İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Lakonların Özdeyişleri

Ἀποφθέγματα Λακωνικά

1.1Agasikles

Lakedaimonluların kralı Agasikles dinlemeyi çok sevdiği hâlde sofist Philophanes'i neden yanına kabul etmediğini soran birine "Kimin oğluysam onun öğrencisi olmak isterim" dedi.

1.1

Ἀγασικλῆς ὁ Λακεδαιμονίων βασιλεύς, θαυμάζοντός τινος ὅτι φιλήκοος ὢν οὐ προσδέχεται Φιλοφάνη τὸν σοφιστήν, ἔφη, τούτων χρῄζω μαθητὴς εἶναι, ὧν εἶναι καὶ υἱός.

1.2Yanında muhafız bulundurmayan bir yönetici güven içinde nasıl hüküm sürebilir, diyen birine de "Babalar oğullarına nasıl hükmederse o da yönettiklerine öyle hükmederse" dedi.

1.2

πρὸς δὲ τὸν εἰπόντα πῶς ἄν τις ἀδορυφόρητος ὢν ἄρχειν ἀσφαλῶς δύναιτο, ἐὰν οὕτως, ἔφη, αὐτῶν ἄρχῃ, ὥσπερ οἱ πατέρες τῶν υἱῶν. # Bölüm 2 ### Ἀγησιλάου τοῦ Μεγάλου

2.1Büyük Agesilaos

Büyük Agesilaos bir içki sofrasında kurayla sofra başkanı olmuştu. Saki, herkese ne kadar şarap vereceğini sorunca "Şarap boldan hazırlandıysa herkes ne kadar isterse, azsa herkese eşit ver" dedi.

2.1

Ἀγησίλαος ὁ μέγας παρὰ πότον ποτὲ λαχὼν συμποσίαρχος, ἐρωτηθεὶς ὑπὸ τοῦ οἰνοχόου πόσον ἑκάστῳ προσφέρῃ, ἔφη, εἰ μὲν πολὺς οἶνός ἐστι παρεσκευασμένος, ὅσον ἕκαστος αἰτεῖ· εἰ δὲ ὀλίγος, ἐξ ἴσου δίδου πᾶσιν.

2.2Bir suçlu işkenceye dişini sıkıp dayanmıştı. "Ne kötü adam!" dedi, "Sabrını ve dayanıklılığını rezil, utanç verici işlerde harcıyor."

2.2

κακούργου δέ τινος ἐμμόνως ὑπομείναντος βασάνους, ὡς σφόδρα πονηρός, εἶπεν, ἅνθρωπος, εἰς μοχθηρὰ καὶ αἰσχρὰ πράγματα τὴν ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν κατατιθέμενος.

2.3Biri, küçük meseleleri ustalıkla büyüttüğü için bir hatibi övünce "Küçük ayağa büyük ayakkabı giydiren kunduracıya da iyi usta denmez" dedi.

2.3

ἐπαινοῦντος δέ τινος ῥήτορα ἐπὶ τῷ δυνατῶς αὔξειν τὰ μικρὰ πράγματα, οὐδὲ σκυτοτόμον, ἔφησεν, εἶναι σπουδαῖον, ὃς μικρῷ ποδὶ ὑποδήματα μεγάλα περιτίθησιν.

2.4Biri ona "Söz vermiştin" deyip aynı şeyi defalarca tekrarlayınca "Evet, adilse söz verdim" dedi, "Değilse söyledim, ama söz vermedim." Adam "Oysa krallar, 'başlarını eğerek onayladıkları' her şeyi yerine getirmelidir" diye diretince "Krallara gelenler de adil olanı istemeli, adil olanı söylemeli, uygun zamanı ve krala yakışanı gözetmelidir; birincisi bundan daha zorunlu değil" dedi.

2.4

φαμένου δὲ τινός ποτε πρὸς αὐτόν, ὡμολόγηκας, καὶ πολλάκις τὸ αὐτὸ λέγοντος, ναὶ δῆτα, εἴ γʼ ἐστὶ δίκαιον, ἔφη, εἰ δὲ μή, ἔλεξα μέν, ὡμολόγησα δὲ οὔ. ἐπειπόντος δέ, ἀλλὰ μὴν δεῖ τοὺς βασιλεῖς ἐπιτελεῖν ʼ ὅ τι κεν κεφαλῇ κατανεύσωσιν,ʼ οὐ μᾶλλον, ἔφη, ἢ τοὺς προσιόντας τοῖς βασιλεῦσιν αἰτεῖσθαι δεῖ τὰ δίκαια καὶ λέγειν, στοχαζομένους τε τοῦ καιροῦ καὶ τοῦ ἁρμόζοντος τοῖς βασιλεῦσιν.

2.5Birilerinin birini yerdiğini ya da övdüğünü duyduğunda, konuşulan kişiyi olduğu kadar konuşanların karakterini de iyice öğrenmek gerektiğini düşünürdü.

2.5

ὁπότε δὲ ψεγόντων ἢ ἐπαινούντων τινῶν ἀκούοι, οὐχ ἧττον ᾤετο δεῖν καταμανθάνειν τοὺς τῶν λεγόντων τρόπους ἢ περὶ ὧν λέγοιεν.

2.6Henüz çocukken, Gymnopaidia şenlikleri sırasında koro yöneticisi onu göze çarpmayan bir yere dizdi. Kral ilan edilmiş olduğu hâlde itiraz etmedi ve "Güzel!" dedi, "Yerlerin insanları değil, insanların yerleri şerefli kıldığını göstereceğim."

2.6

ἔτι δὲ παῖδα αὐτὸν ὄντα, γυμνοπαιδίας ἀγομένης, ὁ χοροποιὸς ἔστησεν εἰς ἄσημον τόπον ὁ δὲ ἐπείσθη καίπερ ἤδη βασιλεὺς ἀποδεδειγμένος καὶ εἶπεν εὖγε· δείξω γὰρ ὅτι οὐχ οἱ τόποι τοὺς ἄνδρας ἐντίμους, ἀλλʼ οἱ ἄνδρες τοὺς τόπους ἐπιδεικνύουσιν.

2.7Bir hekim ona fazla özenli, karmaşık bir tedavi buyurunca "İkiz tanrılar adına, ne pahasına olursa olsun yaşamak gibi bir derdim yok, her şeye de katlanmam" dedi.

2.7

προστάττοντος δέ τινος αὐτῷ ἰατροῦ περιεργοτέραν θεραπείαν καὶ οὐχ ἁπλῆν, νὴ τὼ θεώ, φησίν, οὐ πάντως μοι πρόκειται ζῆν οὐδὲ πάντα ἀναδέχομαι.

2.8Bir keresinde Tunç Evli Athena'nın sunağı başında kurban keserken üzerindeki bir bit onu ısırdı. Hiç istifini bozmadı; herkesin gözü önünde biti tutup öldürdü ve "Tanrılar adına, bana tuzak kuranı sunağın üzerinde bile seve seve öldürürüm" dedi.

2.8

ἐφεστὼς δέ ποτε τῷ βωμῷ τῆς Χαλκιοίκου βουθυτῶν, ἐπειδὴ φθεὶρ αὐτὸν ἔδακεν, οὐ διετράπη λαβὼν δὲ περιφανῶς ἐναντίον πάντων ἀπέκτεινε, προσειπών, νὴ τοὺς θεοὺς ἡδέως τὸν ἐπίβουλον καὶ ἐπὶ τῷ βωμῷ.

2.9Başka bir sefer, küçük bir çocuğun bir fareyi delikten çekip çıkardığını gördü. Fare dönüp çocuğun elini ısırınca kaçıp kurtuldu. Agesilaos bunu yanındakilere gösterip "En küçük hayvan bile kendisine haksızlık edenden böyle öcünü alıyorsa, erkeklere ne yapmak düşer, siz hesap edin" dedi.

2.9

ἄλλοτε ἰδὼν μῦν ἑλκόμενον ἐκ θυρίδος ὑπὸ παιδαρίου κρατοῦντος, ἐπεὶ ὁ μῦς ἐπιστραφεὶς ἔδακε τὴν χεῖρα τοῦ κρατοῦντος καὶ ἔφυγεν, ἐπιδείξας τοῖς παροῦσιν εἶπεν, ὅταν τὸ ἐλάχιστον ζῷον οὕτως ἀμύνηται τοὺς ἀδικοῦντας, τί τοὺς ἄνδρας προσήκει ποιεῖν λογίζεσθε.

2.10Asya'daki Yunanları özgürlüğüne kavuşturmak için Perslerle savaşa girmek isteyince Dodona'daki Zeus'un kehanetine başvurdu. Tanrı savaşmasını buyurdu; o da kehaneti ephorlara bildirdi. Ephorlar, Delphoi'ye de gidip aynı konuyu sormasını istediler. Bunun üzerine kehanet yerine gidip şöyle sordu: "Apollon, babanın kanaatini sen de paylaşıyor musun?" Tanrı onaylayınca komutan seçildi ve sefere çıktı.

2.10

βουλόμενος δὲ τὸν πρὸς τὸν Πέρσην συστήσασθαι πόλεμον ἕνεκα τοῦ ἐλευθερῶσαι τοὺς ἐν τῇ Ἀσίᾳ Ἕλληνας, τῷ κατὰ Δωδήνην Διὸς ἐχρήσατο μαντείῳ κελεύσαντος δέ, τὸ χρησθὲν ἀνήγγειλε τοῖς ἐφόροις· οἱ δὲ ἐκέλευσαν αὐτὸν καὶ εἰς Δελφοὺς ἀφικόμενον περὶ τῶν αὐτῶν πυνθάνεσθαι. πορευθεὶς οὖν εἰς τὸ μαντεῖον ἐπηρώτησεν οὕτως, Ἄπολλον, ἦ δοκεῖ σοι ὃ καὶ τῷ πατρί; συναινέσαντος δέ, αἱρεθεὶς οὕτως ἐστρατεύσατο.

2.11Tissaphernes başta Agesilaos'tan korktuğu için Yunan şehirlerini kendi kanunlarıyla yönetilmek üzere serbest bırakacağına dair onunla antlaşma yapmıştı. Fakat sonra Kral'dan büyük bir ordu getirtti ve Asya'dan çekilmezse savaş açacağını bildirdi. Agesilaos antlaşmanın bozulmasına sevindi. Karia üzerine yürüyecekmiş gibi yola koyuldu, Tissaphernes de kuvvetlerini orada toplayınca aniden yön değiştirip Phrygia'ya girdi. Birçok şehri ve bol miktarda parayı ele geçirince dostlarına şöyle dedi: "Antlaşma yapıp ona aykırı davranmak dine aykırıdır; düşmanı aldatmak ise yalnızca adil ve şerefli değil, hem hoş hem kârlı bir iştir."

2.11

ἐπεὶ δὲ Τισσαφέρνης ἐν ἀρχῇ μὲν φοβηθεὶς τὸν Ἀγησίλαον ἐποιήσατο σπονδὰς, τὰς πόλεις αὐτῷ τὰς Ἑλληνικὰς ἀφήσειν αὐτονόμους βασιλέα, μεταπεμψάμενος δὲ παρὰ τοῦ βασιλέως πολὺ στράτευμα πόλεμον κατήγγειλεν αὐτῷ, εἰ μὴ ἀπίοι τῆς Ἀσίας, ἄσμενος τὴν παράβασιν δεξάμενος ὥρμησε μὲν ὡς ἐπὶ Καρίαν προάξων ἐκεῖ δὲ τὴν δύναμιν τοῦ Τισσαφέρνους ἀθροίσαντος, ἄρας εἰς Φρυγίαν ἐνέβαλε· καὶ λαβὼν πόλεις πλείστας καὶ χρημάτων πλῆθος, ἔφη τοῖς φίλοις, ἐπισπεισάμενον μὲν ἀδικεῖν ἀσεβές, τοὺς δὲ πολεμίους παραλογίζεσθαι οὐ μόνον δίκαιον καὶ ἐπίδοξον, ἀλλὰ καὶ ἡδὺ καὶ κερδαλέον.

2.12Süvari bakımından zayıf kaldığı için Ephesos'a çekildi ve zenginlere, kendi yerlerine bir at ve bir adam gönderenlerin seferden muaf tutulacağını duyurdu. Böylece korkak zenginlerin yerine kısa sürede işe yarar atlar ve adamlar toplandı. Agamemnon'a özendiğini söylerdi; çünkü o da iyi bir kısrak alıp kötü ve zengin bir adamı seferden muaf tutmuştu.

2.12

τοῖς δʼ ἱππεῦσιν ἐλαττωθεὶς ἀνεχώρησεν εἰς Ἔφεσον καὶ τοῖς εὐπόροις προεῖπε παρέχειν ἵππον ἀνθʼ ἑαυτοῦ καὶ ἄνδρα, ἀπολυόμενον τῆς στρατείας· ὥστε ταχὺ συνήχθησαν καὶ ἵπποι καὶ ἄνδρες ἐπιτήδειοι ἀντὶ δειλῶν καὶ πλουσίων. καὶ τὸν Ἀγαμέμνονα ἔφη ζηλοῦν καὶ γὰρ ἐκεῖνον θήλειαν ἵππον ἀγαθὴν λαβόντα κακὸν ἄνδρα καὶ πλούσιον τῆς στρατείας ἀπολῦσαι.

2.13Onun emriyle ganimet satıcıları esirleri çıplak olarak satmaya koymuştu. Elbiselerine çok alıcı çıkıyor, ama hep gölgede yaşamaktan bembeyaz ve yumuşacık kalmış bedenlerine herkes gülüyor, bunları işe yaramaz ve değersiz buluyordu. Agesilaos gelip başlarında durdu ve "Bunlar" dedi, "uğruna savaştığınız şeyler, bunlar da karşınızda savaştığınız adamlar."

2.13

ἐπεὶ δὲ κελεύσαντος αὐτοῦ τοὺς αἰχμαλώτους γυμνοὺς πωλεῖν ἐπίπρασκον οἱ λαφυροπῶλαι, καὶ τῆς μὲν ἐσθῆτος ἦσαν ὠνηταὶ πολλοί, τῶν δὲ σωμάτων λευκῶν καὶ ἁπαλῶν παντάπασι διὰ τὰς σκιατραφίας κατεγέλων ὡς ἀχρήστων καὶ μηδενὸς ἀξίων, ἐπιστὰς ὁ Ἀγησίλαος, ταῦτα μέν, εἶπεν, ὑπὲρ ὧν μάχεσθε, οὗτοι δὲ οἷς μάχεσθε.

2.14Lydia yakınlarında Tissaphernes'i bozguna uğratıp askerlerinin çoğunu öldürdü ve Kral'ın topraklarında akınlar yapmaya başladı. Kral ona para gönderip savaşa son vermesini isteyince Agesilaos, barışa ancak şehrin karar verebileceğini söyledi; kendisinin de zengin olmaktansa askerlerini zengin etmekten haz duyduğunu, Yunanlara yakışanın düşmandan hediye almak değil, ganimet kazanmak olduğuna inandığını ekledi.

2.14

τρεψάμενος δὲ περὶ Λυδίαν Τισσαφέρνην καὶ πλείστους ἀνελών, κατέτρεχε τῆς βασιλέως χώρας. τούτου δὲ χρήματα αὐτῷ προσπέμψαντος καὶ ἀξιοῦντος διαλύσασθαι τὸν πόλεμον, ὁ Ἀγησίλαος τῆς μὲν εἰρήνης ἔφη τὴν πόλιν εἶναι κυρίαν, τοὺς δὲ στρατιώτας πλουτίζων ἥδεσθαι μᾶλλον ἢ αὐτὸς πλουτῶν καλὸν δὲ νομίζειν Ἕλληνας οὐ δῶρα λαμβάνειν ἀπὸ τῶν πολεμίων, ἀλλὰ λάφυρα κτᾶσθαι.

2.15Spithridates'in son derece güzel oğlu Megabates, Agesilaos'un kendisini çok sevdiğini sanarak onu selamlayıp öpmek için yaklaştı; Agesilaos başını çevirdi. Delikanlı ona gelmeyi bırakınca bu sefer Agesilaos onu aramaya başladı. Dostları, suçun kendisinde olduğunu söylediler: Güzel oğlanın öpüşünden korkup kaçmıştı; bu korkaklığı bırakırsa delikanlı yine gelirdi. Agesilaos bir süre düşünceye dalıp sustu, sonra dedi ki: "Onu ikna etmenize gerek yok; çünkü bana kalırsa böyle şeylere üstün gelmek, düşman saflarındaki en yiğit adamlarla dolu şehri zorla almaktan daha iyidir. Başkalarının özgürlüğünü almaktansa insanın kendi özgürlüğünü koruması yeğdir."

2.15

Μεγαβάτου δὲ τοῦ Σπιθριδάτου παιδός, ὃς ἦν κάλλιστος τὴν μορφήν, προσελθόντος αὐτῷ ὡς ἀσπασομένου καὶ φιλήσοντος διὰ τὸ σφόδρα δοκεῖν ἀγαπᾶσθαι, ἐξέκλινεν ὡς δʼ ἐπαύσατο ἐκεῖνος προσιών, ἐπεζήτησεν αὐτὸν ὁ Ἀγησίλαος· τῶν δὲ φίλων φαμένων ὡς αὐτὸς εἴη αἴτιος τρέσας τὸ τοῦ καλοῦ ἐντὸς φιλήματος ἐλθεῖν, κἂν μὴ ἀποδειλιᾷ, ἥξειν ἐκεῖνον, χρόνον οὐκ ὀλίγον πρὸς αὑτῷ γενόμενος ὁ Ἀγησίλαος καὶ διασιωπήσας οὐδέν, ἔφη, δεῖ πείθειν ἐκεῖνον ἡμᾶς· ἐγὼ γάρ μοι δοκῶ τῶν τοιούτων βούλεσθαι ἐπάνω εἶναι, ἢ τὴν εὐανδροτάτην τῶν ἀντιτεταγμένων πόλιν κατὰ κράτος ἑλεῖν ἄμεινον γὰρ ἑαυτῷ φυλάττειν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἑτέρων ἀφαιρεῖσθαι.

2.16Başka işlerde titiz ve kanuna bağlı olan Agesilaos, dostluk söz konusu olduğunda fazla adil davranmayı boş bir bahane sayardı. Nitekim dostlarından biri için Karialı İdrieus'a yazdığı şöyle bir pusula anlatılır: "Nikias suçsuzsa bırak; suçluysa benim hatırım için bırak; her hâlükârda bırak."

