İçeriğe geç
Antisthenes

Antisthenes

Odysseus (Odysseus'un Konuşması)

Ὀδυσσεύς

girişANTISTHENES'İN ODYSSEUS'U

Ayağa kalkıp söyleyeceğim söz yalnız sana değil, öteki herkese de yönelik; çünkü orduya ben sizin hepinizden daha çok iyilik ettim. Bunları Akhilleus hayattayken de söylerdim, şimdi o öldükten sonra da size söylüyorum. Sizin girdiğiniz hiçbir savaş yoktur ki ben de sizinle birlikte girmemiş olayım; benim tek başıma atıldığım tehlikelerden ise hiçbiriniz hiçbir şey bilmez. Oysa ortak savaşlarda, siz iyi dövüşseniz bile, ortaya bundan fazla bir şey çıkmıyordu; benim tek başıma göğüslediğim tehlikelerde ise başarırsam, buraya geliş amacımız olan her şey bizim için gerçekleşiyordu; başaramasaydım, yalnızca benim gibi tek bir adamı kaybetmiş olurdunuz. Çünkü buraya Truvalılarla dövüşmek için değil, Helene'yi geri almak ve Truva'yı ele geçirmek için geldik. Bunların hepsi de benim tehlikelerime bağlıydı. Bizden çalınan tanrıça heykelini önce ele geçirmedikçe Truva'nın alınamayacağı kehanet edilmişken, heykeli buraya getiren benden başka kim? Sen ise beni tapınak soymakla suçluyorsun. Çünkü sen hiçbir şey bilmiyorsun: Bizden heykeli çalan Aleksandros'a değil de tanrıçanın heykelini kurtaran adama tapınak soyguncusu diyorsun. Hepiniz Truva'nın düşmesi için dua ediyorsunuz da, bunun nasıl olacağını bulan bana mı tapınak soyguncusu diyorsun? Oysa İlion'u almak güzel bir şeyse, bunun sebebini bulmak da güzeldir. Ötekiler bana minnet duyuyor, sen ise beni üstelik ayıplıyorsun; çünkü cehaletin yüzünden gördüğün iyilikten haberin yok. Ben sana cehaletini kınamıyorum; çünkü bu, senin de öteki herkesin de başına istemeden gelmiştir. Seni kınadığım şey şu: Ayıpladığın işlerim sayesinde kurtulduğun hâlde söz dinlemiyorsun, üstelik silahları bana oylarlarsa bu insanlara bir kötülük yapacağını söyleyerek tehdit ediyorsun. Ufak bir iş bile yapmadan önce çok kez ve çok şey söyleyerek tehdit edeceksin; ama akla yatkın olandan bir sonuç çıkarmak gerekirse, sanırım bu kötü öfken yüzünden kendine bir kötülük edeceksin.

