Timon
Phliuslu Timon: Tanıklıklar ve Fragmanlar
Τίμωνος τοῦ Φλιασίου μαρτυρίαι καὶ ἀποσπάσματα
s188A. Tanıklıklar: Hayatı ve Eserleri
1. Kaynak: Diogenes Laertios IX 109–116.
Bizden biri olan Nikaialı Apollonides, Tiberius Caesar'a sunduğu Silloi şerhlerinin birincisinde şunu anlatır: Timon'un babası Timarkhos'tur, kendisi Phliusludur. Genç yaşta yetim kalınca koroda dansçılık etmiş, sonra bu işi beğenmeyip Megara'ya, Stilpon'un yanına gitmiş; onunla bir süre vakit geçirdikten sonra yine evine dönüp evlenmiş. Ardından karısıyla birlikte Elis'e, Pyrrhon'un yanına gitmiş ve çocukları oluncaya kadar orada kalmış. Büyük oğluna Ksanthos adını vermiş, ona hekimlik öğretmiş ve onu kendi hayat tarzının vârisi bırakmış (bu oğul, Sotion'un da on birinci kitabında söylediği gibi, tanınmış biriydi). Geçim sıkıntısına düşünce Hellespontos'a ve Propontis'e gitmiş; Khalkedon'da sofistlik ederek büyük itibar görmüş, oradan para kazanıp Atina'ya geçmiş ve, kısa bir süre Thebai'ye uğraması dışında, ölünceye kadar orada yaşamış. Kendi iambos'larında anlattığı gibi Kral Antigonos da Ptolemaios Philadelphos da onu tanırdı. Antigonos'un dediğine göre içkiye düşkündü ve felsefeden boş kaldıkça şiir yazardı: destanlar, tragedyalar, satir oyunları (otuz komedi, altmış tragedya), silloi ve müstehcen şiirler (kinaidoi).
Ἀπολλωνίδης ὁ Νικαεύς, ὁ παρ᾽ ἡμῶν, ἐν τῶι πρώτωι τῶν εἰς τοὺς Σίλλους ὑπομνημάτων, ἃ προσφωνεῖ Τιβερίωι Καίσαρι, φησὶ τὸν Τίμωνα εἶναι πατρὸς μὲν Τιμάρχου, Φλιάσιον δὲ τὸ γένος· νέον δὲ καταλειφθέντα χορεύειν, ἔπειτα καταγνόντα ἀποδημῆσαι εἰς Μέγαρα πρὸς Στίλπωνα· κἀκείνωι συνδιατρίψαντα αὖθις ἐπανελθεῖν οἴκαδε καὶ γῆμαι. εἶτα πρὸς Πύρρωνα εἰς Ἦλιν ἀποδημῆσαι μετὰ ⟨τῆς⟩ γυναικὸς κἀκεῖ διατρίβειν ἕως αὐτῶι παῖδες ἐγένοντο, ὧν τὸν μὲν πρεσβύτερον Ξάνθον ἐκάλεσε καὶ ἰατρικὴν ἐδίδαξε καὶ διάδοχον τοῦ βίου κατέλιπεν (ὁ δὲ ἐλλόγιμος ἦν, ὡς καὶ Σωτίων ἐν τῶι ἑνδεκάτωι φησίν). ἀπορῶν μέντοι τροφῶν ἀπῆρεν εἰς τὸν Ἑλλήσποντον καὶ τὴν Προποντίδα· ἐν Χαλκηδόνι τε σοφιστεύων ἐπὶ πλέον ἀποδοχῆς ἠξιώθη· ἐντεῦθέν τε πορισάμενος ἀπῆρεν εἰς Ἀθήνας, κἀκεῖ διέτριβε μέχρι καὶ τελευτῆς, ὀλίγον χρόνον εἰς Θήβας διαδραμών. ἐγνώσθη δὲ καὶ Ἀντιγόνωι τῶι βασιλεῖ καὶ Πτολεμαίωι τῶι Φιλαδέλφωι, ὡς αὐτὸς ἐν τοῖς ἰάμβοις αὑτῶι μαρτυρεῖ. ἦν δέ, φησὶν ὁ Ἀντίγονος, καὶ φιλοπότης καὶ ἀπὸ τῶν φιλοσόφων εἰ σχολάζοι, ποιήματα συνέγραφε· (καὶ γὰρ καὶ ἔπη καὶ τραγωιδίας καὶ σατύρους καὶ δράματα κωμικὰ τριάκοντα, τὰ δὲ
s189Düzyazı kitapları da vardır, yirmi bin satıra varır; onun hayatını yazan Karystoslu Antigonos da bunlardan söz eder. Silloi üç kitaptır; bunlarda, bir septik olarak herkese söver ve parodi biçiminde dogmatikleri alaya alır. Birinci kitapta anlatıcı kendisidir; ikinci ve üçüncü kitap ise diyalog biçimindedir. Orada Kolophonlu Ksenophanes'e her bir filozofu sorar gibi görünür, Ksenophanes de ona anlatır: ikinci kitapta eskiler, üçüncüde sonrakiler hakkında. Bu yüzden bazıları üçüncü kitaba Epilogos ("Sonsöz") adını da vermiştir. Birinci kitap aynı konuları işler, yalnız orada şiiri tek kişi söyler. Başı şöyledir: "Söyleyin şimdi bana, siz ey her işe burnunu sokan sofistler" [Fr. 1].
Antigonos'a ve Sotion'un on birinci kitabına göre doksan yaşına yakın öldü. Ben onun tek gözlü olduğunu da duydum; nitekim kendine Kyklops derdi. İnsan düşmanı Timon diye başka bir Timon da vardır. Bizim filozof ise, Antigonos'un da dediği gibi, bahçeye çok düşkündü ve kimseye karışmaz, kendi işine bakardı. Rivayete göre Peripatetik Hieronymos onun için şöyle demiş: "İskitlerde nasıl hem kaçanlar hem kovalayanlar ok atarsa, filozoflardan da kimi öğrencileri kovalayarak avlar, kimi de Timon gibi kaçarak."
Kavrayışı keskin, alay etmekte ustaydı; edebiyatı severdi, şairlere konu bulup yazmakta ve oyunların düzenlenmesine yardım etmekte becerikliydi. Tragedya şairleri Aleksandros ile Homeros'u kendi tragedyalarına ortak ederdi. Hizmetçiler ve köpekler gürültü edince hiçbir şey yazmazdı; en çok önem verdiği şey sükûnet içinde olmaktı. Anlatıldığına göre Aratos ona Homeros'un şiirini sağlam bir metinle nasıl elde edebileceğini sormuş, o da "Eski nüshalara rastlarsa, yeni düzeltilmiş olanlara değil" demiş. Şiirleri ortalıkta gelişigüzel dururdu, bazen yarısı kemirilmiş hâlde; öyle ki hatip Zopyros'a bir şey okurken tomarı açıp rastgele bir yerinden okumaya başlarmış;
τραγικὰ ἑξήκοντα) σίλλους τε καὶ κιναίδους. φέρεται δ᾽ αὐτοῦ καὶ καταλογάδην βιβλία εἰς ἐπῶν τείνοντα μυριάδας δύο, ὧν καὶ Ἀντίγονος ὁ Καρύστιος μέμνηται, ἀναγεγραφὼς αὐτοῦ καὶ αὐτὸς τὸν βίον. τῶν δὲ Σίλλων τρία ἐστίν, ἐν οἷς ὡς ἂν σκεπτικὸς ὢν πάντας λοιδορεῖ καὶ σιλλαίνει τοὺς δογματικοὺς ἐν παρωιδίας εἴδει. ὧν τὸ μὲν πρῶτον αὐτοδιήγητον ἔχει τὴν ἑρμηνείαν, τὸ δὲ δεύτερον καὶ τρίτον ἐν διαλόγου σχήματι. φαίνεται γοῦν ἀνακρίνων Ξενοφάνη τὸν Κολοφώνιον περὶ ἑκάστων, ὁ δ᾽ αὐτῶι διηγούμενός ἐστι· καὶ ἐν μὲν τῶι δευτέρωι περὶ τῶν ἀρχαιοτέρων, ἐν δὲ τῶι τρίτωι περὶ τῶν ὑστέρων· ὅθεν δὴ αὐτῶι τινες καὶ Ἐπίλογον ἐπέγραψαν. τὸ δὲ πρῶτον ταὐτὰ περιέχει πράγματα, πλὴν ὅτι μονοπρόσωπός ἐστιν ἡ ποίησις· ἀρχὴ δὲ αὐτῶι ἥδε· „ἔσπετε — σοφισταί". ἐτελεύτησε δ᾽ ἐγγὺς ἐτῶν ἐνενήκοντα, ὥς φησιν ὁ Ἀντίγονος καὶ Σωτίων ἐν τῶι ἑνδεκάτωι. τοῦτον ἐγὼ καὶ ἑτερόφθαλμον ἤκουσα· ἐπεὶ καὶ αὐτὸς αὑτὸν Κύκλωπα ἐκάλει. γέγονε καὶ ἕτερος Τίμων ὁ μισάνθρωπος. ὁ δ᾽ οὖν φιλόσοφος καὶ φιλόκηπος ἦν σφόδρα καὶ ἰδιοπράγμων, ὡς καὶ Ἀντίγονός φησι. λόγος γοῦν εἰπεῖν Ἱερώνυμον τὸν Περιπατητικὸν ἐπ᾽ αὐτοῦ· „ὡς παρὰ τοῖς Σκύθαις καὶ οἱ φεύγοντες τοξεύουσι καὶ οἱ διώκοντες, οὕτω τῶν φιλοσόφων οἱ μὲν διώκοντες θηρῶσι τοὺς μαθητάς, οἱ δὲ φεύγοντες, καθάπερ καὶ ὁ Τίμων." ἦν δὲ καὶ ὀξὺς νοῆσαι καὶ διαμυκτηρίσαι, φιλογράμματός τε καὶ τοῖς ποιηταῖς μύθους γράψαι ἱκανὸς καὶ δράματα συνδιατιθέναι. μετεδίδου δὲ τῶν τραγωιδιῶν Ἀλεξάνδρωι καὶ Ὁμήρωι. θορυβούμενός τε ὑπὸ τῶν θεραπαινῶν καὶ κυνῶν ἐποίει μηδέν, σπουδάζων περὶ τὸ ἠρεμάζειν. φασὶ δὲ καὶ Ἄρατον πυθέσθαι αὐτοῦ πῶς τὴν Ὁμήρου ποίησιν ἀσφαλῆ κτήσαιτο, τὸν δὲ εἰπεῖν, „εἰ τοῖς ἀρχαίοις ἀντιγράφοις ἐντυγχάνοι καὶ μὴ τοῖς ἤδη διωρθωμένοις". εἰκῆι τε αὐτῶι ἔκειτο τὰ ποιήματα, ἐνίοτε ἡμίβρωτα· ὥστε καὶ Ζωπύρωι τῶι ῥήτορι ἀναγινώσκοντά τι ἐπιτυλίττειν καὶ κατὰ τὸ ἐπελθὸν διεξιέναι·
s190yarıya gelince de, o zamana dek bilmediği kopuk parçayı ancak orada bulurmuş. Bu konuda o kadar kayıtsızdı. Ama dizeler de ondan öyle kolay akardı ki öğle yemeğine bile vakit ayırmazdı. Anlatıldığına göre Arkesilaos'u Kerkoplar'ın arasından [hırsızlar çarşısından] geçerken görünce "Sen ne arıyorsun burada, biz hür insanların bulunduğu yerde?" demiş. Hislerin, aklın da tanıklık etmesiyle doğrulanabileceğini söyleyenlere karşı hep şu sözü tekrarlardı: "Attagas ile Numenios bir araya geldi" [iki ünlü hırsız]. Böyle şakalar yapmayı severdi. Her şeye hayran kalan birine şöyle demiş: "Üç kişiyiz ve dört gözümüz var; buna niye şaşmıyorsun?" Kendisi tek gözlüydü, öğrencisi Dioskurides de öyleydi; konuştuğu adamın ise iki gözü sağlamdı. Bir gün Arkesilaos ona Thebai'den neden geldiğini sorunca "Sizi böyle yayılıp serilmiş görüp gülmek için" demiş. Yine de Silloi'de Arkesilaos'u iğnelemekle birlikte, Arkesilaos'un Cenaze Yemeği başlıklı eserinde onu övmüştür.
2. Kaynak: Peripatetik Aristokles, Felsefe Üzerine, Eusebios'ta, Praeparatio Evangelica XIV 18, 1–30. Başlık: "Pyrrhon'a bağlı, Septikler ya da Ephektikler (hükmü askıya alanlar) diye anılan ve hiçbir şeyin kavranamayacağını ileri sürenlere karşı. Aristokles'ten."
Her şeyden önce kendi bilgimizi incelemek zorunludur; çünkü eğer biz tabiatça hiçbir şeyi bilemeyecek yaratıklarsak, artık başka şeyler üzerinde düşünmeye hiç gerek kalmaz. Eskiler arasında da bu sözü dile getirenler olmuştu; Aristoteles onlara karşı çıkmıştır. Ama böyle şeyler söyleyip etkili olan, Elisli Pyrrhon'dur. O kendisi yazılı hiçbir şey bırakmadı; öğrencisi Timon ise mesut olmak isteyenin şu üç şeye bakması gerektiğini söyler: önce şeylerin tabiatça nasıl olduğuna; ikinci olarak bizim onlara karşı nasıl bir tutum takınmamız gerektiğine; son olarak da böyle bir tutum içinde olanlara bundan ne kalacağına. Timon'un söylediğine göre Pyrrhon şeylerin
ἐλθόντα τε ἐφ᾽ ἡμισείας οὕτως εὑρεῖν τὸ ἀπόσπασμα, τέως ἀγνοοῦντα. τοσοῦτον ἦν ἀδιάφορος. ἀλλὰ καὶ εὔρους, ὡς μηδ᾽ ἀριστᾶν συγχρονεῖν. φασὶ δὲ αὐτὸν Ἀρκεσίλαον θεασάμενον διὰ τῶν Κερκώπων ἰόντα εἰπεῖν· „τί σὺ δεῦρο, ἔνθαπερ ἡμεῖς οἱ ἐλεύθεροι;" συνεχές τε ἐπιλέγειν εἰώθει πρὸς τοὺς τὰς αἰσθήσεις μετ᾽ ἐπιμαρτυροῦντος τοῦ νοῦ ἐγκρίνοντας· „συνῆλθεν Ἀτταγᾶς τε καὶ Νουμήνιος." εἰώθει δὲ καὶ παίζειν τοιαῦτα. πρὸς οὖν τὸν θαυμάζοντα πάντα ἔφη· „τί δ᾽ οὐ θαυμάζεις ὅτι τρεῖς ὄντες τέτταρας ἔχομεν ὀφθαλμούς;" ἦν δὲ αὐτός τε ἑτερόφθαλμος καὶ ὁ Διοσκουρίδης μαθητὴς αὐτοῦ, καὶ ὁ πρὸς ὃν ἔλεγεν ὑγιής. ἐρωτηθεὶς δέ ποτε ὑπὸ Ἀρκεσιλάου διὰ τί παρείη ἐκ Θηβῶν, ἔφη· „ἵν᾽ ὑμᾶς ἀναπεπταμένους ὁρῶν γελῶ." ὅμως δὲ καθαπτόμενος τοῦ Ἀρκεσιλάου ἐν τοῖς Σίλλοις ἐπήινεκεν αὐτὸν ἐν τῶι ἐπιγραφομένωι Ἀρκεσιλάου περιδείπνωι. — 2. Πρὸς τοὺς κατὰ Πύρρωνα Σκεπτικοὺς ἢ καὶ Ἐφεκτικοὺς ἐπικληθέντας, μηδὲν καταληπτὸν εἶναι ἀποφηναμένους· ἐκ τοῦ Ἀριστοκλέους. Ἀναγκαίως δ᾽ ἔχει πρὸ παντὸς διασκέψασθαι περὶ τῆς αὐτῶν ἡμῶν γνώσεως· εἰ γὰρ αὐτοὶ μηδὲν πεφύκαμεν γνωρίζειν, οὐδὲν ἔτι δεῖ περὶ τῶν ἄλλων σκοπεῖν. ἐγένοντο μὲν οὖν καὶ τῶν πάλαι τινὲς οἱ ἀφέντες τήνδε τὴν φωνήν, οἷς ἀντείρηκεν Ἀριστοτέλης. ἴσχυσε μέντοι τοιαῦτα λέγων καὶ Πύρρων ὁ Ἠλεῖος· ἀλλ᾽ αὐτὸς μὲν οὐδὲν ἐν γραφῆι καταλέλοιπεν, ὁ δέ γε μαθητὴς αὐτοῦ Τίμων φησὶ δεῖν τὸν μέλλοντα εὐδαιμονήσειν εἰς τρία ταῦτα βλέπειν· πρῶτον μὲν ὁποῖα πέφυκε τὰ πράγματα, δεύτερον δὲ τίνα χρὴ τρόπον ἡμᾶς πρὸς αὐτὰ διακεῖσθαι, τελευταῖον δὲ τί περιέσται τοῖς οὕτως ἔχουσι. τὰ μὲν οὖν πράγματά φησιν αὐτὸν ἀποφαί-
s191eşit ölçüde ayırt edilemez, ölçülemez ve hükme bağlanamaz olduğunu ileri sürmüştür. Bu yüzden ne hislerimiz ne de kanaatlerimiz doğruyu ya da yanlışı söyler. Öyleyse onlara güvenmemeli; kanaatsiz, hiçbir yana eğilmeden ve sarsılmadan durmalı, her bir şey için "olduğu, olmadığından daha fazla değildir" ya da "hem vardır hem yoktur" ya da "ne vardır ne yoktur" demelidir. Timon'a göre böyle bir tutum içinde olanlara önce hiçbir şey hakkında hüküm bildirmemek (aphasia), ardından ruh dinginliği (ataraksia) kalacaktır; Ainesidemos'a göre ise haz.
Söylediklerinin özü budur; şimdi doğru söyleyip söylemediklerine bakalım. Madem her şeyin eşit ölçüde ayırt edilemez olduğunu söylüyorlar ve bu yüzden hiçbir şeye katılmamamızı, hiçbir kanaat taşımamamızı buyuruyorlar, sanırım biri onlara haklı olarak şunu sorabilir: Şeylerin birbirinden farklı olduğunu düşünenler yanılıyor mu, yanılmıyor mu? Yanılıyorlarsa doğru düşünmüyorlar demektir; o hâlde bu filozoflar, var olan şeyler hakkında yanlış kanaat taşıyan birtakım insanlar bulunduğunu söylemek zorundadır; doğruyu söyleyenler de kendileri olmalıdır. Böylece doğru diye bir şey de, yanlış diye bir şey de bulunacaktır. Yok eğer biz çoğunluk, şeylerin farklı olduğunu düşünmekle yanılmıyorsak, hangi akla hizmet bizi azarlıyorlar? Bu durumda şeylerin farklı olmadığını ileri sürmekle yanılan kendileri olur. Sonra, her şeyin eşit ölçüde ayırt edilemez olduğunu onlara kabul etsek bile, açıktır ki kendileri de çoğunluktan hiçbir bakımdan farklı olmazlar. Peki o zaman bilgelikleri ne olabilir? Hem Timon neden herkese söverken bir tek Pyrrhon'u över?
Dahası, eğer her şey eşit ölçüde ayırt edilemezse ve bu yüzden hiçbir kanaat taşımamak gerekiyorsa, şunlar da birbirinden farklı olmaz: farklı olmak ile olmamak, kanaat taşımak ile taşımamak. Çünkü bunlar neden böyle olsun da öyle olmasın? Ya da Timon'un dediği gibi: "Neden evet, neden hayır, hatta 'neden' bile neden?" Demek ki araştırma ortadan kalkıyor. O hâlde rahat bıraksınlar bizi! Çünkü bugün öyle bir delilik içindeler ki hiçbir hekimlik çare olamaz: Bir yandan bize kanaat taşımamamızı öğütlüyor, öte yandan tam da bunu yapmamızı buyuruyorlar; hiçbir şey hakkında hüküm bildirmemek gerektiğini söyleyip ardından hüküm bildiriyorlar; kimseye hak vermemeyi isterken kendilerine inanmamızı buyuruyorlar; sonra da hiçbir şey bilmediklerini söylerken iyi bilen biri gibi herkesi çürütüyorlar. Ayrıca her şeyin belirsiz olduğunu ileri sürenler
νειν ἐπ᾽ ἴσης ἀδιάφορα καὶ ἀστάθμητα καὶ ἀνεπίκριτα· διὰ τοῦτο μήτε τὰς αἰσθήσεις ἡμῶν μήτε τὰς δόξας ἀληθεύειν ἢ ψεύδεσθαι. διὰ τοῦτο οὖν μηδὲ πιστεύειν αὐταῖς δεῖν, ἀλλ᾽ ἀδοξάστους καὶ ἀκλινεῖς καὶ ἀκραδάντους εἶναι, περὶ ἑνὸς ἑκάστου λέγοντας ὅτι οὐ μᾶλλον ἔστιν ἢ οὐκ ἔστιν ἢ καὶ ἔστι καὶ οὐκ ἔστιν ἢ οὔτε ἔστιν οὔτε οὐκ ἔστιν. τοῖς μέντοι γε διακειμένοις οὕτω περιέσεσθαι Τίμων φησὶ πρῶτον μὲν ἀφασίαν, ἔπειτα δ᾽ ἀταραξίαν, Αἰνησίδημος δ᾽ ἡδονήν. τὰ μὲν οὖν κεφάλαια τῶν λεγομένων ἐστὶ ταῦτα· σκεψώμεθα δ᾽ εἰ ὀρθῶς λέγουσιν. ἐπεὶ τοίνυν ἐπ᾽ ἴσης ἀδιάφορα πάντα φασὶν εἶναι καὶ διὰ τοῦτο κελεύουσι μηδενὶ προστίθεσθαι μηδὲ δοξάζειν, εἰκότως ἄν, οἶμαι, πύθοιτό τις αὐτῶν, ἆρά γε διαμαρτάνουσιν οἱ διαφέρειν αὐτὰ νομίζοντες ἢ οὔ; πάντως γάρ, εἰ μὲν ἁμαρτάνουσιν, οὐκ ὀρθῶς ὑπολαμβάνοιεν ἄν· ὥστε ἀνάγκη λέγειν αὐτοῖς εἶναί τινας τοὺς τὰ ψευδῆ περὶ τῶν ὄντων δοξάζοντας· αὐτοὶ τοίνυν εἶεν ἂν οἱ τἀληθῆ λέγοντες· οὕτω δὲ εἴη ἂν ἀληθές τι καὶ ψεῦδος. εἰ δ᾽ οὐχ ἁμαρτάνομεν οἱ πολλοὶ ⟨διαφέρειν⟩ οἰόμενοι, τί μαθόντες ἐπιπλήττουσιν ἡμῖν; αὐτοὶ γὰρ ἁμαρτάνοιεν ἂν ἀξιοῦντες μὴ διαφέρειν αὐτά. καὶ μὴν εἰ καὶ δοίημεν αὐτοῖς ἐπ᾽ ἴσης ἀδιάφορα πάντα εἶναι, δῆλον ὡς οὐκ ἂν διαφέροιεν οὐδ᾽ αὐτοὶ τῶν πολλῶν. τίς οὖν ἂν εἴη αὐτῶν ἡ σοφία; καὶ διὰ τί Τίμων τοῖς μὲν ἄλλοις λοιδορεῖται πᾶσι, Πύρρωνα δ᾽ ὑμνεῖ μόνον; ἔτι γε μὴν εἰ πάντα ἀδιάφορα ἐπ᾽ ἴσης ἐστὶ καὶ διὰ τοῦτο χρὴ μηδὲν δοξάζειν, οὐκ ἂν οὐδὲ ταῦτα διαφέροι, λέγω δὲ τὸ διαφέρειν ἢ μὴ διαφέρειν καὶ τὸ δοξάζειν ἢ μὴ δοξάζειν. τί γὰρ μᾶλλον τοιαῦτά ἐστιν ἢ οὐκ ἔστιν; ἤ, ὥς φησι Τίμων, „διὰ τί ναί, καὶ διὰ τί οὔ, καὶ αὐτὸ τὸ διὰ τί διὰ τί;" φανερὸν οὖν ὡς ἀναιρεῖται τὸ ζητεῖν. ὥστε παυσάσθωσαν ἐνοχλοῦντες. ἐπεὶ νῦν γε μεμήνασι πόρρω τέχνης, ἅμα μὲν ἡμῖν διακελευόμενοι μὴ δοξάζειν, ἅμα δὲ κελεύοντες αὐτὸ τοῦτο ποιεῖν, καὶ λέγοντες ὡς περὶ οὐδενὸς ἀποφαίνεσθαι δέοι κἄπειτα ἀποφαινόμενοι. καὶ ἀξιοῦσι μὲν μηδενὶ συγκατατίθεσθαι, πείθεσθαι δὲ αὑτοῖς κελεύουσιν· εἶτα λέγοντες μηδὲν εἰδέναι πάντας ἐλέγχουσιν ὡς εὖ εἰδότες. ἀνάγκη τε τοὺς φάσκοντας ὡς ἄδηλα
s192iki şeyden birini yapmak zorundadır: ya susacak ya da bir hüküm bildirip bir şey söyleyecekler. Susarlarsa böyleleriyle tartışmanın imkânı olmadığı açıktır. Hüküm bildirirlerse, her hâlükârda ve kesin olarak bir şeyin var olduğunu ya da olmadığını söylemiş olurlar; tıpkı şu anda her şeyin bilinemez olduğunu, ⟦herkes için yalnızca âdetle kabul edilmiş olduğunu, sağlam hiçbir şey bulunmadığını⟧ söyledikleri gibi.