2.16

τὰ δὲ ἄλλα ἀκριβὴς ὢν καὶ νόμιμος, ἐν τοῖς φιλικοῖς πράγμασιν ἐνόμιζε πρόφασιν εἶναι τὸ λίαν δίκαιον πρὸς αὐτούς. φέρεται γοῦν ἐπιστόλιον αὐτοῦ παραιτουμένου τινὰ τῶν φίλων πρὸς Ἱδριέα τὸν Κᾶρα, οὕτω· Νικίας εἰ μὲν οὐκ ἀδικεῖ, ἄφες· εἰ δὲ ἀδικεῖ, ἐμοὶ ἄφες· πάντως δὲ ἄφες.

2.17Agesilaos dostları söz konusu olduğunda çoğunlukla böyleydi; ama bazen fayda neyi gerektiriyorsa ona göre davranırdı. Bir keresinde karmakarışık bir geri çekilme sırasında sevgilisi hastalanmış, onu geride bırakıyordu. Delikanlı gözyaşları içinde yalvarıp arkasından seslenince dönüp "Hem merhamet etmek hem aklını başında tutmak ne zor!" dedi.

2.17

ἐν μὲν οὖν τοῖς πλείστοις ὑπὲρ τῶν φίλων τοιοῦτος ὁ Ἀγησίλαος· ἔστι δὲ ὅπου πρὸς τὸ συμφέρον ἐχρῆτο τῷ καιρῷ μᾶλλον. ἀναζυγῆς γοῦν ποτε γενομένης θορυβωδεστέρας, ἀσθενοῦντα καταλιπὼν τὸν ἐρώμενον, ἐκείνου δεομένου καὶ ἀνακαλοῦντος μετὰ δακρύων αὐτόν, ἐπιστραφεὶς εἶπεν ὡς χαλεπόν ἐστιν ἐλεεῖν ἅμα καὶ φρονεῖν.ʼ

2.18Bedenini beslemekte yanındakilerden hiçbir farkı yoktu. Tıka basa yemekten ve sarhoşluktan tümüyle uzak dururdu; uykuyu da kendisine efendi değil, işlerinin buyruğunda bir hizmetkâr bilirdi. Sıcağa ve soğuğa öyle dayanıklıydı ki mevsimlerin tadını bir tek o çıkarıyor gibiydi. Askerlerin ortasında çadır kurar, yatağı hiçbirininkinden iyi olmazdı.

2.18

δίαιταν δὲ τὴν περὶ τὸ σῶμα οὐδὲν ἀμείνονα τῶν συνόντων εἶχε, κόρου μὲν καὶ μέθης τὸ παράπαν ἀπεχόμενος, ὕπνῳ δὲ οὐ δεσπότῃ ἀλλʼ ἀρχομένῳ ὑπὸ τῶν πράξεων χρώμενος· πρὸς δὲ θάλπος οὕτω καὶ ψῦχος εἶχεν, ὥστε μόνος ἀεὶ χρῆσθαι ταῖς ὥραις· ἐν μέσοις δὲ τοῖς στρατιώταις σκηνῶν οὐδενὸς ἀμείνονα κοίτην εἶχεν.

2.19Yöneticinin sıradan insanları yumuşaklıkta değil, dayanıklılıkta ve cesarette geçmesi gerektiğini söyleyip dururdu.

2.19

διετέλει δὲ λέγων τὸν ἄρχοντα προσήκειν οὐ μαλακίᾳ καρτερίᾳ δὲ καὶ ἀνδρείᾳ δὴ τῶν ἰδιωτῶν περιεῖναι.

2.20Nitekim Lykurgos'un kanunlarının Sparta'ya ne kazandırdığını soran birine "Hazları küçümsemeyi" dedi.

2.20

πυθομένου γοῦν τινος τί περιεποίησαν οἱ Λυκούργου νόμοι τῇ Σπάρτῃ, καταφρονεῖν, ἔφη, τῶν ἡδονῶν.

2.21Kendisinin ve diğer Lakedaimonluların giyim ve yemekte bu kadar ölçülü olmasına şaşan birine "Bu yaşayışla, yabancı dostum, özgürlüğü biçiyoruz" dedi.

2.21

πρὸς δε τὸν ἐπιθαυμάζοντα τὴν μετριότητα τῆς ἐσθῆτος καὶ τῆς τροφῆς αὐτοῦ τε καὶ τῶν ἄλλων Λακεδαιμονίων ἀντὶ ταύτης, ἔφη, τῆς διαίτης, ὦ ξένε, τὴν ἐλευθερίαν ἀμώμεθα.

2.22Biri ona biraz gevşemesini öğütleyip talih belirsiz olduğundan bir daha böyle bir fırsat çıkmayabileceğini söyleyince "Ben de hiçbir değişiklikte değişiklik aramamak için kendimi alıştırıyorum" dedi.

2.22

ἄλλου δὲ προτρεπομένου ἀνίεσθαι καὶ λέγοντος διὰ τὸ τῆς τύχης ἄδηλον μήποτε καιρὸς τούτου γένηται, ἀλλʼ ἐγώ, εἶπεν, ἐμαυτὸν ἐθίζω μελετῶν ὥστʼ ἐν μηδεμιᾷ μεταβολῇ μεταβολὴν ζητεῖν.

2.23Yaşlandığında da aynı yaşayışı sürdürdü. Bu yaşa geldiği hâlde sert kışta neden gömleksiz dolaştığını soran birine "Gençler, en yaşlıları ve yöneticileri örnek alıp taklit etsin diye" dedi.

2.23

καὶ πρεσβύτης δὲ γενόμενος τῇ αὐτῇ ἀγωγῇ ἐχρῆτο· πρὸς οὖν τὸν πυθόμενον δι’ ὅ τι σφοδροῦ χειμῶνος ὄντος ἀχίτων περιέρχεται εἰς τοῦτο ἡλικίας ἥκων, ἵνα, ἔφη, οἱ νέοι μιμῶνται, παράδειγμα ἔχοντες τοὺς πρεσβυτάτους καὶ ἄρχοντας.ʼ ʼ

2.24Ordusuyla Thasosluların topraklarından geçerken ona arpa unu, kaz, çerez, ballı pasta ve türlü pahalı yiyecek ve içecek gönderdiler. Yalnız arpa ununu kabul etti, geri kalanı işlerine yaramayacağını söyleyerek getirenlere geri götürmelerini emretti. Thasoslular ısrar edip ne olur alsın diye yalvarınca bunları Helotlara dağıtmalarını buyurdu. Sebebini sorduklarında "Mertliği meslek edinenlere böyle boğaz düşkünlükleri yakışmaz" dedi, "Köle ruhlu insanları ayartan şeyler özgür insanlara yabancıdır."

2.24

Θάσιοι δὲ τὴν χώραν αὐτῶν διαπορευομένῳ μετὰ τοῦ στρατεύματος ἄλφιτα καὶ χῆνας καὶ τραγήματα καὶ μελίπηκτα καὶ ἄλλα παντοδαπὰ βρώματά τε καὶ πώματα πολυτελῆ ἔπεμψαν· μόνα δὲ τὰ ἄλφιτα δεξάμενος τὰ λοιπὰ ἀπάγειν ἐκέλευσεν ὀπίσω τοὺς κεκομικότας, ὡς οὐδὲν αὐτοῖς ὄντα χρήσιμα. λιπαρούντων δὲ καὶ δεομένων πάντως λαβεῖν, ἐκέλευσεν αὐτὰ τοῖς εἵλωσι διαδοῦναι. πυθομένων δὲ τὴν αἰτίαν, ἔφη, τοὺς ἀνδραγαθίαν ἀσκοῦντας τὰς τοιαύτας λιχνείας οὐχ ἁρμόζει προσίεσθαι· τὰ γὰρ δελεάζοντα τοὺς ἀνδραποδώδεις τῶν ἐλευθέρων ἀλλότρια.

2.25Thasoslular ondan büyük iyilik gördüklerini düşündükleri için sonra ona tapınaklar adadılar, onu tanrılaştırdılar ve bu konuda elçiler gönderdiler. Agesilaos elçilerin kendisine sunduğu onur listesini okuyunca, vatanlarının insanları tanrı yapma gücü olup olmadığını sordu. Evet deyince "Haydi" dedi, "önce kendinizi tanrı yapın; bunu başarırsanız beni de tanrı yapabileceğinize inanırım."

2.25

πάλιν δὲ τῶν Θασίων διὰ τὸ δοκεῖν μεγάλως ὑπʼ αὐτοῦ εὐεργετῆσθαι, ναοῖς αὐτὸν καὶ ἀποθεώσεσι τιμησάντων, καὶ περὶ τούτου πρεσβείαν ἀποστειλάντων, ἀναγνοὺς τὰς τιμάς, ἃς αὐτῷ προσήνεγκαν οἱ πρέσβεις, ἠρώτησεν εἰ ἡ πατρὶς αὐτῶν ἀποθεοῦν ἀνθρώπους δύναται· φαμένων δέ, ἄγετʼ, ἔφη, ποιήσατε πρώτους ἑαυτοὺς θεοὺς· καὶ τοῦτʼ ἂν πράξητε, τότε πιστεύσω ὑμῖν ὅτι κἀμὲ δυνήσεσθε θεὸν ποιῆσαι.

2.26Asya'daki Yunan halkları en ünlü şehirlerinde heykellerini dikmeye karar verince şöyle yazıp bildirdi: "Benim hiçbir tasvirim olmasın; ne resim ne heykel ne de başka bir eser."

2.26

τῶν δὲ ἐπὶ τῆς Ἀσίας Ἑλληνικῶν ἐθνῶν ψηφισαμένων ἐν ταῖς ἐπιφανεστάταις πόλεσιν εἰκόνας ἀνιστᾶν αὐτοῦ, προέγραψεν, ἐμοῦ μηδεμία εἰκὼν ἔστω μηδὲ γραπτὴ μηδὲ πλαστὴ μηδὲ κατασκευαστή.

2.27Asya'da tavanı dört köşe kirişlerle yapılmış bir ev görünce sahibine oralarda ağaçların dört köşe yetişip yetişmediğini sordu. Adam "Hayır, yuvarlak yetişir" deyince "Peki, dört köşe olsalardı onları yuvarlak mı yapardınız?" dedi.

2.27

θεασάμενος δὲ ἐπὶ τῆς Ἀσίας οἰκίαν τετραγώνοις ὠροφωμένην δοκοῖς ἠρώτησε τὸν κεκτημένον εἰ τετράγωνα παρʼ αὐτοῖς φύεται ξύλα· φαμένου δὲ οὔ, ἀλλὰ στρογγύλα, τί οὖν; εἶπεν, εἰ τετράγωνα ἦν, στρογγύλʼ ἂν ἐτελεῖτε;

2.28Bir gün Lakonia'nın sınırlarının nereye kadar uzandığını sorduklarında mızrağını sallayıp "Bunun yetiştiği yere kadar" dedi.

2.28

ἐρωτηθεὶς δέ ποτε ἄχρι τίνος εἰσὶν οἱ τῆς Λακωνικῆς ὅροι, τὸ δόρυ κραδάνας εἶπεν ἄχρις οὗ τοῦτο φθάνοι.

2.29Biri de Sparta'nın neden surları olmadığını sorunca silahlanmış vatandaşları gösterdi: "Lakedaimonluların surları işte bunlardır."

2.29

ἄλλου δὲ ἐπιζητοῦντος διὰ τί ἀτείχιστος ἡ Σπάρτη, ἐπιδείξας τοὺς πολίτας ἐξωπλισμένους ταῦτά ἐστιν, εἶπε, τὰ Λακεδαιμονίων τείχη.

2.30Aynı şeyi soran başka birine de "Şehirlerin surları taş ve odundan değil, sakinlerinin aretēlerinden olmalıdır" dedi.

2.30

ἄλλου δὲ τὸ αὐτὸ ἐπιζητοῦντος, οὐ λίθοις δεῖ καὶ ξύλοις τετειχίσθαι τὰς πόλεις, ἔφη, ταῖς δὲ τῶν ἐνοικούντων ἀρεταῖς.

2.31Dostlarına parayla değil, cesaret ve aretēyle zengin olmaya çalışmalarını öğütlerdi.

2.31

τοῖς δὲ φίλοις παρήγγειλε μὴ χρήμασιν, ἀνδρείᾳ δὲ καὶ ἀρετῇ σπουδάζειν πλουτεῖν.

2.32Askerlerin bir işi çabucak bitirmesini istediğinde o işe herkesin gözü önünde ilk kendisi girişirdi.

2.32

ὁπότε δὲ βούλοιτο ἔργον τι ταχέως ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν γενέσθαι, αὐτὸς πρῶτος ἐφήπτετο ἐν ὄψει ἁπάντων.

2.33Kimseden daha az çalışmamakla ve krallıktan çok kendine hâkim olmakla övünürdü.

2.33

ἐμεγαλύνετο δὲ ἐπὶ τῷ μηδενὸς ἧττον πονεῖν, καὶ ἐπὶ τῷ ἄρχειν ἑαυτοῦ μᾶλλον ἢ ἐπὶ τῷ βασιλεύειν.

2.34Savaşa giden topal bir Lakon'un at aradığını görünce "Savaşın kaçanlara değil, yerinde duranlara ihtiyacı olduğunun farkında değil misin?" dedi.

2.34

θεωρήσας δέ τινα Λάκωνα χωλὸν ἐπὶ πόλεμον ἐξιόντα καὶ ἵππον ζητοῦντος, οὐκ αἰσθάνῃ, ἔφη, ὅτι οὐ φευγόντων ἀλλὰ μενόντων ὁ πόλεμος χρείαν ἔχει;ν

2.35Büyük ününü nasıl kazandığını sorduklarında "Ölümü küçümseyerek" dedi.

2.35

ἐρωτώμενος δὲ πῶς μεγάλην δόξαν περιεποιήσατο, θανάτου καταφρονήσας, ἔφη.

2.36Spartalıların neden aulos eşliğinde savaştığını soran birine "Ritme uyarak yürüdüklerinde korkaklarla cesurlar belli olsun diye" dedi.

2.36

ἐπιζητοῦντος δέ τινος διὰ τί Σπαρτιᾶται μετʼ αὐλῶν ἀγωνίζονται, ἔφη, ἵνʼ, ὅταν πρὸς ῥυθμὸν βαίνωσιν, οἵ τε δειλοὶ καὶ οἱ ἀνδρεῖοι φανεροὶ ὦσιν.

2.37Biri, Pers kralının daha gencecik olduğu hâlde sahip olduğu talihi övünce "Priamos da bu yaştayken henüz felakete uğramamıştı" dedi.

2.37

Μακαρίζοντος δέ τινος τὸν Περσῶν βασιλέα νέον ὄντα κομιδῇ, εἶπεν ἀλλʼ οὐδὲ Πρίαμος ταύτην ἔχων τὴν ἡλικίαν ἠτύχησε.

2.38Asya'nın büyük bölümünü egemenliği altına aldıktan sonra doğrudan Kral'ın üzerine yürümeye karar verdi; rahat oturup Yunanların halk önderlerini parayla baştan çıkarmasına son vermek istiyordu.

2.38

πολλὴν δὲ τῆς Ἀσίας ὑφʼ ἑαυτῷ ποιησάμενος διέγνω χωρεῖν ἐπʼ αὐτὸν βασιλέα, ὅπως παύσῃ σχολὴν αὐτὸν ἄγοντα καὶ διαφθείροντα τοὺς τῶν Ἑλλήνων δημαγωγούς.

2.39Fakat Pers kralının gönderdiği paralar yüzünden Sparta'nın başına Yunan savaşı açılınca ephorlar onu geri çağırdılar. İyi yöneticinin kanunlar tarafından yönetilmesi gerektiğini söyleyerek Asya'dan ayrıldı; oradaki Yunanlara kendisine büyük bir özlem bırakmıştı.

2.39

μεταπεμφθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν ἐφόρων ἕνεκα τῆς τοῦ περιεστηκότος τὴν Σπάρτην Ἑλληνικοῦ πολέμου αἰτίας διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ Πέρσου διαπεμφθέντα χρήματα, εἰπὼν τὸν ἀγαθὸν ἄρχοντα δεῖν ὑπὸ τῶν νόμων ἄρχεσθαι, ἀπέπλευσε τῆς Ἀσίας πολὺν ἑαυτοῦ πόθον τοῖς ἐνταῦθα Ἕλλησι καταλιπών.

2.40Pers sikkesinin üzerinde bir okçu resmi vardı. Bu yüzden yola çıkarken, Kral'ın kendisini otuz bin okçuyla Asya'dan sürdüğünü söyledi. Çünkü Timokrates eliyle Atina ve Thebai'ye bu sayıda altın dareikos gönderilmiş, halk önderlerine dağıtılmış ve halklar Spartalılara karşı kışkırtılmıştı.

2.40

τοῦ δὲ Περσικοῦ νομίσματος χάραγμα τοξότην ἔχοντος, ἀναζευγνύων ἔφη τρισμυρίοις τοξόταις ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἐξελαύνεσθαι τῆς Ἀσίας τοσούτων γὰρ εἰς Ἀθήνας καὶ Θήβας κομισθέντων διὰ Τιμοκράτους χρυσῶν δαρεικῶν καὶ διαδοθέντων τοῖς δημαγωγοῖς, ἐξεπολεμώθησαν δῆμοι πρὸς τοὺς Σπαρτιάτας.

2.41Ephorlara şu mektubu yazdı:

"Agesilaos'tan ephorlara selam.

Asya'nın çoğunu boyunduruk altına aldık, barbarları sürdük, İonia'da bol bol silah yaptık. Madem belirlenen tarihte gelmemi buyuruyorsunuz, mektubumun peşinden geliyorum; belki ondan önce bile varırım. Çünkü ben kendim için değil, şehir ve müttefikler için yönetiyorum. Yönetici ancak kanunların, ephorların ya da şehirde başka hangi yöneticiler varsa onların yönetimine girdiği zaman gerçekten ve adaletle yönetir."

