Pseudo-Dionysios Areopagites · Dionysios Külliyatı
Mistik Teoloji (Περὶ μυστικῆς θεολογίας)
s506Bölüm I. İlahî Karanlık Nedir?
Ey ousia-üstü, Tanrı-üstü, iyilik-üstü Teslis, Hristiyanların Tanrı bilgeliğinin koruyucusu! Bizi gizemli sözlerin bilinmezliği aşan, ışığı aşan, en yüce zirvesine yönelt. Orada teolojinin basit, mutlak ve değişmez sırları, gizli sessizliğin ışığı aşan karanlığı içinde örtülüdür. O en koyu karanlıkta en parlak olan parlar; bütünüyle dokunulamaz ve görünmez olanda, gözsüz nous'lar güzelliği aşan parıltılarla taşkın doldurulur.
Benim duam bu olsun. Sen ise, sevgili Timotheos, gizemli seyirler üzerinde yoğun bir uğraşla, hisleri ve zihnî etkinlikleri, bütün duyulur ve düşünülür şeyleri, bütün var olmayanları ve var olanları bırak; bilgisizce, elinden geldiğince, her ousia'nın ve bilginin üstünde olanla birliğe doğru uzan. Çünkü kendinden ve her şeyden bağımsız, mutlak ve temiz bir çıkışla,
Τριὰς ὑπερούσιε, καὶ ὑπέρθεε, καὶ ὑπεράγαθε, τῆς Χριστιανῶν ἔφορε θεοσοφίας, ἴθυνον ἡμᾶς ἐπὶ τὴν τῶν μυστικῶν λογίων ὑπεράγνωστον, καὶ ὑπερφαῆ καὶ ἀκροτάτην κορυφὴν, ἔνθα τὰ ἀπλᾶ, καὶ ἀπόλυτα, καὶ ἄτρεπτα τῆς θεολογίας μυστήρια, κατὰ τὸν ὑπέρφωτον ἐγκεκάλυπται τῆς κρυφιομύστου σιγῆς γνόφον, ἐν τῷ σκοτεινοτάτῳ τὸ ὑπερφανέστατον ὑπερλάμποντα, καὶ ἐν τῷ πάμπαν ἀναφεῖ καὶ ἀοράτῳ τῶν ὑπερκάλων ἀγλαϊῶν ὑπερπληροῦντα τοὺς ἀνομμάτους νόας. Ἐμοὶ μὲν οὖν ταῦτα ηὔχθω· σὺ δὲ, ὦ φίλε Τιμόθεε, τῇ περὶ τὰ μυστικὰ θεάματα συντόνῳ διατριβῇ καὶ τὰς αἰσθήσεις ἀπόλειπε, καὶ τὰς νοερὰς ἐνεργείας, καὶ πάντα αἰσθητὰ καὶ νοητὰ, καὶ πάντα οὐκ ὄντα καὶ ὄντα, καὶ πρὸς τὴν ἕνωσιν, ὡς ἐφικτὸν, ἀγνώστως ἀνατάθητι τοῦ ὑπὲρ πᾶσαν οὐσίαν καὶ γνῶσιν· τῇ γὰρ ἑαυτοῦ καὶ πάντων ἀσχέτῳ
s507her şeyi kaldırıp her şeyden çözülerek, ilahî karanlığın ousia-üstü ışınına yükselirsin.
Dikkat et, bunları sırra ermemişlerden kimse işitmesin. Bunlar var olanlara saplanmış, var olanların üstünde ousia-üstü bir şey bulunduğunu hayal etmeyen, "karanlığı kendisine gizlenme yeri yapanı" kendi bilgileriyle bildiklerini sananlardır. İlahî sırlara giriş bunları bile aşıyorsa, her şeyin üstündeki sebebi var olanların en sonuncularından tasvir eden, onu kendilerinin yaptığı tanrısız, çok biçimli biçimlerden üstün görmeyen o daha da sırra ermemişler için ne söylenebilir? Oysa ona, her şeyin sebebi olarak var olanların bütün koymalarını koymak ve olumlamak; her şeyin üstünde olduğu için daha asıl olarak hepsini olumsuzlamak gerekir. Olumsuzlamaların olumlamalara karşıt olduğunu sanmamak, her kaldırmanın ve koymanın üstünde olanın yoksunlukların çok daha üstünde bulunduğunu düşünmek gerekir.