Bunu ileri süren ya söylediği şeyi gösteriyordur ve söylenen anlaşılabiliyordur, ya da öyle değildir. Bir şey göstermiyorsa, böyle biriyle bu durumda da hiç tartışılamaz. Bir şey anlatıyorsa, ya sonsuz şeyler söylüyordur ya da sınırlı şeyler. Sonsuz şeyler söylüyorsa yine onunla tartışılamaz, çünkü sonsuzun bilgisi olmaz. Gösterilenler sınırlıysa, ya da herhangi tek bir şeyse, bunu söyleyen onu belirliyor ve hakkında hüküm veriyor demektir. O hâlde her şey nasıl bilinemez ve hükme bağlanamaz olabilir? Bir şeyin aynı anda hem var olduğunu hem olmadığını söylerse, önce aynı şey hem doğru hem yanlış olacak; sonra bir şey hem söylemiş hem söylememiş olacak, sözü kullanarak sözü ortadan kaldıracak; üstelik yalan söylediğini kabul ederken kendisine inanılması gerektiğini ileri sürecek.
Şunu da araştırmaya değer: Neye dayanarak her şeyin belirsiz olduğunu söylüyorlar? Çünkü önce açık olanın ne olduğunu bilmeleri gerekir; ancak o zaman şeylerin öyle olmadığını söyleyebilirler. Önce olumlamayı, sonra olumsuzlamayı bilmek gerekir. Açık olanın nasıl bir şey olduğunu bilmiyorlarsa, belirsizin ne olduğunu da bilemezler.
Ainesidemos Taslak'ında dokuz tarzı (şeylerin belirsiz olduğunu bu kadar tarzla göstermeye çalışmıştır) sayıp dökerken, onları bilerek mi söylüyor diyelim, bilmeden mi? Şunları söylüyor: canlılar birbirinden farklıdır, biz kendimiz de, şehirler de, hayat tarzları da, âdetler de, kanunlar da. Hislerimiz zayıftır ve dışarıdan pek çok şey bilgimizi bozar: uzaklıklar, büyüklükler, hareketler. Ayrıca gençler ile yaşlılar, uyanık olanlar ile uyuyanlar, sağlıklılar ile hastalar aynı hâlde değildir. Hiçbir şeyi de saf ve katışıksız olarak kavrayamayız; çünkü her şey birbirine karışmıştır ve bir başka şeye göre söylenir. Bunları ve benzerlerini incelikli sözlerle anlatan Ainesidemos'a seve seve şunu sorardım: Şeylerin bu şekilde olduğunu iyice bilerek mi söylüyor, yoksa bilmeden mi? Bilmiyorsa ona nasıl inanalım? Biliyorsa düpedüz budalanın biriydi: Bir yandan her şeyin belirsiz olduğunu ileri sürüyor, öte yandan bunca şeyi bildiğini söylüyordu.
Üstelik bunları anlatırken yaptıkları, bir tür istikra ileri sürüp
πάντα εἴη δυοῖν θάτερον, ἢ σιωπᾶν ἢ ἀποφαίνεσθαί τι καὶ λέγειν. εἰ μὲν οὖν ἡσυχίαν ἄγοιεν, δῆλον ὅτι πρός γε τοὺς τοιούτους οὐδεὶς ἂν εἴη λόγος· εἰ δ᾽ ἀποφαίνοιντο, πάντη τε καὶ πάντως εἶναί τι φαῖεν ἂν ἢ μὴ εἶναι, καθάπερ ἀμέλει νυνί φασιν ὡς εἴη πάντα ἄγνωστα καὶ ⟦νομιστὰ πᾶσι, ὡς δ᾽ οὐδέν⟧⟦?⟧. τοῦτο τοίνυν ὁ ἀξιῶν ἤτοι δηλοῖ τὸ πρᾶγμα καὶ ἔνεστιν αὐτὸ συνεῖναι λεγόμενον, ἢ οὐκ ἔνεστιν. ἀλλ᾽ εἰ μὲν οὐ δηλοῖ, καθάπαξ οὐδεὶς οὐδ᾽ οὕτω πρὸς τὸν τοιοῦτον ἂν εἴη λόγος· εἰ δὲ σημαίνοι, πάντως ἢ ἄπειρα λέγοι ἂν ἢ πεπερασμένα· καὶ εἰ μὲν ἄπειρα, οὐδ᾽ οὕτως ἂν εἴη λόγος πρὸς αὐτόν· ἀπείρου γὰρ γνῶσις οὐκ ἔστι· πεπερασμένων δὲ ὄντων τῶν δηλουμένων ἢ ἑνὸς ὁτουοῦν, ὁ τοῦτο λέγων ὁρίζει τε καὶ κρίνει. πῶς οὖν ἄγνωστα καὶ ἀνεπίκριτα πάντα εἴη ἄν; εἰ δὲ φαίη ταὐτὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι, πρῶτον μὲν ἔσται ταὐτὸ καὶ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος, ἔπειτα δ᾽ ἐρεῖ τι καὶ οὐκ ἐρεῖ, καὶ λόγωι χρώμενος ἀναιρήσει λόγον, ἔτι δὲ ὁμολογῶν ψεύδεσθαι πιστεύειν ἑαυτῶι φήσει δεῖν. ἄξιον δὲ ζητῆσαι πόθεν καὶ μαθόντες ἄδηλα πάντα φασὶν εἶναι. δεῖ γὰρ εἰδέναι πρότερον αὐτούς, τί δή ποτέ ἐστι τὸ δῆλον· οὕτω γοῦν ἂν ἔχοιεν λέγειν ὡς οὐκ εἴη τὰ πράγματα τοιαῦτα. πρῶτον γὰρ εἰδέναι χρὴ τὴν κατάφασιν, εἶτα τὴν ἀπόφασιν. εἰ δὲ ἀγνοοῦσιν ὁποῖόν ἐστι τὸ δῆλον, οὐκ ἂν εἰδεῖεν οὐδὲ τί τὸ ἄδηλον. ὁπόταν γε μὴν Αἰνησίδημος ἐν τῆι Ὑποτυπώσει τοὺς ἐννέα διεξίηι τρόπους (κατὰ τοσούτους γὰρ ἀποφαίνειν ἄδηλα τὰ πράγματα πεπείραται), πότερον αὐτὸν φῶμεν εἰδότα λέγειν αὐτοὺς ἢ ἀγνοοῦντα; φησὶ γὰρ ὅτι τὰ ζῶια διαφέρει καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ καὶ αἱ πόλεις καὶ οἱ βίοι καὶ τὰ ἔθη καὶ οἱ νόμοι· καὶ τὰς αἰσθήσεις δέ φησιν ἡμῶν ἀσθενεῖς εἶναι καὶ πολλὰ τὰ ἔξωθεν λυμαινόμενα τὴν γνῶσιν, ἀποστήματα καὶ μεγέθη καὶ κινήσεις· ἔτι δὲ τὸ μὴ ὁμοίως διακεῖσθαι νέους καὶ πρεσβυτέρους καὶ ἐγρηγορότας καὶ κοιμωμένους καὶ ὑγιαίνοντας καὶ νοσοῦντας· οὐδενός τε ἡμᾶς ἁπλοῦ καὶ ἀκραιφνοῦς ἀντιλαμβάνεσθαι· πάντα γὰρ εἶναι συγκεχυμένα καὶ πρός τι λεγόμενα. ταῦτα δέ, φημί, καὶ τὰ τοιαῦτα κομψολογοῦντα αὐτὸν ἡδέως ἄν τις ἤρετο, πότερον εὖ εἰδὼς λέγει διότι τὰ πράγματα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον ἢ ἀγνοῶν· εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἤιδει, πῶς ἂν ἡμεῖς αὐτῶι πιστεύοιμεν; εἰ δ᾽ ἐγίνωσκε, κομιδῆι τις ἦν ἠλίθιος, ἅμα μὲν ἄδηλα πάντα ἀποφαινόμενος, ἅμα δὲ τοσαῦτα λέγων εἰδέναι. καὶ μὴν ὁπότε γε τοιαῦτα διεξίοιεν, οὐδὲν ἀλλ᾽ ἢ ἐπαγωγήν
s193görünenlerin ve cüzîlerin nasıl şeyler olduğunu göstermekten başka bir şey değildir. Böyle bir şey ise inandırma yoluyla verilen bir kanıttır ve öyle adlandırılır. Eğer bu kanıta hak veriyorlarsa kanaat taşıdıkları açıktır; ona inanmıyorlarsa biz de onlara kulak vermek istemeyiz.
Timon ise Python'da [Fr. 77] uzun bir söze girişerek, Pyrrhon'la, o Pytho'ya [Delphoi'ye] doğru yürürken Amphiaraos tapınağının yanında nasıl karşılaştığını ve birbirleriyle neler konuştuklarını anlatır. Bunları yazarken yanına biri gelip şöyle dese haksız mı olur: "Zavallı adam, ne diye bunları yazıp bilmediğin şeyleri anlatarak kendini yoruyorsun? Ona rastlamış olman rastlamamış olmandan, onunla konuşmuş olman konuşmamış olmandan neden daha doğru olsun?" O hayranlık uyandıran Pyrrhon'un kendisi de, o sırada Pythia oyunlarını seyretmeye gittiğini biliyor muydu, yoksa yolda deliler gibi başıboş mu dolaşıyordu? İnsanları ve onların akılsızlığını suçlamaya başladığında, doğruyu söylediğini mi söyleyelim, söylemediğini mi? Timon bu sözlerden etkilenip onlara hak mı verdi, yoksa kulak mı asmadı? İkna olmadıysa nasıl oldu da koro dansçısıyken filozof oldu ve ömrü boyunca Pyrrhon'a hayran kaldı? Söylenenlere hak verdiyse, kendisi felsefe yaparken bizi bundan alıkoyması tuhaf olur.
Kısacası insan şaşar: Timon'un silloi'si, bütün insanlara karşı bu sövgüler, Ainesidemos'un uzun ders kitapları ve bu türden bütün o söz kalabalığı onların ne işine yarıyor? Eğer bunları bizi daha iyi kılacaklarını düşünerek yazdılarsa ve saçmalamayı bırakalım diye herkesi çürütmek gerektiğine inanıyorlarsa, belli ki bizim hakikati bilmemizi ve şeylerin Pyrrhon'un ileri sürdüğü gibi olduğunu düşünmemizi istiyorlar. O hâlde onlara inanırsak, daha faydalı olanı seçip daha iyi konuşanları kabul ederek kötü hâlimizden daha iyi bir hâle geçeriz. Peki o zaman şeyler nasıl eşit ölçüde ayırt edilemez ve hükme bağlanamaz olabilir? Biz nasıl hiçbir şeye hak vermeyen, kanaatsiz insanlar olabiliriz? Yok eğer sözlerin hiçbir faydası yoksa, ne diye bizi rahatsız ediyorlar? Ya da Timon neden "Gerçekten de Pyrrhon'la başka hiçbir ölümlü yarışamaz" diyor [Fr. 8]? Çünkü o zaman insan Pyrrhon'a, ahmaklıkta herkesi geride bıraktığı bilinen o meşhur Koroibos'a ya da Meletides'e hayran olacağından daha fazla hayran olmaz.
Şunu da düşünmek gerekir: Böyle biri nasıl bir vatandaş, yargıç,
τινα λέγουσι δεικνύντες ὁποῖ᾽ ἄττα εἴη τὰ φαινόμενα καὶ τὰ καθ᾽ ἕκαστα· τὸ δὲ τοιοῦτο ἔστι καὶ λέγεται πίστις. εἰ μὲν οὖν αὐτῆι συγκατατίθενται, δῆλον ὅτι δοξάζουσιν· εἰ δ᾽ οὐ πιστεύουσιν, οὐδ᾽ ἂν ἡμεῖς προσέχειν αὐτοῖς βουληθείημεν. ὅ γε μὴν Τίμων ἐν τῶι Πύθωνι διηγεῖται μακρόν τινα κατατείνας λόγον, ὡς ἐντύχοι τῶι Πύρρωνι βαδίζοντι Πυθοῖδε παρὰ τὸ ἱερὸν τὸ τοῦ Ἀμφιαράου, καὶ τίνα διαλεχθεῖεν ἀλλήλοις. ἆρ᾽ οὖν οὐκ εὐλόγως ἄν τις αὐτῶι ταῦτα συγγράφοντι παραστὰς εἴποι· „τί, ὦ πονηρέ, ἐνοχλεῖς σεαυτῶι ταῦτα συγγράφων καὶ ἃ μὴ οἶσθα διηγούμενος; τί γὰρ μᾶλλον ἐνέτυχες ἢ οὐκ ἐνέτυχες αὐτῶι, καὶ διελέχθης ἢ οὐ διελέχθης;" αὐτός τε ἐκεῖνος ὁ θαυμαστὸς Πύρρων ἆρά γε ἤιδει τότε διότι βαδίζοι Πύθια θεασόμενος, ἢ καθάπερ οἱ μεμηνότες ἐπλανᾶτο κατὰ τὴν ὁδόν; ἡνίκα δ᾽ ἤρξατο κατηγορεῖν τῶν ἀνθρώπων καὶ τῆς ἀνοίας αὐτῶν, φῶμεν αὐτὸν ἀληθῆ λέγειν ἢ μή, καὶ τὸν Τίμωνα παθεῖν τι καὶ συγκαταθέσθαι τοῖς λόγοις ἢ μὴ προσέχειν; εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἐπείσθη, πῶς ἀντὶ χορευτοῦ φιλόσοφος ἐγένετο καὶ τὸν Πύρρωνα διετέλεσε θαυμάζων; εἰ δὲ συγκατέθετο τοῖς λεγομένοις, ἄτοπος ἂν εἴη τις, αὐτὸς μὲν φιλοσοφῶν, ἡμᾶς δὲ κωλύων. ἁπλῶς δὲ θαυμάσαι τις ἄν, οἱ Τίμωνος σίλλοι καὶ αἱ κατὰ πάντων ἀνθρώπων βλασφημίαι καὶ αἱ μακραὶ στοιχειώσεις Αἰνησιδήμου καὶ πᾶς ὁ τοιοῦτος ὄχλος τῶν λόγων τί δήποτε βούλεται αὐτοῖς. εἰ μὲν γὰρ οἰόμενοι κρείττους ἡμᾶς ἀπεργάσασθαι διὰ τοῦτο γεγράφασι, καὶ διὰ τοῦτο πάντας οἴονται δεῖν ἐλέγχειν ὅπως παυσώμεθα φλυαροῦντες, βούλονται δηλονότι τὴν ἀλήθειαν ἡμᾶς εἰδέναι καὶ ὑπολαβεῖν ὅτι τοιαῦτα εἴη τὰ πράγματα καθάπερ ἀξιοῖ Πύρρων. ὥστε εἰ πεισθείημεν αὐτοῖς, ἐκ χειρόνων βελτίους ἂν γενοίμεθα, κρίναντες τὰ συμφορώτερα καὶ τοὺς ἄμεινον λέγοντας ἀποδεξάμενοι. πῶς οὖν ἐπ᾽ ἴσης ἀδιάφορα τὰ πράγματα καὶ ἀνεπίκριτα δύναιτ᾽ ἂν εἶναι; καὶ πῶς ἀσυγκατάθετοι καὶ ἀδόξαστοι γενοίμεθ᾽ ἄν; εἰ δ᾽ οὐδὲν ὄφελός ἐστι τῶν λόγων, τί μὴν ἐνοχλοῦσιν; ἢ διὰ τί Τίμων φησὶν „οὐκ ἂν δὴ — ἄλλος"; οὐ γὰρ μᾶλλον Πύρρωνα θαυμάσαι τις ἂν ἢ τὸν Κόροιβον ἐκεῖνον ἢ τὸν Μελητίδην, οἳ δὴ δοκοῦσι μωρίαι διενεγκεῖν. ἐνθυμεῖσθαι μέντοι χρὴ καὶ ταῦτα. ποῖος γὰρ ἂν γένοιτο πολίτης ἢ δικαστὴς
s194danışman, dost, kısacası insan olabilir? Gerçekte hiçbir şeyin kötü ya da çirkin, adil ya da adaletsiz olmadığını düşünen biri hangi kötülüğü yapmaya cüret etmez ki? Böylelerinin kanunlardan ve cezalardan korktuğunu da kimse söyleyemez; çünkü kendi dedikleri gibi hiçbir şeyden etkilenmeyen ve ruhu sarsılmayan insanlar nasıl korkabilir? Timon da Pyrrhon hakkında tam bunu söyler: "Ama böylesini [...] gördüm..." [Fr. 9].
Öte yandan tabiata ve âdetlere uyarak yaşamak, ama hiçbir şeye hak vermemek gerektiği yolundaki o bilgece sözlerini söylediklerinde, düpedüz saf kimselerdir. Çünkü başka hiçbir şeye değilse bile, hiç değilse buna hak vermeleri ve bunun böyle olduğunu kabul etmeleri gerekir. Hiçbir şey bilmeyen ve hüküm vermeye yarayacak hiçbir ölçüsü olmayan bizler için, tabiata ve âdetlere uymak, uymamaktan neden daha gerekli olsun?
Şu söyledikleri ise büsbütün budalacadır: Nasıl müshil ilaçları vücuttaki artıklarla birlikte kendilerini de dışarı atarsa, her şeyin belirsiz olduğunu ileri süren söz de ötekilerle birlikte kendini ortadan kaldırırmış. Ama söz kendi kendini çürütüyorsa, onu kullananlar saçmalıyor demektir. O hâlde susmaları, ağızlarını hiç açmamaları daha iyi olur. Üstelik müshil ilacıyla onların sözü arasında hiçbir benzerlik yoktur. İlaç dışarı atılır, vücutta kalmaz; söz ise psykhē'lerde hep aynı kalıp hep inanılarak durmalıdır, çünkü insanları hiçbir şeye hak vermez kılan yalnızca bu söz olabilir.
İnsanın kanaatsiz olamayacağı şuradan da anlaşılabilir: Hisseden birinin hissetmemesi imkânsızdır; hissetmek ise bir şeyi tanımaktır. Herkesin hissine güvendiği de açıktır: Bir şeyi daha iyi görmek isteyen gözlerini siler, daha yakına gelir ve elini gözlerine siper eder. Sonra haz da duyarız, acı da çekeriz; yanan ya da kesilen biri bunu bilmezlikten gelemez. Hatıraların ve hatırlamaların bir kabulle birlikte oluştuğunu kim inkâr eder? Ortak kavramlar hakkında, söz gelişi şu tür bir şeyin insan olduğu hakkında, hele bilgiler ve sanatlar hakkında ne denebilir ki? Eğer tabiatça bir şeyi kabul edecek yaratılışta olmasaydık, bunların hiçbiri var olmazdı. Ama ben ötekileri bir yana bırakıyorum: Bu adamların söylediklerine ister inanalım ister inanmayalım, her hâlükârda ve kesin olarak bir kanaat taşımamız zorunludur.