2.41

καὶ ἀντέγραψε τοῖς ἐφόροις ἐπιστολὴν τήνδε, Ἀγησίλαος τοῖς ἐφόροις χαίρειν τὰν πολλὰν τᾶς Ἀσίας κατεστρεψάμεθα, καὶ τὼς βαρβάρως ἐλάσαμες, καὶ ἐν τᾷ Ἰωνίᾳ ὅπλα ἐποιήσαμες πολλά· ἐπεὶ δὲ κέλεσθέ με κατὰ τὰν προθεσμίαν παραγίνεσθαι, ἕπομαι τᾷ ἐπιστολᾷ, σχεδὸν δʼ αὐτὰν καὶ φθάσω· ἄρχω γὰρ οὐκ ἐμαυτῷ ἀρχάν, ἀλλὰ τᾷ πόλει καὶ τοῖς συμμάχοις· καὶ τότε ἄρχων ἄρχει ἀλαθέως κατὰ δίκαν, ὅταν καὶ ἄρχηται ὑπό τε νόμων καὶ ἐφόρων ἢ οἷοι ἂν ἄλλοι ἐν πόλει ἄρχοντες ὦσιν.

2.42Hellespontos'u geçip Thrakia'dan yürürken barbarlardan hiçbir şey istemedi, yalnızca her halka haberci gönderip ülkelerinden dost olarak mı, düşman olarak mı geçeceğini sordu. Hepsi onu dostça karşıladı ve yol boyunca uğurladı. Yalnız Tralleis denen halk, ki rivayete göre Kserkses bile bunlara hediye vermişti, geçiş ücreti olarak Agesilaos'tan yüz talant gümüş ve yüz kadın istedi. O da "Peki, neden hemen gelip almadılar?" diye alay etti ve yürümeye devam etti; savaş düzeni almış karşısına çıktıklarında onları bozguna uğrattı, birçoğunu öldürerek geçip gitti.

2.42

ὡς δὲ διαβὰς τὸν Ἑλλήσποντον ἐβάδιζε διὰ τῆς Θρᾴκης, ἐδεήθη μὲν οὐδενὸς τῶν βαρβάρων, πέμπων δὲ πρὸς ἑκάστους ἐπυνθάνετο πότερον ὡς φιλίαν ἢ ὡς πολεμίαν διαπορεύηται τὴν χώραν. οἱ μὲν οὖν ἄλλοι φιλικῶς ἐδέχοντο καὶ παρέπεμπον· οἱ δὲ καλούμενοι Τραλλεῖς, οἷς καὶ Ξέρξης, ὡς λέγεται, ἔδωκε δῶρα, τῆς διόδου μισθὸν ᾔτουν τὸν Ἀγησίλαον ἑκατὸν ἀργυρίου τάλαντα καὶ γυναῖκας τοσαύτας· ὁ δὲ κατειρωνευσάμενος αὐτοὺς καὶ φήσας τί οὖν οὐκ εὐθὺς ἦλθον ληψόμενοι, προῆγε καὶ συμβαλὼν αὐτοῖς παρατεταγμένοις τρεψάμενος καὶ διαφθείρας πολλοὺς διῆλθεν.

2.43Makedonya kralına da aynı soruyu gönderdi. Kral düşüneceğini söyleyince "Düşünsün o zaman" dedi, "biz yürüyoruz." Kral bu cesarete hayran kaldı, korktu da ve dost olarak geçmesini buyurdu.

2.43

τῷ δὲ τῶν Μακεδόνων βασιλεῖ τὸ αὐτὸ ἐρώτημα προσέπεμψε· φήσαντος δʼ ἐκείνου βουλεύσεσθαι, βουλευέσθω τοίνυν, εἶπεν, ἡμεῖς δὲ πορευσόμεθα. θαυμάσας οὖν τὴν τόλμαν καὶ δείσας ἐκέλευσεν ὡς φίλον προάγειν.

2.44Thessalialılar düşmanla müttefik olduğu için topraklarını yağmaladı. Larisa'ya da dostluk teklifiyle Ksenokles ile Skythes'i gönderdi. Bunlar yakalanıp hapsedilince herkes öfkelendi; Agesilaos'un Larisa'yı sarıp kuşatması gerektiğini söylediler. O ise iki adamından birini kaybetmek pahasına bütün Thessalia'yı almak istemeyeceğini söyledi ve onları antlaşmayla geri aldı.

2.44

τῶν δὲ Θετταλῶν τοῖς πολεμίοις συμμαχούντων, ἐπόρθει τὴν χώραν εἰς δὲ Λάρισαν ἔπεμψε Ξενοκλέα καὶ Σκύθην περὶ φιλίας· συλληφθέντων δὲ τούτων καὶ παραφυλαττομένων, οἱ μὲν ἄλλοι βαρέως φέροντες ᾤοντο δεῖν τὸν Ἀγησίλαον περιστρατοπεδεύσαντα πολιορκεῖν τὴν Λάρισαν· ὁ δὲ φήσας οὐκ ἂν ἐθελῆσαι Θετταλίαν ὅλην λαβεῖν ἀπολέσας τῶν ἀνδρῶν τὸν ἕτερον ὑποσπόνδους αὐτοὺς ἀπέλαβεν.

2.45Korinthos yakınlarında bir savaş yapıldığını, Spartalılardan pek az kişinin, Korinthos, Atina ve müttefiklerinden ise pek çok kişinin öldüğünü öğrenince zaferden ne sevinmiş ne de böbürlenmiş göründü; tersine derinden inleyerek dedi ki: "Yazık Yunanistan'a! Bütün barbarları yenmeye yetecek kadar adamı kendi eliyle yok etti."

2.45

πυθόμενος δὲ μάχην γεγονέναι περὶ Κόρινθον, καὶ Σπαρτιατῶν μὲν παντάπασιν ὀλίγους τεθνάναι, Κορινθίων δὲ καὶ Ἀθηναίων καὶ τῶν ἄλλων συμμάχων αὐτοῖς παμπόλλους, οὐκ ὤφθη περιχαρὴς οὐδʼ ἐπηρμένος τῇ νίκῃ, ἀλλὰ καὶ πάνυ βαρὺ στενάξας, φεῦ τᾶς Ἑλλάδος, ἔφη, ἃ τοσούτους ὑφʼ αὑτᾶς ἀπολώλεκεν, ὅσοις ἀρκεῖ τὼς βαρβάρως νικᾶν ἅπαντας.

2.46Pharsaloslular üzerine çullanıp ordusunu hırpalayınca beş yüz atlıyla onları bozguna uğrattı ve Narthakion dağının eteğine bir zafer anıtı dikti. Bütün zaferleri içinde en çok bununla sevinirdi; çünkü kendi eliyle kurduğu süvari birliğiyle, tek başına bu birlikle, süvarileriyle en çok övünen halkı yenmişti.

2.46

Φαρσαλίων δὲ προσκειμένων καὶ κακουργούντων αὐτοῦ τὸ στράτευμα, πεντακοσίοις ἱππεῦσι τρεψάμενος αὐτοὺς τρόπαιον ἔστησεν ὑπὸ τῷ Ναρθακίῳ· καὶ τὴν νίκην ἐκείνην πάντων ὑπερηγάπησεν, ὅτι συστησάμενος τὸ ἱππικὸν αὐτὸς διʼ ἑαυτοῦ, τούτῳ μόνῳ τοὺς μέγιστον ἐφʼ ἱππικῇ φρονοῦντας ἐκράτησεν.

2.47Diphridas vatandan haber getirip derhal, yol üstünde Boiotia'ya girmesini bildirdi. Agesilaos bunu daha sonra, daha büyük bir hazırlıkla yapmayı düşünüyordu; yine de yöneticilerine karşı gelmedi. Korinthos yakınlarında savaşan kuvvetlerden iki birlik getirtip Boiotia'ya girdi. Koroneia'da Thebailılar, Atinalılar, Argoslular, Korinthoslular ve her iki Lokris halkıyla çarpışıp, bedeni birçok yarayla perişan olmasına rağmen, Ksenophon'un dediği gibi çağının en büyük savaşını kazandı.

2.47

Διφρίδα δὲ οἴκοθεν ἀπαγγείλαντος αὐτῷ εὐθὺς ἐκ παρόδου ἐμβαλεῖν εἰς τὴν Βοιωτίαν, καίτοι ἐκ μείζονος παρασκευῆς ὕστερον τοῦτο ποιῆσαι διανοούμενος, οὐκ ἀπειθήσας τοῖς ἄρχουσι, μεταπεμψάμενος δύο μόρας τῶν περὶ Κόρινθον στρατευομένων ἐπέβη τῆς Βοιωτίας. καὶ συμβαλὼν ἐν Κορωνείᾳ Θηβαίοις Ἀθηναίοις Ἀργείοις Κορινθίοις Λοκροῖς ἀμφοτέροις ἐνίκησε, καίτοι ὑπὸ πολλῶν τραυμάτων κακῶς τὸ σῶμα διακείμενος, τὴν μεγίστην μάχην, ὥς φησι Ξενοφῶν, τῶν καθʼ ἑαυτὸν γενομένων.

2.48Bunca talih ve zafere rağmen eve döndüğünde yaşayışında ve yemesinde içmesinde hiçbir şeyi değiştirmedi.

2.48

οὐδὲν δὲ τῶν περὶ τὸν βίον καὶ τὴν δίαιταν διὰ τὰς τοσαύτας εὐτυχίας καὶ νίκας ἤλλαξεν οἴκαδʼ ἐπανελθών.

2.49Vatandaşlardan bazılarının at yetiştirdikleri için kendilerini bir şey sanıp büyüklendiklerini görünce kız kardeşi Kyniska'yı Olympia'da yarışa bir araba sokmaya ikna etti. Yunanlara, bu tür şeylerin hiçbir aretēyle değil, zenginlik ve harcamayla ilgili olduğunu göstermek istiyordu.

2.49

ὁρῶν δʼ ἐνίους τῶν πολιτῶν ἀπὸ ἱπποτροφίας δοκοῦντας εἶναί τινας καὶ μεγαλοφρονοῦντας ἔπεισε τὴν ἀδελφὴν Κυνίσκαν ἅρμα καθεῖσαν Ὀλυμπίασιν ἀγωνίσασθαι, βουλόμενος ἐνδείξασθαι τοῖς Ἕλλησιν ὡς οὐδεμιᾶς ἐστιν ἀρετῆς πλούτου δὲ καὶ δαπάνης τὰ τοιαῦτα.

2.50Yanında bulunan ve çok değer verdiği bilge Ksenophon'a oğullarını Lakedaimon'a getirtip orada yetiştirmesini öğütledi; çünkü orada bilgilerin en güzelini, yönetmeyi ve yönetilmeyi öğreneceklerdi.

2.50

Ξενοφῶντα δὲ τὸν σοφὸν ἔχων μεθʼ ἑαυτοῦ σπουδαζόμενον ἐκέλευε τοὺς παῖδας ἐν Λακεδαίμονι τρέφειν μεταπεμψάμενον, ὡς τὸ κάλλιστον τῶν μαθημάτων παιδευθησομένους, ἄρχειν τε καὶ ἄρχεσθαι.

2.51Bir başka sefer, Spartalıların neden başkalarından daha mesut olduğunu sorduklarında "Çünkü herkesten çok yönetmeye ve yönetilmeye çalışıyorlar" dedi.

2.51

ἄλλοτε δʼ ἐρωτώμενος διὰ τί μάλιστα παρὰ τοὺς ἄλλους εὐδαιμονοῦσιν οἱ Σπαρτιᾶται, διότι, εἶπε, παρὰ τοὺς ἄλλους ἀσκοῦσιν ἄρχειν τε καὶ ἄρχεσθαι.

2.52Lysandros ölünce, onun Asya'dan döner dönmez Agesilaos'a karşı kurduğu büyük bir gizli örgüt olduğunu keşfetti ve sağlığında nasıl bir vatandaş olduğunu ortaya çıkarmaya girişti. Bir kitapta kalmış bir söylev okudu: Halikarnassoslu Kleon yazmıştı; Lysandros da bunu ele alıp halk meclisinde yeni düzen ve yönetimin değiştirilmesi hakkında söyleyecekti. Agesilaos bunu ortaya dökmek istedi. Fakat Yaşlılar Meclisi üyelerinden biri söylevi okudu, ustalığından korktu ve Lysandros'u mezarından çıkarmak yerine söylevi onunla birlikte gömmesini öğütledi. Agesilaos ikna oldu ve konuyu kapattı.

2.52

Λυσάνδρου δὲ τελευτήσαντος, εὑρὼν ἑταιρείαν πολλὴν συνεστῶσαν, ἣν ἐκεῖνος εὐθὺς ἐπανελθὼν ἀπὸ τῆς Ἀσίας συνέστησεν ἐπὶ τὸν Ἀγησίλαον, ὥρμησεν αὐτὸν ἐξελέγχειν οἷος ἦν ζῶν πολίτης. καὶ λόγον ἀναγνοὺς ἐν βιβλίῳ ἀπολελειμμένον, ὃν ἔγραψε μὲν Κλέων ὁ Ἁλικαρνασσεύς, ἔμελλε δὲ λέγειν ἀναλαβὼν ὁ Λύσανδρος ἐν τῷ δήμῳ περὶ πραγμάτων καινῶν καὶ μεταστάσεως τοῦ πολιτεύματος , ἠθέλησεν εἰς μέσον ἐξενεγκεῖν· ἐπεὶ δέ τις τῶν γερόντων τὸν λόγον διελθὼν καὶ φοβηθεὶς τὴν δεινότητα συνεβούλευσε μὴ τὸν Λύσανδρον ἀνορύττειν, ἀλλὰ τὸν λόγον μᾶλλον αὐτῷ συγκατορύττειν, ἐπείσθη καὶ ἡσύχασεν.

2.53Kendisine karşı çıkanları açıkça rahatsız etmezdi. Ama onlardan bazılarının sürekli komutan ve yönetici olarak gönderilmesini sağlar, ellerine yetki geçince ne kadar kötü ve açgözlü olduklarını gösterirdi. Sonra yargılandıklarında bu sefer onlara yardım eder, onlarla birlikte savaşır, böylece onları kendine yakınlaştırıp tarafına geçirirdi. Sonunda hiç rakibi kalmadı.

2.53

τοὺς δὲ ὑπεναντιουμένους αὐτῷ φανερῶς μὲν οὐκ ἐτάραττε· διαπραττόμενος δὲ πέμπεσθαί τινας ἀεὶ στρατηγοὺς καὶ ἄρχοντας ἐξ αὐτῶν ἐπεδείκνυε γενομένους ἐν ταῖς ἐξουσίαις πονηροὺς καὶ πλεονέκτας· εἶτα κρινομένοις πάλιν αὖ βοηθῶν καὶ συναγωνιζόμενος οἰκείους ἐποιεῖτο καὶ μεθίστη πρὸς ἑαυτόν, ὥστε οὐδένα ἀντίπαλον εἶναι.

2.54Biri ondan Asya'daki konuk dostlarına mektup yazmasını istedi, hakkı yerine gelsin diye. "Benim konuk dostlarım" dedi, "ben yazmasam da adil olanı kendiliklerinden yaparlar."

2.54

ἐδεήθη τις αὐτοῦ γράψαι πρὸς τοὺς ἐπʼ Ἀσίας ξένους, ὅπως τύχῃ τοῦ δικαίου· ἀλλʼ οἱ ἐμοὶ ξένοι, εἶπε, τὰ δίκαια διʼ ἑαυτῶν, κἂν ἐγὼ μὴ γράψω, ποιοῦσιν.

2.55Biri ona şehrinin pek sağlam, güçlü yapılmış surunu gösterip güzel bulup bulmadığını sordu. "Zeus adına evet" dedi, "ama erkeklerin değil, kadınların oturacağı bir yer olarak güzel."

2.55

ἐπεδείκνυέ τις αὐτῷ τῆς πόλεως τὸ τεῖχος ὀχυρὸν καὶ καρτερῶς ἄγαν ἐξῳκοδομημένον, καὶ ἠρώτα εἰ καλὸν αὐτῷ φαίνεται· νὴ Δία, ἔφη. καλὸν οὐχ ὡς ἀνδράσι δὲ ἀλλʼ ὡς γυναιξὶν ἐνοικεῖν.

2.56Megaralı biri şehriyle övününce "Delikanlı" dedi, "senin sözlerin büyük bir kuvvet ister."

2.56

Μεγαρέως δέ τινος περὶ τῆς πόλεως πρὸς αὐτὸν μεγαλαυχουμένου, μειράκιον, ἔφη, οἱ λόγοι σου πολλῆς δυνάμεως δέονται.

2.57Başkalarının hayran olduğu şeyleri bilmiyormuş gibi görünürdü. Yunanlar arasında adı sanı olan, herkesin peşinde koştuğu tragedya oyuncusu Kallippides bir gün ona rastladı. Önce selam verdi, sonra çalımla onunla gezinenlerin arasına girdi, kral bir yakınlık gösterir diye kendini göstermeye başladı. Sonunda "Beni tanımıyor musun, kralım, kim olduğumu duymadın mı?" dedi. Agesilaos dönüp ona baktı: "Sen Kallippidas değil misin, şu soytarı?" Lakedaimonlular mimlere böyle derdi.

2.57

ἃ δὲ τοὺς ἄλλους ἑώρα θαυμάζοντας ἐδόκει μηδὲ γινώσκειν. καί ποτε Καλλιππίδης ὁ τῶν τραγῳδιῶν ὑποκριτής, ὄνομα καὶ δόξαν ἔχων ἐν τοῖς Ἕλλησι καὶ σπουδαζόμενος ὑπὸ πάντων, πρῶτον μὲν ἀπήντησεν αὐτῷ καὶ προσεῖπεν, ἔπειτα σοβαρῶς εἰς τοὺς συμπεριπατοῦντας ἐμβαλὼν ἑαυτόν, ἐπεδείκνυτο νομίζων ἐκεῖνον ἄρξειν τινὸς φιλοφρονήσεως· τέλος δὲ εἶπεν, οὐκ ἐπιγιγνώσκεις με, ὦ βασιλεῦ, οὐδʼ ἤκουσας ὅστις εἰμί; ὁ ο Ἀγησίλαος ἀποβλέψας εἰς αὐτὸν εἶπεν, ἀλλʼ οὐ τύ ἐσσι Καλλιππίδας ὁ δεικηλίκτας; οὕτω δὲ Λακεδαιμόνιοι τοὺς μίμους καλοῦσιν.

2.58Bülbül sesini taklit eden birini dinlemeye çağırdıklarında "Ben bülbülün kendisini çok dinledim" diyerek kabul etmedi.

2.58

τοῦ δὲ μιμουμένου τὴν τῆς ἀηδόνος φωνὴν ἀκοῦσαι παρακαλούμενος παρῃτήσατο φήσας αὐτᾶς ἄκουκα πολλάκις.