İlahî Bartholomaios'un şu sözü bu yüzdendir: Teoloji hem çoktur hem en azdır, İncil hem geniş ve büyüktür hem kısadır. Bana öyle geliyor ki o, şunu tabiatüstü bir kavrayışla anlamıştı: Her şeyin iyi sebebi hem çok söz sahibidir hem az sözlüdür, hem de sözsüzdür; çünkü ne logos'u ne kavrayışı vardır, her şeyin ousia-üstü olarak üstündedir. Ve yalnız bütün kirli ve temiz şeylerin ötesine geçenlere, bütün kutsal zirvelerin bütün çıkışını aşanlara, bütün ilahî ışıkları, sesleri ve göksel sözleri geride bırakıp, Kutsal Sözler'in dediği gibi, her şeyin ötesindekinin gerçekten bulunduğu karanlığa dalanlara örtüsüz ve gerçekten görünür.
İlahî Musa'ya önce kendisini arındırması, sonra böyle olmayanlardan ayrılması boşuna buyrulmamıştır. Bütün arınmadan sonra çok sesli boruları işitir, temiz ve bol ışınlar saçan pek çok ışık görür. Sonra çokluktan ayrılır, seçkin kâhinlerle birlikte ilahî yükselişlerin zirvesine ulaşır. Yine de burada Tanrı'nın kendisiyle birlikte olmaz, onu görmez, çünkü o görülemez; yalnız durduğu yeri görür. Sanırım bu, görülen ve düşünülen şeylerin en ilahî ve en yüksek olanlarının, her şeyi aşanın altına konmuş şeylerin dayanak logos'ları olduğunu gösterir.
καὶ ἀπολύτῳ καθαρῶς ἐκστάσει πρὸς τὴν ὑπερούσιον τοῦ θείου σκότους ἀκτῖνα, πάντα ἀφελὼν καὶ ἐκ πάντων ἀπολυθεὶς, ἀναχθήσῃ. Τούτων δὲ ὅρα, ὅπως μηδεὶς τῶν ἀμυήτων ἐπακούσῃ· τούτους δέ φημι τοὺς ἐν τοῖς οὖσιν ἐνισχημένους, καὶ οὐδὲν ὑπὲρ τὰ ὄντα ὑπερουσίως εἶναι φανταζομένους, ἀλλ´ οἰομένους εἰδέναι τῇ καθ´ αὐτοὺς γνώσει τὸν θέμενον σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ. Εἰ δὲ ὑπὲρ τούτους εἰσὶν αἱ θεῖαι μυσταγωγίαι, τί ἄν τις φαίη περὶ τῶν μᾶλλον ἀμύστων, ὅσοι τὴν πάντων ὑπερκειμένην αἰτίαν καὶ ἐκ τῶν ἐν τοῖς οὖσιν ἐσχάτων χαρακτηρίζουσι, καὶ οὐδὲν αὐτὴν ὑπερέχειν φασὶ τῶν πλαττομένων αὐτοῖς ἀθέων καὶ πολυειδῶν μορφωμάτων, δέον ἐπ´ αὐτῇ καὶ πάσας τὰς τῶν ὄντων τιθέναι καὶ καταφάσκειν θέσεις, ὡς πάντων αἰτίᾳ, καὶ πάσας αὐτὰς κυριώτερον