Kavram
Bona mens
- Latince
- bona mens
- Almanca
- gesunder Verstand
- Fransızca
- bon sens
- İngilizce
- good sense
- Türkçe
- sağduyu
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte pratik hayattaki isabetli, makul yargıdır. Descartes'ta "iyi hüküm verme ve doğruyu yanlıştan ayırma gücü"dür; asıl akıl denen şeydir, bütün insanlarda tabiatça eşittir. İnsanlar arasındaki fark bu güçte değil, onu kullanma yolundadır; yöntemin gerekliliği buradan doğar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1620'ler | Descartes | Evrensel bilgelik olarak bona mens | Regulae ad directionem ingenii I |
| 1637 | Descartes | Herkese eşit paylaştırılmış hüküm verme gücü | Yöntem Üzerine Konuşma I |
Dönüşüm: Hüküm verme gücünden, sonraki dönemde (İskoç okulu, common sense) herkesin paylaştığı temel kanaatlere.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Doğrudan bir karşılığı yoktur; phronēsis ve orthos logos yakın düşer. |
| Latince | bona mens | Descartes, Regulae I: bona mens "evrensel bilgelik" ile bir tutulur. |
| Almanca / Fransızca | gesunder Verstand / bon sens | Yöntem Üzerine Konuşma, Birinci Bölüm, birim 1. |
| İngilizce | good sense |
Türkçe karşılığı
sağduyu. "Selim akıl" ağır ve eski kalır; "akl-ı selim" de öyle. "Sağduyu" gündelik dilde de canlıdır ve Descartes'ın "iyi hüküm verme gücü" anlamını taşır. "Ortak duyu" sensus communis'e ayrılmıştır.
"Sağduyu" gündelikte "herkesin kabul ettiği makul görüş" anlamına da kayar; Descartes'ta ise bir kanaat değil, doğruyu yanlıştan ayırma gücüdür ve akılla (raison) bir tutulur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Sağduyu, sağduyuyu
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.