2.59Hekim Menekrates, umutsuz bazı vakaları iyileştirmeyi başarınca kendisine Zeus denmişti. Bu lakabı pek bayağı bir şekilde kullanır, üstelik Agesilaos'a bile şöyle yazmaya cüret etmişti: "Zeus Menekrates'ten Kral Agesilaos'a selam." Agesilaos gerisini okumadan cevap yazdı: "Kral Agesilaos'tan Menekrates'e sağlık."

2.59

Μενεκράτους δὲ τοῦ ἰατροῦ, ἐπεὶ κατατυχὼν ἔν τισιν ἀπεγνωσμέναις θεραπείαις Ζεὺς ἐπεκλήθη, φορτικῶς ταύτῃ χρωμένου τῇ προσωνυμίᾳ, καὶ δὴ πρὸς τὸν Ἀγησίλαον ἐπιστεῖλαι τολμήσαντος οὕτω, Μενεκράτης Ζεὺς Ἀγησιλάῳ βασιλεῖ χαίρειν, οὐκ ἀναγνοὺς τὰ λοιπὰ ἀντέγραψε, βασιλεὺς Ἀγησίλαος Μενεκράτει ὑγιαίνειν.

2.60Konon ve Pharnabazos, Kral'ın donanmasıyla denizlere hâkim olup Lakonia kıyılarını kuşatmaya başladılar; Atina şehrinin surları da Pharnabazos'un verdiği parayla yeniden yapıldı. Bunun üzerine Lakedaimonlular Kral'la barış yaptılar. Vatandaşları Antalkidas'ı Tiribazos'a gönderdiler ve Agesilaos'un uğruna savaştığı Asya'daki Yunanları Kral'a teslim ettiler. Fakat bu rezalete bulaşmak Agesilaos'a hiç düşmedi; çünkü Antalkidas ona düşmandı ve savaşın Agesilaos'u yücelttiğini, en ünlü ve en büyük adam yaptığını düşünerek ne yapıp edip barışı sağlamaya çalışıyordu.

2.60

ἐπεὶ δὲ Κόνων καὶ Φαρνάβαζος τῷ βασιλέως ναυτικῷ θαλαττοκρατοῦντες ἐπολιόρκουν τὰ παράλια τῆς Λακωνικῆς, ἐτειχίσθη δὲ τὸ ἄστυ τῶν Ἀθηναίων Φαρναβάζου χρήματα δόντος, εἰρήνην ἐποιήσαντο Λακεδαιμόνιοι πρὸς βασιλέα· καὶ πέμπουσι πολίτην Ἀνταλκίδαν πρὸς Τιρίβαζον, τοὺς ἐν τῇ Ἀσίᾳ Ἕλληνας, ὑπὲρ ὧν ἐπολέμησεν Ἀγησίλαος, βασιλεῖ παραδιδόντες. ὅθεν δὴ ἥκιστα συνέβη τῆς κακοδοξίας ταύτης Ἀγησιλάῳ μετασχεῖν· ὁ γὰρ Ἀνταλκίδας ἐχθρὸς ἦν αὐτῷ, καὶ τὴν εἰρήνην ἐξ ἅπαντος ἔπραττεν, ὡς τοῦ πολέμου τὸν Ἀγησίλαον αὔξοντος καὶ ποιοῦντος ἐνδοξότατον καὶ μέγιστον.

2.61Yine de Lakedaimonluların Medlere yandaş olduğunu söyleyen birine "Hayır, asıl Medler Lakonlaşıyor" diye karşılık verdi.

2.61

οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν εἰπόντα μηδίζειν τοὺς Λακεδαιμονίους ἀπεκρίθη μᾶλλον τοὺς Μήδους λακωνίζειν.

2.62Bir gün aretēlerden hangisinin daha iyi olduğunu, cesaretin mi adaletin mi, sorduklarında adalet olmadan cesaretin hiçbir faydası olmadığını, herkes adil olsaydı kimsenin cesarete ihtiyaç duymayacağını söyledi.

2.62

ἐρωτηθεὶς δέ ποτε ὁποτέρα βελτίων τῶν ἀρετῶν, ἀνδρεία ἢ δικαιοσύνη, οὐδὲν ὄφελος ἀνδρείας ἔφασκεν εἶναι μὴ παρούσης δικαιοσύνης· εἰ δὲ δίκαιοι πάντες γένοιντο, μηδένʼ ἀνδρείας δεηθήσεσθαι.

2.63Asya'da oturanlar Pers kralına Büyük Kral demeye alışmışlardı. "O benden neden büyük olsun?" dedi, "Benden daha adil ve daha itidalli değilse."

2.63

εἰθισμένων δὲ τῶν τὴν Ἀσίαν κατοικούντων τὸν Περσῶν βασιλέα μέγαν προσαγορεύειν, τί δαὶ ἐκεῖνος ἐμοῦ μείζων, ἔφη, εἰ μὴ δικαιότερος καὶ σωφρονέστερος;ν

2.64Asya'da oturanların özgür olarak kötü, köle olarak iyi olduklarını söylerdi.

2.64

ἔλεγε δὲ τοὺς τὴν Ἀσίαν κατοικοῦντας ἐλευθέρους μὲν κακούς, δούλους δὲ ἀγαθοὺς εἶναι.

2.65İnsan, insanlar arasında en çok nasıl iyi bir ün kazanır diye sorduklarında "En iyi olanı söyleyip en güzel olanı yaparak" dedi.

2.65

ἐρωτηθεὶς δὲ πῶς ἄν τις μάλιστα εὐδοκιμοίη παρʼ ἀνθρώποις, εἰ λέγοι, εἶπε, τὰ ἄριστα, πράττοι δὲ τὰ κάλλιστα.

2.66Komutanın düşmana karşı atılgan, emrindekilere karşı iyi niyetli olması gerektiğini söylerdi.

2.66

τὸν δὲ στρατηγὸν δεῖν ἔφασκε πρὸς μὲν τοὺς ἐναντίους τόλμαν, πρὸς δὲ τοὺς ὑποτεταγμένους εὔνοιαν ἔχειν.

2.67Çocukların neler öğrenmesi gerektiğini soran birine "Yetişkin olunca kullanacakları şeyleri" dedi.

2.67

ἐπιζητοῦντος δέ τινος τίνα δεῖ μανθάνειν τοὺς παῖδας, ταῦτʼ, εἶπεν, οἷς καὶ ἄνδρες γενόμενοι χρήσονται.

2.68Bir davaya bakıyordu. Davacı iyi konuşmuş, savunma yapan ise kötü konuşmuştu ve her söze "Agesilaos, kralın kanunlara yardım etmesi gerekir" diye karşılık veriyordu. "Biri evini yıkıp elbiseni alsaydı" dedi, "evi yapan ustanın ya da elbiseyi dokuyanın sana yardım etmesini mi bekleyecektin?"

2.68

δικάζοντος δέ τινα δίκην αὐτοῦ, καὶ τοῦ μὲν κατηγόρου εὖ εἰρηκότος τοῦ δὲ ἀπολογουμένου φαύλως, λέγοντος δὲ πρὸς ἕκαστα, Ἀγησίλαε, δεῖ τὸν βασιλέα τοῖς νόμοις βοηθεῖν, καὶ τὴν οἰκίαν, ἔφη, εἴ τίς σοι διέσκαπτε καὶ τὸ ἱμάτιον εἰ ἀφῃρεῖτο, προσεδέχου ἂν τὸν οἰκοδόμον ἢ τὸν τὸ ἱμάτιον ὑφάναντα ἐπικουρήσειν σοι;ν

2.69Barış yapıldıktan sonra, Lakedaimonlu Kallias'la gelen Pers Kral'dan ona konukluk ve dostluk hakkında bir mektup getirdi. Agesilaos mektubu almadı ve Kral'a şöyle iletmelerini söyledi: Şahsen kendisine mektup göndermesine gerek yoktu; Kral'ın Lakedaimon'a dost ve Yunanistan'a iyi niyetli olduğu görülürse kendisi de var gücüyle onun dostu olacaktı. "Yok, eğer tuzak kurarken yakalanırsa, ne kadar çok mektup alsam da beni dost bilmesin."

2.69

ἐπιστολῆς δὲ αὐτῷ παρὰ τοῦ Περσῶν βασιλέως κομισθείσης, τῆς εἰρήνης γενομένης, ἣν ὁ μετὰ Καλλίου τοῦ Λακεδαιμονίου Πέρσης ἤνεγκε περὶ ξενίας καὶ φιλίας, οὐκ ἔλαβεν εἰπὼν ἀπαγγεῖλαι βασιλεῖ ὡς ἰδίᾳ μὲν πρὸς αὐτὸν οὐδὲν δέοι ἐπιστολὰς πέμπειν ἢν δὲ φίλος τῇ Λακεδαίμονι καὶ τῇ Ἑλλάδι εὔνους ὢν φαίνηται, ὅτι καὶ αὐτὸς φίλος αὐτῷ κατὰ κράτος ἔσοιτο· ἐάν μέντοι ἐπιβουλεύων ἁλίσκηται, μηδʼ ἂν πάνυ πολλὰς δέχωμαι ἐπιστολάς, πιστευέτω φίλον με ἕξειν.

2.70Çocuklarını son derece sever, küçüklerle oynarken evde bir kamışa ata biner gibi binermiş. Dostlarından biri onu bu hâlde görünce kendisi de çocuk sahibi olana dek kimseye söylememesini rica etmiş.

2.70

Φιλοτεκνότατος δʼ ὢν διαφερόντως, λέγεται ὅτι μικροῖς τοῖς παιδίοις κάλαμον περιβεβηκὼς ὥσπερ ἵππον οἴκοι συνέπαιζεν ὀφθεὶς δὲ ὑπό τινος τῶν φίλων παρεκάλει μηδενὶ φράζειν, πρὶν ἂν καὶ αὐτὸς πατὴρ παίδων γένηται.

2.71Thebailılarla sürekli savaşıyordu ve bir çarpışmada yaralanmıştı. Söylendiğine göre Antalkidas ona şöyle demişti: "Thebailılardan ders ücretini güzel alıyorsun; ne isteyen ne bilen adamlara savaşmayı öğrettin." Gerçekten de Thebailıların, Lakedaimonluların onlara yaptığı sık seferler sayesinde hiç olmadıkları kadar savaşçı oldukları söylenir. Bu yüzden eski Lykurgos da Rhetra denen kanunlarında aynı insanlara sık sık sefer yapmayı yasaklamıştı; savaşmayı öğrenmesinler diye.

2.71

συνεχῶς δὲ αὐτοῦ τοῖς Θηβαίοις πολεμοῦντος καὶ τρωθέντος ἐν τῇ μάχῃ, φασὶ τὸν Ἀνταλκίδαν εἰπεῖν, καλὰ τὰ διδασκάλια παρὰ Θηβαίων ἀπολαμβάνεις, μὴ βουλομένους αὐτοὺς μηδʼ ἐπισταμένους μάχεσθαι διδάξας. τῷ γὰρ ὄντι Θηβαίους αὐτοὺς ἑαυτῶν πολεμικωτάτους τότε φασὶ γενέσθαι ταῖς πολλαῖς στρατείαις τῶν Λακεδαιμονίων ἐπʼ αὐτούς. διὸ καὶ Λυκοῦργος ὁ παλαιὸς ἐν ταῖς καλουμέναις Ῥήτραις ἀπεῖπε πολλάκις ἐπὶ τοὺς αὐτοὺς στρατεύειν, ὅπως πολεμεῖν μὴ μανθάνωσιν.

2.72Müttefiklerin sürekli seferlerden şikâyet ettiğini, kendileri çok olduğu hâlde az sayıda Lakedaimonlunun peşinden gittiklerini söylediklerini duydu. Onların çokluğunun ne olduğunu göstermek istedi. Bütün müttefiklerin karışık olarak oturmasını, Lakedaimonluların ise ayrı oturmasını buyurdu. Sonra tellala önce çömlekçilerin ayağa kalkmasını, onlar kalkınca ikinci olarak demircilerin, ardından marangozların, duvarcıların ve diğer zanaat erbabının sırayla kalkmasını bağırttı. Müttefiklerin hemen hepsi ayağa kalktı, Lakedaimonlulardan ise hiç kimse kalkmadı; çünkü onlara zanaat yapmak ya da öğrenmek yasaktı. Bunun üzerine Agesilaos güldü: "Görüyor musunuz, erkekler" dedi, "biz sizden ne kadar çok asker gönderiyoruz!"

2.72

ἐπεὶ δὲ ἤκουσέ ποτε δυσχερᾶναι τοὺς συμμάχους διὰ τὰς συνεχεῖς στρατείας, ὀλίγοις οὖσι τοῖς Λακεδαιμονίοις πολλοὺς ἀκολουθοῦντας, ἐλέγξαι βουλόμενος αὐτῶν τὸ πλῆθος ἐκέλευσεν ἅπαντας τοὺς συμμάχους καθίσαι μετʼ ἀλλήλων ἀναμεμιγμένους, ἰδίᾳ δὲ τοὺς Λακεδαιμονίους ἐφʼ ἑαυτῶν· εἶτα ἐκήρυττε τοὺς κεραμεῖς ἀνίστασθαι πρώτους, ὡς δὲ ἀνέστησαν οὗτοι, δευτέρους ἐκήρυττε τοὺς χαλκεῖς, εἶτα τέκτονας ἐφεξῆς καὶ οἰκοδόμους, καὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ἑκάστην. πάντες οὖν ὀλίγου δεῖν ἀνέστησαν οἱ σύμμαχοι, τῶν δὲ Λακεδαιμονίων οὐδείς· ἀπείρητο γὰρ αὐτοῖς τέχνην ἐργάζεσθαι ἢ μανθάνειν βάναυσον. οὕτω δὴ γελάσας ὁ Ἀγησίλαος, ὁρᾶτε, εἶπεν, ὦ ἄνδρες, ὅσῳ πλείονας ὑμῶν στρατιώτας ἐκπέμπομεν ἡμεῖς;ν

2.73Leuktra savaşında Lakedaimonlulardan çoğu kaçmıştı ve kanun gereği vatandaşlık haklarını yitirmeleri gerekiyordu. Ephorlar şehrin erkeksiz kaldığını ve askere muhtaç olduğunu görerek hem bu cezayı kaldırmak hem de kanunları korumak istediler. Bunun üzerine Agesilaos'u kanun koyucu seçtiler. O da halkın önüne çıkıp dedi ki: "Başka kanunlar koyacak değilim; var olanlara da ne bir şey ekler ne çıkarır ne de değiştiririm. Şu an var olan kanunlarımızın yarından itibaren yürürlüğe girmesi doğru olur."

2.73

ἐν δὲ τῇ περὶ Λεῦκτρα μάχῃ, πολλῶν Λακεδαιμονίων φυγόντων καὶ τούτων ταῖς ἐκ τοῦ νόμου ἀτιμίαις ὑπευθύνων ὄντων, οἱ ἔφοροι ἔρημον ἀνδρῶν τὴν πόλιν ὁρῶντες δεομένην στρατιωτῶν ἐβούλοντο τὴν ἀτιμίαν λῦσαι καὶ τοὺς νόμους τηρεῖν. αἱροῦνται οὖν νομοθέτην τὸν Ἀγησίλαον ὁ δὲ προελθὼν εἰς τὸ δημόσιον, νομοθέτης μὲν οὐκ ἂν γενοίμην ἑτέρων νόμων, εἶπε, τοῖς γὰρ οὖσιν οὔτʼ ἂν προσθείην τι οὔτʼ ἂν ἀφέλοιμι οὔτε μεταποιήσαιμι τοὺς δὲ ὄντας ἡμῖν νόμους κυρίους εἶναι καλῶς ἔχον ἐστὶν ἀπὸ τῆς αὔριον.

2.74Epameinondas öyle bir sel ve dalga gibi üzerlerine geldi ve Thebailılar ve müttefikleri zaferleriyle övünüyordu; yine de şehirde pek az kişi kalmışken Agesilaos onu şehirden uzak tuttu ve geri dönmeye zorladı.

2.74

τὸν δʼ Ἐπαμεινώνδαν ἐπελθόντα μετὰ τοσούτου ῥεύματος καὶ κλύδωνος, τῶν Θηβαίων καὶ συμμάχων μεγαλαυχουμένων ἐπὶ τῇ νίκῃ, ὅμως εἶρξε τῆς πόλεως καὶ ἀναστρέψαι ἐποίησεν, ὀλίγων ὄντων τῶν ἐν τῇ πόλει.

2.75Mantineia savaşında Lakedaimonlulara, ötekileri bırakıp yalnız Epameinondas'la savaşmalarını öğütledi. Yalnız aklı başında olanların cesur olduğunu, yalnız onların zafere sebep olduğunu söylüyordu; onu öldürürlerse ötekileri kolayca boyunduruk altına alabileceklerdi, çünkü onlar akılsız ve değersizdi. Dediği gibi de oldu. Zafer Epameinondas'ın yanındaydı ve düşman kaçıyordu; fakat o dönüp adamlarına seslenirken bir Lakedaimonlu ölümcül bir darbe indirdi. O yere düşünce Agesilaos'un adamları kaçıştan geri dönüp zaferi eşitlediler. Thebailılar çok daha kötü, Lakedaimonlular çok daha iyi göründü.

2.75

ἐν δὲ τῇ περὶ Μαντίνειαν μάχῃ παρεκελεύσατο τοῖς Λακεδαιμονίοις τοὺς ἄλλους ἐάσαντας πάντας Ἐπαμεινώνδᾳ μάχεσθαι, μόνους λέγων τοὺς ἔμφρονας ἀνδρείους εἶναι καὶ μόνους νίκης αἰτίους ὑπάρχειν εἰ οὖν τοῦτον ἀνέλοιεν, ῥᾷστα τοὺς ἄλλους ὑποχειρίους ποιήσειν ἄφρονας γὰρ εἶναι καὶ οὐδενὸς ἀξίους. ὃ καὶ συνέβη τῆς γὰρ νίκης σὺν Ἐπαμεινώνδᾳ οὔσης καὶ φυγῆς γενομένης, ἐπιστραφέντα αὐτὸν καὶ ἀνακαλούμενον τοὺς ἰδίους τῶν Λακεδαιμονίων τις καιρίως ἐπάταξε, καὶ πεσόντος ἀναστρέψαντες ἀπὸ τῆς φυγῆς οἱ σὺν Ἀγησιλάῳ ἐφάμιλλον τὴν νίκην ἐποίησαν, παρὰ πολὺ μὲν τῶν Θηβαίων χειρόνων, παρὰ πολὺ δὲ τῶν Λακεδαιμονίων ἀμεινόνων φανέντων.