ἀποφάσκειν, ὡς ὑπὲρ πάντα ὑπερούσῃ, καὶ μὴ οἴεσθαι τὰς ἀποφάσεις ἀντικειμένας εἶναι ταῖς καταφάσεσιν, ἀλλὰ πολὺ πρότερον αὐτὴν ὑπὲρ τὰς στερήσεις εἶναι τὴν ὑπὲρ πᾶσαν καὶ ἀφαίρεσιν καὶ θέσιν; Οὕτω γοῦν ὁ θεῖος Βαρθολομαῖός φησι, καὶ πολλὴν τὴν θεολογίαν εἶναι καὶ ἐλαχίστην· καὶ τὸ Εὐαγγέλιον πλατὺ καὶ μέγα, καὶ αὖθις συντετμημένον. Ἐμοὶ δοκεῖ ἐκεῖνο ὑπερφυῶς ἐννοήσας, ὅτι καὶ πολύλογός ἐστιν ἡ ἀγαθὴ πάντων αἰτία, καὶ βραχύλεκτος ἄμα καὶ ἄλογος, ὡς οὔτε λόγον οὔτε νόησιν ἔχουσα, διὰ τὸ πάντων αὐτὴν ὑπερουσίως ὑπερκειμένην εἶναι, καὶ μόνοις ἀπερικαλύπτως, καὶ ἀληθῶς ἐκφαινομένην τοῖς καὶ τὰ ἐναγῆ πάντα καὶ τὰ καθαρὰ διαβαίνουσι, καὶ πᾶσαν πασῶν ἁγίων ἀκροτήτων ἀνάβασιν ὑπερβαίνουσι, καὶ πάντα θεῖα φῶτα, καὶ ἤχους, καὶ λόγους οὐρανίους ἀπολιμπάνουσι, καὶ εἰς τὸν γνόφον εἰσδυομένοις, οὗ ὄντως ἐστὶν, ὡς τὰ λόγιά φησιν, ὁ πάντων ἐπέκεινα. Καὶ γὰρ οὐχ ἀπλῶς ὁ θεῖος Μωϋσῆς ἀποκαθαρθῆναι πρῶτον αὐτὸς κελεύεται, καὶ αὖθις τῶν μὴ τοιούτων ἀφορισθῆναι, καὶ μετὰ πᾶσαν ἀποκάθαρσιν ἀκούει τῶν πολυφώνων σαλπίγγων, ὁρᾷ φῶτα πολλὰ, καθαρὰς ἀπαστράπτοντα καὶ πολυχύτους ἀκτῖνας· εἶτα τῶν πολλῶν ἀφορίζεται, καὶ μετὰ τῶν ἐκκρίτων ἱερέων ἐπὶ τὴν ἀκρότητα τῶν θείων ἀναβάσεων φθάνει. Κἀν τούτοις αὐτῷ μὲν οὐ συγγίνεται τῷ Θεῷ, θεωρεῖ δὲ οὐκ αὐτὸν, ἀθέατος γάρ, ἀλλὰ τὸν τόπον οὗ ἔστη. Τοῦτο δὲ οἶμαι σημαίνειν τὸ τὰ θειότατα καὶ ἀκρότατα τῶν ὁρωμένων καὶ νοουμένων ὑποθετικούς τινας εἶναι λόγους τῶν ὑποβεβλημένων τῷ πάντα ὑπερέχοντι.
s508Bunlar aracılığıyla, her kavramayı aşan varlığı, en kutsal yerlerinin düşünülür zirvelerine basarak gösterilir. Musa o zaman görülen şeylerden de görenlerden de çözülür, gerçekten gizemli olan bilmezlik karanlığına dalar; orada bütün bilgi kavramalarının gözünü kapar, bütünüyle dokunulamaz ve görünmez olanın içine girer. Bütünüyle her şeyin ötesinde olanın olur, ne kendisinin ne de başkasının olur. Bütün bilginin tümüyle bilinmez etkinsizliğiyle daha iyi olanla birleşir ve hiçbir şey bilmemekle nous'u aşarak bilir.