Düşmanlara kötülük ettiğim için beni korkaklıkla ayıplıyorsun; sen ise açıkça ve boş yere didindiğin için ahmaklık ettin. Yoksa bunu herkesle birlikte yaptığın için daha iyi olduğunu mu sanıyorsun? Sonra bir de bana karşı aretēden mi söz ediyorsun? Sen ki önce, nasıl dövüşmek gerektiğini bile bilmiyorsun; yaban domuzu gibi öfkeyle saldırırken, günün birinde belki kendi kılıcının üstüne düşüp kötü bir şekilde kendini öldüreceksin. İyi bir adamın ne kendinden ne başkasından ne de düşmanlarından hiçbir kötülük görmemesi gerektiğini bilmiyor musun? Sen ise çocuklar gibi, bunlar sana cesur dedikleri için seviniyorsun. Ben ise senin herkesten korkak olduğunu ve ölümden herkesten çok korktuğunu söylüyorum. Çünkü önce, kırılmaz ve delinmez silahlar taşıyorsun; seni yaralanmaz diye anmaları da bunun yüzünden. Peki, düşmanlardan biri aynı türden silahlarla karşına çıksa ne yapardın? İkinizin de birbirine hiçbir şey yapamaması herhalde güzel ve şaşılacak bir şey olurdu! Sonra böyle silahlar taşımakla surların içinde oturmak arasında bir fark olduğunu mu sanıyorsun? Söylediğine göre yalnız senin surun yokmuş. Oysa asıl sen, yedi kat öküz derisinden bir suru önüne tutarak dolaşan tek kişisin. Ben ise silahsız olarak düşmanın surlarına doğru değil, bizzat surların içine girerim; düşmanın uyanık nöbetçilerini silahlarıyla birlikte ele geçiririm; senin de öteki herkesin de komutanı ve bekçisiyim. Hem burada hem düşmanın yanında olup biteni bilirim; keşfe başkasını göndererek değil, bizzat giderek. Dümenciler gece gündüz tayfaları nasıl kurtaracaklarını gözettikleri gibi, ben de seni de öteki herkesi de kurtarırım. Düşmanlara bir kötülük yapabilecekken, utanç verici sayıp kaçtığım hiçbir tehlike yoktur. Beni görecek birileri olduğunda, iyi görünmeye can atıp ancak o zaman cesaret ediyor da değildim; ister köle ister dilenci ve kırbaç yemiş biri olarak düşmana bir kötülük yapabilecek olsam, kimse görmese de girişirdim. Çünkü savaş görünmeyi değil, gece gündüz hep bir şey yapmayı sever. Düşmanları dövüşe çağırdığım belirli silahlarım da yoktur; kim nasıl isterse, bire karşı da çoğa karşı da her zaman hazırım. Dövüşmekten yorulduğumda, senin gibi silahlarımı başkalarına teslim etmem; tersine, düşmanlar dinlenirken onlara geceleyin, onlara en çok zarar verecek silahlarla saldırırım. Gece de beni hiçbir zaman işimden alıkoymadı; oysa seni dövüşürken çoğu kez durdurdu ve sen buna sevindin. Sen horlarken ben seni korurum ve düşmana hep bir kötülük ederim; elimde de bu köleye yaraşır silahlar, bu paçavralar ve bu kırbaç izleri vardır; sen de onlar sayesinde güven içinde uyursun.

Cesedi taşıyıp getirdin diye kendini cesur mu sanıyorsun? Sen taşıyamasaydın onu iki adam taşırdı. O zaman belki onlar da aretē konusunda bizimle çekişirdi. Benim onlara söyleyeceğim söz aynı olurdu; ama sen onlarla çekişirken ne derdin? Yoksa ikisini umursamaz, ama tek bir adamdan daha korkak olduğunu kabul etmekten utanır mıydın? Truvalıların cesetle değil, silahları ele geçirmekle ilgilendiklerini bilmiyor musun? Çünkü cesedi geri verecek, silahları ise tapınaklarda tanrılara adayacaklardı. Ölüleri kaldırıp götürmeyenler için değil, gömülmeleri için geri vermeyenler için utanç vardır. Sen hazır olanı getirdin; ben ise onların elinden, ayıplanması gereken şeyi aldım. Sen kıskançlık ve cehalet hastalığına tutulmuşsun; bunlar, kötülüklerin birbirine en zıt olanlarıdır.

Biri seni güzel şeyleri arzulamaya iter, öbürü seni onlardan çevirir. Senin başına gelen insanca bir şey: Güçlü olduğun için kendini cesur da sanıyorsun ve savaşa dair bilgelikte ve cesarette güçlü olmanın bedence güçlü olmakla aynı şey olmadığını, cehaletin ise sahibi için en büyük kötülük olduğunu bilmiyorsun. Sanırım bir gün aretēyi konu alan bilge bir şair çıkarsa, beni çok çileli, çok akıllı, çok hünerli, şehirler yıkan ve Truva'yı tek başına alan biri olarak anlatacak. Seni ise, kanımca, tabiatını tembel eşeklere ve otlayan öküzlere benzeterek anlatacak; kendilerini başkalarına bağlatıp boyunduruğa koşturan hayvanlara.

giriş

ΑΝΤΙΣΘΕΝΟΥΣ ΟΔΥΣΣΕΥΣ.