2.76Sparta'nın savaş ve paralı asker beslemek için paraya ihtiyacı olduğundan, Agesilaos Mısır kralının çağrısı üzerine ücret karşılığı Mısır'a gitti. Giyimi sade olduğu için yerliler onu küçümsedi; çünkü krallar hakkında yanlış bir kanaatleri vardı ve Sparta kralını Pers kralı gibi süslü püslü görmeyi bekliyorlardı. Fakat çok geçmeden büyüklüğün ve değerin akılla ve cesaretle kazanılması gerektiğini onlara gösterdi.

2.76

χρημάτων δὲ δεομένης τῆς Σπάρτης πρὸς πόλεμον καὶ ξενοτροφούσης, ἐπορεύθη ὁ Ἀγησίλαος εἰς Αἴγυπτον μεταπεμφθεὶς ὑπὸ τοῦ βασιλέως Αἰγυπτίων ἐπὶ μισθῷ διὰ δὲ τὸ λιτὸν τῆς ἐσθῆτος εἰς καταφρόνησιν ἦλθε τοῖς ἐγχωρίοις· προσεδόκων γὰρ τὸν Σπάρτης βασιλέα καθάπερ τὸν Περσῶν κεκοσμημένον ὄψεσθαι διαπρεπῶς τὸ σῶμα, φαύλην ἔχοντες περὶ βασιλέων δόξαν. ἔδειξε γοῦν αὐτοῖς μεταξύ, ὡς τὸ μεγαλεῖον καὶ ἀξιόλογον νοήσει καὶ ἀνδρείᾳ κτᾶσθαι προσήκει.

2.77Yanında savaşacak adamların, düşman iki yüz bin kişi olduğu, kendi adamları ise az olduğu için yaklaşan tehlikeden korktuğunu görünce savaştan önce kimseye sezdirmeden bir önlem aldı. Sol avucuna tersten "zafer" diye yazdı. Kâhinin elinden ciğeri alıp bu yazılı avucunun üstüne koydu ve bir süre tutarak kuşkulanıyor, kararsız kalıyormuş gibi yaptı; bu arada harfler ciğere çıktı. Sonra yanında savaşacak olanlara gösterip tanrıların bu yazıyla zaferi müjdelediğini söyledi. Onlar da kazanacaklarına dair kesin bir işaretleri olduğuna inandılar ve savaşa yürekle girdiler.

2.77

ἐπεὶ δὲ τοὺς παρʼ αὐτῷ παραστήσεσθαι μέλλοντας ἑώρα δεδιότας τὸν ἐπιόντα κίνδυνον διὰ τὸ τῶν πολεμίων πλῆθος εἴκοσι γὰρ ἦσαν μυριάδες καὶ τὴν τῶν περὶ αὑτὸν ὀλιγότητα, πρὸ τῆς παρα τάξεως ἔγνω προμηθήσεσθαι ἀσυνειδήτως τοῖς ἄλλοις· καὶ ἐπὶ τὴν ἀριστερὰν ὑπεστραμμένην τῇ χειρὶ νίκην προσέγραψε. καὶ λαβὼν παρὰ τοῦ μάντεως τὸ ἧπαρ ἐπέθηκε μὲν ἐπὶ τὴν ὑπογεγραμμένην χεῖρα· κρατῶν δὲ ἐφʼ ἱκανὸν χρόνον ὑπέφαινε δισταγμὸν καὶ προσποίησιν εἶχεν ἀποροῦντος, μέχρι τῷ ἥπατι συναναληφθέντες ἐτυπώθησαν οἱ τῶν γραμμάτων χαρακτῆρες. καὶ τότε τοῖς συναγωνίζεσθαι μέλλουσιν ἐπεδείκνυε, φάμενος τοὺς θεοὺς διὰ τῶν γεγραμμένων ἐκφῆναι νίκην. ἀσφαλὲς οὖν τεκμήριον δόξαντες ἔχειν τοῦ κρατῆσαι ἐθάρρησαν πρὸς τὴν μάχην.

2.78Düşman, sayıca çok olduğu için onun ordugâhının çevresine hendek kazıyordu. Birlikte savaştığı Nektanabis hemen çıkıp saldırmasını isteyince, düşman kendisiyle eşit olmak istiyorsa bunu engellemeyeceğini söyledi. Hendeğin birleşmesine az bir yer kaldığında ordusunu tam bu boşlukta dizip eşit sayıda düşmanla çarpıştı; onları bozguna uğrattı, yanındaki az sayıda askerle büyük bir kıyım yaptı ve şehrine çok para gönderdi.

2.78

περιταφρευόντων δὲ τῶν πολεμίων τὸ στρατόπεδον αὐτοῦ διὰ τὸ πλῆθος, καὶ Νεκτανάβιος, ᾧ συνεμάχει, ἀξιοῦντος ἐπεξιέναι καὶ διαμάχεσθαι, οὐκ ἔφη διακωλύσειν τοὺς πολεμίους ἴσους αὐτοῖς γενέσθαι βουλομένους. ἔτι δὲ μικρὸν ἀπολιπούσης τῆς τάφρου συνάψαι, κατὰ τοῦτο παρατάξας τὸ διαλεῖπον καὶ πρὸς ἴσους ἴσοις ἀγωνισάμενος τροπὴν ἐποιήσατο καὶ πολὺν φόνον τῶν πολεμίων ὀλίγοις τοῖς περὶ αὑτὸν στρατιώταις καὶ χρήματα πολλὰ τῇ πόλει διεπέμψατο.

2.79Mısır'dan dönüş yolunda ölürken yanındakilere bedeninin ne heykelini ne resmini ne de başka bir tasvirini yaptırmalarını buyurdu: "Güzel bir iş yaptıysam anıtım o olur; yapmadıysam dünyanın bütün heykelleri de işe yaramaz, onlar bayağı ve değersiz insanların işidir."

2.79

κατὰ δὲ τὸν Αἰγύπτου ἀπόπλουν ἀποθνῄσκων ἐνετείλατο τοῖς περὶ αὑτὸν μήτε πλαστὰν μήτε γραπτὰν μήτε μιμηλὰν τοῦ σώματος εἰκόνα ποιήσασθαι, εἰ γάρ τι καλὸν ἔργον πεποίηκα, τοῦτό μου μνημεῖον ἔσται· εἰ δὲ μή, οὐδʼ οἱ πάντες ἀνδριάντες, βαναύσων καὶ οὐδενὸς ἀξίων ἔργα ὄντες. # Bölüm 3 ### Ἁγησιπολίδος τοῦ Κλεομβποτου.

3.1Agesipolis, Kleombrotos'un oğlu

Kleombrotos'un oğlu Agesipolis, Philippos'un Olynthos'u birkaç günde yerle bir ettiğini söyleyen birine "Tanrılar adına" dedi, "onun gibi bir şehri bunun kat kat fazla zamanda bile yapamaz."

3.1

Ἀγησίπολις ὁ Κλεομβρότου, εἰπόντος τινὸς ὅτι Φίλιππος ἐν ὀλίγαις ἡμέραις Ὄλυνθον κατέσκαψε, μὰ τοὺς θεούς, εἶπεν, ἄλλην τοιαύτην ἐν πολλαπλασίονι χρόνῳ οὐκ οἰκοδομήσει.

3.2Başka biri, kral olduğu hâlde yetişkin erkeklerle birlikte rehine olduğunu, onların çocuklarının ve karılarının rehine olmadığını söyleyince "Doğru" dedi, "kendi hatalarımızın yükünü kendimizin taşıması gerekir."

3.2

ἄλλου δὲ εἰπόντος ὅτι μετὰ τῶν ἀκμαζόντων βασιλεύων ὡμήρευσε καὶ οὐχ οἱ παῖδες οὐδʼ αἱ γυναῖκες αὐτῶν, δικαίως, εἶπεν, αὐτοὺς γὰρ ἡμᾶς καλῶς ἔχον ἐστὶ τὰς αὑτῶν ἁμαρτίας φέρειν.

3.3Evinden birkaç köpek yavrusu getirtmek isteyince biri, oradan köpek çıkarılmasının yasak olduğunu söyledi. "Eskiden erkeklerin de çıkarılması yasaktı" dedi, "ama şimdi oldu."

3.3

βουλομένου δʼ αὐτοῦ σκύλακας οἴκοθεν μεταπέμψασθαι, ὥς τις εἶπεν, οὐκ ἔστιν ἐξαγωγὴ παρʼ αὐτῶν, οὐδὲ γὰρ ἀνδρῶν, ἔφη, πρόσθεν, ἀλλὰ νῦν ἐγένετο. # Bölüm 4 ### Αγησιποαίδος τοῦ Παυσανίου

4.1Agesipolis, Pausanias'ın oğlu

Pausanias'ın oğlu Agesipolis'e Atinalılar, aralarındaki anlaşmazlıkta Megaralıları hakem göstermek istediklerinde şöyle dedi: "Atinalılar, Yunanların önderliğini yapmış olanların adaleti Megaralılardan daha az bilmesi ne ayıp."

4.1

Ἀγησίπολις ὁ Παυσανίου, Ἀθηναίων πρὸς αὐτὸν περὶ ὧν εἶχον πρὸς ἀλλήλους ἐγκλημάτων τὴν τῶν Μεγαρέων πόλιν ἔκκλητον λαμβανόντων, αἰσχρόν, ʼ ἔφη, ὦ Ἀθηναῖοι, τοὺς ἀφηγησαμένους τῶν Ἑλλήνων ἧττον εἰδέναι Μεγαρέων τὸ δίκαιον. # Bölüm 5 ### Ἀγίδος τοῦ Ἀρχιδάμου

5.1Agis, Arkhidamos'un oğlu

Arkhidamos'un oğlu Agis'e bir keresinde ephorlar "Gençleri al, şu adamın vatanına yürü; akropole seni bizzat o götürecek" dediler. O da "Ephorlar" dedi, "kendi vatanına ihanet eden birine bunca genci emanet etmek nasıl doğru olur?"

5.1

Ἆγις ὁ Ἀρχιδάμου, τῶν ἐφόρων ποτὲ εἰπόντων, βάδιζε τοὺς ἡβῶντας ἔχων ἐπὶ τὴν τούτου πατρίδα· ἡγήσεται δέ σοι αὐτὸς οὗτος ἐπὶ τὴν ἀκρόπολιν, καὶ πῶς, εἶπε, καλῶς ἔχον ἐστίν, ὦ ἔφοροι, τοσούτους νέους πιστεύειν τῷ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα προδιδόντι;ν

5.2Sparta'da en çok hangi bilginin öğrenildiğini sorduklarında "Yönetmeyi ve yönetilmeyi bilmek" dedi.

5.2

ἐρωτηθεὶς δὲ τί μάλιστα μάθημα ἐν Σπάρτῃ ἀσκεῖται, τὸ γιγνώσκειν, εἶπεν, ἄρχειν τε καὶ ἄρχεσθαι.

5.3Lakedaimonluların düşmanın kaç kişi olduğunu değil, nerede olduğunu sorduğunu söylerdi.

5.3

οὐκ ἔφη δὲ τοὺς Λακεδαιμονίους ἐρωτᾶν πόσοι εἰσὶν οἱ πολέμιοι, ἀλλὰ ποῦ εἰσίν.

5.4Mantineia'da, düşman daha kalabalık olduğu için çarpışmasına engel olmak isteyince "Çok insanı yönetmek isteyen, çok insanla savaşmak zorundadır" dedi.

5.4

ἐν δὲ Μαντινείᾳ κωλυόμενος διαμάχεσθαι τοῖς πολεμίοις πλείοσιν οὖσιν, εἶπεν, ἀνάγκη πολλοῖς μάχεσθαι τὸν ἄρχειν πολλῶν βουλόμενον.

5.5Lakedaimonluların sayısını soran birine "Kötüleri uzak tutmaya yetecek kadar" dedi.

5.5

πυνθανομένου δέ τινος πόσοι εἰσὶν οἱ Λακεδαιμόνιοι, ὅσοι ἱκανοί, εἶπε, τοὺς κακοὺς ἀπερύκειν ἐν.

5.6Korinthos surlarının yanından geçerken yüksek, sağlam ve uzun uzun uzandıklarını görünce "Burada oturan kadınlar kim?" dedi.

5.6

διερχόμενος δὲ τὰ τῶν Κορινθίων τείχη καὶ θεασάμενος ὑψηλά τε καὶ ὀχυρὰ ἐπὶ πολὺ τε παρατείνοντα, τίνες, εἶπεν, αἱ τὸν τόπον κατοικοῦσαι γυναῖκες;ν

5.7Bir sofist, her şeyin en güçlüsünün logos olduğunu söyleyince "O hâlde sustuğunda hiçbir değerin kalmıyor" dedi.

5.7

σοφιστοῦ δέ τινος εἰπόντος, πάντων λόγος ἐστὶ κράτιστον, οὐκοῦν, ἔφη, σὺ ἐὰν σιωπᾷς οὐδενὸς ἄξιος εἶ.

5.8Argoslular yenilgiden sonra daha cesurca karşısına çıkınca müttefiklerinin telaşlandığını görüp "Yüreğiniz sağlam olsun" dedi, "Yenen biz bile ürküyorsak, bizden yenilenlerin ne hâlde olduğunu sanırsınız?"

5.8

ὡς δὲ Ἀργεῖοι μετὰ τὴν ἧτταν ἀπήντων αὐτῷ πάλιν θρασύτερον, ταραττομένους ὁρῶν τοὺς συμμάχους, θαρρεῖτε, εἶπεν, ὦ ἄνδρες· ὅπου γὰρ ἡμεῖς οἱ νικῶντες ὀρρωδοῦμεν, τί δοκεῖτε ποιεῖν τοὺς ὑφʼ ἡμῶν νενικημένους;

5.9Abdera elçisi uzun bir konuşma yaptıktan sonra vatandaşlarına ne bildireceğini sorunca "Senin konuşmak istediğin bütün süre boyunca benim susup dinlediğimi" dedi.

5.9

πρὸς δὲ τὸν ἐκ τῶν Ἀβδήρων πρεσβευτήν, ὅτε κατεπαύσατο πολλὰ εἰπών, ἐρωτῶντα τ ί τοῖς πολίταις ἀπαγγείλῃ, ὅτι, ἔφη, ὅσον σὺ χρόνον λέγειν ἔχρῃζες, τοσοῦτον ἐγὼ σιωπῶν ἤκουον.

5.10Bazıları Elislileri Olympia yarışmalarında çok adil oldukları için övünce "Beş yılda bir gün adil davranmak ne kadar büyük, ne kadar şaşılacak bir şey ki?" dedi.

5.10

ἐπαινούντων δέ τινων Ἠλείους, ὅτι δικαιότατοί εἰσι περὶ τὸν ἀγῶνα τῶν Ὀλυμπίων, καὶ τί μέγα, εἶπεν, ἢ θαυμαστὸν ποιοῦσιν, εἰ ἐν ἔτεσι πέντε μιᾷ μόνον ἡμέρᾳ δικαιοσύνῃ χρῶνται;ν

5.11Diğer kraliyet ailesinden bazılarının ona haset ettiğini söyleyenlere "O hâlde kendi kötülükleri yetmezmiş gibi benim ve dostlarımın iyilikleri de onlara acı verecek" dedi.

5.11

πρὸς δὲ τοὺς φάσκοντας ὅτι φθονοῦσί τινες αὐτῷ τῶν ἐκ τῆς ἑτέρας οἰκίας, οὐκοῦν, ἔφη, τὰ ἴδια αὐτοὺς κακὰ λυπήσει, καὶ πρὸς τούτοις τά τε ἐμὰ καὶ τὰ τῶν ἐμῶν φίλων ἀγαθά.

5.12Biri, kaçan düşmana yol vermek gerektiğini öğütleyince "Korkaklıktan kaçanlarla savaşmazsak, cesaretle yerinde duranlarla nasıl savaşırız?" dedi.

5.12

συμβουλεύοντος δέ τινος ὅτι δεῖ τοῖς φεύγουσι τῶν πολεμίων διδόναι δίοδον, καὶ πῶς, ἔφη, τοῖς διὰ δειλίαν φεύγουσι μὴ μαχόμενοι τοῖς διʼ ἀνδρείαν μένουσι μαχησόμεθα;

5.13Biri Yunanların özgürlüğü hakkında yiğitçe ama yerine getirilmesi zor bir teklif yapınca "Yabancı dostum, sözlerinin kuvvete ve paraya da ihtiyacı var" dedi.

5.13

Προφερομένου δέ τινος περὶ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίας οὐκ ἀγεννῆ μέν, δυσχερῆ δʼ ἐπιτελεσθῆναι, προσδέονταί σου, ὦ ξένε, ἔφη, οἱ λόγοι δυνάμεως καὶ χρημάτων.

5.14Biri, Philippos'un Yunanistan'ı onlara kapatacağını söyleyince "Yabancı dostum, kendi toprağımızda dolaşmak bize yeter" dedi.

5.14

λέγοντος δέ τινος ὅτι Φίλιππος αὐτοῖς ἀνεπίβατον τὴν Ἑλλάδα ποιήσει, ἱκανὴ ἡμῖν, ἔφη, ὦ ξένε, ἡ ἐν τῇ ἰδίᾳ ἀναστροφή.

5.15Perinthos'tan gelen bir elçi Lakedaimon'da uzun uzun konuştu. Konuşmasını bitirip Agis'e Perinthoslulara ne bildirmesi gerektiğini sorunca "Senin konuşmayı zor bitirdiğini, benim ise sustuğumu; başka ne olacak?" dedi.

5.15

πρεσβευτὴς ἐκ Περίνθου παραγενόμενος εἰς Λακεδαίμονα ἐμακρηγόρει· ὡς δὲ ἐπαύσατο λέγων καὶ ἠρώτα τὸν Ἆγιν τί δεῖ τοῖς Περινθίοις ἀπαγγεῖλαι, τί δʼ ἄλλο, ἔφη, ἢ ὅτι σὺ μὲν μόλις ἐπαύσω λέγων, ἐγὼ δʼ ἐσιώπων;

5.16Philippos'a elçi olarak tek başına gitti. Philippos "Bu ne? Tek başına mı geldin?" deyince "Evet, çünkü bir kişiye geldim" dedi.

5.16

πρεσβεύων δὲ μόνος ἧκε πρὸς Φίλιππον εἰπόντος δʼ ἐκείνου, τί τοῦτο; μόνος ἥκεις; ἔφη, καὶ γὰρ πρὸς ἕνα.