δι´ ὧν ἡ ὑπὲρ πᾶσαν ἐπίνοιαν αὐτοῦ παρουσία δείκνυται, ταῖς νοηταῖς ἀκρότησι τῶν ἁγιωτάτων αὐτοῦ τόπων ἐπιβατεύουσα· καὶ τότε καὶ αὐτῶν ἀπολύεται τῶν ὁρωμένων καὶ τῶν ὁρώντων, καὶ εἰς τὸν γνόφον τῆς ἀγνωσίας εἰσδύνει τὸν ὄντως μυστικὸν, καθ´ ὃν ἀπομύει πάσας τὰς γνωστικὰς ἀντιλήψεις, καὶ ἐν τῷ πάμπαν ἀναφεῖ καὶ ἀοράτῳ γίγνεται, πᾶς ὤν τοῦ πάντων ἐπέκεινα, καὶ οὐδενὸς οὔτε ἑαυτοῦ οὔτε ἑτέρου, τῷ παντελῶς δὲ ἀγνώστῳ τῆς πάσης γνώσεως ἀνενεργησίᾳ, κατὰ τὸ κρεῖττον ἑνούμενος καὶ τῷ μηδὲν γινώσκειν, ὑπὲρ νοῦν γινώσκων.
s520Bölüm II. Her Şeyin Sebebi ve Her Şeyin Üstünde Olanla Nasıl Birleşmeli ve Ona Nasıl İlahi Sunmalı?
Bu ışığı aşan karanlığa girmeyi, görmemek ve bilmemekle görmeyi ve bilmeyi diliyoruz: seyri ve bilgiyi aşan şeyi, görmemenin ve bilmemenin kendisiyle. Gerçekten görmek ve bilmek budur; ousia-üstü olanı bütün var olanları kaldırarak ousia-üstü bir tarzda övmek budur. Tıpkı kendiliğinden gelişmiş bir heykel yapanların, gizli olanın temiz görünüşünü engelleyen bütün engelleri atması ve yalnız kaldırma yoluyla gizli güzelliği kendi başına ortaya çıkarması gibi.
Sanırım kaldırmaları koymaların tersi yönde övmek gerekir. Koymaları, en birinci olanlardan başlayarak ortalar yoluyla en sonuncularına inerek yapıyorduk; burada ise en sonunculardan en ilkesel olanlara yükselişler yaparak her şeyi kaldırıyoruz. Böylece, bütün var olanlarda bilinen her şeyin örttüğü o bilmezliği örtüsüz bilelim, var olanlardaki bütün ışığın gizlediği o ousia-üstü karanlığı görelim.
Κατὰ τοῦτον ἡμεῖς γενέσθαι τὸν ὑπέρφωτον εὐχόμεθα γνόφον, καὶ δι´ ἀβλεψίας καὶ ἀγνωσίας ἰδεῖν, καὶ γνῶναι τὸ ὑπὲρ θέαν καὶ γνῶσιν αὐτὸ τὸ μὴ ἰδεῖν μηδὲ γνῶναι· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ὄντως ἰδεῖν καὶ γνῶναι, καὶ τὸν ὑπερούσιον ὑπερουσίως ὑμνῆσαι διὰ τῆς πάντων τῶν ὄντων ἀφαιρέσεως, ὥσπερ οἱ αὐτοφυὲς ἄγαλμα ποιοῦντες, ἐξαιροῦντες πάντα τὰ ἐπιπροσθοῦντα τῇ καθαρᾷ τοῦ κρυφίου θέᾳ κωλύματα, καὶ αὐτὸ ἐφ´ ἑαυτοῦ τῇ ἀφαιρέσει μόνῃ τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀναφαίνοντες κάλλος. Χρὴ δὲ, ὡς οἶμαι, τὰς ἀφαιρέσεις ἐναντίως ταῖς θέσεσιν ὑμνῆσαι· καὶ γὰρ ἐκείνας μὲν, ἀπὸ τῶν πρωτίστων ἀρχόμενοι, καὶ διὰ μέσων ἐπὶ τὰ ἔσχατα κατιόντες, ἐτίθεμεν· ἐνταῦθα δὴ, ἀπὸ τῶν ἐσχάτων ἐπὶ τὰ ἀρχικώτατα τὰς ἐπαναβάσεις ποιούμενοι, τὰ πάντα ἀφαιροῦμεν, ἵνα ἀπερικαλύπτως γνῶμεν ἐκείνην τὴν ἀγνωσίαν, τὴν ὑπὸ πάντων τῶν γνωστῶν ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι περικεκαλυμμένην, καὶ τὸν ὑπερούσιον ἐκεῖνον ἴδωμεν γνόφον, τὸν ὑπὸ παντὸς τοῦ ἐν τοῖς οὖσι φωτὸς ἀποκρυπτόμενον.
s524Bölüm III. Olumlayıcı Teolojiler Hangileri, Olumsuzlayıcı Teolojiler Hangileridir?
