İçeriğe geç

Kavram

décadence

Latince
décadence (Fransızca terim korunur; Latince karşılığı yoktur, geç Latince *decadentia*'dan)
Almanca
Décadence, décadent
Fransızca
décadence, décadent
İngilizce
decadence
Türkçe
décadence; décadent (çöküş, çöküş tipi)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir uygarlığın ya da sanatın gerileyişi, gösterişli çürümüşlük. Nietzsche'de fizyolojik-psikolojik bir tanı: Hayatın yükselişinde mutluluk içgüdüyle bir iken, décadence'ta içgüdüler anarşiye düşer ve "ne pahasına olursa olsun akıllılık" gibi karşı-tiranlar icat edilir. Sokrates, Platon, Hıristiyan ahlâkı ve Wagner bu tanının başlıca örnekleridir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1880'ler Paul Bourget edebî üslupta bütünün parçalara dağılması Essais de psychologie contemporaine
1888 Nietzsche içgüdülerin çözülmesi; hayatın gerilemesinin belirtisi olan değerler Putların Alacakaranlığı, "Sokrates Sorunu" 1–11

Dönüşüm: Bir sanat ve üslup teriminden, değer yargılarını belirti olarak okuyan bir fizyoloji terimine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca —
Latince (decadentia) Orta Çağ Latincesi cadere "düşmek" fiilinden; not adı Nietzsche'nin Fransızca terimidir
Almanca / Fransızca Décadence / décadence 1888 eserlerinin (Putların Alacakaranlığı, Antikrist, Wagner Olayı, Ecce Homo) anahtar terimi
İngilizce decadence

Türkçe karşılığı

décadence (italik, olduğu gibi). "Çöküş", "dekadans" ve "yozlaşma" rakip karşılıklardır. Nietzsche terimi Almanca metinde bilerek Fransızca bırakır ve Bourget'nin edebî dekadans çözümlemesinden fizyolojik bir tanıya taşır; bu yüzden çeviride de décadence / décadent korunur. Almanca Niedergang "çöküş", Verfall "çürüme", Degenerescenz "yozlaşma" ile karşılanır ve bu nota bağlanmaz.

"Çöküş" dersek tarihsel bir düşüşü anlarız; Nietzsche'de décadence bir hayatın, bir tipin, bir çağın içgüdülerinin çözülmesidir: İçgüdülerle savaşmak zorunda olmak décadence'ın formülüdür (Putların Alacakaranlığı, "Sokrates Sorunu" 11). Ondan çıkmak için seçilen araç da yine onun ifadesidir.

Atıf ve kaynak notu

Terim Nietzsche'nin terimidir; Latince bir karşılığı yoktur, not adı Fransızca kalır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: décadent, décadence

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.