5.17Agis yaşlanmıştı. Eski âdetlerin çözülüp yerlerine kötülerinin sızdığını gören bir yaşlı, Sparta'da artık her şeyin altüst olduğunu söyledi. Agis şakayla karşılık verdi: "Öyleyse işler olması gerektiği gibi gidiyor. Çocukken babamdan her şeyin altüst olduğunu duyardım, o da babasından çocukken bunu duymuş. Dolayısıyla sonrakilerin öncekilerden kötü olmasına şaşmamalı, aksine bir yerde daha iyi ya da aynı kalmasına şaşmalı."

5.17

φήσαντος δέ τινος τῶν πρεσβυτέρων πρὸς αὐτὸν γηραιὸν ὄντα, ἐπειδὴ τὰ ἀρχαῖα νόμιμα ἐκλυόμενα ἑώρα ἄλλα δὲ παρεισδυόμενα μοχθηρά, διότι τὰ ἄνω κάτω ἤδη γίγνεται ἐν τῇ Σπάρτῃ, παίζων εἶπε, κατὰ λόγον οὕτω προβαίνει τὰ πράγματα, εἰ τοῦτο γίνεται· καὶ γὰρ ἐγὼ παῖς ὢν ἤκουον παρὰ τοῦ πατρός, ὅτι τὰ ἄνω κάτω γέγονε παρʼ αὐτοῖς· ἔφη δὲ καὶ τὸν πατέρα αὐτῷ παιδὶ ὄντι τοῦτο εἰρηκέναι· ὥστε οὐ χρὴ θαυμάζειν, εἰ χείρω τὰ μετὰ ταῦτα τῶν προτέρων, ἀλλʼ εἴ που βελτίω καὶ παραπλήσια γένοιτο.

5.18İnsan nasıl özgür kalabilir diye sorduklarında "Ölümü küçümseyerek" dedi.

5.18

ἐρωτηθεὶς δὲ πῶς ἄν τις ἐλεύθερος διαμένοι, θανάτου καταφρονῶν, ἔφη. # Bölüm 6 ### Ἀγιδος τοῦ Νεωτέρου

6.1Genç Agis

Genç Agis, Lakon kılıçlarının kısa olduğu için hokkabazlarca yutulduğunu söyleyen Demades'e "Yine de Lakedaimonlular düşmana kılıçlarıyla ulaşıyor" dedi.

6.1

Ἆγις ὁ νεώτερος, Δημάδου λέγοντος ὅτι τὰ Λακωνικὰ ξίφη διὰ μικρότητα καταπίνουσιν οἱ θαυματοποιοί, καὶ μήν, ἔφη, οἱ Λακεδαιμόνιοι τῶν πολεμίων τοῖς ξίφεσιν ἐφικνοῦνται.

6.2Kötü bir adam ona Spartalıların en iyisinin kim olduğunu tekrar tekrar sorunca "Sana en az benzeyen" dedi.

6.2

πρὸς δὲ ἄνθρωπον πονηρὸν ἐρωτῶντα πολλάκις τίς ἄριστος εἴη Σπαρτιάτης, εἶπεν, ὁ σοὶ ἀνομοιότατος. # Bölüm 7 ### Αγιδος τοῦ Τελευταιου

7.1Son Agis

Lakedaimonluların son kralı Agis, pusuya düşürülüp yakalanmış, ephorlar tarafından yargılanmadan ölüme mahkûm edilmişti. İp için götürülürken görevlilerden birinin ağladığını gördü: "Adamım, benim için ağlamayı bırak" dedi, "Böyle kanunsuz ve adaletsiz bir biçimde ölürken beni öldürenlerden üstünüm." Bunu söyleyip boynunu isteyerek ipe uzattı.

7.1

Ἆγις ὁ τελευταῖος τῶν Λακεδαιμονίων βασιλέων ἐξ ἐνέδρας συλληφθεὶς καὶ καταδικασθεὶς ὑπὸ τῶν ἐφόρων χωρὶς δίκης, ἀπαγόμενος ἐπὶ τὸν βρόχον ἰδών τινα τῶν ὑπηρετῶν κλαίοντα, παῦσαι, εἶπεν, ὦ ἄνθρωπε, ἐπʼ ἐμοὶ κλαίειν· καὶ γὰρ οὕτω παρανόμως καὶ ἀδίκως ἀπολλύμενος, κρείττων εἰμὶ τῶν ἀναιρούντων. καὶ ταῦτα εἰπὼν παρέδωκε τῷ βρόχῳ τὸν τράχηλον ἑκουσίως. # Bölüm 8 ### Ἀκρότατος

8.1Akrotatos

Akrotatos'un ana babası ondan kendileriyle birlikte adil olmayan bir iş yapmasını istediğinde bir süre karşı çıktı. Israr edince dedi ki: "Yanınızda olduğum sürece adalet nedir bilmiyordum. Ama beni vatana ve onun kanunlarına teslim ettiniz, adaleti ve yiğitliği elinizden geldiğince öğrettiniz; artık sizden çok bunlara uymaya çalışacağım. Benim en doğru olanı yapmamı istiyorsunuz; en doğru olan da hem sıradan insan hem de hele yönetici için adil olandır. Dolayısıyla sizin istediğinizi yapacağım; söylediğinizi ise reddedeceğim."

8.1

Ἀκρότατος, ἐπεὶ οἱ γονεῖς αὐτὸν ἄδικόν τι συμπρᾶξαι αὐτοῖς ἠξίουν; μέχρι τινὸς ἀντέλεγεν· ὡς δὲ ἐνέκειντο, εἶπεν, ἕως μὲν παρʼ ὑμῖν ἦν, οὐκ ἠπιστάμην δικαιοσύνης οὐδεμίαν ἔννοιαν· ἐπεὶ δὲ με τῇ πατρίδι παρέδοτε καὶ τοῖς ταύτης νόμοις, ἔτι δὲ δικαιοσύνῃ καὶ καλοκαγαθίᾳ ἐπαιδεύσατε ὡς ἐδύνασθε, τούτοις πειράσομαι μᾶλλον ἢ ὑμῖν ἕπεσθαι· καὶ ἐπεὶ θέλετε μʼ ἄριστα πράττειν, ἄριστα δὲ τὰ δίκαιά ἐστι καὶ ἰδιώτῃ καὶ πολὺ μᾶλλον ἄρχοντι, πράξω ἃ θέλετε· ἃ δὲ λέγετε παραιτήσομαι. # Bölüm 9 ### Ἀλκαμενους τοῦ Τηλέκλου

9.1Alkamenes, Teleklos'un oğlu

Teleklos'un oğlu Alkamenes, krallığı en iyi nasıl korunabilir diye soran birine "Kazancı öne almazsa" dedi.

9.1

Ἀλκαμένης ὁ Τηλέκλου, πυθομένου τινὸς πῶς ἄν τις ἄριστα βασιλείαν διατηροίη, εἰ περὶ πλείονος, ἔφη, τὸ κέρδος μὴ ποιοῖτο.

9.2Başka biri neden Messenelilerden hediye almadığını sorunca "Çünkü alırsam kanunlarla barış içinde olamam" dedi.

9.2

ἑτέρου δὲ ἐπιζητοῦντος διὰ τί παρὰ Μεσσηνίων δῶρα οὐκ ἐδέξατο, ὅτι λαβόντος μου, ἔφη, πρὸς τοὺς νόμους εἰρήνην ἄγειν ἀδύνατον.

9.3Biri, yeterince mal varlığı olduğu hâlde kıt kanaat yaşadığını söyleyince "Çok şeyi olanın arzusuyla değil, aklıyla yaşaması güzeldir" dedi.

9.3

λέγοντος δέ τινος ὅτι συνεσταλμένως ζῇ ἱκανὴν οὐσίαν κεκτημένος, καλὸν γάρ, ἔφη, πολλὰ κεκτημένον ζῆν κατὰ λογισμὸν καὶ μὴ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν. # Bölüm 10 ### ἀναξανδριδου

10.1Anaksandridas

Leon'un oğlu Anaksandridas, şehirden sürgün edildiği için üzülen birine "Dostum, şehirden sürülmekten değil, adaletten sürülmekten kork" dedi.

10.1

Ἀναξανδρίδας ὁ Λέοντος πρὸς τὸν δυσφοροῦντα διὰ τὴν ἐκ τῆς πόλεως αὐτῷ γενομένην φυγήν, ὦ λῷστε, ἔφη, μὴ τὴν πόλιν φεύγων ὀρρώδει, ἀλλὰ τὴν δικαιοσύνην.

10.2Ephorlara gereken şeyleri söyleyip gereğinden fazla konuşan birine "Yabancı dostum, gerekeni gereksiz yere kullanıyorsun" dedi.

10.2

τῷ δὲ τοῖς ἐφόροις τὰ δέοντα μὲν λέγοντι πλείω δὲ τῶν ἱκανῶν, ὦ ξένε, ἔφη, οὐκ ἐν δέοντι τῷ δέοντι χρῇ.

10.3Tarlaları neden Helotlara bırakıp kendilerinin ilgilenmediğini soran birine "Çünkü biz tarlaları onlarla ilgilenerek değil, kendimizle ilgilenerek kazandık" dedi.

10.3

πυνθανομένου δέ τινος διὰ τί τοῖς εἵλωσι τοὺς ἀγροὺς ἐγχειρίζουσι καὶ οὐκ αὐτοὶ ἐπιμελοῦνται, ὅτι, ἔφη, οὐ τούτων ἐπιμελούμενοι, ἀλλʼ αὑτῶν, αὐτοὺς ἐκτησάμεθα.

10.4Başka biri, ünün zararlı olduğunu, ondan kurtulanın mesut olacağını söyleyince "O zaman senin sözüne göre adil olmayan işler yapanlar mesut sayılır" dedi, "Çünkü tapınak soyan ya da haksızlık eden biri ününü nasıl düşünür?"

10.4

ἑτέρου δέ τινος λέγοντος, ὅτι βλάπτουσιν αἱ δόξαι καὶ ὅτι τούτων ὁ ἀπαλλαγεὶς εὐδαιμονήσει, οὐκοῦν οἱ τὰ ἄδικα ποιοῦντες, ἔφη, κατὰ τὸν σὸν λόγον εὐδαίμονες ἂν εἶεν· πῶς γὰρ ἄν τις ἱεροσυλῶν ἢ ἀδικῶν δόξης ἐπιμελοῖτο;ν

10.5Başka biri, savaşta Spartalıların neden tehlikeye bu kadar cesurca atıldığını sorunca "Çünkü biz, başkaları gibi hayatımız için korkmayı değil, hayatımız için utanmayı öğreniriz" dedi.

10.5

ἄλλου δὲ ἐρωτῶντος διὰ τί ἐν τοῖς πολέμοις Σπαρτιᾶται θαρσαλέως κινδυνεύουσιν, ὅτι, ἔφη, αἰδεῖσθαι περὶ βίου μελετῶμεν, οὐχ ὥσπερ οἱ ἄλλοι φοβεῖσθαι.

10.6Biri ona Yaşlılar Meclisi'nin ölüm davalarını neden günlerce gördüğünü, sanık beraat etse bile neden hâlâ yargılanabilir kaldığını sordu. "Günlerce görürler" dedi, "çünkü ölüm cezasında yanılan bir daha kararını değiştiremez. Kanun gereği yargılanabilir kalması da gerekir, çünkü bu kanun sayesinde daha iyi bir karar da verilebilir."

10.6

ἐρωτῶντος δέ τινος αὐτὸν διὰ τί τὰς περὶ θανάτου δίκας πλείοσιν ἡμέραις οἱ γέροντες κρίνουσιν, κἂν ἀποφύγῃ τις, ἔτι οὐδὲν ἧττόν ἐστιν ὑπόδικος, πολλαῖς μέν, ἔφη, ἡμέραις κρίνουσιν, ὅτι περὶ θανάτου τοῖς διαμαρτάνουσιν οὐκ ἔστι μεταβουλεύσασθαι· νόμῳ δὲ ὑπόδικον δεήσει εἶναι, ὅτι κατὰ τοῦτον τὸν νόμον ἂν εἴη καὶ τὸ κρείττονα βουλεύς ασθαι. # Bölüm 11 ### Αναξάνδρου τοῦ Εὐρυκράτεος

11.1Anaksandros, Eurykrates'in oğlu

Eurykrates'in oğlu Anaksandros, neden devlet hazinesine para toplamadıklarını soran birine "Onların bekçisi olanlar bozulmasın diye" dedi.

11.1

Ἀνάξανδρος ὁ Εὐρυκράτεος, πυνθανομένου τινὸς διὰ τί χρήματα οὐ συνάγουσιν εἰς τὸ δημόσιον, ὅπως, ἔφη, μὴ οἱ φύλακες αὐτῶν γιγνόμενοι διαφθείρωνται. # Bölüm 12 ### Ἀναξίλα αναξιλα Wyttenbach: αναξιλου.

12.1Anaksilas

Anaksilas, krallar tarafından atandıkları hâlde ephorların krallar geçerken neden ayağa kalkmadığına şaşan birine "Ephor olmalarının sebebi neyse o yüzden" dedi.

12.1

Ἀναξίλας πρὸς τὸν θαυμάζοντα διὰ τί οἱ ἔφοροι τοῖς βασιλεῦσιν οὐχ ὑπεξανίστανται, καὶ ταῦτα ὑπὸ τῶν βασιλέων καθισταμένοι, διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν, ἔφη, δι’ ἣν καὶ ἐφορεύουσιν. # Bölüm 13 ### Ανδροκλειδου

13.1Androkleidas

Lakon Androkleidas bacağı sakat olduğu hâlde savaşanların arasına yazıldı. Bazıları sakat olduğu için engel olmaya kalkınca "Düşmana kaçarak değil, yerinde durarak karşı konur" dedi.

13.1

Ἀνδροκλείδας ὁ Λάκων πηρωθεὶς τὸ σκέλος κατέταξεν αὑτὸν εἰς τοὺς πολεμιστάς· ὡς δʼ ἐνίσταντό τινες διακωλύοντες ὅτι ἐπεπήρωτο, ἀλλʼ οὐ φεύγοντα, εἶπε, μένοντα δὲ δεῖ τοῖς ἀντιτεταγμένοις μάχεσθαι.ʼ ʼ # Bölüm 14 ### Ἀνταλκίδου

14.1Antalkidas

Antalkidas Samothrake'de gizemlere girerken rahip ona hayatında yaptığı en korkunç şeyi sordu. "Öyle bir şey yaptıysam tanrıların kendisi bilir" dedi.

14.1

Ἀνταλκίδας ἐν Σαμοθρᾴκῃ μυούμενος, ἐρωτηθεὶς ὑπὸ τοῦ ἱερέως τί δεινότερον δέδρακεν ἐν τῷ βίῳ, εἴ τί μοι πέπρακται τοιοῦτον, εἴσονται, εἶπεν, αὐτοὶ οἱ θεοί.

14.2Lakedaimonlulara cahil diyen bir Atinalıya "Doğru, sizden hiçbir kötülük öğrenmeyen tek halk biziz" dedi.

14.2

πρὸς δὲ τὸν ἀμαθεῖς καλοῦντα τοὺς Λακεδαιμονίους Ἀθηναῖον, μόνοι γοῦν, εἶπεν, ἡμεῖς οὐδὲν μεμαθήκαμεν παρʼ ὑμῶν κακόν.

14.3Başka bir Atinalı "Biz sizi çok kez Kephisos'tan kovaladık" deyince "Biz ise sizi hiç Eurotas'tan kovalamadık" dedi.

14.3

ἑτέρου δʼ Ἀθηναίου πρὸς αὐτὸν εἰπόντος, ἀλλὰ μὴν ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ Κηφισοῦ πολλάκις ὑμᾶς ἐδιώξαμεν, ἡμεῖς δέ, ἔφη, οὐδέποτε ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ Εὐρώτα.

14.4İnsanlara en çok nasıl sevimli görünülür diye sorduklarında "Onlarla en tatlı biçimde konuşup en faydalı biçimde davranarak" dedi.

14.4

ἐρωτηθεὶς δὲ πῶς ἄν τις μάλιστα ἀρέσκοι τοῖς ἀνθρώποις, εἰ ἥδιστα μέν, ἔφη, αὐτοῖς διαλέγοιτο, ὠφελιμώτατα δὲ προσφέροιτο.

14.5Bir sofist Herakles'e methiye okuyacağını söyleyince "Kim yeriyor ki onu?" dedi.

14.5

σοφιστοῦ δὲ μέλλοντος ἀναγινώσκειν ἐγκώμιον Ἡρακλέους, τίς γὰρ αὐτόν, ἔφη, ψέγει;ν

14.6Thebailılarla çarpışırken yaralanan Agesilaos'a "Ders ücretini aldın" dedi, "ne isteyen ne bilen adamlara savaşmayı öğrettin." Çünkü Thebailıların, Agesilaos'un üzerlerine yaptığı sürekli seferler sayesinde savaşçı olduğu düşünülürdü.

14.6

πρὸς Ἀγησίλαον πληγέντα ἐν μάχῃ ὑπὸ Θηβαίων, ἀπέχεις, εἶπε, τὰ διδασκάλια, μὴ βουλομένους αὐτοὺς μηδʼ ἐπισταμένους μάχεσθαι διδάξας. ἐδόκουν γὰρ ταῖς συνεχέσιν ἐπʼ αὐτοὺς τοῦ Ἀγησιλάου στρατείαις μάχιμοι γεγονέναι.

14.7Sparta'nın surlarının gençler, sınırlarının ise mızrak uçları olduğunu söylerdi.

14.7

τείχη δὲ ἔλεγεν εἶναι τῆς Σπάρτης τοὺς νέους, ὅρια δὲ τὰς ἐπιδορατίδας.

14.8Lakedaimonluların savaşta neden kısa kılıç kullandığını soran birine "Çünkü düşmanla yakından dövüşüyoruz" dedi.

14.8

πρὸς δὲ τὸν ἐπιζητοῦντα διὰ τί ἐγχειριδίοις βραχέσι κατὰ πόλεμον χρῶνται Λακεδαιμόνιοι, διότι, εἶπε, πλησίον τοῖς πολεμίοις μαχόμεθα. # Bölüm 15 ### Αντιοχου

15.1Antiokhos

Antiokhos ephorken, Philippos'un Messenelilere toprak verdiğini duyunca, o toprak uğruna savaşıp üstün gelebilmeleri için onlara kuvvet de verip vermediğini sordu.