Οὐ πρὸς σέ μοι μόνον ὁ λόγος, δι᾿ ὃν ἀνέστην, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἅπαντας· πλείω γὰρ ἀγαθὰ πεποίηκα τὸ στρατόπεδον ἐγὼ ἢ ὑμεῖς ἅπαντες. καὶ ταῦτα καὶ ζῶντος ἂν ἔλεγον Ἀχιλλέως, καὶ νῦν τεθνεῶτος λέγω πρὸς ὑμᾶς. ὑμεῖς μὲν γὰρ οὐδεμίαν ἄλλην μάχην μεμάχησθε, ἣν οὐχὶ καὶ ἐγὼ μεθ᾿ ὑμῶν· ἐμοὶ δὲ τῶν ἰδίων κινδύνων οὐδεὶς ὑμῶν οὐδὲν ξύνοιδε. καίτοι ἐν μὲν ταῖς κοιναῖς μάχαις, οὐδὲ εἰ καλῶς ἀγωνίζοισθε, πλέον ἐγίγνετο οὐδέν· ἐν δὲ τοῖς ἐμοῖς κινδύνοις, οὓς ἐγὼ μόνος ἐκινδύνευον, εἰ μὲν κατορθώσαιμι, ἅπαντα ἡμῖν ἐπετελεῖτο ὧν ἕνεκα δεῦρο ἀφίγμεθα, εἰ δ᾿ ἐσφάλην, ἐμοῦ ἂν ἑνὸς ἀνδρὸς ἐστέρησθε. οὐ γὰρ ἵνα μαχοίμεθα τοῖς Τρωσὶ δεῦρ᾿ ἀφίγμεθα, ἀλλ᾿ ἵνα τήν τε Ἑλένην ἀπολάβοιμεν καὶ τὴν Τροίαν ἕλοιμεν. ταῦτα δ᾿ ἐν τοῖς ἐμοῖς κινδύνοις ἐνῆν ἅπαντα. ὅπου γὰρ ἦν κεχρημένον ἀνάλωτον εἶναι τὴν Τροίαν, εἰ μὴ πρότερον τὸ ἄγαλμα τῆς θεοῦ λάβοιμεν τὸ κλαπὲν παρ᾿ ἡμῶν, τίς ἐστιν ὁ κομίσας δεῦρο τὸ ἄγαλμα ἄλλος ἢ ἐγώ; ὃν σύ γε ἱεροσυλίας κρίνεις. σὺ γὰρ οὐδὲν οἶσθας, ὅστις τὸν ἄνδρα τὸν ἀνασώσαντα τὸ ἄγαλμα τῆς θεοῦ, ἀλλ᾿ οὐ τὸν ὑφελόμενον παρ᾿ ἡμῶν Ἀλέξανδρον, ἀποκαλεῖς ἱερόσυλον. καὶ τὴν Τροίαν μὲν ἁλῶναι ἅπαντες εὔχεσθε, ἐμὲ δὲ τὸν ἐξευρόντα ὅπως ἔσται τοῦτο ἀποκαλεῖς ἱερόσυλον; καίτοι εἴπερ καλόν γε ἦν ἑλεῖν τὸ Ἴλιον, καλὸν καὶ τὸ εὑρεῖν τὸ τούτου αἴτιον. καὶ οἱ μὲν ἄλλοι χάριν ἔχουσι, σὺ δὲ καὶ ὀνειδίζεις ἐμοί· ὑπὸ γὰρ ἀμαθίας ὧν εὖ πέπονθας οὐδὲν οἶσθα. κἀγὼ μὲν οὐκ ὀνειδίζω σοι τὴν ἀμαθίαν· ἄκων γὰρ αὐτὸ καὶ σὺ καὶ ⟨οἱ⟩ ἄλλοι πεπόνθασιν ἅπαντες· ἀλλ᾿ ὅτι διὰ τὰ ὀνείδη τὰ ἐμὰ σῳζόμενος οὐχ οἷός τε εἶ πείθεσθαι, ἀλλὰ καὶ προσαπειλεῖς ὡς κακὸν δράσων τι τούσδε, ἐὰν ἐμοὶ τὰ ὅπλα ψηφίσωνται. καὶ πολλάκις γε ἀπειλήσεις καὶ πολλά, πρὶν καὶ σμικρόν τι ἐργάσασθαι· ἀλλ᾿ εἴπερ ἐκ τῶν εἰκότων τι χρὴ τεκμαίρεσθαι, ὑπὸ τῆς κακῆς ὀργῆς οἴομαί σε κακόν τι σαυτὸν ἐργάσεσθαι.