ἢ σύμβουλος ἢ φίλος ἢ ἁπλῶς εἰπεῖν ἄνθρωπος ὅ γε τοιοῦτος; ἢ τί τῶν κακῶν οὐ τολμήσειεν ἂν ὁ μηδὲν ὡς ἀληθῶς οἰόμενος εἶναι κακὸν ἢ αἰσχρὸν ἢ δίκαιον ἢ ἄδικον; οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνο φαίη τις ἄν, ὅτι τοὺς νόμους δεδοίκασι καὶ τὰς τιμωρίας οἱ τοιοῦτοι· πῶς γὰρ οἵ γε ἀπαθεῖς καὶ ἀτάραχοι, καθάπερ αὐτοί φασιν, ὄντες; ὅ γέ τοι Τίμων ταῦτα λέγει καὶ περὶ τοῦ Πύρρωνος· „ἀλλ᾽ οἷον — νομοθήκης." ὁπόταν μέντοι φῶσι τὸ σοφὸν δὴ τοῦτο, διότι δέοι κατακολουθοῦντα τῆι φύσει ζῆν καὶ τοῖς ἔθεσι, μηδενὶ μέντοι συγκατατίθεσθαι, πάνυ τινές εἰσιν εὐήθεις. εἰ γὰρ μηδενὶ ἄλλωι, τούτωι γοῦν αὐτῶι δεῖ συγκαταθέσθαι καὶ ὑπολαβεῖν οὕτως ἔχειν αὐτό. τί δὲ μᾶλλον τῆι φύσει δεῖ κατακολουθεῖν καὶ τοῖς ἔθεσι ἢ οὐ δεῖ, μὴ εἰδότας γε δὴ μηθὲν μηδὲ ἔχοντάς τι ὅτωι κρινοῦμεν; ἐκεῖνο μὲν γὰρ καὶ παντάπασίν ἐστιν ἠλίθιον, ἐπειδὰν λέγωσιν ὅτι καθάπερ τὰ καθαρτικὰ φάρμακα συνεκκρίνει μετὰ τῶν περιττωμάτων καὶ ἑαυτά, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ πάντα ἀξιῶν εἶναι λόγος ἄδηλα μετὰ τῶν ἄλλων ἀναιρεῖ καὶ ἑαυτόν. εἰ γὰρ αὐτὸς αὑτὸν ἐλέγχοι, ληροῖεν ἂν οἱ χρώμενοι τοιούτωι. βέλτιον οὖν ἡσυχίαν ἄγειν αὐτοὺς καὶ μηδὲ τὸ στόμα διαίρειν. ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ὅμοιον ἔχει τι τὸ καθαρτικὸν φάρμακον καὶ ὁ τούτων λόγος. τὸ μὲν γὰρ φάρμακον ἐκκρίνεται κἀν τοῖς σώμασιν οὐχ ὑπομένει, τὸν μέντοι λόγον ἐν ταῖς ψυχαῖς ὑπάρχειν δεῖ τὸν αὐτὸν ὄντα καὶ πιστευόμενον ἀεί· μόνος γὰρ οὗτος εἴη ἂν ὁ ποιῶν ἀσυγκαταθέτους. ὅτι δ᾽ οὐχ οἷόν τε τὸν ἄνθρωπον ἀδόξαστον εἶναι, καὶ ὧδε καταμάθοι τις ἄν. ἀδύνατον γὰρ τὸν αἰσθανόμενον μὴ αἰσθάνεσθαι· τὸ δ᾽ αἰσθάνεσθαι γνωρίζειν τι ἦν. διότι δὲ καὶ πιστεύει τῆι αἰσθήσει πᾶσι φανερόν· ὁ γὰρ ἀκριβέστερον ἰδεῖν θέλων ἀπέψησε τὼ ὀφθαλμὼ καὶ προσῆλθεν ἐγγύτερον καὶ ἐπηλυγάσατο. καὶ μὴν ἡδόμενοί γε καὶ πονοῦντες ἔσμεν· οὐ γὰρ οἷόν τε τὸν καιόμενον ἢ τεμνόμενον ἀγνοεῖν. τὰς δὲ δὴ μνήμας καὶ τὰς ἀναμνήσεις τίς οὐκ ἂν φαίη μεθ᾽ ὑπολήψεως γίγνεσθαι; περὶ μὲν γὰρ τῶν κοινῶν ἐννοιῶν, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἄνθρωπός ἐστιν, ἔτι δὲ περὶ τῶν ἐπιστημῶν καὶ τεχνῶν, τί λέγοι τις ἄν; οὐδὲν γὰρ ἦν τούτων, εἰ μὴ ἐπεφύκειμεν ὑπολαμβάνειν. ἀλλ᾽ ἔγωγε ἐῶ τἄλλα. τοῖς μέντοι λεγομένοις ὑπὸ τούτων ἐάν τε πιστεύωμεν ἐάν τε ἀπιστῶμεν, ἀναγκαίως ἔχει δοξάζειν πάντη τε καὶ πάντως.
s195Bu şekilde felsefe yapmanın imkânsız olduğu açıktır; bunun hem tabiata hem kanunlara aykırı olduğunu da şöyle görebiliriz. Gerçekten şeyler böyle olsaydı, bize uykudaymışız gibi gelişigüzel ve sersemce yaşamaktan başka ne kalırdı? O zaman kanun koyucular da, komutanlar da, eğitimciler de boş konuşuyor olurdu. Bana kalırsa bütün öteki insanlar tabiata uygun yaşıyor; yalnızca bu saçmalıkları söyleyenler kibirden sersemlemiş, daha doğrusu azgın bir deliliğe tutulmuşlardır.
Bunu şuradan da pekâlâ anlayabiliriz. Onlarla aynı dönemde yaşamış ve hayatlarını yazmış olan Karystoslu Antigonos anlatır: Pyrrhon bir köpek tarafından kovalanınca bir ağaca kaçmış, orada bulunanlar alay edince de "İnsanlıktan sıyrılmak zor" demiş. Kız kardeşi Philista kurban keserken, dostlarından biri kurban için gerekenleri getireceğini söyleyip getirmemiş; bunun üzerine Pyrrhon onları kendisi satın almış ve öfkelenmiş. Dostu, söylediklerine uygun ve hiçbir şeyden etkilenmeme ilkesine yaraşır davranmadığını söyleyince Pyrrhon "Bunun ispatını bir kadın yüzünden mi göstereyim?" demiş. Oysa dostu haklı olarak şöyle diyebilirdi: "Ey boş adam, eğer bu sözlerinin sana bir faydası varsa, kadın konusunda da, köpek konusunda da, her şeyde de göstereceksin."
Ona kimlerin özendiğini ve onun kimlere özendiğini öğrenmek de yerinde olur. Pyrrhon, Anaksarkhos adında birinin öğrencisi oldu. Önceleri ressamdı, bunda da başarılı sayılmazdı; sonra Demokritos'un kitaplarına rastladı, ama ne faydalı bir şey buldu ne yazdı; bütün tanrılara ve insanlara kötü söz söyledi. Sonraları bu kibri kuşanıp kendine "kibirsiz" dedi ve yazılı hiçbir şey bırakmadı. Onun öğrencisi Phliuslu Timon'du. Timon önce tiyatrolarda koro dansçılığı yaptı; sonra Pyrrhon'la karşılaşınca, o güne kadar felsefe yapmış herkese sövdüğü, iğrenç ve soytarıca parodiler yazdı. Silloi'yi yazan ve "Ey zavallı insanlar..." [Fr. 10] ile "İnsanlar, boş kuruntu dolu tulumlar" [Fr. 11] diyen odur. Kimse onlara hiç var olmamışlar gibi aldırmazken,
Ὅτι μὲν οὖν ἀμήχανόν ἐστι φιλοσοφεῖν τὸν τρόπον τοῦτον φανερόν· ὅτι δὲ καὶ παρὰ φύσιν καὶ παρὰ τοὺς νόμους, ὧδε κατίδοιμεν ἄν. εἰ γὰρ δὴ τῶι ὄντι τὰ πράγματα τοιαῦτα εἴη, τί λοιπὸν ἀλλ᾽ ἢ καθάπερ ἐν ὕπνωι ζῆν ἡμᾶς εἰκῆι καὶ ἐμπλήκτως; ὥστε φλυαροῖεν ἂν οἱ νομοθέται καὶ στρατηγοὶ καὶ οἱ παιδεύοντες. ἀλλ᾽ ἔμοιγε δοκοῦσιν οἱ μὲν ἄλλοι πάντες ἄνθρωποι ζῆν κατὰ φύσιν, μόνοι μέντοι τετυφῶσθαι, μᾶλλον δὲ μεμηνέναι μανίαν ἐρρωμένην οἱ ταῦτα ληροῦντες. οὐχ ἥκιστα μέντοι τοῦτο καταμάθοι τις ἂν κἀκεῖθεν. Ἀντίγονος γοῦν ὁ Καρύστιος κατὰ τοὺς αὐτοὺς γενόμενος χρόνους καὶ ἀναγράψας αὐτῶν τὸν βίον φησὶ τὸν Πύρρωνα διωκόμενον ὑπὸ κυνὸς ἀναφυγεῖν ἐπί τι δένδρον, σκωπτόμενον δ᾽ ὑπὸ τῶν παρόντων εἰπεῖν ὡς χαλεπὸν εἴη ⟨τὸν⟩ ἄνθρωπον ἐκδῦναι. Φιλίστας δὲ τῆς ἀδελφῆς αὐτοῦ θυούσης, ἔπειτα τῶν φίλων τινὸς ὑποσχομένου τὰ πρὸς τὴν θυσίαν καὶ μὴ παρασχομένου, τοῦ μέντοι Πύρρωνος πριαμένου καὶ ἀγανακτοῦντος, ἐπειδήπερ ὁ φίλος ἔλεγεν ὡς οὐ ποιοῖ σύμφωνα τοῖς λόγοις οὐδ᾽ ἄξια τῆς ἀπαθείας, εἰπεῖν αὐτόν· „ἐν γοῦν γυναικὶ δεῖ τὴν ἀπόδειξιν αὐτῆς ποιεῖσθαι;" καίτοι δικαίως ἂν εἶπεν ὁ φίλος ὅτι „ὦ μάταιε, καὶ ἐν γυναικὶ καὶ κυνὶ καὶ πᾶσιν, εἴ τι δή σοι τῶν λόγων τούτων ἐστὶν ὄφελος." ὀρθῶς δ᾽ ἔχει μαθεῖν καὶ τίνες οἱ ζηλώσαντες αὐτὸν ἐγένοντο καὶ τίνας ἐζήλωσεν αὐτός. ὁ μὲν οὖν Πύρρων Ἀναξάρχου τινὸς ἐγένετο μαθητής, ὃς τὸ μὲν πρῶτον ἦν ζωγράφος οὐδ᾽ οὗτος εὐτυχής, ἔπειτα τοῖς Δημοκρίτου βιβλίοις ἐντυχὼν χρηστὸν μὲν οὐδὲν οὔτε εὗρεν οὔτε συνεγράψατο, κακῶς δὲ πάντας εἶπε θεοὺς καὶ ἀνθρώπους· αὐτὸς δ᾽ ὕστερον τοῦτον τὸν τῦφον περιβαλλόμενος καὶ καλῶν ἄτυφον αὑτὸν οὐδὲν ἐν γραφῆι κατέλιπεν. ἐγένετο δὲ μαθητὴς αὐτοῦ Τίμων ὁ Φλιάσιος, ὃς τὸ μὲν πρῶτον ἐχόρευεν ἐν τοῖς θεάτροις, ἔπειτα δ᾽ ἐντυχὼν αὐτῶι συνέγραψεν ἀργαλέας παρωιδίας καὶ βωμολόχους, ⟨ἐν αἷς⟩ βεβλασφήμηκε πάντας τοὺς πώποτε φιλοσοφήσαντας. οὗτος γὰρ ἦν ὁ τοὺς Σίλλους γράψας καὶ λέγων „σχέτλιοι — πέπλασθε" καὶ „ἄνθρωποι — ἀσκοί". μηδενὸς δ᾽ ἐπιστραφέντος αὐτῶν, ὡς εἰ μηδὲ
s196daha dün denecek kadar yakın bir zamanda, Mısır'daki İskenderiye'de Ainesidemos adında biri bu saçmalığı yeniden alevlendirmeye başladı. Bu yolu yürümüş olanlar arasında en güçlü sayılanlar aşağı yukarı bunlardır. Böyle bir okulun ya da sözler yolunun, ya da ona nasıl ve ne ad vermek istenirse, aklı başında hiç kimse tarafından doğru sayılamayacağı açıktır. Ben ona felsefe adının bile verilmemesi gerektiğini düşünüyorum, çünkü felsefe yapmanın ilkelerini ortadan kaldırıyor.
3. Kaynak: Diogenes Laertios IX 69. Bunlardan başka Pyrrhon'u Abderalı Hekataios ile Silloi'yi yazmış olan Phliuslu Timon da dinledi.
4. Kaynak: Suda (Hesykhios'u aynen aktararak), "Timon" maddesi. Phliuslu Timon: O da Pyrrhon'un yolundan bir filozoftur; Silloi denen, yani filozofları yeren şiirleri yazmıştır, üç kitap. Bizanslı Stephanos, "Phlious" maddesi: Silloi'yi yazan Timon da Phliuslu diye anılırdı.
5. Kaynak: Suda, "Aratos" maddesi. [Aratos] bir gramercinin [...], filozof olarak da Timon ile Menedemos'un öğrencisi oldu.
6. Kaynak: Athenaios X 438a. Filozof Lakydes ile Timon bir dostları tarafından iki günlüğüne davet edilmişler ve oradakilere uymak isteyerek her zamankinden istekli içmişler. Birinci gün Lakydes, içki başına vurduğu için önce kalkıp gitmiş; Timon onun gittiğini görünce şöyle demiş: "Büyük bir şan kazandık: Tanrısal Hektor'u öldürdük." Ertesi gün kendisine uzatılan kadehi bitiremediği için önce Timon kalkınca, Lakydes onun geri çekildiğini görüp şöyle demiş: "Benim öfkeme karşı koyanlar, bahtsız babaların çocuklarıdır."
8. Kaynak: Proklos, Khrestomathia, Photios'ta (Bibliotheke 320a1). İnsanlara yönelik lirik şiir türleri arasında şunları sayar: övgüler, zafer şarkıları, sofra şarkıları (skolia), aşk şarkıları, düğün şarkıları, düğün ilahileri (hymenaioi), silloi. Aynı yerde (321a28): Sillos insanlara yönelik sövgüleri ve alayları ölçülü biçimde içerir. Dionysios Thraks şerhi: Sillos birine karşı sövgü içeren şiirdir.
9. Kaynak: Eustathios, İlyada II 212 şerhi. Bu tür kelimelerle aynı kökten olarak Ailios Dionysios'ta "silloun" da geçer; bu, birini küçümseyip alaya alırken gözleri hafifçe yana kaydırmak demektir. Photios: "Silloun": gözleri hafifçe yana kaydırmak; Arkhippos böyle kullanır. Bekker, Anecdota I 86, 19: "Diasillun" ve "diasillosi",
ἐγένοντο τὸ παράπαν, ἐχθὲς καὶ πρώην ἐν Ἀλεξανδρείαι τῆι κατ᾽ Αἴγυπτον Αἰνησίδημός τις ἀναζωπυρεῖν ἤρξατο τὸν ὕθλον τοῦτον. καὶ σχεδὸν οἱ μὲν κράτιστοι δοκοῦντες εἶναι τῶν τὴν ὁδὸν βεβαδικότων ταύτην εἰσὶν οὗτοι. ὅτι μὲν οὖν τὴν τοιαύτην εἴτε αἵρεσιν εἴτε ἀγωγὴν λόγων εἴτε ὅπηι καὶ ὅπως ἐθέλει τις καλεῖν αὐτὴν οὐδεὶς ἂν εὖ φρονῶν ὀρθὴν εἶναι φαίη, δῆλον. ἐγὼ μὲν γὰρ οὐδὲ φιλοσοφίαν οἴομαι δεῖν ὀνομάζειν αὐτήν, ἀναιροῦσάν γε τὰς τοῦ φιλοσοφεῖν ἀρχάς. — 3. Laert. IX 69: πρὸς τούτοις διήκουσε τοῦ Πύρρωνος Ἑκαταῖός τε ὁ Ἀβδηρίτης καὶ Τίμων ὁ Φλιάσιος ὁ τοὺς Σίλλους πεποιηκώς. — 4. Suid. s. v. Τίμων: Φλιάσιος, καὶ αὐτὸς φιλόσοφος τῆς Πύρρωνος ἀγωγῆς, ὁ γράψας τοὺς καλουμένους Σίλλους, ἤτοι ψόγους τῶν φιλοσόφων, βιβλία γ'. Steph. Byz. s. v. Φλιοῦς: καὶ Τίμων ὁ ⟨τοὺς⟩ Σίλλους γεγραφὼς Φλιάσιος ἐχρημάτιζε. — 5. Suid. s. v. Ἄρατος: ἀκουστὴς δὲ ἐγένετο γραμματικοῦ μὲν [...], φιλοσόφου δὲ Τίμωνος καὶ Μενεδήμου. — 6. Athen. X 438 A: Λακύδης δὲ καὶ Τίμων οἱ φιλόσοφοι κληθέντες πρός τινα τῶν γνωρίμων ἐπὶ δύο ἡμέρας καὶ βουλόμενοι συμπεριφέρεσθαι τοῖς παροῦσιν ἔπινον προθυμότερον. τῆι μὲν οὖν πρώτηι τῶν ἡμερῶν ὁ Λακύδης ἀπῆιει πρότερος ἐπιπολάσαντος αὐτῶι τοῦ ποτοῦ, καὶ ὁ Τίμων ὁρῶν αὐτὸν ἀπιόντα ἔφη· „ἠράμεθα μέγα κῦδος· ἐπέφνομεν Ἕκτορα δῖον." τῆι δ᾽ ὑστεραίαι προαπιόντος τοῦ Τίμωνος διὰ τὸ μὴ δυνηθῆναι ἐκπιεῖν τὴν προποθεῖσαν αὐτῶι κύλικα, ὁ Λακύδης ἰδὼν αὐτὸν ἐπανάγοντα εἶπε· „δυστήνων δέ τε παῖδες ἐμῶι μένει ἀντιόωσιν." — 8. Procl. Chrest. ap. Phot. p. 320a1: εἰς δὲ ἀνθρώπους ἐγκώμια, ἐπινίκους, σκολιά, ἐρωτικά, ἐπιθαλάμια, ὑμεναίους, σίλλους. 321a28: ὁ δὲ σίλλος λοιδορίας καὶ διασυρμοὺς πεφεισμένως ἀνθρώπων ἔχει. Schol. ad Dionys. Thrac.: σίλλος ἐστὶ ποίημα λοιδορίαν κατά τινος περιέχον. — 9. Eustath. ad B 212: ταῖς δὲ τοιαύταις λέξεσι σύστοιχον παρὰ Αἰλίωι Διονυσίωι καὶ τὸ σιλλοῦν, ὅ ἐστι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἠρέμα παραφέρειν ἐν τῶι διαφαυλίζειν καὶ διασύρειν. Phot.: σιλλοῦν· τοὺς ὀφθαλμοὺς ἠρέμα παραφέρειν· οὕτως Ἄρχιππος. Bekk. An. I 86, 19: διασιλλοῦν καὶ διασιλλῶσι
s197alaya almak ve eğlenmek demektir; çünkü silloi alaycı şarkılardır. Pollux IX 148: "Komedi yapmak"... daha şiirsel olarak "sillainein", "silloun" ve "diasillun". Hesykhios: "Sillei": ⟦?⟧, üzer. "Silloi" (fiil): alay eder, kınar, kötüler. "Sillousi": ayıplarlar. "Sillos": ölçülü dizeyle yapılmış alay.
10. Kaynak: Pollux II 54. Bazıları gözlere "illoi" demiştir; "sillainein" de alay ederken gözleri oynatmaktır; alaycı şiire "sillos" denmesi de buradandır. Eustathios, İlyada II 212 şerhi: Silloi bir tür komik şiirdir; bu şiirle uğraşanlara "sillograflar" denirdi, bu şekilde şakalaşmaya da "sillainein" denirdi. Dansa ve Dionysos ayinlerine yatkın, oyunbaz birtakım daimōn'lar olan Silenoslar da adlarını bu fiilden alır. Etymologicum Genuinum: "Silloi" alaycı şiir anlamına da gelir; gözleri (illoi) oynatıp gözlerin aldığı biçimle alaya almaktan türemiştir; çünkü gözlere "illoi" denir. "Sillainein" şaşı bakmak demektir. Hesykhios: "Sillainein": "silloun", yani alaya almak ve eğlenmek; "illoi" ile, yani gözlerle zarar vermekten türemiştir. Synagoge: "Sillainei": gözleriyle yüz göz eder, alay eder ve hakaret eder. Hesykhios: "Sillos": alnı açılmış kel; ayıplama, kötüleme ve alay. "Enasillon": alından tepeye doğru taranmış saç.
11. Kaynak: Lykophron, Aleksandra 91 şerhi. Bunlar [Kerkoplar] Boiotia'da yaşarlardı; aslen Oikhalialıydılar, Sillos ve Triballos diye anılırlardı; Kratinos'un Arkhilokhoslar'da dediği gibi yalancı yeminciler ve tembeller.
12. Kaynak: Iulianus, VII. Konuşma 207a (Hertlein s. 265, 19). Arkhilokhos, mitostan yoksun şiirin yalnızca nazım olduğunu, şöyle denebilirse kendisinden yoksun kaldığını (çünkü geriye artık şiir kalmaz) açıkça bildiği için, bu tatlandırıcıları şiir Musa'sından derleyip eserine kattı; hem de sırf bir sillograf değil, bir şair sayılsın diye.
σημαίνει τὸ διασῦραι καὶ χλευάσαι· σίλλοι γὰρ ἄισματα χλευαστικά. Poll. IX 148: κωμωιδεῖν [...] ποιητικώτερον τὸ σιλλαίνειν καὶ σιλλοῦν καὶ διασιλλοῦν. Hesych.: σιλλεῖ· ⟦σαίνει⟧⟦?⟧, λυπεῖ. σιλλοῖ· μωκᾶται, ψέγει, κακολογεῖ. σιλλοῦσι· μέμφονται. σίλλος· ἔμμετρον σκῶμμα. — 10. Poll. II 54: οἱ δὲ καὶ ἴλλους τοὺς ὀφθαλμοὺς ὠνόμασαν, καὶ τὸ σιλλαίνειν ἐπὶ χλευασμῶι σείειν τοὺς ὀφθαλμούς, ὅθεν καὶ τὸ χλευαστικὸν ποίημα σίλλος. Eustath. ad B 212: εἰσὶ δὲ οἱ σίλλοι ποιήσεως εἶδος κωμικῆς, καὶ οἱ ταύτην μετιόντες σιλλογράφοι ἐλέγοντο, καὶ τὸ οὕτω παίζειν σιλλαίνειν ἐκαλεῖτο, καὶ ἐκ τούτου τοῦ ῥήματος οἱ Σιληνοί, δαίμονές τινες κομψοὶ τὰ εἰς ὄρχησιν καὶ εἰς Διονύσου τελετάς. Et. Gen. s. v. σίλλοι: δηλοῖ δὲ καὶ χλευαστικὸν ποίημα παρὰ τὸ διασείειν τοὺς ἴλλους καὶ διασύρειν τῶι σχήματι τῶν ὀφθαλμῶν· ἴλλοι γὰρ λέγονται οἱ ὀφθαλμοί. καὶ σιλλαίνειν τὸ στραβίζειν. Hesych.: σιλλαίνειν· σιλλοῦν, τὸ διασύρειν καὶ μωκᾶσθαι· ἀπὸ τοῦ τοῖς ἴλλοις, τουτέστι τοῖς ὀφθαλμοῖς, σίνεσθαι. Συναγωγὴ λέξ. χρησ.: σιλλαίνει· μυλλαίνει διὰ τῶν ὀφθαλμῶν, σκώπτει καὶ ὑβρίζει. Hesych.: σιλλός· ἀναφάλαντος, μῶμος, κακολογία καὶ χλευασμός. ἐνάσιλλον· τρίχωμα τὸ ἀπὸ τοῦ μετώπου ἐπὶ κορυφὴν ἐστραμμένον. — 11. Schol. Lycophr. Alex. 91: οὗτοι ἐν Βοιωτίαι διέτριβον, Οἰχαλιεῖς ὄντες γένος, Σίλλος καὶ Τριβαλλὸς ὀνομαζόμενοι, ἐπίορκοι καὶ ἀργοί, ὡς Κρατῖνος Ἀρχιλόχοις. — 12. Iulian. or. VII p. 265, 19 Hertl.: Ἀρχίλοχος σαφῶς ἐγνωκώς, ὅτι στερομένη μύθου ποίησις ἐποποιία μόνον ἐστίν, ἐστέρηται δέ, ὡς ἂν εἴποι τις, ἑαυτῆς (οὐ γὰρ ἔτι λείπεται ποίησις), ἡδύσματα ταῦτα παρὰ τῆς ποιητικῆς Μούσης ἐδρέψατο καὶ παρέθηκέ γε αὐτοῦ τούτου χάριν, ὅπως μὴ σιλλογράφος τις, ἀλλὰ ποιητὴς νομισθείη.
s199B. Silloi (Alay Şiirleri)
Birinci Kitap
Fr. 1. Kaynak: Diogenes Laertios IX 112. Birinci kitap [öteki iki kitapla] aynı konuları işler, yalnız orada şiiri tek kişi söyler. Başı şöyledir:
Söyleyin şimdi bana, siz ey her işe burnunu sokan sofistler!