Teolojik Taslaklar'da olumlayıcı teolojinin başlıca konularını övdük: İlahî ve iyi tabiat nasıl bir olarak, nasıl üçlü olarak söylenir; onda babalık ve oğulluk denen nedir; Ruh'un teolojisi neyi bildirmek ister; maddesiz ve parçasız İyi'den iyiliğin yürekteki ışıkları nasıl fışkırmış, bu ışıklar fışkırırken kendisinde, kendilerinde ve birbirlerinde birlikte ezelî olan kalışın dışına nasıl çıkmamıştır; ousia-üstü İsa insan tabiatının hakikatleriyle nasıl ousia'lanmıştır. Kutsal Sözler'in bildirdiği öbür konular da Teolojik Taslaklar'da övülür.
İlahî İsimler'de, Tanrı'nın nasıl iyi, nasıl Var Olan, nasıl Hayat, Bilgelik ve Güç diye adlandırıldığı ve düşünülür ilahî isimlerin geri kalanı ele alınır. Sembolik Teoloji'de ise duyulur şeylerden ilahî şeylere hangi ad aktarmalarının yapıldığı anlatılır: ilahî biçimler, ilahî şekiller, parçalar ve aletler nelerdir; ilahî yerler ve süsler nelerdir; öfkeler, kederler ve hınçlar nedir; sarhoşluklar ve baş dönmeleri, yeminler ve lanetler, uykular ve uyanışlar nedir; Tanrı'nın sembolik tasvirinin kutsal biçimlerinin geri kalanı nedir.
Sanırım sonuncu eserlerin birincilerden nasıl daha çok sözlü olduğunu görmüşsündür. Teolojik Taslaklar'ın ve İlahî İsimler'in açıklamasının Sembolik Teoloji'den daha kısa olması gerekiyordu. Çünkü yukarıya doğru başımızı kaldırdıkça, sözler düşünülür şeylerin topluca görüşüyle daralır. Şimdi de nous'u aşan karanlığa dalarken kısa söz değil, tam bir sözsüzlük ve anlamazlık bulacağız. Orada söz yukarıdan en sona inerken, inişin ölçüsüne göre orantılı bir çokluğa genişliyordu. Şimdi aşağıdan üstteki olana çıkarken, çıkışın ölçüsüne göre daralmakta, bütün çıkıştan sonra tümüyle sessiz kalacak, tümüyle söylenemeyen olanla birleşecektir.
Peki, diyorsun, ilahî koymaları en birinci olandan başlatırken, ilahî kaldırmaya neden en sonuncu şeylerden başlıyoruz? Çünkü her koymanın üstünde olanı koyarken, dayanak olan olumlamayı ona daha yakın olandan yapmak gerekiyordu. Her kaldırmanın üstünde olanı kaldırırken ise, ondan daha uzak olanlardan kaldırmak gerekir. O, hava ve taştan çok hayat ve iyilik değil midir? Söylenmez ve düşünülmez olmasından çok, sarhoş olmaz ve hınç duymaz değil midir?