Καὶ ἐμοὶ μέν, ὅτι τοὺς πολεμίους κακῶς ἐποίησα, δειλίαν ὀνειδίζεις· σὺ δὲ ὅτι φανερῶς ἐμόχθεις καὶ μάτην, ἠλίθιος ἦσθα. ⟨ἢ⟩ ὅτι μετὰ πάντων τοῦτο ἔδρασας, οἴει βελτίων εἶναι; ἔπειτα περὶ ἀρετῆς πρὸς ἐμὲ λέγεις; ὃς πρῶτον μὲν οὐκ οἶσθα οὐδ᾿ ὅπως ἔδει μάχεσθαι, ἀλλ᾿ ὥσπερ ὗς ἄγριος ὀργῇ φερόμενος τάχ᾿ ἄν ποτε ἀποκτενεῖς σεαυτὸν κακῶς περιπεσὼν τῷ ⟨ξίφει⟩. οὐκ οἶσθα ὅτι τὸν ἄνδρα τὸν ἀγαθὸν οὔθ᾿ ὑφ᾿ αὑτοῦ χρὴ οὔθ᾿ ὑφ᾿ ἑτέρου οὔθ᾿ ὑπὸ τῶν πολεμίων κακὸν οὐδ᾿ ὁτιοῦν πάσχειν; σὺ δὲ ὥσπερ οἱ παῖδες χαίρεις ὅτι σέ φασιν οἵδε ἀνδρεῖον εἶναι· ἐγὼ δὲ δειλότατόν γε ἁπάντων τε καὶ δεδιότα τὸν θάνατον μάλιστα· ὅστις γε πρῶτον ὅπλα ἔχεις ἄρρηκτα καὶ ἄτρωτα, δι᾿ ἅπερ σέ φασιν ἄτρωτον εἶναι. καίτοι τί ἂν δράσαις, εἴ τις σοὶ τῶν πολεμίων τοιαῦτα ὅπλα ἔχων προσέλθοι; ἦ που καλόν τι καὶ θαυμαστὸν ἂν εἴη, εἰ μηδέτερος ὑμῶν μηδὲν δρᾶσαι δύναιτο. ἔπειτα οἴει τι διαφέρειν τοιαῦτα ὅπλα ἔχειν ἢ ἐντὸς τείχους καθῆσθαι; καὶ σοὶ μόνῳ δὴ τεῖχος οὐχ ἔστιν, ὡς σὺ φής· μόνος μὲν οὖν σύ γε ἑπταβόειον περιέρχῃ τεῖχος προβαλλόμενος ἑαυτοῦ· ἐγὼ δὲ ἄοπλος οὐ πρὸς τὰ τείχη τῶν πολεμίων ἀλλ᾿ εἰς αὐτὰ εἰσέρχομαι τὰ τείχη, καὶ τῶν πολεμίων τοὺς προφύλακας ἐγρηγορότας αὐτοῖς ὅπλοισιν αἱρῶ, καὶ εἰμὶ στρατηγὸς καὶ φύλαξ καὶ σοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων, καὶ οἶδα τά τ᾿ ἐνθάδε καὶ τὰ ἐν τοῖς πολεμίοις, οὐχὶ πέμπων κατασκεψόμενον ἄλλον, ἀλλ᾿ αὐτὸς ⟨ἰών⟩· ὥσπερ ⟨δὲ⟩ οἱ κυβερνῆται τὴν νύκτα καὶ τὴν ἡμέραν σκοποῦσιν ὅπως σώσουσι τοὺς ναύτας, οὕτω δὲ καὶ ἔγωγε καὶ σὲ καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας σῴζω. οὐδ᾿ ἔστιν ὅντινα κίνδυνον ἔφυγον αἰσχρὸν ἡγησάμενος, ἐν ᾧ μέλλοιμι τοὺς πολεμίους κακόν τι δράσειν· οὐδ᾿ εἰ μὲν ὄψεσθαί μέ τινες ἔμελλον, γλιχόμενος ἂν τοῦ δοκεῖν ἐτόλμων· ἀλλ᾿ εἴτε δοῦλος εἴτε πτωχὸς καὶ μαστιγίας ὢν μέλλοιμι τοὺς πολεμίους κακόν τι δράσειν, ἐπεχείρουν ἄν, καὶ εἰ μηδεὶς ὁρῴη. οὐ γὰρ δοκεῖν ὁ πόλεμος ἀλλὰ δρᾶν ἀεὶ καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ φιλεῖ τι. οὐδὲ ὅπλα ἐστί μοι τεταγμένα, ἐν οἷς προκαλοῦμαι τοὺς πολεμίους μάχεσθαι, ἀλλ᾿ ὅντινα ἐθέλει τις τρόπον, καὶ πρὸς ἕνα καὶ πρὸς πολλοὺς ἕτοιμός εἰμ᾿ ἀεί. οὐδ᾿ ἡνίκ᾿ ⟨ἂν⟩ κάμνω μαχόμενος, ὥσπερ σύ, τὰ ὅπλα ἑτέροις παραδίδωμι, ἀλλ᾿ ὁπόταν ἀναπαύωνται οἱ πολέμιοι, τότε αὐτοῖς τῆς νυκτὸς ἐπιτίθεμαι, ἔχων τοιαῦτα ὅπλα ἃ ἐκείνους βλάψει μάλιστα. καὶ οὐδὲ νὺξ πώποτέ με ἀφείλετο, ὥσπερ σὲ πολλάκις μαχόμενον ἄσμενον πέπαυκεν· ἀλλ᾿ ἡνίκα ἂν ῥέγχῃς σύ, τηνικαῦτα ἐγὼ σῴζω σέ, καὶ τοὺς πολεμίους ἀεὶ κακόν τι ποιῶ, ἔχων τὰ δουλοπρεπῆ ταῦτα ὅπλα καὶ τὰ ῥάκη καὶ τὰς μάστιγας, δι᾿ ἃς σὺ ἀσφαλῶς καθεύδεις.

