İçeriğe geç

Kavram

convictio

Yunanca
pistis (kanaate dayanan inanç; yakın)
Latince
convictio
Almanca
Überzeugung (*Überredung* ayrı)
Fransızca
conviction
İngilizce
conviction
Türkçe
kanı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyin doğruluğundan emin olmak, bir görüşü benimseyip savunmak. Kant'ta doğru saymanın (Fürwahrhalten) bir derecesi: herkesin aklı için geçerli olan, iletilebilen doğru sayma. Nietzsche'de ise psikolojik ve tarihsel bir olgu: kanaatler tutkulardan büyür, tinin tembelliği onları kanılar hâlinde katılaştırır (§ 637). Kanı insanı bilimsel düşünce insanı değildir, "kuramsal masumiyet çağında" bir çocuktur (§ 630); kanının karşısında yöntem, ihtiyatlı çekimserlik ve "adaletin dehalığı" durur (§ 631, § 636).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1781/1787 Kant nesnel olarak yeterli doğru sayma; Überredung'un karşıtı Saf Aklın Eleştirisi
1878 Nietzsche şartsız hakikate sahip olunduğu inancı; hakikatin düşmanı, katılaşmış kanaat İnsanca, Pek İnsanca I
1888 Nietzsche "kanılar hapishanedir"; büyük tutkunun aracı olarak kanı Deccal

Dönüşüm: Kant'ta bilginin meşru bir derecesi olan kanı, Nietzsche'de bilginin önündeki en büyük engele, tutkunun ve tembelliğin ürününe dönüşür; değer işareti tersine döner.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca pistis tam karşılık değil; "güven, inanç" ve retorikte "kanıt" anlamı da taşır
Latince convictio convincere "yenmek, çürütmek, ispat edip kabul ettirmek" fiilinden; not adı Überzeugung karşılığı olarak seçildi, Überredung için persuasio ayrıdır
Almanca / Fransızca Überzeugung; Fr. conviction Kant, Saf Aklın Eleştirisi, "Kanaat, Bilme ve İnanma Üzerine"; Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca I § 101, § 483, § 629–637
İngilizce conviction

Türkçe karşılığı

kanı. "kanaat" çekirdek tabloda opinio'ya (Meinung) ayrıldığı için kullanılmadı; "inanç" Glaube'a (fides), "ikna oluş" Überredung'a ayrıldı. "Kanı" hem tek kelimedir hem de Deccal çevirisinde ("Kanılar hapishanedir") kullanılmıştı

Kant'ta Überzeugung olumlu bir terimdir: doğru saymanın herkes için geçerli, nesnel olarak yeterli temele dayanan biçimi; karşısında yalnız öznel temele dayanan Überredung (ikna oluş) durur. Nietzsche aynı kelimeyi tersine çevirir: kanı, "bilginin herhangi bir noktasında şartsız hakikate sahip olunduğu inancı"dır ve hakikatin yalanlardan daha tehlikeli düşmanıdır. "Kanı" kelimesi bu iki kullanımı da taşıyabildiği için seçildi; "inanç" deseydik Nietzsche'nin Überzeugung ile Glaube arasında kurduğu ilişki (§ 636: erkeklerde "kanı", kadınlarda "inanç") kaybolurdu.

Atıf ve kaynak notu

Convictio not adının düzeni içindir; Nietzsche Latince terim kullanmaz.

İlgili kavramlar

  • opinio (kanaat ile kanı arasındaki fark)
  • fides (inanç)
  • veritas (hakikat ve hakikat arayışı)
  • iustitia (Nietzsche'de kanıların hasmı olarak adalet)

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kanı, kanılarından

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.