15.1

Ἀντίοχος ἐφορεύων ὡς ἤκουσεν ὅτι Μεσσηνίοις Φίλιππος τὴν χώραν ἔδωκεν, ἠρώτησεν εἰ καὶ δύναμιν αὐτοῖς παρέσχετο ὥστε μαχομένους περὶ τῆς χώρας κρατεῖν. # Bölüm 16 ### Ἀρέως

16.1Areus

Bazıları kendi karılarını değil, başkalarının karılarını övünce Areus şöyle dedi: "Tanrılar adına, iyi ve namuslu kadınlar hakkında gelişigüzel söz edilmemeli; nasıl insanlar oldukları da birlikte yaşadıkları kişilerden başkasına tümüyle bilinmez kalmalı."

16.1

Ἄρευς, ἐπαινούντων τινῶν οὐκ ἰδίας ἀλλά τινας τῶν ἀλλοτρίων γυναικῶν, μὰ τοὺς θεούς, εἶπε, περὶ τῶν καλῶν κἀγαθῶν γυναικῶν οὐδένα δεῖ λόγον εἰκῆ λέγεσθαι, ἀγνοεῖσθαι δʼ αὐτὰς τὸ παράπαν, ὁποῖαι τυγχάνουσι, πλὴν μόνοις τοῖς συμβιοῦσι.

16.2Bir sefer Sicilya'da Selinus'tan geçerken bir mezar üzerinde şu ağıt dizelerini gördü:

"Tiranlığı söndürmeye çalışırken tunç Ares aldı onları; Selinus kapılarında öldüler."

"Haklı olarak ölmüşsünüz" dedi, "Yanan bir tiranlığı söndürmeye kalkmışsınız; oysa tam tersine, kendi kendine tümüyle yanıp bitmesine bırakmalıydınız."

16.2

διὰ Σελινοῦντος δέ ποτε τῆς Σικελίας πορευόμενος ἰδὼν ἐπὶ μνήματος ἐλεγεῖον ἐπιγεγραμμένον, σβεννύντας ποτὲ τούσδε τυραννίδα χάλκεος Ἄρης εἷλε· Σελινοῦντος δʼ ἀμφὶ πύλαις ἔθανον, δικαίως, ἔφη, ἀπεθάνετε τυραννίδα καιομένην ἀποσβεννύναι ἐπιχειρήσαντες· τοὐναντίον γὰρ ἔδει ὅλην αὐτὴν ἀφεῖναι κατακαῆναι. # Bölüm 17 ### Ἀρίστωνος

17.1Ariston

Biri Kleomenes'in sözünü övüyordu: İyi bir kral ne yapmalı diye sorduklarında "Dostlarına iyilik, düşmanlarına kötülük" demişti. Ariston "Dostum, dostlara iyilik etmek, düşmanları ise dost yapmak ne kadar daha iyidir" dedi. Bu söz herkesçe Sokrates'in sayılır, ama ona da atfedilir.

17.1

ἀρίστων, ἐπαινοῦντός τινος τὴν τοῦ Κλεομένους χρείαν, ὅτι ἐρωτηθεὶς τί δεῖ τὸν ἀγαθὸν βασιλέα ποιεῖν, εἶπε, τοὺς μὲν φίλους εὐεργετεῖν τοὺς δὲ ἐχθροὺς κακῶς ποιεῖν, καὶ πόσῳ κρεῖττον, ἔφη, ὦ λῷστε, τοὺς μὲν φίλους εὐεργετεῖν τοὺς δὲ ἐχθροὺς φίλους ποιεῖν; αὕτη Σωκράτους ὁμολογουμένη πρὸς πάντων χρεία οὖσα καὶ εἰς αὐτὸν ἀναφέρεται.

17.2Spartalıların sayısını soran birine "Düşmanı uzak tutmaya yetecek kadar" dedi.

17.2

πυνθανομένου δέ τινος πόσοι Σπαρτιᾶται τὸ πλῆθος, ὅσοι ἱκανοί, εἶπε, τοὺς ἐχθροὺς ἀπερύκειν.

17.3Bir Atinalı, Lakedaimonluların elinde ölenler için bir cenaze övgüsü okuyunca "Peki, bunları yenen bizimkileri nasıl insanlar sanıyorsun?" dedi.

17.3

τῶν Ἀθηναίων δέ τινος ἔπαινον ἐπιτάφιον ἀναγινώσκοντος τῶν πεσόντων ὑπὸ Λακεδαιμονίων, ποδαποὺς οὖν, ἔφη, τοὺς ἡμετέρους νομίζεις εἶναι νικήσαντας τούτους;ν # Bölüm 18 ### Ἀρχιδαμίδου

18.1Arkhidamidas

Arkhidamidas, herkese karşı aynı derecede yumuşak olduğu için Kharillos'u öven birine "Kötülere bile yumuşak olan biri nasıl haklı olarak övülebilir?" dedi.

18.1

Ἀρχιδαμίδας πρὸς τὸν ἐπαινοῦντα Χάριλλον, ὅτι πρὸς ἅπαντας ὁμοίως πρᾶος ἦν, καὶ πῶς τις, ἔφη, δικαίως ἂν ἐπαινοῖτο, εἰ καὶ πρὸς τοὺς πονηροὺς πρᾶος εἴη;ν

18.2Biri, sofist Hekataios'u ortak sofralarına kabul edildiği hâlde hiçbir şey söylemediği için kınayınca "Anlaşılan bilmiyorsun" dedi, "söz söylemeyi bilen, söyleme zamanını da bilir."

18.2

μεμφομένου δέ τινος Ἑκαταῖον τὸν σοφιστήν, ὅτι παραληφθεὶς εἰς τὸ συσσίτιον αὐτῶν οὐδὲν ἔλεγεν, ἀγνοεῖν μοι δοκεῖς, εἶπεν, ὅτι ὁ εἰδὼς λόγον καὶ τὸν τοῦ λέγειν καιρὸν οἶδεν. # Bölüm 19 ### Ἀρχιδάμου τοῦ Ζευξιδάμου

19.1Arkhidamos, Zeuksidamos'un oğlu

Zeuksidamos'un oğlu Arkhidamos'a Sparta'yı kimin yönettiğini sorduklarında "Kanunlar ve kanunlara göre görev yapan makamlar" dedi.

19.1

Ἀρχίδαμος ὁ Ζευξιδάμου, πυθομένου τινὸς αὐτοῦ τίνες προεστήκασι τῆς Σπάρτης, οἱ νόμοι καὶ τὰ ἀρχεῖα, ἔφη, κατὰ τοὺς νόμους.

19.2Bir kitharacıyı öven ve ustalığına hayran olan birine "Dostum, bir kitharacıyı bu kadar övüyorsan iyi insanlara nasıl bir onur vereceksin?" dedi.

19.2

πρὸς δὲ τὸν ἐπαινοῦντα κιθαρῳδὸν καὶ θαυμάζοντα τὴν δύναμιν αὐτοῦ, ὦ λῷστε, ἔφη, ποῖον γέρας παρὰ σοῦ τοῖς ἀγαθοῖς ἀνδράσιν ἔσται, ὅταν κιθαρῳδὸν οὕτως ἐπαινῇς;ν

19.3Biri ona bir arp çalanı tanıtıp "Bu iyi bir arpçıdır" deyince "Bizde de şu iyi bir çorbacıdır" dedi; sazla dinleyiciye haz vermenin yemek ve çorba pişirmekten farkı olmadığını anlatmak istiyordu.

19.3

ἐπεὶ δέ τις αὐτῷ συνιστὰς ψάλτην εἶπεν, οὗτος ἀγαθὸς ψάλτης ἐστίν, παρʼ ἡμῖν δέ γε οὗτος, ἔφη, ἀγαθὸς ζωμοποιός, ὡς οὐδὲν διαφέρον διʼ ὁργάνων φωνῆς ἡδονὴν ἐμποιεῖν τῆς διʼ ὄψων καὶ ζωμοῦ σκευασίας.

19.4Biri şarabını daha tatlı yapacağına söz verince "Ne için?" dedi, "Daha çok harcanır, erkek sofralarını da daha işe yaramaz hâle getirir."

19.4

ὑπισχνουμένου δέ τινος αὐτῷ τὸν οἶνον ἡδὺν ʼποιήσειν, πρὸς τί; ἔφη, καὶ γὰρ δαπανηθήσεται πλείων καὶ ποιήσει τὰ ἀνδρεῖα ἀχρηστότερα.

19.5Korinthos yakınlarında ordugâh kurmuşken surun dibindeki bir yerden tavşanlar kalktığını gördü ve yanındaki askerlere "Düşmanlarımızı yakalamak kolay" dedi.

19.5

στρατοπεδεύων δὲ περὶ Κόρινθον εἶδεν ἔκ του περὶ τὸ τεῖχος τόπου λαγωοὺς ἀναστάντας· εἶπεν οὖν πρός τοὺς συστρατιώτας, εὐάλωτοι ἡμῶν οἱ πολέμιοί εἰσι.

19.6İki kişi onu hakem seçti. Onları Tunç Evli Athena'nın kutsal alanına götürüp vereceği karara uyacaklarına dair yemin ettirdi. Yemin edince "Kararım şudur" dedi, "aranızdaki anlaşmazlığı çözmeden bu kutsal alandan ayrılmayacaksınız."

19.6

δύο δέ τινων διαιτητὴν αὐτὸν λαβόντων, ἀγαγὼν εἰς τὸ τῆς Χαλκιοίκου τέμενος ἐξώρκισεν ἐμμεῖναι τοῖς κριθεῖσιν αὐτούς· ὀμοσάντων δὲ ἐκείνων, κρίνω τοίνυν, ἔφη, μὴ πρότερον ἀπελθεῖν ὑμᾶς ἐκ τοῦ τεμένους, πρὶν ἂν τὰ πρὸς ἀλλήλους διαλύσησθε.

19.7Sicilya tiranı Dionysios kızlarına pahalı elbiseler gönderdi. Kabul etmedi: "Kızlar bunları giyince bana çirkin görünmesinden korkarım" dedi.

19.7

ταῖς δὲ θυγατράσιν αὐτοῦ ἱματισμὸν πολυτελῆ Διονυσίου τοῦ Σικελίας τυράννου πέμψαντος, οὐκ ἐδέξατο εἰπών, φοβοῦμαι μὴ περιθέμεναι αἱ κόραι φανῶσί μοι αἰσχραί.

19.8Oğlunun Atinalılarla pervasızca savaştığını görünce "Ya gücüne ekle ya da gururundan kıs" dedi.

19.8

θεασάμενος δὲ τὸν υἱὸν προπετῶς μαχόμενον Ἀθηναίοις, ἢ τῇ δυνάμει πρόσθες, ἔφη, ἢ τοῦ φρονήματος ὕφες. # Bölüm 20 ### Ἀρχιδάμου τοῦ Ἀγησιλάου

20.1Arkhidamos, Agesilaos'un oğlu

Agesilaos'un oğlu Arkhidamos, Khaironeia savaşından sonra Philippos'un kendisine sert bir mektup yazması üzerine şu cevabı yazdı: "Gölgeni ölçersen zaferden önceki hâlinden daha büyük olmadığını görürsün."

20.1

Ἀρχίδαμος ὁ Ἀγησιλάου, Φιλίππου μετὰ τὴν ἐν Χαιρωνείᾳ μάχην σκληροτέραν αὐτῷ ἐπιστολὴν γράψαντος, ἀντέγραψεν, εἰ μετρήσαις τὴν σαυτοῦ σκιάν, οὐκ ἂν εὕροις αὐτὴν μείζονα γεγενημένην ἢ πρὶν νικᾶν.

20.2Spartalıların ne kadar toprağa hâkim olduğunu sorduklarında "Mızraklarının ulaştığı kadar" dedi.

20.2

ἐρωτηθεὶς δὲ πόσης χώρας κρατοῦσιν οἱ Σπαρτιᾶται, ὅσης ἄν, ἔφη, τῷ δόρατι ἐφίκωνται.

20.3Hekim Periandros, mesleğinde değerliydi, herkesçe çok övülüyordu, ama kötü şiirler yazıyordu. "Periandros" dedi, "yetenekli hekim yerine neden kötü şair diye anılmak istiyorsun?"

20.3

Περιάνδρου δὲ τοῦ ἰατροῦ ἀξιολόγου κατὰ τέχνην ὄντος καὶ ἐπαινουμένου ἐς τὰ μάλιστα, φαῦλα δὲ ποιήματα γράφοντος, τί δήποτε, ὦ Περίανδρε, εἶπεν, ἀντὶ χαρίεντος ἰατροῦ κακὸς ποιητὴς καλεῖσθαι ἐπιθυμεῖς;ν

20.4Philippos'a karşı yapılan savaşta bazıları, savaşın vatandan uzakta verilmesi gerektiğini öğütleyince "Bakmamız gereken bu değil" dedi, "nerede savaşırsak düşmandan üstün olacağımızdır."

20.4

ἐν δὲ τῷ πρὸς Φίλιππον πολέμῳ συμβουλευόντων τινῶν ὅτι πόρρω τῆς οἰκείας τὴν μάχην συνάπτειν δεῖ, ἀλλʼ οὐ τοῦτο, ἔφη, ὁρᾶν δεῖ, ἀλλʼ οὗ μαχόμενοι κρείττονες τῶν πολεμίων ἐσόμεθα.

20.5Arkadyalılara karşı savaşı kazandığında onu övenlere "Keşke onları güçle değil, phronēsisle yenseydik" dedi.

20.5

πρὸς δὲ τοὺς ἐπαινοῦντας αὐτόν, ὅτε τὴν πρὸς Ἀρκάδας μάχην ἐνίκησε, βέλτιον ἂν ἦν, εἰ τῇ φρονήσει, ἔφη, αὐτοὺς ἐνικῶμεν μᾶλλον ἢ τῇ ἰσχύι.

20.6Arkadya'ya girdiğinde Elislilerin onlara yardım edeceğini öğrenince şu mektubu yazdı: "Arkhidamos'tan Elislilere: Sükûnet güzeldir."

20.6

ὅτε δὲ εἰς Ἀρκαδίαν ἐνέβαλε, πυθόμενος βοηθεῖν αὐτοῖς Ἠλείους ἐπέστειλεν αὐτοῖς, Ἀρχίδαμος Ἠλείοις· καλὸν ἡσυχία.

20.7Peloponnesos Savaşı'nda müttefikler ne kadar paranın yeteceğini soruyor, vergilerin belirlenmesini istiyorlardı. "Savaş belli bir tayınla beslenmez" dedi.

20.7

τῶν δὲ συμμάχων ἐν τῷ Πελοποννησιακῷ πολέμῳ ἐπιζητούντων πόσα χρήματα ἀρκέσει, καὶ ἀξιούντων ὁρίσαι τοὺς φόρους, ὁ πόλεμος, ἔφη, οὐ τεταγμένα σιτεῖται.

20.8Sicilya'dan ilk kez getirilen katapult mermisini görünce haykırdı: "Herakles! Erkeğin aretēsi yok oldu."

20.8

καταπελτικὸν δὲ ἰδὼν βέλος τότε πρῶτον ἐκ Σικελίας κομισθὲν ἀνεβόησεν, Ἡράκλεις, ἀπόλωλεν ἀνδρὸς ἁρετά.

20.9Yunanlar, Lakedaimonluların Makedonlardan daha zor efendiler olacağını düşünerek onu dinlemek, Antipatros ve Krateros'la yaptıkları antlaşmaları bozup özgür olmak istemediler. "Koyun hep aynı sesi çıkarır" dedi, "insan ise muradına erene dek türlü türlü ses."

20.9

ἐπεὶ δὲ οὐκ ἐβούλοντο Ἕλληνες πείθεσθαι αὐτῷ καὶ λῦσαι τὰς πρὸς Ἀντίπατρον καὶ Κρατερὸν τοὺς Μακεδόνας ὁμολογίας καὶ ἐλεύθεροι εἶναι, ὡς χαλεπωτέρων ἐσομένων Λακεδαιμονίων ἢ Μακεδόνων, εἶπε, πρόβατον μὲν ἀεὶ τὴν αὐτὴν φθέγγεται φωνήν, ἄνθρωπος δὲ πολλὰς καὶ ποικίλας, ἕως ἂν τὸ δόξαν ἐπιτελέσῃ. # Bölüm 21 ### Αστυκρατίδου

21.1Astykratidas

Kral Agis, Megalopolis yakınlarında Antipatros'la savaşta yenildikten sonra biri Astykratidas'a "Ne yapacaksınız, Lakedaimonlular? Makedonlara kölelik mi edeceksiniz?" dedi. "Ne yani?" dedi, "Antipatros, Sparta uğruna savaşıp ölmemize engel olabilir mi?"

21.1

Ἀστυκρατίδας, εἰπόντος τινὸς αὐτῷ μετὰ τὸ ἡττηθῆναι Ἆγιν τὸν βασιλέα ἐν τῇ πρὸς Ἀντίπατρον μάχῃ περὶ Μεγάλην πόλιν, τί ποιήσετε, ὦ Λακεδαιμόνιοι; ἦ δουλεύσετε Μακεδόσιν; εἶπε, τί δέ; κωλῦσαι ἂν δύναιτο Ἀντίπατρος μαχομένους ἡμᾶς ἀποθανεῖν ὑπὲρ τῆς Σπάρτης; # Bölüm 22 ### Βίαντος

22.1Bias

Atina komutanı İphikrates Bias'a pusu kurmuştu. Askerler ne yapmak gerektiğini sorduklarında "Sizin canınızı kurtarmanızdan, benim de savaşarak ölmemden başka ne olabilir?" dedi.

22.1

βίας ἐνεδρευθεὶς ὑπὸ Ἰφικράτους τοῦ Ἀθηναίων στρατηγοῦ καὶ ἐρωτώμενος ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν τί δεῖ ποιεῖν, τί γὰρ ἄλλο, ἔφη, ἢ ὑμᾶς μὲν σῴζεσθαι, ἐμὲ δὲ μαχόμενον ἀποθανεῖν;ν # Bölüm 23 ### Βρασίδου

23.1Brasidas

Brasidas kuru incirler arasında bir fare yakaladı. Fare ısırınca bıraktı ve yanındakilere "Saldıranlara karşı kendini savunmaya cesaret ederse en küçük şey bile kurtulabilir" dedi.

23.1

Βρασίδας ἐν ἰσχάσι συλλαβὼν μῦν καὶ δηχθεὶς ἀφῆκεν εἶτα πρὸς τοὺς παρόντας, οὐδὲν οὕτως, ἔφη, μικρόν ἐστιν, ὃ οὐ σῴζεται τολμῶν ἀμύνεσθαι τοὺς ἐπιχειροῦντας.