Iskenderiyeli Klemens, Stromateis I 24: Helenler de herhangi bir şeyle fazlasıyla uğraşanlara, kelimeyi türeterek hem "bilge" hem "sofist" adını vermişlerdir.
Fr. 2. Kaynak: Athenaios XV 698a. [Parodi şairlerinin] en ünlüsü, Philippos zamanında yaşamış olan Paroslu Euboios'tu. Atinalılara söven de odur; parodilerinden dört kitap günümüze kalmıştır. Timon da Silloi'nin birinci kitabında ondan söz eder.
Laert. IX 112: τὸ δὲ πρῶτον ταὐτὰ περιέχει πράγματα, πλὴν ὅτι μονοπρόσωπός ἐστιν ἡ ποίησις· ἀρχὴ δὲ αὐτῶι ἥδε· ἔσπετε νῦν μοι ὅσοι πολυπράγμονές ἐστε σοφισταί. — Clem. Strom. I 24: οἱ Ἕλληνες καὶ αὐτοὶ τοὺς περὶ ὁτιοῦν πολυπράγμονας σοφοὺς ἅμα καὶ σοφιστὰς παρωνύμως κεκλήκασι. — 2. Athen. XV 698 A: ἐνδοξότατος δ᾽ ἦν Εὔβοιος ὁ Πάριος, γενόμενος τοῖς χρόνοις κατὰ Φίλιππον. οὗτός ἐστιν ὁ καὶ Ἀθηναίοις λοιδορησάμενος, καὶ σώιζεται αὐτοῦ τῶν παρωιδιῶν βιβλία τέσσαρα. μνημονεύει δ᾽ αὐτοῦ Τίμων ἐν τῶι πρώτωι τῶν Σίλλων.
s200İkinci Kitap
Fr. 3. Kaynak: Athenaios IV 159d–160a. "Cahilsiniz, ey sofra arkadaşları," dedi, "çünkü güzel şeyleri arzulayanları eğiten tek kitapları okumuyorsunuz. Pyrrhoncu Timon'un eserlerini söylüyorum. Konkhos'tan da [bakla yemeği] Silloi'nin ikinci kitabında söz eden odur:
Ne Teos'un arpa çöreği hoşuma gider ne de Lydialıların karykke sosu; Hellenlerin bolluk nedir bilmeyen bütün yoksulluğu, sade ve kupkuru bir bakla tasındadır."
Teos'un arpa çörekleri de Lydia'nın karykke sosları da ayrı ayrı nefis olduğu hâlde Timon bakla yemeğini ikisine de tercih ediyor.
Fr. 4. Kaynak: Athenaios X 445d. Sen ise, Ulpianus, Phliuslu Timon'un deyişiyle "ölçüsüz içicinin" tekisin; çünkü o, Silloi'nin ikinci kitabında bol bol saf şarap çekenlere böyle der. Aynı yazar, X 424b: Timon Silloi'nin ikinci kitabında şarap kepçelerine "arysainai" der, şu sözlerle: "şarap doymazı kepçeler"; adı "kepçeyle çekmek" fiilinden türetmiştir.
O ki Dionysos'un ölçüsüz içicilerini haşlar, şarap doymazı kepçelerini de dört bir yana fırlatırdı.
Fr. 5. Kaynak: Sextus Empiricus, Matematikçilere Karşı IX 56–57. Protagoras da bir yerde açıkça şöyle yazmıştı: "Tanrılar hakkında ne var olup olmadıklarını ne de nasıl olduklarını söyleyebilirim; çünkü buna engel olan şey çoktur." Bu yüzden Atinalılar onu ölüme mahkûm edince kaçmış ve denizde kazaya uğrayıp ölmüştür. Phliuslu Timon da bu hikâyeyi Silloi'nin ikinci kitabında şöyle anlatır:
- Athen. IV 159 D: ἀπαίδευτοί ἐστε, ἔφη, ἄνδρες δαιτυμόνες, οὐκ ἀναγινώσκοντες βιβλία ἃ μόνα παιδεύει τούς γε ἐπιθυμοῦντας τῶν καλῶν. λέγω δὲ τὰ Τίμωνος τοῦ Πυρρωνείου. οὗτος γάρ ἐστιν ὃς καὶ τοῦ κόγχου μνημονεύει ἐν τῶι β΄ τῶν Σίλλων λέγων οὕτως· οὔτε μοι ἡ Τεΐη μάζ᾽ ἁνδάνει οὔτε καρύκκη / ἡ Λυδῶν· λιτῆι δὲ καὶ αὐαλέηι ἐνὶ κόγχωι / Ἑλλήνων ἡ πᾶσ᾽ ἀπερισσοτρύφητος ὀιζύς. διαφόρων γὰρ οὐσῶν καὶ τῶν ἐκ Τέω μαζῶν [...] καὶ τῶν Λυδίων καρυκκῶν προκρίνει ἀμφοτέρων ὁ Τίμων τὸν κόγχον. — 4. Athen. X 445 D: σὺ δ᾽, ὦ Οὐλπιανέ, ἀρρυθμοπότης μὲν εἶ κατὰ τὸν Φλιάσιον Τίμωνα· οὕτως γὰρ ἐκεῖνος ὠνόμασε τοὺς τὸν πολὺν σπῶντας οἶνον ἄκρατον ἐν τῶι δευτέρωι τῶν Σίλλων. Idem X 424 B: Τίμων δ᾽ ἐν δευτέρωι Σίλλων ἀρυσαίνας κέκληκε τοὺς κυάθους φάσκων οὑτωσί· „ἀπληστοίνους ἀρυσαίνας", ἀπὸ τοῦ ἀρύσασθαι ὀνομάσας. — ὃς ῥα Διωνύσου ἀρρυθμοπότας ἐπέκοπτεν, / ἐκ δὲ διὰ ῥίπτασκεν ἀπληστοίνους ἀρυσαίνας. — 5. Sext. adv. math. IX 56 sq.: ὁ δὲ Πρωταγόρας ῥητῶς πού γράψας „περὶ δὲ θεῶν οὔτε εἰ εἰσὶν οὔθ᾽ ὁποῖοί τινές εἰσι δύναμαι λέγειν· πολλὰ γάρ ἐστι τὰ κωλύοντά με", παρ᾽ ἣν αἰτίαν θάνατον αὐτοῦ καταψηφισαμένων τῶν Ἀθηναίων διαφυγὼν καὶ κατὰ θάλατταν πταίσας ἀπέθανεν. μέμνηται δὲ ταύτης τῆς ἱστορίας καὶ Τίμων ὁ Φλιάσιος ἐν τῶι δευτέρωι τῶν Σίλλων ταῦτα διεξερχόμενος· ... καὶ μετέπειτα σοφιστῶν / οὔτ᾽ ⟦ἀλιγογλώσσωι⟧⟦?⟧ οὔτ᾽ ἀσκόπωι οὔτ᾽ ἀκυλίστωι
s201... ve sonra sofistlerden ne dili kıt, ne gözü kör, ne de beceriksiz olan Protagoras'a; [Atinalılar] onun yazılarını kül etmek istediler, çünkü tanrılar hakkında, nasıl şeyler olduklarını da, var olup olmadıklarını da bilmediğini ve göremeyeceğini yazmıştı; her türlü ölçülülüğü gözetmişti ama bu ona fayda etmedi; kaçmaya yeltendi, Sokrates'in soğuk içkisini içip de böylece Hades'e inmemek için.
Üçüncü Kitap
Fr. 6. Kaynak: Athenaios VI 251b. Phliuslu Timon Silloi'nin üçüncü kitabında, Kitionlu Zenon'un öğrencisi Khioslu Ariston'un, Kral Antigonos'un dostu olduğu için filozof Persaios'un dalkavuğu olduğunu söyler.
Fr. 7. Kaynak: Athenaios VII 279f. Timon Silloi'nin üçüncü kitabında Epikuros hakkında şöyle der: "Midesini hoşnut ederek..." Aynı yazar, IV 163a: [Kynulkos'a] "midesi yüzünden, ki ondan..." diyor senin Timon'un.
Midesini hoşnut ederek; oysa ondan daha açgözlü hiçbir şey yoktur.
Yeri Belirsiz Fragmanlar (aktaran yazarlara göre sıralı)
Fr. 8. Kaynak: Aristokles, Eusebios'ta (yukarıda A 2). Eğer sözlerin hiçbir faydası yoksa, ne diye bizi rahatsız ediyorlar? Ya da Timon neden şöyle diyor:
Gerçekten de Pyrrhon'la başka hiçbir ölümlü yarışamaz.
Fr. 9. Kaynak: Aristokles, aynı yerde. Timon da [septiklerin hiçbir şeyden etkilenmediğini ve ruhlarının sarsılmadığını] Pyrrhon hakkında şöyle söyler:
Ama gördüğüm o adam gibisini, kibirden arınmış ve adı anılan anılmayan bütün ölümlüleri yenen her şeye karşı yenilmez olanı! Halkların hafifmeşrep sürüleri ise, duyguların, kanaatin ve gelişigüzel kanun koymanın ağırlığı altında oraya buraya savrulur.
Fr. 10. Kaynak: Aristokles, aynı yerde. Phliuslu Timon [...] felsefe yapmış herkese sövdüğü iğrenç ve soytarıca parodiler yazdı. Silloi'yi yazan ve şöyle diyen odur:
Πρωταγόρηι· ἔθελον δὲ τέφρην συγγράμματα θεῖναι, / ὅττι θεοὺς κατέγραψ᾽ οὔτ᾽ εἰδέναι οὔτε δύνασθαι / ὁπποῖοί τινές εἰσι καὶ εἴ τινες ἀθρήσασθαι, / πᾶσαν ἔχων φυλακὴν ἐπιεικείης· τὰ μὲν οὔ οἱ / χραίσμησ᾽, ἀλλὰ φυγῆς ἐπεμαίετο, ὄφρα μὴ οὕτως / Σωκρατικὸν πίνων ψυχρὸν ποτὸν Ἀΐδα δύηι. — 6. Athen. VI 251 B: Τίμων ὁ Φλιάσιος ἐν τῶι τρίτωι τῶν Σίλλων Ἀρίστωνά φησι τὸν Χῖον, Ζήνωνος δὲ τοῦ Κιτιέως γνώριμον, κόλακα γενέσθαι Περσαίου τοῦ φιλοσόφου, ὅτι ἦν ἑταῖρος Ἀντιγόνου τοῦ βασιλέως. — 7. Athen. VII 279 F: περὶ δὲ τοῦ Ἐπικούρου Τίμων ἐν γ΄ Σίλλων φησί· „γαστρὶ — οὐδέν". Idem IV 163 A: διὰ τὴν γαστέρα, ἧς οὐ — οὐδέν, ὁ Τίμων σου ⟨φησί⟩. — γαστρὶ χαριζόμενος, τῆς οὐ λαμυρώτερον οὐδέν. — 8. Aristocl. § 17: εἰ δ᾽ οὐδὲν ὄφελός ἐστι τῶν λόγων, τί ἡμῖν ἐνοχλοῦσιν; ἢ διὰ τί Τίμων φησίν· οὐκ ἂν δὴ Πύρρωνί γ᾽ ἐρίσσειεν βροτὸς ἄλλος. — 9. Aristocl. § 19: ὅ γέ τοι Τίμων ταῦτα λέγει καὶ περὶ τοῦ Πύρρωνος· ἀλλ᾽ οἷον τὸν ἄτυφον ἐγὼ ἴδον ἠδ᾽ ἀδάμαστον / πᾶσιν, ὅσοις δάμνανται ὁμῶς ἄφατοί τε φατοί τε, / λαῶν ἔθνεα κοῦφα, βαρυνόμεν᾽ ἔνθα καὶ ἔνθα / ἐκ παθέων δόξης τε καὶ εἰκαίης νομοθήκης. — 10. Aristocl. § 28: Τίμων ὁ Φλιάσιος [...] συνέγραψεν ἀργαλέας παρωιδίας καὶ βωμολόχους, ἐν αἷς βεβλασφήμηκε τοὺς πώποτε φιλοσοφήσαντας· οὗτος γὰρ ἦν ὁ τοὺς Σίλλους γράψας καὶ λέγων·
s202Ey zavallı insanlar, ayıp yaratıklar, mideden başka bir şey olmayanlar, işte böyle kavgalardan ve iniltilerden yoğrulmuşsunuz!
Fr. 11. Kaynak: Aristokles, aynı yerde (Fr. 10'un ardından).
İnsanlar, boş kuruntuyla dolu tulumlar!
Fr. 12. Kaynak: Athenaios I 22d. Sillograf Phliuslu Timon, Museion'da beslenen filozoflarla alay ederek bir yerde Museion'a "kafes" der; çünkü onlar, en değerli kuşlar gibi bir kuşhanede yemlenirler:
Kalabalık kavimli Mısır'da çok kişi beslenir: çit içinde kitap kurtları, durmadan didişirler Musaların kafesinde.
Eustathios da (Odysseia IV 131 şerhi) aynı sözü Athenaios'tan aktarır.
Fr. 13–14. Kaynak: Athenaios IV 158a. Bilgenin her şeyi iyi yapacağı, mercimek çorbasını bile akıllıca pişireceği bir Stoa öğretisidir. Bu yüzden Phliuslu Timon şöyle demiştir:
mercimeği akıllıca pişirmeyi de öğrenmemiş olan...
Sanki mercimek, Zenon'un öğrettiği yoldan başka türlü pişirilemezmiş! Çünkü Zenon şöyle demiş:
Mercimeğe, onun on ikide biri kadar kişniş kat.
Fr. 15. Kaynak: Athenaios IV 160d. Sen ise bana, Kynulkos (bu adla anılmaktan hoşlanıyorsun, annenin doğuşunda sana koyduğu adı söylemiyorsun), senin Timon'un deyişiyle "güzel ve iri" biri gibi görünüyorsun; ama konkhos'un eskilerde de anıldığını görmüyorsun: Epikharmos [...]
σχέτλιοι ἄνθρωποι, κάκ᾽ ἐλέγχεα, γαστέρες οἶον, / τοίων ἔκ τ᾽ ἐρίδων ἔκ τε στοναχῶν πέπλασθε. — 11. Aristocl. § 28 post fr. 10: ἄνθρωποι κενεῆς οἰήσιος ἔμπλεοι ἀσκοί. — 12. Athen. I 22 D: τὸ Μουσεῖον ὁ Φλιάσιος Τίμων ὁ σιλλογράφος τάλαρόν πού φησιν ἐπισκώπτων τοὺς ἐν αὐτῶι τρεφομένους φιλοσόφους, ὅτι ὥσπερ ἐν πανάγρωι τινὶ σιτοῦνται καθάπερ οἱ πολυτιμότατοι ὄρνιθες· πολλοὶ μὲν βόσκονται ἐν Αἰγύπτωι πολυφύλωι / βιβλιακοὶ χαρακῖται ἀπείριτα δηριόωντες / Μουσέων ἐν ταλάρωι. Eustath. in Od. δ 131 p. 1458, 61: ἐν δὲ τοῖς τοῦ Δειπνοσοφιστοῦ φέρεται ὅτι Τίμων ὁ σιλλογράφος καὶ τὸ Μουσεῖον τάλαρόν πού φησιν, ἐπισκώπτων τοὺς ἐν αὐτῶι τρεφομένους φιλοσόφους, ὥσπερ ἐν πανάγρωι τινὶ σιτοῦνται καθάπερ οἱ πολυτιμότατοι ὄρνιθες. — 13. 14. Athen. IV 158 A: Στωικὸν δὲ δόγμα ἐστίν, ὅτι τά τε ἄλλα πάντα εὖ ποιήσει ὁ σοφὸς καὶ φακῆν φρονίμως ἀρτύσει. διὸ καὶ Τίμων ὁ Φλιάσιος ἔφη· καὶ ⟨τὸ⟩ φακῆν ἕψειν ὃς μὴ φρονίμως μεμάθηκεν, ὡς οὐκ ἄλλως δυναμένης ἑψηθῆναι φακῆς εἰ μὴ κατὰ τὴν Ζηνώνειον ὑφήγησιν, ὃς ἔφη· εἰς δὲ φακῆν ἔμβαλλε δυωδέκατον κοριάννου. — 15. Athen. IV 160 D: σὺ δέ μοι δοκεῖς, ὦ Κύνουλκε (τούτωι γὰρ χαίρεις τῶι ὀνόματι, οὐ λέγων ὃ ἐκ γενετῆς σε ἡ μήτηρ κέκληκε), κατὰ τὸν σὸν Τίμωνα „εἶναί μοι καλός τε μέγας τε", οὐχ ⟦ὁρᾶν⟧ ὅτι κόγχος παρὰ προτέροις μνήμης τετύχηκεν· Ἐπίχαρμος κτλ.
s203Fr. 16. Kaynak: Athenaios IV 162e. Menedemos'un öğrencisi Khalkisli Ktesibios'a, Karystoslu Antigonos'un Hayatlar'ında anlattığına göre, biri felsefeden ne kazandığını sormuş; o da "Payımı ödemeden yemek yemeyi" demiş. Bu yüzden Timon bir yerde ona şöyle der:
Ey ziyafet delisi, geyik yavrusu gözlü, yüreği hiç açılmamış tomar!
Ktesibios hazırcevap ve tatlı dilli bir şakacıydı; bu yüzden herkes onu şölenlere çağırırdı.
Fr. 17. Kaynak: Athenaios VII 281d (Antigonos'tan). Herakleialı Dionysios hakkında söze ne gerek? O, aretē'nin gömleğini açıkça çıkarıp çiçekli giysiler kuşandı ve "Dönek" (Metathemenos) diye anılmaktan hoşlandı; oysa yaşlı başlı biriyken Stoa'nın öğretilerinden ayrılıp Epikuros'a sıçramıştı. Timon onun hakkında hiç de yersiz olmayan şu sözü söylemiştir: "Batması..." Palatina Antolojisi'nde, "Dionysios" başlığıyla: "Vakit..."
Batması gereken çağda, şimdi zevke dalmaya başlıyor; sevmenin bir vakti var, evlenmenin bir vakti, bırakmanın bir vakti.
Fr. 18. Kaynak: Athenaios IX 406e. Demokritos dedi ki: "Ama ben, Timon'un Prodikos'u gibi rüşvet alan bir saat sayıcı (horologetes) olmadığım hâlde, Hegemon hakkındakileri anlatacağım."
Fr. 19. Kaynak: Athenaios XI 505e. Bazıları der ki Gorgias, Platon'un diyaloğunu [Gorgias'ı] okuyunca yanındakilere, bu sözlerin hiçbirini ne kendisinin söylediğini ne de Platon'dan duyduğunu söylemiş. Phaidon'un da Ruh Üzerine'yi [Phaidon'u] okuyunca aynı şeyi söylediğini anlatırlar. Bu yüzden Timon onun hakkında güzel söylemiştir: "Nasıl da..." Diogenes Laertios III 26: Timon da onu şöyle bir kelime oyunuyla alaya alır: "Nasıl da..." (Suda, "paragrammatizon" maddesi buradan.)
Nasıl da uydurdu Platon, uydurulmuş harikaları bilen!
- Athen. IV 162 E: Κτησίβιος δ᾽ ὁ Χαλκιδεὺς ὁ Μενεδήμου γνώριμος, ὥς φησιν Ἀντίγονος ὁ Καρύστιος ἐν τοῖς Βίοις, ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος τί περιγέγονεν ἐκ φιλοσοφίας αὐτῶι, ἔφη „ἀσυμβόλωι δειπνεῖν". διὸ καὶ ὁ Τίμων πού πρὸς αὐτὸν ἔφη· δειπνομανές, νεβροῦ ὄμματ᾽ ἔχων, κραδίην δ᾽ ἀκύλιστον. ἦν δ᾽ εὔστοχος ὁ Κτησίβιος καὶ χαρίεις περὶ τὸ γελοῖον, διὸ καὶ πάντες αὐτὸν ἐπὶ τὰ συμπόσια παρεκάλουν. — 17. Athen. VII 281 D: περὶ δὲ Διονυσίου τοῦ Ἡρακλεώτου τί δεῖ καὶ λέγειν; ὃς ἄντικρυς ἀποδὺς τὸν τῆς ἀρετῆς χιτῶνα ἀνθινὰ μετημφιάσατο καὶ Μεταθέμενος καλούμενος ἔχαιρε, καίτοι γηραιὸς ἀποστὰς τῶν τῆς Στοᾶς λόγων καὶ ἐπὶ τὸν Ἐπίκουρον μεταπηδήσας, περὶ οὗ οὐκ ἀχαρίτως ὁ Τίμων ἔφη· „ἡνίκ᾽ — πεπαῦσθαι". Anth. Pal. Plan. sub lemmate Διονυσίου: „ὥρη — πεπαῦσθαι". — ἡνίκ᾽ ἐχρῆν δύνειν, νῦν ἄρχεται ἡδύνεσθαι· / ὥρη ἐρᾶν, ὥρη δὲ γαμεῖν, ὥρη δὲ πεπαῦσθαι. — 18. Athen. IX 406 E: ἀλλ᾽ ἔγωγε, φησὶν ὁ Δημόκριτος, οὐκ ὢν λαβάργυρος ὡρολογητὴς κατὰ τὸν Τίμωνος Πρόδικον, λέξω τὰ περὶ τοῦ Ἡγήμονος. — 19. Athen. XI 505 E: ἄλλοι δέ φασιν ὡς ἀναγνοὺς ὁ Γοργίας τὸν Πλάτωνος διάλογον πρὸς τοὺς παρόντας εἶπεν ὅτι οὐδὲν τούτων οὔτ᾽ εἶπεν οὔτ᾽ ἤκουσε. ταὐτά φασι καὶ Φαίδωνα εἰπεῖν ἀναγνόντα τὸν Περὶ ψυχῆς. διὸ καλῶς ὁ Τίμων περὶ αὐτοῦ ἔφη· „ὡς — εἰδώς". Laert. III 26: ἀλλὰ καὶ Τίμων οὑτωσὶ παραγραμματίζων αὐτόν· „ὡς — εἰδώς" (inde Suidas s. v. παραγραμματίζων). — ὡς ἀνέπλασσε Πλάτων ὁ πεπλασμένα θαύματα εἰδώς.
s204Fr. 20. Kaynak: Athenaios XIII 610b. Myrtilos bu kadarını art arda sayıp herkes hafızasına hayran kalınca Kynulkos dedi ki: "Tanrıtanımaz Hippon 'Çok bilmişlikten daha boş bir şey yoktur' demişti. Tanrısal Herakleitos da şöyle der: 'Çok şey bilmek akıl sahibi olmayı öğretmez.' Timon da şöyle demiştir:
İçlerinde de bir kabarma, çok bilmişliğin kabarması; ondan daha boş başka bir şey yoktur."
