'in açtığı varoluş biçimi; teorik iyimserlik, İskenderiyeci kültür Tragedyanın Doğuşu § 15, 17–19

Dönüşüm: Antikçağda en yüksek hayat olan seyir, Nietzsche'de tragedyayı ve miti öldüren iyimser bilgi hırsına dönüşür; değer işareti tersine döner.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca θεωρία, θεωρητικός theōria "seyir, bakış"; Aristoteles'te bios theōrētikos en yüksek hayat
Latince vita contemplativa Ortaçağda seyre dalan hayat
Almanca / Fransızca der theoretische Mensch / l'homme théorique Nietzsche, Tragedyanın Doğuşu § 15
İngilizce theoretical man

Türkçe karşılığı

teorik insan. "kuramsal insan" de denebilirdi; Nietzsche'nin kalıplaşmış tip adı olduğu için "teorik insan" seçildi; theoretischer Optimist "teorik iyimser", theoretische Weltbetrachtung "teorik dünya görüşü" bağlanmaz

"Teorik" burada bir bilgi türü değil, bir insan tipidir: hakikatin üstündeki örtüyü kaldırmaktan haz alan, düşüncenin nedensellik ipini izleyerek varlığı bilebileceğine, hatta düzeltebileceğine inanan insan. Aristoteles'in seyre dalan bilgesiyle aynı kökten gelir, ama Nietzsche'de değeri tersine dönmüştür.

Atıf ve kaynak notu

Kavram Nietzsche'nin kendi tip adıdır; Sokrates'e geriye doğru yansıtılmıştır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: teorik insanın

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.