⟦Ἐν μὲν οὖν ταῖς Θεολογικαῖς ὑποτυπώσεσι τὰ κυριώτατα τῆς καταφατικῆς θεολογίας ὑμνήσαμεν·⟧⟦?⟧ πῶς ἡ θεία καὶ ἀγαθὴ φύσις, ἑνικὴ λέγεται, πῶς τριαδική· τίς ἡ κατ´ αὐτὴν λεγομένη πατρότης τε καὶ υἱότης· τί βούλεται δηλοῦν ἡ τοῦ Πνεύματος θεολογία· πῶς ἐκ τοῦ ἀΰλου καὶ ἀμεροῦς ἀγαθοῦ τὰ ⟦ἐγκάρδια τῆς ἀγαθότητος ἀνεβλάστησε φῶτα, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ καὶ ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐν ἀλλήλοις συναϊδίῳ τῇ⟧⟦?⟧ ἀναβλαστήσει μονῆς ἀπομεμένηκεν ἀνεκφοίτητα· πῶς ὁ ὑπερούσιος Ἰησοῦς ἀνθρωποφυϊκαῖς ἀληθείαις οὐσίωται· καὶ ὅσα ἄλλα πρὸς τῶν Λογίων ἐκπεφασμένα κατὰ τὰς θεολογικὰς ὑποτυπώσεις ὑμνεῖται. Ἐν δὲ τῷ Περὶ θείων ὀνομάτων, πῶς ἀγαθὸς ὀνομάζεται, πῶς ὢν, πῶς ζωὴ καὶ σοφία καὶ δύναμις, καὶ ὅσα ἄλλα τῆς νοητῆς ἐστι θεωνυμίας· ἐν δὲ τῇ Συμβολικῇ θεολογίᾳ, τίνες αἱ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὰ θεῖα μετωνυμίαι· τίνες αἱ θεῖαι μορφαὶ, τίνα τὰ θεῖα σχήματα, καὶ μέρη, καὶ ὄργανα, τίνες οἱ θεῖοι τόποι, καὶ κόσμοι, τίνες οἱ θυμοὶ, τίνες αἱ λῦπαι, καὶ αἱ μήνιδες, τίνες αἱ μέθαι καὶ αἱ κραιπάλαι, τίνες οἱ ὅρκοι, καὶ τίνες αἱ ἀραὶ, τίνες οἱ ὕπνοι, καὶ τίνες αἱ ἐγρηγόρσεις, καὶ ὅσαι ἄλλαι τῆς συμβολικῆς εἰσι θεοτυπίας ἱερόπλαστοι μορφώσεις. Καί σε οἴομαι συνεωρακέναι, πῶς πολυλογώτερα μᾶλλόν ἐστι τὰ ἔσχατα τῶν πρώτων· καὶ γὰρ ἐχρῆν τὰς θεολογικὰς ὑποτυπώσεις, καὶ τὴν τῶν θείων ὀνομάτων ἀνάπτυξιν βραχυλογωτέραν εἶναι τῆς Συμβολικῆς θεολογίας. Ἐπείπερ ὅσῳ πρὸς τὸ ἄναντες ἀνανεύομεν, τοσοῦτον οἱ λόγοι ταῖς συνόψεσι τῶν νοητῶν περιστέλλονται· καθάπερ καὶ νῦν· εἰς τὸν ὑπὲρ νοῦν εἰσδύνοντες γνόφον, οὐ βραχυλογίαν, ἀλλ´ ἀλογίαν παντελῆ καὶ ἀνοησίαν εὑρήσομεν. Κἀκεῖ μὲν ἀπὸ τοῦ ἄνω πρὸς τὰ ἔσχατα κατιὼν ὁ λόγος, κατὰ τὸ ποσὸν τῆς καθόδου, πρὸς ἀνάλογον