Fr. 21. Kaynak: Iskenderiyeli Klemens, Stromateis V 11 (buradan Eusebios, Praeparatio Evangelica XV 62, 15). Timon pek güzel yazar:
İnsan kırıcı Eris boş boş haykırarak dolaşır, adam öldüren Zafer'in kız kardeşi ve yardımcısı; o başıboş her şeyin etrafında yuvarlanır, sonra da başını bir ölümlünün kafasına dayar ve onu umuda atar.
Fr. 22. Kaynak: Klemens, aynı yerde (Fr. 21'in ardından). Biraz aşağıda, Yalancı, Boynuzlu, Yığın, Örtülü, Fark Edilmeyen ve Timsah denilen sözler hakkında, iki anlamlılıklar ve sofizmler hakkında şunu ekler:
Kim saldı bunları uğursuz kavgada çarpışmaya? Yankı'nın peşinden koşan kalabalık; çünkü susanlara öfkelenip adamların üstüne gevezelik hastalığını saldı, birçoğu da helak oldu.
Fr. 23. Kaynak: Diogenes Laertios I 34. Timon da onun [Thales'in] yıldızlarla uğraştığını bilir ve Silloi'de onu şöyle över:
- Athen. XIII 610 B: τοσαῦτα τοῦ Μυρτίλου ἑξῆς καταλέξαντος καὶ πάντων αὐτὸν ἐπὶ τῆι μνήμηι θαυμασάντων ὁ Κύνουλκος ἔφη· „πουλυμαθημοσύνης τῆς οὐ κενεώτερον οὐδέν", Ἵππων ἔφη ὁ ἄθεος. ἀλλὰ καὶ Ἡράκλειτος ὁ θεῖός φησι· „πολυμαθίη νόον ἔχειν οὐ διδάσκει". καὶ ὁ Τίμων δὲ ἔφη· ἐν δὲ πλατυσμὸς / πουλυμαθημοσύνης, τῆς οὐ κενεώτερον ἄλλο. — 21. Clem. Strom. V 11: παγκάλως γὰρ ὁ Τίμων γράφει· φοιτᾶι δὲ βροτολοιγὸς Ἔρις κενεὸν λελακυῖα, / Νίκης ἀνδροφόνοιο κασιγνήτη καὶ ἔριθος, / ἥ τ᾽ ἀλαὴ περὶ πάντα κυλίνδεται, αὐτὰρ ἔπειτα / ἐς βροτοῦ ἐστήριξε κάρη καὶ ἐς ἐλπίδα βάλλει. — 22. Clem. ibid. post fr. 21: ἔπειτα ὀλίγον ὑποβὰς ἐπιφέρει, περὶ ⟦Ψευδαποφάσκοντος⟧⟦?⟧ λόγου καὶ Κερατίνου Σωρίτου τε ἔτι καὶ Ἐγκεκαλυμμένου, Διαλεληθότος τε αὖ καὶ Κροκοδειλίνου, περί τε ἀμφιβολιῶν καὶ σοφισμάτων· τίς γὰρ τούσδ᾽ ὀλοῆι ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι; / Ἠχοῦς σύνδρομος ὄχλος· ὁ γὰρ σιγῶσι χολωθεὶς / νοῦσον ἐπ᾽ ἀνέρας ὦρσε λάλην, ὀλέκοντο δὲ πολλοί. — 23. Laert. I 34: οἶδε δ᾽ αὐτὸν ἀστρονομούμενον καὶ Τίμων καὶ ἐν τοῖς Σίλλοις ἐπαινεῖ αὐτὸν λέγων·
s205Yedi bilgenin içinde yıldızlarda bilge Thales gibisini.
Fr. 24. Kaynak: Diogenes Laertios II 6. [Anaksagoras] maddenin başına ilk kez nous'u koydu; eserine şöyle başlar: "Bütün şeyler bir aradaydı; sonra nous gelip onları düzene koydu." Bu yüzden ona Nous adı da takıldı. Timon da Silloi'de onun hakkında şöyle der:
Diyorlar ki Anaksagoras da, o yiğit kahraman, Nous'muş; çünkü onda bir nous varmış ki birden uyanıp önceden karmakarışık olan her şeyi sıkıca bir araya bağlamış.
Fr. 25. Kaynak: Diogenes Laertios II 19. Duris onun [Sokrates'in] köle olduğunu ve taş işlediğini de söyler; kimilerine göre Akropolis'teki giyimli Kharisler heykeli de onundur. Bu yüzden Timon Silloi'de şöyle demiştir: "Ve onlardan..." Çünkü, İdomeneus'un da dediği gibi, hitabette de ustaydı. Klemens, Stromateis I 14, 63: Sokrates'in dinlediği Arkhelaos'tan [söz ederken]: Timon Silloi'de "Ve onlardan..." der, çünkü Sokrates tabiat araştırmalarından ahlâka yönelmişti. Sextus, Matematikçilere Karşı VII 8: Öteki öğrencilerine göre Sokrates yalnızca ahlâkla ilgilenirdi; nitekim Ksenophon Anılar'da onun tabiat araştırmasını bizi aşan bir şey sayarak reddettiğini, yalnızca bizimle ilgili olan ahlâkla uğraştığını açıkça söyler. Timon da onu böyle tanır; "Ve onlardan..." derken, yani tabiat araştırmalarından ahlâk incelemesine döndü derken. Bu yüzden "kanunlar gevezesi" sözünü de eklemiştir, çünkü kanunlar hakkında konuşmak ahlâk kısmına aittir.
Ve onlardan ayrıldı o taşçı, kanunlar gevezesi, Hellenlerin büyücüsü, kılı kırk yaranlar yetiştiren, hatiplerle alay eden alaycı, Attika tavırlı ironici.
Fr. 26. Kaynak: Diogenes Laertios II 55. Timon onu [Ksenophon'u] şu sözlerle iğneler: "Ve sözlerin cılız..." Aynı yazar, II 61–62: Aiskhines'in diyaloglarından Sokrates'in karakterini yansıtanlar yedi tanedir [...]. Söylendiğine göre yoksulluk yüzünden Sicilya'ya gitmiş [...], sonra Atina'ya dönünce sofistlik yapmaya cesaret edememiş;
οἷόν θ᾽ ἑπτὰ Θάλητα σοφῶν σοφὸν ἀστρονόμημα. — 24. Laert. II 6: πρῶτος τῆι ὕληι νοῦν ἐπέστησεν, ἀρξάμενος οὕτω τοῦ συγγράμματος· „πάντα χρήματα ἦν ὁμοῦ· εἶτα νοῦς ἐλθὼν αὐτὰ διεκόσμησε". παρὸ καὶ Νοῦς ἐπεκλήθη, καί φησι περὶ αὐτοῦ Τίμων ἐν τοῖς Σίλλοις οὕτω· καί που Ἀναξαγόρην φάσ᾽ ἔμμεναι, ἄλκιμον ἥρω, / Νοῦν, ὅτι δὴ νόος αὐτῶι, ὃς ἐξαπίνης ἐπεγείρας / πάντα συνεσφήκωσεν ὁμοῦ τεταραγμένα πρόσθεν. — 25. Laert. II 19: Δοῦρις δὲ καὶ δουλεῦσαι αὐτὸν καὶ ἐργάσασθαι λίθους· εἶναί τε αὐτοῦ καὶ τὰς ἐν ἀκροπόλει Χάριτας ἔνιοί φασιν, ἐνδεδυμένας οὔσας. ὅθεν καὶ Τίμωνα ἐν τοῖς Σίλλοις εἰπεῖν· „ἐκ δ᾽ — εἰρωνευτής". ἦν γὰρ καὶ ἐν τοῖς ῥητορικοῖς δεινός, ὥς φησι καὶ Ἰδομενεύς. Clem. Strom. I 14, 63: Ἀρχέλαος, οὗ Σωκράτης διήκουσεν· „ἐκ δ᾽ — ἐπαοιδός" ὁ Τίμων φησὶν ἐν τοῖς Σίλλοις διὰ τὸ ἀποκεκλικέναι ἀπὸ τῶν φυσικῶν ἐπὶ τὰ ἠθικά. Sext. math. VII 8: τοῦ δὲ ἠθικοῦ μόνον ἐπεμελεῖτο Σωκράτης κατά γε τοὺς ἄλλους αὐτοῦ γνωρίμους, εἴγε καὶ ὁ Ξενοφῶν ἐν τοῖς Ἀπομνημονεύμασι ῥητῶς φησιν ἀπαρνεῖσθαι αὐτὸν τὸ φυσικὸν ὡς ὑπὲρ ἡμᾶς καθεστηκὸς καὶ μόνον σχολάζειν τῶι ἠθικῶι ὡς πρὸς ἡμᾶς ὄντι. τοιοῦτον αὐτὸν οἶδε καὶ ὁ Τίμων, ἐν οἷς φησιν „ἐκ δ᾽ — ἐννομολέσχης", τουτέστιν ἀπὸ τῶν φυσικῶν ἐπὶ τὴν ἠθικὴν θεωρίαν· διὸ καὶ „ἐννομολέσχης" προσέθηκεν, ἅτε τοῦ ἠθικοῦ μέρους ὄντος τοῦ περὶ νόμων διαλέγεσθαι. — ἐκ δ᾽ ἄρα τῶν ἀπέκλινεν ὁ λαξόος, ἐννομολέσχης, / Ἑλλήνων ἐπαοιδός, ἀκριβολόγους ἀποφήνας, / μυκτὴρ ῥητορόμυκτος, ὑπαττικὸς εἰρωνευτής. — 26. Laert. II 55: Τίμων δ᾽ ἐπισκώπτει αὐτὸν ἐν τούτοις· „ἀσθενική — γράψαι". Idem II 61 sq.: οἱ δ᾽ οὖν τῶν Αἰσχίνου τὸ Σωκρατικὸν ἦθος ἀπομεμαγμένοι εἰσὶν ἑπτά [...] φασὶ δ᾽ αὐτὸν δι᾽ ἀπορίαν ἐλθεῖν εἰς Σικελίαν [...] ἔπειτ᾽ ἀφικόμενον Ἀθήναζε μὴ τολμᾶν σοφιστεύειν
s206[...] ücretli dersler vermiş, sonra da haksızlığa uğrayanlar için mahkeme konuşmaları yazmış. Bu yüzden Timon onun hakkında "...yazmaya" demiştir.
ve sözlerin cılız ikilisi, üçlüsü ya da daha da fazlası, Ksenophon gibisi, ya da yazmaya hiç gönülsüz olmayan Aiskhines'in gücü...
Fr. 27. Kaynak: Diogenes Laertios II 66. Timon onu [Aristippos'u] nazlı biri diye şöyle bir sözle küçümser:
ve yalanları yoklayıp duran Aristippos'un nazlı tabiatı gibi...
Fr. 28. Kaynak: Diogenes Laertios II 107. [Eukleides] ispatlara öncüllerinden değil sonucundan itiraz ederdi. Benzetme yoluyla kurulan akıl yürütmeyi de reddederdi: Böyle bir akıl yürütme ya benzerlerden ya benzemeyenlerden kurulur; benzerlerden kuruluyorsa, onlara benzeyen şeylerle değil doğrudan kendileriyle uğraşmak gerekir; benzemeyenlerden kuruluyorsa, yan yana koymak boşunadır. Bu yüzden Timon, öteki Sokratesçileri de ısırarak, onun hakkında şöyle der:
Ama bu gevezelerin hiçbiri umurumda değil, başka hiçbiri de: ne Phaidon, kim olduysa, ne de kavgacı Eukleides, Megaralılara münakaşa kudurganlığı salan.
Fr. 29. Kaynak: Diogenes Laertios II 126. Menedemos ağırbaşlı biri olmuş anlaşılan; Krates onu parodiyle [...] anar, Timon ise şöyle:
Bir heybet kabartıp kaşlarını çatmış, akılsızca vızıldayan.
Fr. 30. Kaynak: Diogenes Laertios III 7. Atina'ya dönünce [Platon] Akademeia'da ders verdi. Burası şehir dışında, ağaçlıklı bir jimnazyondur; adını Hekademos adlı bir kahramandan alır; nitekim Eupolis de [...]. Timon da Platon'a dair şöyle der:
[...] ἐμμίσθους δὲ ἀκροάσεις ποιεῖσθαι, εἶτα συγγράφειν λόγους δικανικοὺς τοῖς ἀδικουμένοις· διὸ καὶ τὸν Τίμωνα εἰπεῖν ἐπ᾽ αὐτοῦ „ἥ τ᾽ — γράψαι". — ἀσθενική τε λόγων δυὰς ἢ τριὰς ἢ ἔτι πρόσσω, / οἷος Ξεινοφόων ἥ τ᾽ Αἰσχίνου οὐκ ἀπιθὴς ⟨ἲς⟩ / γράψαι. — 27. Laert. II 66: ὁ δὲ Τίμων παρέσυρεν αὐτὸν ὡς θρυπτόμενον οὑτωσί πως εἰπών· οἷά τ᾽ Ἀριστίππου τρυφερὴ φύσις ⟦ἀμφαφόωντος⟧ ψεύδεα. — 28. Laert. II 107: ταῖς τε ἀποδείξεσιν ἐνίστατο οὐ κατὰ λήμματα, ἀλλὰ κατ᾽ ἐπιφοράν. καὶ τὸν διὰ παραβολῆς λόγον ἀνήιρει λέγων ἤτοι ἐξ ὁμοίων αὐτὸν ἢ ἐξ ἀνομοίων συνίστασθαι· καὶ εἰ μὲν ἐξ ὁμοίων, περὶ αὐτὰ δεῖν μᾶλλον ἢ οἷς ὅμοιά ἐστιν ἀναστρέφεσθαι, εἰ δ᾽ ἐξ ἀνομοίων, παρέλκειν τὴν παράθεσιν. διὰ ταῦτα δὲ καὶ περὶ αὐτοῦ ταῦτά φησι Τίμων, ⟦παρενδακὼν⟧ καὶ τοὺς λοιποὺς Σωκρατικούς· ἀλλ᾽ οὔ μοι τούτων φλεδόνων μέλει, οὐδὲ γὰρ ἄλλου / οὐδενός, οὐ Φαίδωνος, ὅτις γένετ᾽, οὐδ᾽ ἐριδάντεω / Εὐκλείδεω, Μεγαρεῦσιν ὃς ἔμβαλε λύσσαν ἐρισμοῦ. — 29. Laert. II 126: φαίνεται δὴ ὁ Μενέδημος σεμνὸς γεγονέναι· ὅθεν αὐτὸν Κράτης παρωιδῶν φησι [...], ὁ δὲ Τίμων οὕτως· ὄγκον ἀναστήσας, ὠφρυωμένος, ἀφροσιβόμβαξ. — 30. Laert. III 7: ἐπανελθὼν δὲ εἰς Ἀθήνας διέτριβεν ἐν Ἀκαδημείαι. τὸ δ᾽ ἐστὶ γυμνάσιον προάστειον ἀλσῶδες, ἀπό τινος ἥρωος ὀνομασθὲν Ἑκαδήμου, καθὰ καὶ Εὔπολις [...]. ἀλλὰ καὶ ὁ Τίμων εἰς τὸν Πλάτωνα λέγων φησί·
s207Hepsinin önünde geniş sırtlı balık [platistakos] gidiyordu, ama tatlı dilli bir hatip, ağustos böcekleriyle bir yazan; onlar ki Hekademos'un ağacına konup zambak gibi ince seslerini salarlar.
Çünkü Akademeia'ya eskiden "e" ile Hekademeia denirdi.
Fr. 31. Kaynak: Diogenes Laertios IV 33. Kimilerine göre [Arkesilaos] Pyrrhon'a da özenmişti; diyalektiğe sarılmış, Eretrialıların akıl yürütmelerine de el atmıştı. Bu yüzden Ariston onun için "Önü Platon, ardı Pyrrhon, ortası Diodoros" derdi. Timon da onun hakkında şöyle der: "Çünkü..." Numenios, Eusebios'ta (Praeparatio Evangelica XIV 5, 12): Krantor'un elinde inandırıcılık ustası, Diodoros'un elinde sofist, Pyrrhon'un elinde ise her kılığa giren, atak ve hiç kimse biri oldu [...]. Timon ise onun eristik yanını Menedemos'tan alıp donandığını söyler; çünkü onun hakkında şöyle der: "Çünkü..." Diyalektikçi Diodoros'un ince hesaplarına Pyrrhon'un akıl yürütmelerini ve septik yanını örüp, Platon'un söz ustalığıyla, laf kalabalığından ibaret bir gevezeliği süsleyip düzene koydu. Hem söyler hem karşı söyler, ne yana düşerse oradan oraya yuvarlanırdı; sözünü geri alan, hükme bağlanması güç, dönek ve aynı zamanda gözü kara biriydi.
Çünkü göğsünün altında kurşun gibi Menedemos'u taşıyarak ya o baştan aşağı et olan Pyrrhon'a ya da Diodoros'a koşacak.
Fr. 32. Kaynak: Diogenes Laertios IV 33 (Fr. 31'in ardından). Biraz sonra da onu [Arkesilaos'u] şöyle konuşturur:
Yüzüp gideceğim Pyrrhon'a ve eğri Diodoros'a.
τῶν πάντων δ᾽ ἡγεῖτο πλατίστακος, ἀλλ᾽ ἀγορητὴς / ἡδυεπής, τέττιξιν ἰσογράφος, οἵ θ᾽ Ἑκαδήμου / δένδρει ἐφεζόμενοι ὄπα λειριόεσσαν ἱεῖσι. πρότερον γὰρ διὰ τοῦ ε Ἑκαδημία ἐκαλεῖτο. — 31. Laert. IV 33: ἀλλὰ καὶ τὸν Πύρρωνα κατά τινας ἐζηλώκει καὶ τῆς διαλεκτικῆς εἴχετο καὶ τῶν Ἐρετρικῶν ἥπτετο λόγων· ὅθεν καὶ ἐλέγετο ἐπ᾽ αὐτοῦ ὑπ᾽ Ἀρίστωνος· „πρόσθε Πλάτων, ὄπιθεν Πύρρων, μέσσος Διόδωρος". καὶ ὁ Τίμων ἐπ᾽ αὐτοῦ φησιν οὕτως· „τῆι — Διόδωρον". Numen. ap. Eus. P. E. XIV 5, 12: ὑπὸ μὲν Κράντορος πιθανουργικός, ὑπὸ Διοδώρου δὲ σοφιστής, ὑπὸ δὲ Πύρρωνος ἐγένετο παντοδαπὸς καὶ ἴτης καὶ οὐδείς [...]. Τίμων δὲ καὶ ὑπὸ Μενεδήμου τὸ ἐριστικόν φησι λαβόντα ἐξαρτυθῆναι, εἴπερ γε δή φησι περὶ αὐτοῦ· „τῆι — Διόδωρον". ταῖς οὖν Διοδώρου, διαλεκτικοῦ ὄντος, λεπτολογίαις τοὺς λογισμοὺς τοὺς Πύρρωνος καὶ τὸ σκεπτικὸν καταπλέξας διεκόσμησε λόγου δεινότητι τῆι Πλάτωνος φλήναφόν τινα κατεστωμυλμένον, καὶ ἔλεγε καὶ ἀντέλεγε καὶ μετεκυλινδεῖτο κἀκεῖθεν κἀντεῦθεν, ὁποτέρωθεν τύχοι, παλινάγρετος καὶ δύσκριτος καὶ παλίμβολός τε ἅμα καὶ παρακεκινδυνευμένος. — τῆι γὰρ ἔχων Μενέδημον ὑπὸ στέρνοισι μόλυβδον / θεύσεται ἢ Πύρρωνα τὸ πᾶν κρέας ἢ Διόδωρον. — 32. Laert. IV 33 post fr. 31: καὶ διαλιπὼν αὐτὸν ποιεῖ λέγοντα· νήξομαι εἰς Πύρρωνα καὶ εἰς σκολιὸν Διόδωρον.
s208Fr. 33. Kaynak: Diogenes Laertios IV 33 (Fr. 32'nin ardından). [Arkesilaos] son derece ağırbaşlı ve toplu biriydi; konuşurken kelimeleri tek tek ayırarak söylerdi; yeterince iğneleyici ve açık sözlüydü. Bu yüzden Timon onun hakkında yine şöyle der:
⟦ve ...⟧ iğnelemelerin arasına katarak.
Fr. 34. Kaynak: Diogenes Laertios IV 42. Timon onun kalabalık sevgisi diye kınanan yanı hakkında başka şeyler de söyler, özellikle şöyle:
Böyle deyip etrafını saran kalabalığın içine daldı; onlar da, baykuşun çevresindeki ispinozlar gibi, şaşkınlıkla çevresine toplandılar, boş biri olduğunu göstererek, çünkü kalabalığın gönlünü hoş ederdi. Büyük bir iş değil bu, zavallı; ne diye budala gibi kabarıp yayılıyorsun?
Fr. 35. Kaynak: Diogenes Laertios IV 67. Timon Akademicileri genel olarak şöyle yerer: "Akademicilerin tatsız tuzsuz laf kalabalığı."
Fr. 36. Kaynak: Diogenes Laertios V 11. Timon da onu [Aristoteles'i] şu sözlerle iğnelemiştir: "ne de Aristoteles'in can sıkıcı havailiği..."
Fr. 37. Kaynak: Diogenes Laertios VI 18. Onun [Antisthenes'in] yazdıkları bunlardır; Timon da çokluklarından ötürü onu kınayarak ona "her şeyi doğuran geveze" der.
Fr. 38. Kaynak: Diogenes Laertios VII 15 (buradan Suda, "skindapsos" maddesi). [Zenon] araştırmayı sever, her konuda kılı kırk yarardı. Bu yüzden Timon Silloi'de şöyle der:
Ve Fenikeli obur kocakarıyı gördüm, gölgeli bir kibir dumanının içinde her şeye hasret; ama sepeti küçük olduğu için elinden kayıp gidiyordu; aklı da bir kindapsos'tan [ufak bir çalgı] azdı.
