İçeriğe geç

Kavram

Bona mens

Latince
bona mens
Almanca
gesunder Verstand
Fransızca
bon sens
İngilizce
good sense
Türkçe
sağduyu

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte pratik hayattaki isabetli, makul yargıdır. Descartes'ta "iyi hüküm verme ve doğruyu yanlıştan ayırma gücü"dür; asıl akıl denen şeydir, bütün insanlarda tabiatça eşittir. İnsanlar arasındaki fark bu güçte değil, onu kullanma yolundadır; yöntemin gerekliliği buradan doğar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1620'ler Descartes Evrensel bilgelik olarak bona mens Regulae ad directionem ingenii I
1637 Descartes Herkese eşit paylaştırılmış hüküm verme gücü Yöntem Üzerine Konuşma I

Dönüşüm: Hüküm verme gücünden, sonraki dönemde (İskoç okulu, common sense) herkesin paylaştığı temel kanaatlere.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Doğrudan bir karşılığı yoktur; phronēsis ve orthos logos yakın düşer.
Latince bona mens Descartes, Regulae I: bona mens "evrensel bilgelik" ile bir tutulur.
Almanca / Fransızca gesunder Verstand / bon sens Yöntem Üzerine Konuşma, Birinci Bölüm, birim 1.
İngilizce good sense

Türkçe karşılığı

sağduyu. "Selim akıl" ağır ve eski kalır; "akl-ı selim" de öyle. "Sağduyu" gündelik dilde de canlıdır ve Descartes'ın "iyi hüküm verme gücü" anlamını taşır. "Ortak duyu" sensus communis'e ayrılmıştır.

"Sağduyu" gündelikte "herkesin kabul ettiği makul görüş" anlamına da kayar; Descartes'ta ise bir kanaat değil, doğruyu yanlıştan ayırma gücüdür ve akılla (raison) bir tutulur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Sağduyu, sağduyuyu

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.