πλῆθος ηὐρύνετο· νῦν δὲ, ἀπὸ τῶν κάτω πρὸς τὸ ὑπερκείμενον ἀνιὼν, κατὰ τὸ μέτρον τῆς ἀνόδου συστέλλεται, καὶ μετὰ πᾶσαν ἄνοδον ὅλος ἄφωνος ἔσται, καὶ ὅλος ἑνωθήσεται τῷ ἀφθέγκτῳ. Διὰ τί δὲ ὅλως, φὴς, ἀπὸ τοῦ πρωτίστου θέμενοι τὰς θείας θέσεις, ἀπὸ τῶν ἐσχάτων ἀρχόμεθα τῆς θείας ἀφαιρέσεως; Ὅτι, τὸ ὑπὲρ πᾶσαν τιθέντας θέσιν ἀπὸ τοῦ μᾶλλον αὐτῷ συγγενεστέρου, τὴν ὑποθετικὴν κατάφασιν ἐχρῆν τιθέναι· τὸ δὲ ὑπὲρ πᾶσαν ἀφαίρεσιν ἀφαιροῦντας, ἀπὸ τῶν μᾶλλον αὐτοῦ διεστηκότων ἀφαιρεῖν. Ἢ οὐχὶ μᾶλλόν ἐστι ζωὴ καὶ ἀγαθότης ἢ ἀὴρ καὶ λίθος; καὶ μᾶλλον οὐ κραιπαλᾷ, καὶ οὐ μηνιᾷ ἢ οὐ λέγεται οὐδὲ νοεῖται;
s527Bölüm IV. Her Duyulurun Aşkın Sebebi, Duyulur Şeylerden Hiçbiri Değildir
Şunu söylüyoruz: Her şeyin üstündeki sebep ne ousia'sızdır, ne hayatsız, ne logos'suz, ne nous'suz; cisim de değildir. Şekli, türü, keyfiyeti, kemiyeti ya da hacmi yoktur. Bir yerde değildir, görülmez, duyulur dokunuşu yoktur. Hissetmez, hissedilir de değildir. Maddî tutkuların rahatsız ettiği düzensizliği ve kargaşası yoktur. Duyulur olaylara maruz kalan güçsüz bir şey değildir; ışıktan yoksun değildir. Değişmeye, bozulmaya, bölünmeye, yoksunluğa, akışa ya da duyulur başka bir şeye ne sahiptir ne de onlardan biridir.
Λέγομεν οὖν, ὡς ἡ πάντων αἰτία, ὑπὲρ πάντα οὖσα, οὔτε ἀνούσιός ἐστιν, οὔτε ἄζωος, οὔτε ἄλογος, οὔτε ἄνους, οὐδὲ σῶμά ἐστιν· οὔτε σχῆμα, οὔτε εἶδος, οὔτε ποιότητα, ἢ ποσότητα, ἢ ὄγκον ἔχει· οὐδὲ ἐν τόπῳ ἐστὶν, οὔτε ὁρᾶται, οὔτε ἐπαφὴν αἰσθητὴν ἔχει· οὐδὲ αἰσθάνεται, οὔτε αἰσθητή ἐστιν, οὐδὲ ἀταξίαν ἔχει καὶ ταραχὴν, ὑπὸ παθῶν ὑλικῶν ἐνοχλουμένη· οὔτε ἀδύναμός ἐστιν, αἰσθητοῖς ὑποκειμένη συμπτώμασιν, οὔτε ἐν ἐνδείᾳ ἐστὶ φωτὸς, οὐδὲ ἀλλοίωσιν, ἢ φθορὰν, ἢ μερισμὸν, ἢ στέρησιν, ἢ ῥεῦσιν, οὔτε ἄλλο τι τῶν αἰσθητῶν, οὔτε ἐστὶν, οὔτε ἔχει.