- Laert. IV 33 post fr. 32: ἦν δὲ ἀξιωματικώτατος καὶ συνηγμένος καὶ ἐν τῆι λαλιᾶι διαστατικὸς τῶν ὀνομάτων, ἐπικόπτης θ᾽ ἱκανῶς καὶ παρρησιαστής· διὸ καὶ πάλιν ὁ Τίμων οὑτωσὶ περὶ αὐτοῦ· †καὶ νέον μηλήσεις† ἐπιπλήξεσιν ἐγκαταμειγνύς. — 34. Laert. IV 42: εἰς δὲ τὸ διαβαλλόμενον αὐτοῦ φιλόχλον καὶ ὁ Τίμων τά τε ἄλλα φησίν, ἀτὰρ δὴ καὶ τοῦτον τὸν τρόπον· ὣς εἰπὼν ὄχλοιο περίστασιν εἰσκατέδυνεν· / οἱ δέ μιν ἠύτε γλαῦκα πέρι σπίζαι τερατοῦντο / ἠλέματον δεικνύντες, ὁθούνεκεν ὀχλοάρεσκος. / οὐ μέγα πρῆγμα, τάλας· τί πλατύνεαι ἠλίθιος ὥς; — 35. Laert. IV 67: καθόλου δὲ τοὺς Ἀκαδημαϊκοὺς ὁ Τίμων οὕτω διασύρει· Ἀκαδημιακῶν πλατυρημοσύνης ἀνάλιστον. — 36. Laert. V 11: ἀλλὰ καὶ Τίμων αὐτοῦ καθήψατο εἰπών· οὐδ᾽ ἄρ᾽ Ἀριστοτέλους εἰκαιοσύνης ἀλεγεινῆς. — 37. Laert. VI 18: καὶ ταῦτα μέν ἐστιν ἃ συνέγραψεν, ὧι Τίμων διὰ τὸ πλῆθος ἐπιτιμῶν φησιν αὐτὸν ⟦παντοφυῆ⟧ φλέδονα. — 38. Laert. VII 15: ἦν δὲ καὶ ζητητικὸς καὶ περὶ πάντων ἀκριβολογούμενος· ὅθεν καὶ ὁ Τίμων ἐν τοῖς Σίλλοις φησὶν οὕτω· καὶ Φοίνισσαν ἴδον λιχνόγραυν σκιερῶι ἐνὶ τύφωι / πάντων ἱμείρουσαν· ὁ δ᾽ ἔρρει γυργαθὸς αὐτῆι / σμικρὸς ἐών· νοῦν δ᾽ εἶχεν ἐλάσσονα κινδαψοῖο.
s209Fr. 39. Kaynak: Diogenes Laertios VII 16. Onun [Zenon'un] çevresinde, Timon'un da dediği gibi, çıplak ve pis kimseler de vardı:
Sonunda bir yoksullar bulutu topladı; şehirlilerin içinde onlardı en dilencisi ve en hafifmeşrep ölümlüleri.
Fr. 40. Kaynak: Diogenes Laertios VII 161. [Khioslu Ariston] böyle felsefe yapıp Kynosarges'te ders vererek bir okulun başı diye anılacak kadar güç kazandı; Miltiades ile Diphilos'a Ariston'cular denirdi. İkna edici biriydi, kalabalığa göre yaratılmıştı. Bu yüzden Timon onun hakkında şöyle der:
Ve biri, Ariston soyundan bir tatlı dillilik çekip getiren.
Fr. 41. Kaynak: Diogenes Laertios VII 170 (buradan Palatina Antolojisi XI 296). [Kleanthes] çalışkandı, ama tabiatça yeteneksiz ve son derece ağırdı. Bu yüzden Timon onun hakkında şöyle der:
Kim bu, sürünün koçu gibi adamların saflarını dolaşan? Sözleri sündüren, Assos taşı, cesaretsiz bir havan.
Fr. 42. Kaynak: Diogenes Laertios VIII 67. Timon da onu [Empedokles'i] bırakmaz, şöyle iğneler:
Ve Empedokles, çarşı pazar sözlerinin gürültücüsü; gücü neye yettiyse onları aldı; başka ilkelere muhtaç ilkeler koyan bir hükümdar.
Fr. 43. Kaynak: Diogenes Laertios IX 6. [Herakleitos kitabını Artemis tapınağına adadı;] kimilerine göre, ona ancak yetenekli olanlar yaklaşsın, sıradan olduğu için de küçümsenmesin diye bilerek daha kapalı yazmıştı. Timon da onu şöyle tasvir eder: "Onların..." Proklos, Alkibiades I Şerhi (Cousin s. 525, 19): Soylu Herakleitos da kalabalığı akılsız ve düşüncesiz diye kovar [...]. Herakleitos'un sözleri bunlardır; bu yüzden sillograf ona "kalabalığa söven" demiştir.
- Laert. VII 16: ἦσαν δὲ περὶ αὐτὸν καὶ γυμνορρύπαροί τινες, ὥς φησι καὶ ὁ Τίμων· ὄφρα πενεστάων σύναγεν νέφος, οἳ περὶ πάντων / πτωχότατοί τ᾽ ἦσαν καὶ κουφότατοι βροτοὶ ἀστῶν. — 40. Laert. VII 161: οὕτω δὲ φιλοσοφῶν καὶ ἐν Κυνοσάργει διαλεγόμενος ἴσχυσεν αἱρετιστὴς ἀκοῦσαι. Μιλτιάδης οὖν καὶ Δίφιλος Ἀριστώνειοι προσηγορεύοντο. ἦν δέ τις πειστικὸς καὶ ὄχλωι πεποιημένος· ὅθεν ὁ Τίμων φησὶ περὶ αὐτοῦ· καί τις Ἀρίστωνος γέννης ἄπο αἱμύλον ἕλκων. — 41. Laert. VII 170: ἦν δὲ πονικὸς μέν, ἀφυσικὸς δὲ καὶ βραδὺς ὑπερβαλλόντως· διὸ καὶ Τίμων περὶ αὐτοῦ φησιν οὕτως· τίς δ᾽ οὗτος κτίλος ὣς ἐπιπωλεῖται στίχας ἀνδρῶν; / μωλυτὴς ἐπέων, λίθος Ἄσσιος, ὅλμος ἄτολμος. — 42. Laert. VIII 67: οὐ παρῆκε δ᾽ αὐτὸν οὐδὲ Τίμων, ἀλλ᾽ ὧδ᾽ αὐτοῦ καθάπτεται λέγων· καὶ Ἐμπεδοκλῆς ἀγοραίων / ληκητὴς ἐπέων· ὅσα δ᾽ ἔσθενε, τοσσάδε εἷλεν, / ἀρχῶν ὃς διέθηκ᾽ ἀρχὰς ἐπιδευέας ἄλλων. — 43. Laert. IX 6: ὡς μέν τινες, ἐπιτηδεύσας ἀσαφέστερον γράψαι, ὅπως οἱ δυνάμενοι προσίοιεν αὐτῶι καὶ μὴ ἐκ τοῦ δημώδους εὐκαταφρόνητον ἦι. τοῦτον δὲ καὶ ὁ Τίμων ὑπογράφει λέγων· „τοῖς — ἀνόρουσε". Procl. in Alcib. pr. p. 525, 19 Cous.: ὀρθῶς οὖν καὶ ὁ γενναῖος Ἡράκλειτος ἀποσκορακίζει τὸ πλῆθος ὡς ἄνουν καὶ ἀλόγιστον [...] τοιαῦτα μὲν ὁ Ἡράκλειτος· διὸ καὶ ὁ σιλλογράφος ὀχλολοίδορον αὐτὸν ἀπεκάλεσεν.
s210Onların arasından guguk gibi öten, kalabalığa söven Herakleitos, o bilmececi fırladı.
Fr. 44. Kaynak: Diogenes Laertios IX 22. [Parmenides] hislerin kesin olmadığını söylerdi. Nitekim şöyle der: "Çok deneyimli alışkanlık seni bu yola zorlamasın [...]." Bu yüzden Timon onun hakkında şöyle der:
ve yüce gönüllü Parmenides'in gücünü, çok kanaatli olmayanı; o ki düşünceleri hayalin aldatmacasından yukarı kaldırdı.
Fr. 45. Kaynak: Diogenes Laertios IX 25. Timon bunun [Elealı Zenon'un] ve Melissos'un hakkında şunları söyler: "İki dilli..." Plutarkhos, Perikles 4: [Perikles] Elealı Zenon'u da dinledi; Zenon Parmenides gibi tabiat üzerine çalışmış, ama karşıt sözlerle insanı aporia'ya kapatan bir çürütme melekesi de geliştirmişti; Phliuslu Timon'un şu sözlerle söylediği gibi: "İki dilli... yakalayıp çürüten." Elias (eskiden David'e atfedilen), Kategoriler Şerhi s. 109, 7: Elealı ve Parmenidesçi olan, "iki dilli" Zenon; onun hakkında "İki dilli... Zenon'un" denmiştir. İki dilli denmesinin sebebi, Kitionlu gibi diyalektikçi olup aynı şeyleri hem çürütüp hem kurması değil, hayatında diyalektikçi olması, yani başka söyleyip başka düşünmesiydi. Simplikios, Fizik Şerhi s. 139, 8: Zenon'un her iki yönde de alıştırma kabilinden akıl yürütmeler yapmış olması muhtemeldir (bu yüzden "iki dilli" denir) [...]. Aynı yazar, s. 1011, 11: Sillograf onun hakkında "İki dilli... Zenon'un" demiştir.
τοῖς δ᾽ ἔνι κοκκυστής, ὀχλολοίδορος Ἡράκλειτος, / αἰνικτὴς ἀνόρουσε. — 44. Laert. IX 22: τὰς δὲ αἰσθήσεις μὴ ἀκριβεῖς ὑπάρχειν. φησὶ γοῦν· „μηδέ σ᾽ ἔθος — ἔλεγχον". διὸ καὶ περὶ αὐτοῦ φησιν ὁ Τίμων· Παρμενίδου τε βίην μεγαλόφρονος, οὐ πολύδοξον, / ὅς ῥ᾽ ἀπὸ φαντασίας ἀπάτης ἀνενείκατο ⟦νώσεις⟧. — 45. Laert. IX 25: περὶ τούτου καὶ Μελίσσου Τίμων φησὶ ταῦτα· „ἀμφοτερογλώσσου — ἥσσω". Plut. Pericl. 4: Ζήνωνος τοῦ Ἐλεάτου πραγματευομένου περὶ φύσιν ὡς Παρμενίδης, ἐλεγκτικὴν δέ τινα καὶ δι᾽ ἀντιλογίας κατακλείουσαν εἰς ἀπορίαν ἐξασκήσαντος ἕξιν, ὥσπερ καὶ Τίμων ὁ Φλιάσιος εἴρηκε διὰ τούτων· „ἀμφοτερογλώσσου — ἐπιλήπτορος". Elias (olim David) in Cat. p. 109, 7 Busse: ὁ Ἐλεάτης ὁ καὶ Παρμενίδειος ὁ ἀμφοτερόγλωσσος, περὶ οὗ εἴρηται· „ἀμφοτερογλώσσοιο — Ζήνωνος". ἀμφοτερόγλωσσος δὲ ἐκλήθη οὐχ ὅτι διαλεκτικὸς ἦν ὡς ὁ Κιτιεὺς καὶ τὰ αὐτὰ ἀνεσκεύαζε καὶ κατεσκεύαζεν, ἀλλ᾽ ὅτι τῆι ζωῆι διαλεκτικὸς ἦν, ἄλλα μὲν λέγων ἄλλα δὲ φρονῶν. Simpl. phys. p. 139, 8: καὶ εἰκὸς μὲν ἦν Ζήνωνα ὡς ἐφ᾽ ἑκάτερα γυμναστικῶς ἐπιχειροῦντα (διὸ καὶ ἀμφοτερόγλωσσος λέγεται) κτλ. Idem p. 1011, 11: περὶ οὗ
s211Proklos, Parmenides Şerhi s. 632, 13: [Platon'u] çatışan tezleri hem koyup hem ortadan kaldıran biri olarak, o [Zenon] gibi yalnızca koyan biri olarak değil [göstermiştir]; bununla, akıl yürütmelerinin zenginliğinin, ötekileri öylesine hayran bırakan Zenon'unkinden çok daha çeşitli olduğunu göstermiştir; öyle ki sillograf bile ona "iki dilli" demiş ve adamın gücüne hayran kalarak "büyük güç" ve "Zenon'un hiç de zayıf olmayan" sözlerini söylemiştir. Aynı yazar, s. 684, 26: Sillograf ona, hem çürütücü hem yol gösterici olduğu için "iki dilli" demiştir. İamblikhos, Pythagoras'ın Hayatı 267: İki dilli Zenon.
ve iki dilli Zenon'un büyük, hiç de zayıf olmayan gücünü, herkesi yakalayıp çürüten Zenon'un; ve Melissos'u, birçok hayalin üstünde, ama azına yenik düşen.
Fr. 46. Kaynak: Diogenes Laertios IX 40. Platon eskilerin neredeyse hepsini anarken Demokritos'u hiçbir yerde anmaz, ona karşı bir şey söylemesi gereken yerde bile; belli ki filozofların en iyisiyle yarışa gireceğini biliyordu. Timon da onu şöyle över:
Örneğin Demokritos'u, o çok akıllıyı, sözlerin çobanını, her iki yanı düşünen sohbet adamını, ilkler arasında tanıdım.
Fr. 47. Kaynak: Diogenes Laertios IX 52. [Protagoras] ilk kez yüz mina ücret aldı [...]; söz yarışmaları düzenledi, sorunlarla uğraşanlara sofizmleri getirdi; düşünceyi bırakıp kelimeye göre tartıştı ve bugün yaygın olan eristikçiler soyunu doğurdu. Bu yüzden Timon onun hakkında şöyle der:
Ve Protagoras, savaşın içine karışan, kavga etmeyi iyi bilen.
Fr. 48. Kaynak: Diogenes Laertios IX 64–65. [Pyrrhon'un] kimseye karışmayan hâline özenen pek çok kişi vardı. Bu yüzden Timon onun hakkında Python'da [...] ve Silloi'de şöyle der:
Ey yaşlı adam, ey Pyrrhon, nasıl ve nereden buldun kurtuluşu kanaatlerin ve sofistlerin boş akıllılığının köleliğinden?
ὁ σιλλογράφος εἶπε τὸ „ἀμφοτερογλώσσοιο — Ζήνωνος". Procl. in Parm. p. 632, 13: καὶ τιθέντα καὶ ἀναιροῦντα τὰ μαχόμενα, καὶ οὐχ ὡς ἐκεῖνος τιθέντα μόνον· δι᾽ ὧν τὸν πλοῦτον τῶν ἐπιχειρήσεων πολλῶι ποικιλώτερον δεῖξαι τοῦ παρ᾽ ἐκείνωι τοὺς ἄλλους οὕτως ἐκπλήξαντος, ὥστε καὶ τὸν σιλλογράφον ἀμφοτερόγλωσσον αὐτὸν προσειπεῖν καὶ τὴν δύναμιν ἀγασθέντα τοῦ ἀνδρὸς „μέγα σθένος" φάναι καὶ „οὐκ ἀλαπαδνὸν Ζήνωνος". Idem p. 684, 26: ὁ σιλλογράφος ἀμφοτερόγλωσσον αὐτὸν προσεῖπεν ὡς ἐλεγκτικὸν ἅμα καὶ ὑφηγηματικόν. Iambl. V. P. 267: Ζήνων ὁ ἀμφοτερόγλωσσος. — ἀμφοτερογλώσσου τε μέγα σθένος οὐκ ἀλαπαδνὸν / Ζήνωνος πάντων ἐπιλήπτορος ἠδὲ Μέλισσον, / πολλῶν φαντασμῶν ἐπάνω, παύρων γε μὲν ἥσσω. — 46. Laert. IX 40: πάντων γὰρ σχεδὸν τῶν ἀρχαίων μεμνημένος ὁ Πλάτων οὐδαμοῦ Δημοκρίτου διαμνημονεύει, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἔνθα ἀντειπεῖν τι αὐτῶι δέοι, δῆλον ⟨ὅτι⟩ εἰδὼς ὡς πρὸς τὸν ἄριστον τῶν φιλοσόφων ἔσοιτο ⟨ὁ ἀγών⟩· ὅν γε καὶ Τίμων τοῦτον ἐπαινέσας τὸν τρόπον ἔχει· οἷον Δημόκριτόν τε περίφρονα, ποιμένα μύθων, / ἀμφίνοον λεσχῆνα μετὰ πρώτοισιν ἀνέγνων. — 47. Laert. IX 52: πρῶτος μισθὸν εἰσεπράξατο μνᾶς ἑκατόν [...] καὶ λόγων ἀγῶνας ἐποιήσατο καὶ σοφίσματα τοῖς πραγματολογοῦσι προσήγαγε· καὶ τὴν διάνοιαν ἀφεὶς πρὸς τοὔνομα διελέχθη, καὶ τὸ νῦν ἐπιπόλαιον γένος τῶν ἐριστικῶν ἐγέννησεν· ἵνα καὶ Τίμων φησὶ περὶ αὐτοῦ· Πρωταγόρης τ᾽ ἐπίμεικτος, ἐριζέμεναι εὖ εἰδώς. — 48. Laert. IX 64 sq.: καὶ δὴ καὶ ζηλωτὰς πολλοὺς εἶχε τῆς ἀπραγμοσύνης· ὅθεν καὶ ὁ Τίμων περὶ αὐτοῦ φησιν οὕτως ἐν τῶι Πύθωνι [...] καὶ ἐν τοῖς Σίλλοις· ὦ γέρον, ὦ Πύρρων, πῶς ἢ πόθεν ἔκδυσιν εὗρες / λατρείης δοξῶν κενεοφροσύνης τε σοφιστῶν,
s212Her aldatmacanın ve iknanın bağlarını nasıl çözdün? Hellas'ı hangi rüzgârların sardığını, her şeyin nereden gelip nereye vardığını araştırmak umurunda bile olmadı.
Fr. 49. Kaynak: Diogenes Laertios IX 69. [Pyrrhon'un öğrencisi Eurylokhos,] Timon'un da dediği gibi, sofistlerin can düşmanıydı.
Fr. 50. Kaynak: Diogenes Laertios IX 69 (Fr. 49'un ardından). [Pyrrhon'un öğrencisi] Philon çoğu zaman kendi kendine konuşurdu; bu yüzden [Timon] onun hakkında da şöyle der:
ya da insanlardan uzak, kendi kendine ders veren, kendi kendine konuşan, kanaate de kavgalara da aldırmayan Philon'u.
Fr. 51. Kaynak: Diogenes Laertios X 2 (Usener, Epicurea s. 360, 3). Hermippos'a göre [Epikuros] ilkokul hocasıymış, sonra Demokritos'un kitaplarına rastlayınca felsefeye atılmış; bu yüzden Timon da onun için "En sonuncusu..." dermiş. Athenaios XIII 588a: [Epikuros] genel eğitimden nasibini almamış biriydi; kendisi gibi felsefeye gelenleri de "Ne mutlu sana, ey adam, [eğitimin] her türlü eziyetinden el değmemiş olarak felsefeye atıldın" gibi sözlerle kutlardı. Bu yüzden Timon da ona "ilkokul hocası soyundan, yaşayanların en terbiyesizi" der.
Fizikçilerin de en sonuncusu ve en köpeği, Samos'tan gelen, ilkokul hocası soyundan, yaşayanların en terbiyesizi.
Fr. 52. Kaynak: Galenos, Hippokrates'in Epidemiai VI. Kitabı Şerhi. Bu kitabı şerh edenler yalnız bu sözü değil, öteki sözlerin çoğunu da türlü türlü yazıp ayırıyorlar; öyle ki hekimlik sanatının işlerine koşanlardan biri şaşkına dönebilir. Bazıları da tam Timon'un bir benzetmeyle söylediği şeyi yapıyor gibi görünür:
⟦...⟧ ne istersin? Az et, çok kemik.
καὶ πάσης ἀπάτης πειθοῦς τ᾽ ἀπελύσαο δεσμά; / οὐδ᾽ ἔμελέν σοι ταῦτα μεταλλῆσαι, τίνες αὖραι / Ἑλλάδ᾽ ἔχουσι, πόθεν τε καὶ εἰς ὅ τι κύρει ἕκαστα. — 49. Laert. IX 69: ἦν πολεμιώτατος τοῖς σοφισταῖς, ὡς καὶ Τίμων φησίν. — 50. Laert. IX 69 post fr. 49: ὁ δὲ Φίλων τὰ πλεῖστα ⟨αὑτῶι⟩ διελέγετο, ὅθεν καὶ περὶ τούτου φησὶν οὕτως· ἢ τὸν ἀπ᾽ ἀνθρώπων αὐτόσχολον αὐτολαλητὴν / οὐκ ἐμπαζόμενον δόξης ἐρίδων τε Φίλωνα. — 51. Laert. X 2: φησὶ δ᾽ Ἕρμιππος γραμματοδιδάσκαλον αὐτὸν γεγενῆσθαι, ἔπειτα μέντοι περιτυχόντα τοῖς Δημοκρίτου βιβλίοις ἐπὶ φιλοσοφίαν ἆιξαι· διὸ καὶ τὸν Τίμωνα φάσκειν περὶ αὐτοῦ· „ὕστατος — ζωόντων". Athen. XIII 588 A: ὅστις ἐγκυκλίου παιδείας ἀμύητος ὢν ἐμακάριζε καὶ τοὺς ὁμοίως αὐτῶι ἐπὶ φιλοσοφίαν παρερχομένους, τοιαύτας φωνὰς προιέμενος· „μακαρίζω σε, ὦ οὗτος, ὅτι καθαρὸς πάσης ⟦αἰκίας⟧ ἐπὶ φιλοσοφίαν ὥρμησας". ὅθεν αὐτὸν καὶ ὁ Τίμων φησί· „γραμμαδιδασκαλίδην ἀναγωγότατον ζωόντων". — ὕστατος αὖ φυσικῶν καὶ κύντατος, ἐκ Σάμου ἐλθών, / γραμμοδιδασκαλίδης, ἀναγωγότατος ζωόντων. — 52. Galen. in Hipp. Epid. VI comm.: πολυειδῶς δὲ καὶ ἄλλως γράφουσι καὶ διαιροῦσιν οὐ ταύτην μόνον τὴν ῥῆσιν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων τὰς πλείστας οἱ ἐξηγησάμενοι τοῦτο τὸ βιβλίον, ὡς ἀπορῆσαί τινα τῶν ἐπὶ τὰ τῆς τέχνης ἔργα σπευδόντων· ⟨οὐ⟩ φαίνονταί τινες ποιεῖν ὅπερ ὁ Τίμων εἶπεν εἰκάζων· ⟦...⟧ τί θέλεις; ὀλίγον κρέας, ὀστέα πολλά.
s213Fr. 53. Galenos'un yalnız Latince çevirisi korunmuş bir eserinde (Subfiguratio empirica s. 62, 18 Bonnet) Timon'un Pyrrhon'u "kibirden ve boş şan merakından uzak" diye nitelediği aktarılır; Latince olduğu için çevrilmemiştir.