Σὺ δ᾿ ὅτι φέρων ἐκόμισας τὸν νεκρόν, ἀνδρεῖος οἴει εἶναι; ὃν εἰ μὴ ἠδύνω φέρειν, δύο ἄνδρες ἂν ἐφερέτην. κἄπειτα κἀκεῖνοι περὶ ἀρετῆς ἴσως ἂν ἡμῖν ἠμφισβήτουν. κἀμοὶ μὲν ὁ αὐτὸς ἂν πρὸς αὐτοὺς ἦν λόγος· σὺ δὲ τί ἂν ἔλεγες ἀμφισβητῶν πρὸς αὐτούς; ἢ δυοῖν μὲν οὐκ ἂν φροντίσαις, ἑνὸς δ᾿ ἂν αἰσχύνοιο ὁμολογῶν δειλότερος εἷναι; οὐκ οἶσθ᾿ ὅτι οὐ τοῦ νεκροῦ τοῖς Τρωσὶν ἀλλὰ τῶν ὅπλων ἔμελεν ὅπως λάβοιεν; τὸν μὲν γὰρ ἀποδώσειν ἔμελλον, τὰ δὲ ὅπλα ἀναθήσειν εἰς τὰ ἱερὰ τοῖς θεοῖς. τοὺς γὰρ νεκροὺς οὐ τοῖς οὐκ ἀναιρουμένοις αἰσχρόν, ἀλλὰ τοῖς μὴ ἀποδιδοῦσι θάπτειν. σὺ μὲν οὖν τὰ ἕτοιμα ἐκόμισας· ἐγὼ δὲ τὰ ὀνειδιζόμενα ἀφειλόμην ἐκείνους. Φθόνον δὲ καὶ ἀμαθίαν νοσεῖς, κακῶν ἐναντιώτατα αὑτοῖς·

καὶ ὁ μέν σε ἐπιθυμεῖν ποιεῖ τῶν καλῶν, ἡ δὲ ἀποτρέπει. ἀνθρώπινον μὲν οὖν τι πέπονθας· διότι γὰρ ἰσχυρός, οἴει καὶ ἀνδρεῖος εἶναι, καὶ οὐκ οἶσθα ὅτι σοφίᾳ περὶ πόλεμον καὶ ἀνδρείᾳ οὐ ταὐτόν ἐστιν ἰσχῦσαι, ἀμαθία δὲ κακὸν μέγιστον τοῖς ἔχουσιν. οἶμαι δέ, ἄν ποτέ τις ἄρα σοφὸς ποιητὴς περὶ ἀρετῆς γένηται, ἐμὲ ποιήσει πολύτλαντα καὶ πολύμητιν καὶ πολυμήχανον καὶ πτολίπορθον καὶ μόνον τὴν Τροίαν ἑλόντα, σὲ δέ, ὡς ἐγᾦμαι, τὴν φύσιν ἀπεικάζων τοῖς τε νωθέσιν ὄνοις καὶ βουσὶ τοῖς φορβάσιν, ἄλλοις παρέχουσι δεσμεύειν καὶ ζευγνύναι αὑτούς.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…