s530Bölüm V. Her Düşünülürün Aşkın Sebebi, Düşünülür Şeylerden Hiçbiri Değildir
Yukarı çıkarak yine söylüyoruz: O ne ruhtur ne nous. Hayali, kanaati, logos'u ya da kavrayışı yoktur; ne logos'tur ne kavrayış. Söylenmez, düşünülmez. Ne sayıdır, ne düzen, ne büyüklük,
Αὖθις δὲ ἀνιόντες λέγομεν, ὡς οὔτε ψυχή ἐστιν, οὔτε νοῦς· οὔτε φαντασίαν, ἢ δόξαν, ἢ λόγον, ἢ νόησιν ἔχει· οὐδὲ λόγος ἐστὶν, οὐτε νόησις· οὐδὲ λέγεται οὔτε νοεῖται· οὔτε ἀριθμός ἐστιν, οὔτε τάξις, οὔτε μέγεθος,
s531ne küçüklüktür; ne eşitlik, ne eşitsizlik, ne benzerlik, ne benzemezlik. Ne durur ne hareket eder, ne dinlenir; ne gücü vardır ne güçtür, ne ışıktır. Ne yaşar ne hayattır. Ne ousia'dır, ne ebediyet, ne zaman. Düşünülür dokunuşu yoktur. Ne ilimdir ne hakikat, ne krallıktır ne bilgelik, ne birdir ne birlik, ne tanrılıktır ne iyilik. Bizim bildiğimiz anlamda ruh da değildir, oğulluk da babalık da değildir; bizim ya da var olanlardan başka birinin bildiği başka hiçbir şey değildir. Var olmayanlardan da var olanlardan da biri değildir. Var olanlar onu olduğu gibi bilmez, o da var olanları var oldukları gibi bilmez. Ne logos'u vardır, ne adı, ne bilgisi. Ne karanlıktır ne ışık, ne yanılgıdır ne hakikat. Onun hakkında hiçbir koyma da kaldırma da yoktur. Ondan sonrakileri koyup kaldırırken onu ne koyarız ne kaldırırız; çünkü her şeyin yetkin ve birleşik sebebi her koymanın üstündedir, her şeyden yalın olarak çözülmüş ve her şeyin ötesinde olanın aşkınlığı da her kaldırmanın üstündedir.
οὔτε σμικρότης, οὔτε ἰσότης, οὔτε ἀνισότης, οὔτε ὁμοιότης ἢ ἀνομοιότης· οὔτε ἕστηκεν, οὔτε κινεῖται, οὔτε ἡσυχίαν ἄγει, οὔτε ἔχει δύναμιν, οὔτε δύναμίς ἐστιν, οὔτε φῶς· οὔτε ζῇ, οὔτε ζωή ἐστιν· οὐδὲ οὐσία ἐστιν, οὔτε αἰὼν, οὔτε χρόνος· οὐδὲ ἐπαφή ἐστιν αὐτῆς νοητή· οὔτε ἐπιστήμη, οὔτε ἀλήθειά ἐστιν· οὐδὲ βασιλεία, οὔτε σοφία· οὐδὲ ἓν, οὐδὲ ἑνότης, οὐδὲ θεότης, ἢ ἀγαθότης, οὐδὲ πνεῦμά ἐστιν ὡς ἡμᾶς εἰδέναι· οὔτε υἱότης, οὔτε πατρότης, οὐδὲ ἄλλο τι τῶν ἡμῖν ἢ ἄλλῳ τινὶ τῶν ὄντων συνεγνωσμένον· οὐδέ τι τῶν οὐκ ὄντων, οὐδέ τι τῶν ὄντων ἐστὶν, οὐδὲ τὰ ὄντα αὐτὴν γινώσκει ᾗ αὐτή ἐστιν· οὐδὲ αὐτὴ γινώσκει τὰ ὄντα ᾗ ὄντα ἐστίν· οὐδὲ λόγος αὐτῆς ἐστιν, οὔτε ὄνομα, οὔτε γνῶσις· οὐδὲ σκότος ἐστὶν, οὐδὲ φῶς· οὔτε πλάνη, οὔτε ἀλήθεια· οὐδέ ἐστιν αὐτῆς καθόλου θέσις, οὔτε ἀφαίρεσις· ἀλλὰ τῶν μετ´ αὐτὴν τὰς θέσεις καὶ ἀφαιρέσεις ποιοῦντες αὐτὴν, οὔτε τίθεμεν, οὔτε ἀφαιροῦμεν· ἐπεὶ καὶ ὑπὲρ πᾶσαν θέσιν ἐστὶν ἡ παντελὴς καὶ ἑνιαία τῶν πάντων αἰτία, καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἀφαίρεσιν ἡ ὑπεροχὴ τοῦ πάντων ἀπλῶς ἀπολελυμένου καὶ ἐπέκεινα τῶν ὅλων.