Fr. 54. Kaynak: Gellius, Attika Geceleri III 17, 4 (Latince); İamblikhos, Nikomakhos'un Aritmetiğine Giriş Şerhi s. 105, 11. Lokrisli Timaios da Evrenin ve Ruhun Tabiatı Üzerine'de [bunu söyler]; anlatıldığına göre Platon ondan donanım alarak, bu yüzden adını taşıyan Timaios'u yazmıştır. Silloi'nin şairi Timon da bunlardandır; şöyle der: "Çok gümüşe..." Platon'un Timaios'u üzerine şerh (20a): Timaios [...] Pythagorasçı bir filozoftu; matematik eserler ve Pythagorasçı tarzda tabiat üzerine bir kitap yazdı. Platon da diyaloğunu onun adına buradan yola çıkarak yazmıştır; sillografın onun hakkında dediği gibi: "Çok gümüşe..." Platon Felsefesine Giriş 5: [Platon] Timaios'u Pythagorasçılardan yedi gümüşe satın alıp onu taklit ederek diyaloğunu yazdı; bu yüzden şöyle bir dize de dolaşır: "Çok gümüşe..." Proklos, Timaios Şerhi s. 1: Pythagorasçı Timaios'un Tabiat Üzerine adlı yazısı Pythagorasçı tarzda düzenlenmiştir; Platon da, sillografın deyişiyle, buradan yola çıkıp "Timaios yazmaya" girişir.
Sen de, Platon! Çünkü seni de öğrencilik özlemi sardı; çok gümüşe küçücük bir kitap aldın, oradan başlayıp Timaios yazmayı öğrendin.
Fr. 55. Kaynak: Numenios, Eusebios'ta (Praeparatio Evangelica XIV 6, 5). Septikler Mnaseas, Philomelos ve Timon, ona [Arkesilaos'a] kendileri gibi septik derler, çünkü o da doğruyu, yanlışı ve inandırıcı olanı ortadan kaldırıyordu.
- Iambl. in Nicom. p. 105, 11 Pist.: Τίμαιός τ᾽ οὖν ὁ Λοκρὸς ἐν τῶι Περὶ φύσιος κόσμω καὶ ψυχᾶς· ἀφ᾽ οὗπερ ἐφοδιασθέντα Πλάτωνα τὸν διὰ τοῦτο φερώνυμον Τίμαιον συντάξαι λέγουσιν, ὧν ἐστι καὶ ὁ τοὺς Σίλλους ποιήσας Τίμων λέγων οὕτως· „πολλῶν — ἐδιδάχθης". Schol. Plat. Tim. 20 A: Τίμαιος [...] φιλόσοφος Πυθαγόρειος· ἔγραψε μαθηματικά τε καὶ περὶ φύσεως σύγγραμμα τὸν Πυθαγορικὸν τρόπον. ἔνθεν ὁ Πλάτων καὶ τὸν διάλογον εἰς αὐτὸν ἔγραψε, καθὰ καὶ ὁ σιλλογράφος φησὶ περὶ αὐτοῦ· „πολλῶν — ἐδιδάχθης". Prol. Plat. philos. 5: τὸν Τίμαιον ἑπτὰ ἀργυρίων ὠνησάμενος ἀπὸ τῶν Πυθαγορείων κατὰ μίμησιν αὐτοῦ ἔγραψε τὸν διάλογον· ὅθεν καὶ φέρεταί τι ἔπος τοιόνδε· „πολλῶν — ἐδιδάχθης". Procl. in Tim. p. 1: τὸ τοῦ Πυθαγορικοῦ Τιμαίου γράμμα Περὶ φύσεως τὸν Πυθαγορικὸν τρόπον διατάττεται, ἔνθεν ἀφορμηθεὶς ὁ Πλάτων τιμαιογραφεῖν ἐπιχειρεῖ κατὰ τὸν σιλλογράφον. — καὶ σύ, Πλάτων· καὶ γάρ σε μαθητείης πόθος ἔσχεν, / πολλῶν δ᾽ ἀργυρίων ὀλίγην ἠλλάξαο βίβλον, / ἔνθεν ἀπαρχόμενος τιμαιογραφεῖν ἐδιδάχθης. — 55. Numen. fr. 2 Thed. ap. Eus. P. E. XIV 6, 5: Μνασέας καὶ Φιλόμηλος καὶ Τίμων οἱ σκεπτικοὶ σκεπτικὸν αὐτὸν προσονομάζουσιν, ὥσπερ
s214Fr. 56. Kaynak: Plutarkhos, Dion 17. [Dion] Atina'daki dostları arasında en çok Speusippos'la görüşür ve vakit geçirirdi; çünkü Platon, Dion'un huyunun zarif bir sohbetle ve yerinde yapılan ölçülü bir şakayla karışıp yumuşamasını istiyordu. Speusippos da öyle biriydi; nitekim Timon Silloi'de ona "şakada iyi" demiştir. (Buradan Theodoros Prodromos, Mektuplar.)
Fr. 57. Kaynak: Plutarkhos, Numa 8. Anlatıldığına göre o [Pythagoras], tepesinde uçan bir kartalı birtakım seslerle durdurup aşağı indirerek ehlileştirmiş, Olympia'da bayram kalabalığının arasından geçerken de altından uyluğunu göstermiş; onun başka tuhaf hilelerini ve işlerini de anlatırlar. Phliuslu Timon da bunlar üzerine "Ve Pythagoras'ı..." diye yazmıştır. Diogenes Laertios VIII 36: Timon Silloi'de Pythagoras'ı ısırırken bile onun ağırbaşlılığını anmadan geçmemiş, şöyle demiştir:
Ve büyücülerin kanaatlerine sapan Pythagoras'ı, insan avına çıkmış, ağırbaşlı sözlerin sohbetçisini.
Fr. 58. Kaynak: Plutarkhos, Ahlâkî Erdem Üzerine 6 (446b). Gerçekten de ölçüsüz kişi arzularının etkisiyle tam yelken hazlara sürüklenir, kendini onlara bırakır, dümeni de onlarla aynı yöne kırar. Nefsine hâkim olamayan ise yan yatar: Hâlini doğrultmaya ve duyguyu itip uzaklaştırmaya çabalarken altına çekilir ve çirkinliğe düşer; Timon'un Anaksarkhos'la şu sözlerle alay ettiği gibi: "Oradan da..." Çünkü bilge kendine hâkim olan değil, itidal sahibidir; cahil de nefsine hâkim olamayan değil, ölçüsüzdür: Biri güzel şeylerden sevinç duyar, öteki çirkin şeylerden acı duymaz. Nefsine hâkim olamamak (akrasia), akıl yürütebilen ama doğru bildiğine sadık kalamayan sofistçe bir psykhē'nin işidir. Aynı yazar, Yersiz Utangaçlık Üzerine 2 (529d): Yine o dönmez ve dimdik duruşu övmek gerekir: "Oradan da... öfkesi." Aynı yazar, Sofra Sohbetleri VII 10, 2 (705c): Bu yüzden yemekte, cinsellikte ve içkide ölçüyü kaçıranlara, ki ardından birçok hastalık, servet yıkımı ve kötü ün gelir, nefsine hâkim olamayanlar deriz; o meşhur Theodektes [...] ya da Abderalı Anaksarkhos gibi: "O ki... sofistlerin."
Oradan da, nereye atılırsa atılsın, cüretkâr ve sebatlı görünüyordu Anaksarkhos'un köpek öfkesi; o ki, dediklerine göre, bildiği hâlde bahtsızdı; çünkü hazla çarpılmış tabiatı onu geri çekiyordu, sofistlerin çoğunun önünde sindiği o tabiat.
καὶ αὐτοὶ ἦσαν, ἀναιροῦντα καὶ αὐτὸν τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος καὶ τὸ πιθανόν. — 56. Plut. Dion 17: Σπευσίππωι [...] ὧι μάλιστα τῶν Ἀθήνησι φίλων ἐχρῆτο καὶ συνδιηιτᾶτο, βουλομένου τοῦ Πλάτωνος ὁμιλίαι χάριν ἐχούσηι καὶ παιδιᾶς ἐμμελοῦς κατὰ καιρὸν ἁπτομένηι κεραννύμενον ἀφηδύνεσθαι τοῦ Δίωνος τὸ ἦθος. τοιοῦτος δέ τις ὁ Σπεύσιππος ἦν, ἧι καὶ σκῶψαι ἀγαθὸν αὐτὸν ἐν τοῖς Σίλλοις ὁ Τίμων προσηγόρευσεν. — 57. Plut. Num. 8: ἐκεῖνος ἀετόν τε δοκεῖ πραῦναι φωναῖς τισιν ἐπιστήσας καὶ καταγαγὼν ὑπερπετόμενον, τόν τε μηρὸν ὑποφῆναι χρυσοῦν Ὀλυμπίασι διαπορευόμενος τὴν πανήγυριν· ἄλλας τε τερατώδεις μηχανὰς αὐτοῦ καὶ πράξεις ἀπαγγέλλουσιν· ἐφ᾽ αἷς καὶ Τίμων ὁ Φλιάσιος ἔγραψε· „Πυθαγόρην — ὀαριστήν". Laert. VIII 36: τὴν δὲ σεμνοπρέπειαν τοῦ Πυθαγόρου καὶ Τίμων ἐν τοῖς Σίλλοις δάκνων αὐτὸν ὅμως οὐ παρέλιπεν εἰπὼν οὕτω· Πυθαγόρην τε γόητας ἀποκλίνοντ᾽ ἐπὶ δόξας / θήρηι ἐπ᾽ ἀνθρώπων, σεμνηγορίης ὀαριστήν. — 58. Plut. de virt. mor. 6 p. 446 B: τῶι γὰρ ὄντι πλησίστιος μὲν ἐπὶ τὰς ἡδονὰς ὁ ἀκόλαστος ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν φέρεται καὶ δίδωσιν ἑαυτὸν καὶ συγκατευθύνει· πλάγιος δὲ ὁ ἀκρατής, οἷον ἐξαναφέρειν γλιχόμενος καὶ διωθεῖσθαι τὸ πάθος ὑποσύρεται καὶ περιπίπτει περὶ τὸ αἰσχρόν· ὡς Ἀνάξαρχον ἐσίλλαινε Τίμων· „ἔνθεν — σοφιστῶν". οὔτε γὰρ ὁ σοφὸς ἐγκρατὴς ἀλλὰ σώφρων, οὔτε ὁ ἀμαθὴς ἀκρατὴς ἀλλὰ ἀκόλαστος· ὁ μὲν γὰρ χαίρει τοῖς καλοῖς, ὁ δὲ οὐκ ἄχθεται τοῖς αἰσχροῖς. σοφιστικῆς οὖν ψυχῆς ἡ ἀκρασία, λόγον ἐχούσης, οἷς ἔγνω δὲ ὀρθῶς ἐμμένειν μὴ δυναμένης. Idem de vit. pud. 2 p. 529 D: ἀλλὰ πάλιν ἐκείνην ἐπαινετέον τὴν ἄτρεπτον καὶ ἀτενῆ διάθεσιν· „ἔνθεν — μένος". Idem quaest. conv. VII 10, 2 p. 705 C: διὸ τοὺς μὲν περὶ ἐδωδὰς καὶ ἀφροδίσια καὶ πότους ἀστοχοῦντας, οἷς νόσοι τε πολλαὶ καὶ χρημάτων ὄλεθροι συνακολουθοῦσι καὶ τὸ κακῶς ἀκούειν, ἀκρατεῖς προσαγορεύομεν, ὡς Θεοδέκτην ἐκεῖνον [...] ἢ τὸν Ἀβδηρίτην Ἀνάξαρχον· „ὅς ῥα — σοφιστῶν". — ἔνθεν δὲ τὸ θαρσαλέον τε καὶ ἐμμενές, ὅππηι ὀρούσαι, / φαίνετ᾽ Ἀναξάρχου κύνεον μένος, ὅς ῥα καὶ εἰδώς, / ὡς φάσαν, ἄθλιος ἔσκε· φύσις δέ μιν ἔμπαλιν ἦγεν / ἡδονοπλήξ, ἣν πλεῖστοι ὑποτρείουσι σοφιστῶν.
s215Fr. 59. Kaynak: Sextus Empiricus, Pyrrhoncu Esaslar I 223. Bir şey hakkında dogmatik bir görüş bildiren, ya da belirsiz şeylerden biri hakkında, inanma ya da inanmama yönünde, genel olarak bir izlenimi bir başkasına tercih eden kişi dogmatik karaktere girer. Timon da Ksenophanes hakkında söyledikleriyle bunu gösterir: Onu pek çok yerde övüp Silloi'yi ona ithaf ettiği hâlde, ağlayıp sızlayarak şöyle konuşturur:
Keşke ben de sağlam bir akla rastlasaydım, iki yana bakan biri olarak! Ama hilekâr bir yolda aldandım, yaşlı başlı olduğum hâlde, her türlü septik araştırmadan habersiz. Çünkü aklımı nereye çevirsem, her şey tek ve aynı şeye çözülüyordu; her zaman var olan her şey de her yandan çekilerek tek ve benzer bir tabiatta duruyordu.
Fr. 60. Kaynak: Sextus, aynı eser I 224 (Fr. 59'un ardından). Bu yüzden ona "tam kibirsiz" değil "yarı kibirsiz" der, şu sözlerle: "Ksenophanes..." "Yarı kibirsiz" derken bir yönden kibirsiz olanı kastediyor; "Homeros aldatmacasını iğneleyen" de diyor, çünkü Homeros'taki aldatmacayla alay ederdi. Ksenophanes, öteki insanların önyargılarına aykırı olarak, her şeyin bir olduğunu, tanrının her şeyle aynı tabiattan, küre biçiminde, hiçbir şeyden etkilenmeyen, değişmeyen ve akıl sahibi olduğunu öğretirdi. Diogenes Laertios IX 18: [Ksenophanes] Timon tarafından övülür; nitekim der ki: "Ksenophanes'i..."
Ksenophanes, yarı kibirsiz, Homeros aldatmacasını iğneleyen, o ki insanlardan ayrı, her yana eşit bir tanrı uydurdu, ⟨kımıltısız⟩, yarasız, düşünceden daha düşünür.
- Sext. Pyrrh. hyp. I 223: ὁ περὶ ἑνὸς δογματίζων ἢ προκρίνων φαντασίαν φαντασίας ὅλως κατὰ πίστιν ἢ ἀπιστίαν περί τινος τῶν ἀδήλων ἀποφαινόμενος τοῦ δογματικοῦ γίνεται χαρακτῆρος, ὡς δηλοῖ καὶ ὁ Τίμων διὰ τῶν περὶ Ξενοφάνους αὐτῶι λεγομένων. ἐν πολλοῖς γὰρ αὐτὸν ἐπαινέσας, ὡς καὶ τοὺς Σίλλους αὐτῶι ἀναθεῖναι, ἐποίησεν αὐτὸν ὀδυρόμενον καὶ λέγοντα· ὡς καὶ ἐγὼν ὄφελον πυκινοῦ νόου ἀντιβολῆσαι / ἀμφοτερόβλεπτος· δολίηι δ᾽ ὁδῶι ἐξαπατήθην / πρεσβυγενὴς ἔτ᾽ ἐὼν καὶ ἀμενθήριστος ἁπάσης / σκεπτοσύνης· ὅππηι γὰρ ἐμὸν νόον εἰρύσαιμι, / εἰς ἓν ταὐτό τε πᾶν ἀνελύετο· πᾶν δ᾽ ἐὸν αἰεὶ / πάντηι ἀνελκόμενον μίαν εἰς φύσιν ἵσταθ᾽ ὁμοίην. — 60. Sext. Pyrrh. hyp. I 224 post fr. 59: διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ὑπάτυφον αὐτὸν λέγει καὶ οὐ τέλειον ἄτυφον, δι᾽ ὧν φησι· „Ξεινοφάνης — νόημα". ὑπάτυφον μὲν γὰρ εἶπε τὸν κατά τι ἄτυφον, Ὁμηραπάτης δὲ ἐπισκώπτην, ἐπεὶ τὴν παρ᾽ Ὁμήρωι ἀπάτην διέσυρεν. ἐδογμάτιζε δὲ ὁ Ξενοφάνης παρὰ τὰς τῶν ἄλλων ἀνθρώπων προλήψεις ἓν εἶναι τὸ πᾶν, καὶ τὸν θεὸν συμφυῆ τοῖς πᾶσιν, εἶναι δὲ σφαιροειδῆ καὶ ἀπαθῆ καὶ ἀμετάβλητον καὶ λογικόν. Laert. IX 18: ἐπαινεῖται πρὸς τοῦ Τίμωνος· φησὶ γοῦν· „Ξεινοφάνη θ᾽ — ἐπικόπτην". — Ξεινοφάνης ὑπάτυφος, Ὁμηραπάτης ἐπικόπτης, / εἶ τὸν ἀπ᾽ ἀνθρώπων θεὸν ἐπλάσατ᾽ ἶσον ἁπάντηι, / ⟨ἀτρεμῆ⟩, ἀσκηθῆ, νοερώτερον ἠὲ νόημα.
s216Fr. 61. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı I 53–54. Okuma yazma sanatı faydalıdır. Gerçi Pyrrhon'un sözlerinin sözcüsü Timon bazılarına ters görüşte gibi görünebilir, çünkü şöyle der: "Gramer..." Ama öyle değil gibi. Çünkü onun söylediği, "ne gözden geçirmeye ne incelemeye gerek vardır" sözü, Kadmos'un Fenike işaretlerinin öğretildiği okuma yazma sanatının kendisine karşı söylenmiş değildir [...]; daha çok şunu söylüyor: "Kadmos'un Fenike işaretlerini öğrenmiş olan için bunun dışında başka bir gramere yönelmeye gerek yoktur." Bu söz de harflerde ve onlarla yazıp okumada görülen grameri değil, gösterişçi ve gereğinden fazla meraklı olanı işe yaramaz kılar. Çünkü harfleri kullanmak hayatı sürdürmek için gerekliydi; ama bunları gözlemleyerek elde edilen bilgiyle yetinmeyip, şunların tabiatça sesli, şunların sessiz olduğunu, sesli harflerden bazılarının tabiatça kısa, bazılarının uzun, bazılarının da hem uzun hem kısa okunabilen iki süreli harfler olduğunu ve genel olarak kibre kapılmış gramercilerin öğrettiği öteki şeyleri ayrıca göstermeye kalkmak ⟨boştur⟩.
Gramer: Kadmos'un Fenike işaretlerini öğrenmiş bir adam için onu ne gözden geçirmeye ne incelemeye gerek vardır.
Fr. 62. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı VII 10. Platon ona [Sokrates'e] felsefenin her kısmından pay verir: Tarifler, bölmeler ve kelimelerin kökeni hakkında araştırma yaparken gösterildiği ölçüde mantık kısmından (bunlar mantığa ait konulardır); aretē, devlet ve kanunlar üzerine düşündüğü için ahlâk kısmından; evren, canlıların oluşumu ve psykhē üzerine de felsefe yaptığı için tabiat kısmından. Bu yüzden Timon da Platon'u, Sokrates'i bu kadar çok bilgiyle süslediği için suçlar: "Gerçekten de," der, "ahlâk konuşmacısı olarak kalmak istemeyen birini..."
Fr. 63–64. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı XI 141. Mesut olan, ruhu sarsılmadan yaşayan ve, Timon'un dediği gibi, sükûnet ve durgunluk içinde duran kişidir:
Çünkü her yanı bir durgunluk kaplamıştı
ve
Onu böylece rüzgârsız bir durgunluğun dinginliği içinde görünce.
Fr. 65–66. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı XI 171. Böyle vaatler [Stoacıların, "bir tek bilge zengindir" gibi vaatleri] gençleri soğuk umutlarla avlar, ama doğru değildir. Bu yüzden Timon bazen bu öğretiyi aktarmayı vaat edenlerle şöyle alay eder:
- Sext. adv. math. I 53 sq.: χρειώδης ἐστὶν ἡ γραμματιστική. καίτοι δόξαι ἄν τισιν ἐπὶ τῆς ἐναντίας εἶναι προλήψεως ὁ προφήτης τῶν Πύρρωνος λόγων Τίμων, ἐν οἷς φησι· „γραμματική — Κάδμου". οὐ μὴν οὕτως ἔχειν φαίνεται. τὸ γὰρ ὑπ᾽ αὐτοῦ λεγόμενον οὐκ ἔστι τοιοῦτο κατ᾽ αὐτῆς τῆς γραμματιστικῆς, καθ᾽ ἣν διδάσκεται τὰ Φοινικικὰ σήματα Κάδμου, τὸ „οὐδεμία ἐστὶν ἀνασκοπὴ οὐδ᾽ ἀνάθρησις" [...] ἀλλὰ μᾶλλον τοιοῦτό φησι· „διδαχθέντι τὰ Φοινικικὰ σήματα Κάδμου οὐδεμιᾶς ἄλλης παρὰ τοῦτό ἐστι γραμματικῆς ἐπιστροφή", ὅπερ καταστρέφει οὐκ εἰς τὸ ἀχρηστεῖν ταύτην τὴν ἐν τοῖς στοιχείοις καὶ τῶι δι᾽ αὐτῶν γράφειν τε καὶ ἀναγινώσκειν θεωρουμένην, ἀλλὰ τὴν πέρπερον καὶ περιεργοτέραν. ἡ μὲν γὰρ τῶν στοιχείων χρῆσις ἤπειγεν εἰς τὴν τοῦ βίου διεξαγωγήν, τὸ δὲ μὴ ἀρκεῖσθαι τῆι ἐκ τῆς παρατηρήσεως τούτων παραδόσει, προσεπιδεικνύναι δέ, ὡς τάδε μέν ἐστι φωνάεντα τῆι φύσει, τάδε δὲ ἄφωνα, καὶ τῶν φωνηέντων τὰ μὲν φύσει βραχέα, τὰ δὲ μακρά, τὰ δὲ δίχρονα καὶ κοινὰ μήκους τε καὶ συστολῆς, καὶ καθόλου τὰ λοιπὰ περὶ ὧν οἱ τετυφωμένοι τῶν γραμματικῶν διδάσκουσιν ⟨μάταιον⟩. — γραμματική, τῆς οὔ τις ἀνασκοπὴ οὐδ᾽ ἀνάθρησις / ἀνδρὶ δεδασκομένωι Φοινικικὰ σήματα Κάδμου. — 62. Sext. adv. math. VII 10: ὁ μὲν γὰρ Πλάτων παντὸς μέρους φιλοσοφίας αὐτῶι μεταδίδωσι, τοῦ μὲν λογικοῦ παρόσον περὶ ὅρων καὶ διαιρέσεων καὶ ἐτυμολογίας παρεισῆκται ζητῶν, ἅπερ ἐστὶ λογικά, τοῦ δὲ ἠθικοῦ ὅτι περὶ ἀρετῆς καὶ πολιτείας καὶ νόμων διασκέπτεται, τοῦ δὲ φυσικοῦ ὅτι καὶ περὶ κόσμου τι καὶ περὶ ζωιογονίας καὶ ψυχῆς πεφιλοσόφηκεν. ἔνθεν καὶ ὁ Τίμων αἰτιᾶται τὸν Πλάτωνα ἐπὶ τῶι οὕτω καλλωπίζειν τὸν Σωκράτην πολλοῖς μαθήμασιν· „ἦ γάρ", φησί, „τὸν οὐκ ἐθέλοντα μεῖναι ἠθολόγον". — 63. 64. Sext. adv. math. XI 141: εὐδαίμων μέν ἐστιν ὁ ἀταράχως διεξάγων καί, ὡς ἔλεγεν ὁ Τίμων, ἐν ἡσυχίαι καὶ γαληνότητι καθεστώς· πάντηι γὰρ ἐπεῖχε γαλήνη, καί· ὡς οὖν ἐνόησ᾽ ἐν νηνεμίηισι γαλήνης. — 65. 66. Sext. adv. math. XI 171: αἱ δὴ τοιαῦται ὑποσχέσεις θηρεύουσι μὲν τοὺς νέους ἐλπίσι ψυχραῖς, οὐκέτι δέ εἰσιν ἀληθεῖς. παρὸ καὶ ὁ Τίμων ὁτὲ μὲν τοὺς ἐπαγγελλομένους τὴν παράδοσιν αὐτῶν ἐπισκώπτει λέγων·
s217nice boş lafın bozguncuları, umut aldatıcıları,
bazen de onlara kulak verip boş yere çektikleri zahmete pişman olanları şu sözlerle sahneye çıkarır:
Biri ağlayıp sızlayarak dedi, ölümlülerin ağlayıp sızladığı gibi: "Vah bana, ne yapacağım? Bilgelik bana nereden gelecek? Aklım dilenci, zihnimde bir tane kadar akıl yok; ⟦...⟧ bu dik yıkımdan kaçabileceğimi sanıyorum. Üç kez, dört kez mesuttur ama hiçbir şeyi olmayanlar ve edindiklerini okulda kemirip bitirmemiş olanlar! Şimdiyse kaderimde acı kavgalara, yoksulluğa ve ölümlü erkek arıları kovalayan başka ne varsa ona yenilmek varmış."
İndalmoi (Görüntüler)
Fr. 67. Kaynak: Diogenes Laertios IX 64–65. [Pyrrhon'un] kimseye karışmayan hâline özenen pek çok kişi vardı. Bu yüzden Timon onun hakkında Python'da [...] ve Silloi'de şöyle der: "Ey yaşlı adam..." [Fr. 48]; İndalmoi'de de yine: "Yüreğim şunu... bir tek sen... önderlik ediyorsun." Sextus, Matematikçilere Karşı I 305: Phliuslu Timon Pyrrhon'u güneşe benzetip "bir tek sen... dairesini" dediğinde, gramercilere bunu filozofa saygısından ve onun parlaklığından ötürü söylüyormuş gibi gelecektir. Bir başkası ise Phliuslu'nun Pyrrhon için kullandığı benzetmelerin septik amaçla çatışıp çatışmadığını düşünecektir: Güneş önceden görülmeyen şeyleri ışığıyla aydınlatıp gösterir, Pyrrhon ise bize apaçık görünen şeyleri bile belirsizliğe çevirmeye zorlar.
πολλῶν ⟦ληκεδόνων⟧ λυμάντορες ⟦ἐλπιδολῶται⟧, ὁτὲ δὲ τοὺς προσέχοντας αὐτοῖς μεταμελουμένους ἐφ᾽ οἷς μάτην ἐμόχθησαν παρεισάγει διὰ τούτων· φῆ δέ τις αἰάζων, οἷα βροτοὶ αἰάζουσιν· / „οἴμοι ἐγώ, τί πάθω; τί νύ μοι σοφὸν ἔνθα γένηται; / πτωχὸς μὲν φρένας εἰμί, νόου δέ μοι οὐκ ἔνι κόκκος· / †ἦ μὲ μαθεῖν† φεύξεσθαι ὀίομαι αἰπὺν ὄλεθρον. / τρὶς μάκαρες μέντοι καὶ τετράκις οἱ μὴ ἔχοντες / μηδὲ κατατρώξαντες ἐνὶ σχολῆι ὅσσ᾽ ἐπέπαντο. / νῦν δέ με λευγαλέαις ἔρισιν εἵμαρτο δαμῆναι / καὶ πενίηι καὶ ὅσ᾽ ἄλλα βροτοὺς κηφῆνας ἐλαστρεῖ." — 67. Laert. IX 64 sq.: καὶ δὴ καὶ ζηλωτὰς πολλοὺς εἶχε τῆς ἀπραγμοσύνης· ὅθεν καὶ ὁ Τίμων περὶ αὐτοῦ φησιν οὕτως ἐν τῶι Πύθωνι [...] καὶ ἐν τοῖς Σίλλοις· „ὦ γέρον — ἕκαστα" (fr. 48), καὶ πάλιν ἐν Ἰνδαλμοῖς· „τοῦτο — ἡσυχίης· μοῦνος — ἡγεμονεύων". Sext. adv. math. I 305: Τίμωνός τε τοῦ Φλιασίου τὸν Πύρρωνα ἡλίωι ἀπεικάζοντος ἐν οἷς φησι· „μοῦνος — κύκλον", δόξει μὲν τοῖς γραμματικοῖς κατὰ τιμὴν αὐτὸ λέγειν καὶ διὰ τὴν περὶ τὸν φιλόσοφον ἐπιφάνειαν. ἄλλος δὲ ἐπιστήσει,
s218Ama daha felsefi bir gözle bakana durum böyle görünmez; Timon'a göre Pyrrhon ⟦şu yolla⟧ hükmü askıya alır: Nasıl tanrı [güneş] kendisine dikkatle bakanların gözlerini kamaştırırsa, septik söz de kendisine daha dikkatle kulak verenlerin zihin gözünü bulandırır; öyle ki dogmatik cüretle ortaya konan şeylerin hiçbirini kavrayamazlar. Aynı yazar, Matematikçilere Karşı XI 1: Çünkü her birimiz kusursuz ve septik tutumu edinince Timon'un dediği gibi yaşayacak: "en rahat şekilde... bilgeliğin."
Yüreğim şunu duymayı özlüyor, ey Pyrrhon: bir insan olarak nasıl oluyor da hâlâ en rahat şekilde, sükûnet içinde, hep kaygısız, kımıldamadan, hep aynı hâlde yaşıyorsun, tatlı dilli bilgeliğin girdaplarına kulak asmadan? İnsanlara bir tek sen, tanrı gibi önderlik ediyorsun; o tanrı ki bütün yeryüzünün çevresinde dönüp dolaşır, iyi yontulmuş kürenin ateşle yanan dairesini göstererek.
Fr. 68. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı XI 20. Görünene göre bunların her birine iyi, kötü ya da ilgisiz demeyi âdet edinmişizdir; Timon da İndalmoi'de şunu söylerken bunu gösteriyor gibidir:
Gerçekten de bana nasıl göründüğünü söyleyeceğim, doğru bir hakikat ölçüsü taşıyan bir söz olarak: tanrısal olanın ve iyinin tabiatı ebedîdir; insan için en dengeli hayat onlardan doğar.
Fr. 69. Kaynak: Diogenes Laertios IX 105. İndalmoi'de de şöyle der: "Ama görünen..." Galenos, Nabızların Ayırt Edilmesi Üzerine I 2: Bu, yalnızca görüneni koyup ona ayrıca eklenen kanaati koymayanlar için tutarlıdır; çünkü Timon'a göre görünen "nereye varsa her yerde güçlüdür". Sextus, Matematikçilere Karşı VII 30: Çünkü aporetik tarzda felsefe yapan, büsbütün eylemsiz ve hayatın işlerinde iş görmez biri olmamak için, zorunlu olarak seçmenin ve kaçınmanın bir ölçütüne, yani görünene sahip olmalıydı; Timon da şunu söyleyerek buna tanıklık etmiştir: "Ama görünen..."
μήποτε καὶ μάχεται τὰ παραδείγματα σκεπτικῶι βουλήματι τὰ ὑπὸ τοῦ Φλιασίου εἰς τὸν Πύρρωνα λεχθέντα, εἴ γε ὁ μὲν ἥλιος τὰ πρότερον μὴ βλεπόμενα τῶι φωτὶ καταυγάζων δείκνυσιν, ὁ δὲ Πύρρων καὶ τὰ προδήλως ἡμῖν ληφθέντα τῶν πραγμάτων εἰς ἀδηλότητα περιιστάναι βιάζεται. τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχειν φαίνεται τῶι φιλοσοφώτερον ἐπιβάλλοντι, ἀλλ᾽ ⟦ὃν⟧⟦?⟧ τρόπον ἐπέχειν φησὶ τὸν Πύρρωνα, καθόσον ὡς ὁ θεὸς τὰς τῶν ἀκριβῶς εἰς αὐτὸν ἀτενιζόντων ὄψεις ἀμαυροῖ, οὕτω καὶ ὁ σκεπτικὸς λόγος τὸ τῆς διανοίας ὄμμα τῶν ἐπιμελέστερον αὐτῶι προσεχόντων συγχεῖ, ὥστε ἀκαταληπτεῖν περὶ ἑκάστου τῶν κατὰ δογματικὴν θρασύτητα τιθεμένων. Idem adv. math. XI 1: οὕτω γὰρ ἕκαστος ἡμῶν τὴν τελείαν καὶ σκεπτικὴν ἀπολαβὼν διάθεσιν κατὰ τὸν Τίμωνα βιώσεται „ῥῆιστα — σοφίης". — τοῦτό μοι, ὦ Πύρρων, ἱμείρεται ἦτορ ἀκοῦσαι, / πῶς ποτ᾽ ἀνὴρ ἔτ᾽ ἄγεις ῥῆιστα μεθ᾽ ἡσυχίης / αἰεὶ ἀφροντίστως καὶ ἀκινήτως κατὰ ταὐτά, / μὴ προσέχων δίνοις ἡδυλόγου σοφίης· / μοῦνος δ᾽ ἀνθρώποισι θεοῦ τρόπον ἡγεμονεύεις, / ὃς περὶ πᾶσαν ἑλῶν γαῖαν ἀναστρέφεται, / δεικνὺς εὐτόρνου σφαίρης πυρικαύτορα κύκλον. — 68. Sext. adv. math. XI 20: κατὰ δὲ τὸ φαινόμενον τούτων ἕκαστον ἔθος ἔχομεν ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἢ ἀδιάφορον προσαγορεύειν, καθάπερ καὶ ὁ Τίμων ἐν τοῖς Ἰνδαλμοῖς ἔοικε δηλοῦν ὅταν φῆι· ἦ γὰρ ἐγὼν ἐρέω, ὥς μοι καταφαίνεται εἶναι, / μῦθον ἀληθείης ὀρθὸν ἔχων κανόνα, / ὡς ἡ τοῦ θείου τε φύσις καὶ τἀγαθοῦ αἰεί, / ἐξ ὧν ἰσότατος γίνεται ἀνδρὶ βίος. — 69. Laert. IX 105: καὶ ἐν τοῖς Ἰνδαλμοῖς οὕτω λέγει· „ἀλλὰ — ἔλθηι". Galen. de dign. puls. I 2: τοῦτο γὰρ ἀκόλουθόν ἐστι τοῖς τὸ φαινόμενον μόνον καὶ μὴ τὸ προσδοξαζόμενον αὐτῶι τιθεῖσιν, εἴ γε τὸ φαινόμενον „πάντηι σθένει, οὗπερ ἂν ἔλθηι" κατὰ τὸν Τίμωνα. Sext. adv. math. VII 30: κατ᾽ ἀνάγκην γὰρ ἔδει τὸν ἀπορητικῶς φιλοσοφοῦντα, μὴ εἰς τὸ παντελὲς ἀνενέργητον ὄντα καὶ ἐν ταῖς κατὰ τὸν βίον πράξεσιν ἄπρακτον, ἔχειν τι κριτήριον αἱρέσεως ἅμα καὶ φυγῆς, τουτέστι τὸ φαινόμενον, καθὼς καὶ ὁ Τίμων μεμαρτύρηκεν εἰπών· „ἀλλὰ — ἔλθηι".
s219Ama görünen, nereye varsa her yerde güçlüdür.
Yeri Belirsiz İki Dize
Fr. 70. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı XI 140. Bu sıkıntıdan kurtulmanın tek yolu, kötüden kaçarken ya da iyinin peşinden koşarken ruhu sarsılan kişiye, tabiatça ne iyi ne kötü bir şey bulunduğunu, Timon'un dediği gibi
bunların insanlar tarafından akılla hükme bağlandığını
göstermektir; bunu öğretmek de septik araştırmaya özgüdür.
Fr. 71. Kaynak: Athenaios VIII 337a. Timon pek güzel söylemiştir:
Bütün kötülüklerin en başında arzu gelir.
Fr. 72. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı XI 164. [Septik] bir gün bir tiranın eline düşüp ağza alınmayacak bir şey yapmaya zorlanırsa, ya buyurulana katlanmayıp isteyerek ölümü seçecek ya da işkencelerden kaçmak için emredileni yapacaktır. Böylece artık, Timon'un dediği gibi, "hiçbir şeyden kaçmayan ve hiçbir şeyi seçmeyen" biri olmayacak; birini seçip ötekinden uzak duracaktır. Bu da, kaçınılacak ve seçilecek bir şeyin bulunduğunu kesin bir inançla kavramış olanların işidir.
Arkesilaos'un Cenaze Yemeği
Fr. 73. Kaynak: Diogenes Laertios IX 115. [Timon Arkesilaos'a hayattayken düşmandı;] yine de Silloi'de Arkesilaos'u iğnelemekle birlikte, Arkesilaos'un Cenaze Yemeği başlıklı eserinde onu övmüştür.
ἀλλὰ τὸ φαινόμενον πάντηι σθένει, οὗπερ ἂν ἔλθηι. — 70. Sext. adv. math. XI 140: μόνως οὖν ἔσται φυγεῖν ταύτην, εἰ ὑποδείξαιμεν τῶι ταραττομένωι κατὰ τὴν τοῦ κακοῦ φυγὴν ἢ κατὰ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ δίωξιν ὅτι οὔτε ἀγαθόν τί ἐστι φύσει οὔτε κακόν, ἀλλὰ πρὸς ἀνθρώπων ταῦτα νόωι κέκριται κατὰ τὸν Τίμωνα· τὸ δέ γε διδάσκειν τὸ τοιοῦτον ἴδιον τῆς σκέψεως. — 71. Athen. VIII 337 A: παγκάλως δὲ καὶ ὁ Τίμων ἔφη· πάντων μὲν πρώτιστα κακῶν ἐπιθυμίη ἐστί. — 72. Sext. adv. math. XI 164: ὑπὸ τυράννωι ποτὲ γενόμενος καὶ τῶν ἀρρήτων τι ποιεῖν ἀναγκαζόμενος ἢ οὐχ ὑπομενεῖ τὸ προσταττόμενον ἀλλ᾽ ἑκούσιον ἑλεῖται θάνατον, ἢ φεύγων τὰς βασάνους ποιήσει τὸ κελευόμενον, οὕτω τε οὐκέτι „ἀφυγὴς καὶ ἀναίρετος" ἔσται κατὰ τὸν Τίμωνα, ἀλλὰ τὸ μὲν ἑλεῖται, τοῦ δ᾽ ἀποστήσεται, ὅπερ ἦν τῶν μετὰ πείσματος κατειληφότων τὸ φευκτόν τι εἶναι καὶ αἱρετόν. — 73. Laert. IX 115: ὅμως δὲ καθαπτόμενος τοῦ Ἀρκεσιλάου ἐν τοῖς Σίλλοις ἐπήινεκεν αὐτὸν ἐν τῶι ἐπιγραφομένωι Ἀρκεσιλάου περιδείπνωι.
s220C. Düzyazı Eserler
Hisler Üzerine
Fr. 74. Kaynak: Diogenes Laertios IX 105. Hisler Üzerine'de de şöyle der: "Balın tatlı olduğunu ileri sürmüyorum; tatlı göründüğünü kabul ediyorum."
Fizikçilere Karşı
Fr. 75. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı III 2. Timon da Fizikçilere Karşı'da önce şunun araştırılması gerektiğini düşünmüştü: Bir şeyi bir varsayımdan hareketle kabul etmeli miyiz?
Fr. 76. Kaynak: Sextus, Matematikçilere Karşı X 197. Çünkü, Timon'un dediği gibi, parçasız bir zamanda bölünebilir hiçbir şey tabiatça meydana gelemez; söz gelişi oluş, yokoluş ve bunlara benzeyen her şey. Aynı yazar, VI 66: Çünkü, Timon'un dediği gibi, parçasız bir zamanda bölünebilir hiçbir şey meydana gelemez; söz gelişi oluş ve yokoluş.
Python
Fr. 77. Kaynak: Aristokles, Eusebios'ta (yukarıda A 2, §14–15). Timon Python'da uzun bir söze girişerek, Pyrrhon'la, o Pytho'ya doğru yürürken Amphiaraos tapınağının yanında nasıl karşılaştığını ve birbirleriyle neler konuştuklarını anlatır [...]. O hayranlık uyandıran Pyrrhon'un kendisi de, o sırada Pythia oyunlarını seyretmeye gittiğini biliyor muydu, yoksa yolda deliler gibi başıboş mu dolaşıyordu? İnsanları ve onların akılsızlığını suçlamaya başladığında, doğruyu söylediğini mi söyleyelim, söylemediğini mi? Timon bu sözlerden etkilenip onlara hak mı verdi, yoksa kulak mı asmadı?
Fr. 78. Kaynak: Diogenes Laertios IX 64 (yukarıda Fr. 48 ve 67).
Fr. 79. Kaynak: Diogenes Laertios IX 67. [Pyrrhon'un sebatına dair örneklerden sonra:] Timon da Python'a anlattıklarında onun ruh hâlini açıkça gösterir.
- Laert. IX 105: καὶ ἐν τοῖς Περὶ αἰσθήσεών φησι· „τὸ μέλι ὅτι ἐστὶ γλυκὺ οὐ τίθημι, τὸ δ᾽ ὅτι φαίνεται ὁμολογῶ". — 75. Sext. adv. math. III 2: καὶ γὰρ ὁ Τίμων ἐν τοῖς Πρὸς τοὺς φυσικοὺς τοῦτο ὑπέλαβε δεῖν ἐν πρώτοις ζητεῖν, φημὶ δὲ τὸ εἰ ἐξ ὑποθέσεώς τι ληπτέον. — 76. Sext. adv. math. X 197: ἐν ἀμερεῖ γὰρ χρόνωι οὐδὲν πέφυκε γίνεσθαι μεριστόν, ὥς φησι Τίμων, οἷον τὸ γίνεσθαι καὶ τὸ φθείρεσθαι καὶ πᾶν ὃ τούτοις ἔοικεν. Idem VI 66: ἐν ἀμερεῖ μὲν γὰρ οὐδὲν δύναται γίνεσθαι μεριστόν, ὥς φησι Τίμων, οἷον τὸ γίνεσθαι, τὸ φθείρεσθαι. — 77. Aristocl. § 14: ὅ γε μὴν Τίμων ἐν τῶι Πύθωνι διηγεῖται μακρόν τινα κατατείνας λόγον, ὡς ἐντύχοι τῶι Πύρρωνι βαδίζοντι Πυθοῖδε παρὰ τὸ ἱερὸν τὸ τοῦ Ἀμφιαράου καὶ τίνα διαλεχθεῖεν ἀλλήλοις [...] § 15: αὐτός τε ἐκεῖνος ὁ θαυμαστὸς Πύρρων ἆρά γε ἤιδει τότε διότι βαδίζοι Πύθια θεασόμενος, ἢ καθάπερ οἱ μεμηνότες ἐπλανᾶτο κατὰ τὴν ὁδόν; ἡνίκα δ᾽ ἤρξατο κατηγορεῖν τῶν ἀνθρώπων καὶ τῆς ἀνοίας αὐτῶν, φῶμεν αὐτὸν ἀληθῆ λέγειν ἢ μή, καὶ τὸν Τίμωνα παθεῖν τι καὶ συγκαταθέσθαι τοῖς λόγοις ἢ μὴ προσέχειν; — 78. Laert. IX 64. — 79. Laert. IX 67: καὶ ὁ Τίμων δὲ διασαφεῖ τὴν διάθεσιν αὐτοῦ ἐν οἷς πρὸς Πύθωνα διέξεισιν.
s221Fr. 80. Kaynak: Diogenes Laertios IX 76. Septikler "hiçbir şey daha fazla değil" sözünün kendisini de ortadan kaldırırlar [...]. Timon'un Python'da dediği gibi, bu söz "hiçbir şeyi belirlememek, hiçbir şeye bir şey eklememek" anlamına gelir.
Fr. 81. Kaynak: Diogenes Laertios IX 105. Yalnızca görünenlerin yanında var olduğu ileri sürülen belirsiz şeylere karşı çıkıyoruz, derler. Çünkü bir resmin kabartıları olduğunu söylediğimizde görüneni açıklıyoruz; ama kabartısı olmadığını söylediğimizde artık görüneni değil, başka bir şeyi söylüyoruz. Bu yüzden Timon da Python'da [Pyrrhon'un] alışılmış hayatın dışına çıkmadığını söyler. Sextus, Pyrrhoncu Esaslar I 17: Çünkü görünene göre, bize atalarımızın âdetlerine ve kanunlarına göre yaşamayı gösteren bir akıl yürütmeye uyarız...
- Laert. IX 76: ἀναιροῦσι δ᾽ οἱ σκεπτικοὶ καὶ αὐτὴν τὴν „οὐδὲν μᾶλλον" φωνήν [...] σημαίνει οὖν ἡ φωνή, καθά φησι Τίμων ἐν τῶι Πύθωνι, „τὸ μηδὲν ὁρίζειν, ἀλλ᾽ ἀπροσθετεῖν". — 81. Laert. IX 105: μόνον οὖν, φασίν, ἀνθιστάμεθα πρὸς τὰ παρυφιστάμενα τοῖς φαινομένοις ἄδηλα. καὶ γὰρ ὅτε τὴν εἰκόνα ἐξοχὰς λέγομεν ἔχειν, τὸ φαινόμενον διασαφοῦμεν· ὅταν δ᾽ εἴπωμεν μὴ ἔχειν αὐτὴν ἐξοχάς, οὐκέτι ὃ φαίνεται, ἕτερον δὲ λέγομεν. ὅθεν καὶ ὁ Τίμων ἐν τῶι Πύθωνί φησι μὴ ἐκβεβηκέναι τὴν συνήθειαν. Sext. Pyrrh. hyp. I 17: ἀκολουθοῦμεν γάρ τινι λόγωι κατὰ τὸ φαινόμενον ὑποδεικνύντι ἡμῖν τὸ ζῆν πρὸς τὰ πάτρια ἔθη καὶ τοὺς νόμους κτλ.