23.2Bir savaşta kalkanını delen bir cirit ona saplandı. Mızrağı yarasından çekip çıkardı ve onunla düşmanını öldürdü. Nasıl yaralandığını sorduklarında "Kalkanım bana ihanet etti" dedi.

23.2

ἐν δέ τινι μάχῃ διὰ τῆς ἀσπίδος ἀκοντισθεὶς καὶ τὸ δόρυ τοῦ τραύματος ἐξελκύσας αὐτῷ τούτῳ τὸν πολέμιον ἀπέκτεινε· καὶ πῶς ἐτρώθη ἐρωτηθείς, προδούσης με, ἔφη, τῆς ἀσπίδος.

23.3Savaşa çıkarken ephorlara yazdı: "Savaşta yapmak istediklerimi yapacağım ya da öleceğim."

23.3

ἐξελθὼν δὲ ἐπὶ πόλεμον ἔγραψε τοῖς ἐφόροις, ἅσσα δήλωμαι πράξω πὸτ τὸν πόλεμον ἢ τεθναξοῦμαι.

23.4Thrakia yöresindeki Yunanları özgürlüklerine kavuştururken öldü. Lakedaimon'a gönderilen elçiler annesi Argileonis'in yanına geldiler. Kadın önce Brasidas'ın güzel bir ölümle ölüp ölmediğini sordu. Thrakyalılar onu övüp onun gibi birinin daha olmadığını söyleyince "Bilmiyorsunuz, yabancılar" dedi, "Brasidas iyi bir adamdı, ama Sparta'nın ondan daha iyi çok adamı var."

23.4

ἐπεὶ δὲ συνέβη πεσεῖν αὐτὸν ἐλευθεροῦντα τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης Ἕλληνας, οἱ δὲ πεμφθέντες εἰς Λακεδαίμονα πρέσβεις τῇ μητρὶ αὐτοῦ Ἀργιλεωνίδι προσῆλθον· πρῶτον μὲν ἠρώτησεν εἰ καλῶς ὁ Βρασίδας ἐτελεύτησεν· ἐγκωμιαζόντων δὲ τῶν Θρᾳκῶν καὶ λεγόντων ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἐστὶ τοιοῦτος, ἀγνοεῖτε, εἶπεν, ὦ ξένοι· Βρασίδας γὰρ ἦν μὲν ἀνὴρ ἀγαθός, πολλοὺς δʼ ἐκείνου κρείττονας ἔχει ἡ Σπάρτη. # Bölüm 24 ### Δαμωνίδου

24.1Damonidas

Damonidas koro yöneticisi tarafından koronun en arkasına dizilince "Güzel, koro başı" dedi, "bu şerefsiz yeri de nasıl şerefli hâle getireceğini buldun."

24.1

Δαμωνίδας ταχθεὶς ἔσχατος τοῦ χοροῦ ὑπὸ τοῦ τὸν χορὸν ἱστῶντος, εὖγε, εἶπεν, ὦ χοραγέ, ἐξεῦρες πῶς καὶ αὕτη ἡ χώρα ἄτιμος οὖσα ἔντιμος γένηται. # Bölüm 25 ### Δαμιδος

25.1Damis

Damis, İskender'in kendisine tanrı denmesi için oy kullanılmasını istemesi üzerine "İskender'e, isterse kendisine tanrı denmesine izin veriyoruz" dedi.

25.1

Δᾶμις πρὸς τὰ ἐπισταλέντα παρὰ τοῦ Ἀλεξάνδρου θεὸν εἶναι ψηφίσασθαι, συγχωροῦμεν, ἔφη, Ἀλεξάνδρῳ, ἐὰν θέλῃ, θεὸς καλεῖσθαι. # Bölüm 26 ### Δαμινδου

26.1Damindas

Philippos Peloponnesos'a girdiğinde biri, Lakedaimonlular onunla barışmazlarsa korkunç şeylere uğrayabileceklerini söyledi. "Korkak herif" dedi Damindas, "Ölümü küçümseyenler neye uğrar ki?"

26.1

Δαμίνδας, Φιλίππου ἐμβαλόντος εἰς Πελοπόννησον καὶ εἰπόντος τινός, κινδυνεύουσι δεινὰ παθεῖν Λακεδαιμόνιοι, εἰ μὴ τὰς πρὸς αὐτὸν διαλλαγὰς ποιήσονται, ἀνδρόγυνε, εἶπε, τί δʼ ἂν πάθοιμεν δεινὸν θανάτου καταφρονήσαντες;ν # Bölüm 27 ### Δερκταιδου

27.1Derkylidas

Pyrrhos ordusuyla Sparta topraklarındayken Derkylidas elçi olarak ona gönderildi. Pyrrhos krallarını, Kleonymos'u, geri kabul etmelerini, yoksa kimseden daha cesur olmadıklarını anlayacaklarını söyleyince araya girip dedi ki: "Tanrıysa korkmayız, çünkü hiçbir haksızlık yapmıyoruz; insansa bizden üstün değildir."

27.1

Δερκυλίδας, Πύρρου τὴν στρατιὰν ἐπὶ τῆς Σπαρτιάτιδος ἔχοντος, πεμφθεὶς πρὸς αὐτὸν πρεσβευτής, τοῦ Πύρρου προστάττοντος καταδέχεσθαι τὸν βασιλέα αὐτῶν Κλεώνυμον ἢ γνώσεσθαι ὡς οὐδενὸς τῶν ἄλλων ἀνδρειότεροι τυγχάνουσιν, ὑποτυχὼν εἶπεν, εἰ μὲν θεός ἐστιν, οὐ φοβούμεθα τοῦτον· οὐδὲν γὰρ ἀδικοῦμεν εἰ δὲ ἄνθρωπος, οὐχ ἡμῶν γε κρείττων. # Bölüm 28 ### Δημαράτου

28.1Demaratos

Orontes Demaratos'la sertçe konuştu. Biri "Orontes sana karşı sert davrandı, Demaratos" deyince "Bana bir kötülüğü yok" dedi, "Zarar verenler hoşa gitmek için konuşanlardır, düşmanlıkla konuşanlar değil."

28.1

Δημάρατος, Ὀρόντου πρὸς αὐτὸν σκληρότερον ὁμιλήσαντος καὶ εἰπόντος τινός, σκληρῶς σοι κέχρηται Ὀρόντης, ὦ Δημάρατε, οὐδὲν ἥμαρτεν εἰς ἐμέ, εἶπεν οἱ γὰρ πρὸς χάριν ὁμιλοῦντες βλάπτουσιν, οὐχ οἱ μετὰ ἀπεχθείας.

28.2Biri, kendilerinde neden kalkanını atanların vatandaşlık haklarının alındığını, miğferini ve zırhını atanların ise alınmadığını sordu. "Çünkü onları kendi uğurlarına, kalkanı ise ortak saf için taşırlar" dedi.

28.2

ἐρωτήσαντος δέ τινος διὰ τί τοὺς μὲν τὰς ἀσπίδας παρʼ αὐτοῖς ἀποβαλόντας ἀτιμοῦσι, τοὺς δὲ τὰ κράνη καὶ τοὺς θώρακας οὐκέτι, ὅτι, ἔφη, ταῦτα μὲν ἑαυτῶν χάριν περιτίθενται, τὴν δὲ ἀσπίδα τῆς κοινῆς τάξεως ἕνεκα.

28.3Bir arpçıyı dinlerken "Saçmalamayı fena yapmıyor" dedi.

28.3

Ψάλτου δὲ ἀκροώμενος, οὐ κακῶς, εἶπε, φαίνεταί μοι φλυαρεῖν.

28.4Bir mecliste aptallıktan mı, söyleyecek söz bulamadığından mı sustuğunu sorduklarında "Aptal susamaz" dedi.

28.4

ἐν δέ τινι συνεδρίῳ ἐρωτώμενος πότερον διὰ μωρίαν ἢ διʼ ἀπορίαν λόγων σιωπᾷ, ἀλλʼ ὅ γε μωρὸς οὐκ ἂν δύναιτο σιγᾶν, ἔφη.

28.5Biri ona kral olduğu hâlde neden Sparta'dan kaçtığını sorunca "Çünkü orada kanunlar daha güçlüdür" dedi.

28.5

πυθομένου δέ τινος διὰ τί φεύγει τὴν Σπάρτην βασιλεὺς ὤν, ὅτι, ἔφη, κρείττονες αὐτῆς οἱ νόμοι εἰσί.

28.6Perslerden biri sürekli hediye vererek sevgilisini ayartıp "Lakon, sevgilini avladım" deyince "Tanrılar adına, avlamadın, satın aldın" dedi.

28.6

τῶν δὲ Περσῶν τινος διὰ τὸ συνεχὲς τῆς δωροδοκίας τὸν ἐρώμενον αὐτοῦ ἀπαγαγόντος καὶ λέγοντος, ὦ Λάκων, τεθήρευκά σου τὸν ἐρώμενον, μὰ τοὺς θεούς, ἔφη, οὐχὶ σύ γε, ἀλλʼ ἠγόρακας.

28.7Perslerden biri Kral'a isyan etmiş, Demaratos onu geri dönmeye ikna etmişti. Kral adamı öldürmek isteyince dedi ki: "Kral, düşmanın olduğu zaman isyanının cezasını veremeyip dost olduğunda öldürmek ayıptır."

28.7

ἀποστάντος δέ τινος τῶν Περσῶν τοῦ βασιλέως καὶ μεταπεισθέντος ὑπὸ Δημαράτου ἐπανελθεῖν καὶ μέλλοντος τοῦ βασιλέως τὸν Πέρσην διαχειρίζεσθαι, αἰσχρόν, ἔφη, ὦ βασιλεῦ, ὅτε μὲν ἐχθρὸς ἦν σοι, μὴ δύνασθαι δίκην τῆς ἀποστάσεως παρʼ αὐτοῦ λαβεῖν, ὅτε δὲ φίλος γέγονεν, ἀποκτείνειν.

28.8Kral'ın asalağı olan ve sürgününü sık sık alaya alan birine "Yabancı dostum, seninle uğraşmayacağım" dedi, "çünkü hayattaki rütbemi tükettim."

28.8

πρὸς δὲ τὸν παρασιτοῦντα τῷ βασιλεῖ καὶ περὶ τῆς φυγῆς πολλάκις ἐπισκώπτοντα αὐτόν, οὐ μαχοῦμαί σοι, ἔφη, ὦ ξένε· κατανάλωκα γὰρ τὴν τοῦ βίου τάξιν. # Bölüm 29 ### Εκπρέπους

29.1Ekprepes

Ephor Ekprepes, müzisyen Phrynis'in dokuz telinden ikisini baltayla kesti: "Müziğe kötülük etme" dedi.

29.1

Ἐκπρέπης ἔφορος Φρύνιδος τοῦ μουσικοῦ σκεπάρνῳ τὰς δύο τῶν ἐννέα χορδῶν ἐξέτεμεν, εἰπών, μὴ κακούργει τὴν μουσικήν. # Bölüm 30 ### Επαινετου

30.1Epainetos

Epainetos, bütün hataların ve haksızlıkların sebebinin yalancılar olduğunu söylerdi.

30.1

Ἐπαίνετος πάντων ἔφη τοὺς ψεύστας τῶν ἁμαρτημάτων καὶ τῶν ἀδικημάτων αἰτίους εἶναι. # Bölüm 31 ### Ἐυβοιδοῦ

31.1Euboidas

Euboidas başkasının karısını öven birkaç kişiyi duyunca buna izin vermedi: "Kadın tabiatı hakkında dışarıdakiler arasında hiç söz edilmemeli" dedi.

31.1

Εὐβοίδας ἀκούων τινῶν ἐπαινούντων γυναῖκα ἀλλοτρίαν οὐκ ἀπεδέχετο, φήσας, ὅλως περὶ γυναικείας φύσεως παρὰ τοῖς ἔξω λόγον εἶναι οὐδένα δεῖ. # Bölüm 32 ### Ἐυδαμίδου τοῦ Ἀρχιδάμου

32.1Eudamidas, Arkhidamos'un oğlu

Arkhidamos'un oğlu ve Agis'in kardeşi Eudamidas, Akademeia'da yaşlanmış Ksenokrates'i öğrencileriyle felsefe yaparken görüp bu yaşlı adamın kim olduğunu sordu. Biri onun bilge bir adam ve aretēyi arayanlardan olduğunu söyleyince "Şimdi arıyorsa, onu ne zaman kullanacak?" dedi.

32.1

Εὐδαμίδας ὁ Ἀρχιδάμου, ἀδελφὸς δὲ Ἄγιδος, ἰδὼν Ξενοκράτην ἐν Ἀκαδημείᾳ πρεσβύτερον ἤδη μετὰ τῶν γνωρίμων φιλοσοφοῦντα, ἐπύθετο τίς ὁ πρεσβύτης· φαμένου δέ τινος ὅτι σοφὸς ἀνὴρ καὶ τῶν ζητούντων τὴν ἀρετήν, καὶ πότε, ἔφη, χρήσεται αὐτῇ, ἐὰν ἄρτι ζητῇ;

32.2Bir filozofun, tek iyi komutanın bilge olduğunu söylediğini duyunca "Söz harika" dedi, "ama söyleyene güvenilmez; çünkü etrafında hiç savaş borusu çalmamış."

32.2

ἀκούσας δὲ φιλοσόφου διαλεχθέντος ὅτι μόνος ἀγαθὸς στρατηγὸς ὁ σοφός ἐστιν, ὁ μὲν λόγος, ἔφη, θαυμαστός· ὁ δὲ λέγων ἄπιστος· οὐ γὰρ περισεσάλπισται.

32.3Ksenokrates konusunu anlatıp bitirirken Eudamidas geldi. Yanındakilerden biri "Biz gelince sustu" deyince "Güzel olmuş" dedi, "demek ki söylemek istediğini söylemiş." Öteki "Dinlemek güzel olurdu" deyince "Peki, yemeğini bitirmiş birine varsak tekrar yemek yemesini ister miydik?" dedi.

32.3

τὴν θέσιν δὲ Ξενοκράτους εἰρηκότος καὶ καταπαυομένου, παρῆν ὁ Εὐδαμίδας· ὡς δʼ εἶπέ τις τῶν μετʼ αὐτοῦ ὅτε πάρεσμεν ἡμεῖς, τότε πέπαυται· καλῶς γε, ἔφη, εἴπερ ἤδη ἔλεξε ταῦτα ἃ ἔχρῃζε· τοῦ δʼ εἰπόντος καλὸν ἦν ἀκοῦσαι ἦ καὶ πρὸς δεδειπνηκότα μολόντες, εἶπεν, ἠξιοῦμεν ἂν πάλιν αὐτὸν δειπνεῖν;

32.4Vatandaşlar Makedonlarla savaşmaya karar verirken kendisinin neden barıştan yana olduğunu soran birine "Çünkü yalan söylediklerini ortaya çıkarmak istemiyorum" dedi.

32.4

πυνθανομένου δέ τινος διὰ τί, τῶν πολιτῶν αἱρουμένων τὸν πρὸς Μακεδόνας πόλεμον, αὐτὸς ἡσυχίαν ἄγειν δοκιμάζει, ὅτι, ἔφη, οὐ χρῄζω ψευδομένους αὐτοὺς ἐλέγξαι.

32.5Başka biri Perslere karşı kazanılan büyük işleri öne sürüp savaşa teşvik edince "Anlaşılan bilmiyorsun" dedi, "bin koyunu yenmekle elli kurtla dövüşmek bir değildir."

32.5

ἑτέρου δὲ προφερομένου τὰ κατὰ Περσῶν ἀριστεῖα καὶ προτρέποντος ἐπὶ τὸν πόλεμον, ἀγνοεῖν, ἔφη, μοι δοκεῖς γε ὅτι ταὐτόν ἐστι χιλίων προβάτων κρατήσαντα πεντήκοντα λύκοις μάχεσθαι.

32.6Bir arpçı büyük başarı kazanınca onu nasıl bulduğunu sordular. "Küçük bir işte büyük bir büyücü" dedi.

32.6

Ψάλτου δέ τινος εὐημερήσαντος, ἠρώτησαν αὐτὸν ποδαπός τις αὐτῷ δοκεῖ εἶναι, μέγας, ἔφη, κηληκτὰς ἐν μικρῷ πράγματι.

32.7Biri Atina'yı övünce "Daha iyi olan hiç kimsenin sevmediği bu şehri kim layıkıyla övebilir?" dedi.

32.7

ἐπαινοῦντος δέ τινος τὰς Ἀθήνας, ἔφη, καὶ τίς ἂν ταύτην τὴν πόλιν δεόντως ἐπαινοίη, ἣν οὐδεὶς ἔστερξε γενόμενος βελτίων;ν

32.8Argoslu biri, Lakonların yurt dışına çıkınca atalarının kanunlarından uzaklaşıp kötüleştiğini söyleyince "Oysa siz Sparta'ya gelince kötüleşmiyor, iyileşiyorsunuz" dedi.

32.8

Ἀργείου δέ τινος λέγοντος, ὡς φαυλότεροι γίγνονται κατὰ τὰς ἀποδημίας οἱ Λάκωνες ἐξιστάμενοι τῶν πατρίων νόμων, ἀλλʼ οὐχ ὑμεῖς γε, ἔφη, εἰς τὴν Σπάρτην ἐλθόντες χείρονες ἀλλὰ βελτίονες γίνεσθε.

32.9İskender Olympia'da Thebailılar dışında bütün sürgünlerin vatanlarına dönebileceğini ilan edince "Thebailılar" dedi, "bu ilan size talihsizlik, ama şan veriyor; çünkü İskender bir tek sizden korkuyor."

32.9

Ἀλεξάνδρου δὲ κηρύξαντος ἐν Ὀλυμπίᾳ κατιέναι τοὺς φυγάδας ἅπαντας εἰς τὴν ἰδίαν πλὴν Θηβαίων, ἀτυχὲς μέν, ἔφη, ὦ Θηβαῖοι, τὸ κήρυγμα ἀλλʼ ἔνδοξον· μόνους γὰρ ὑμᾶς φοβεῖται Ἀλέξα νδρος.

32.10Tehlikeye atılmadan önce neden Muzlara kurban kestiklerini sorduklarında "Yaptıklarımız güzel sözlere konu olsun diye" dedi.

32.10

ἐρωτηθεὶς δὲ τίνος ἕνεκα πρὸ τῶν κινδύνων ταῖς Μούσαις σφαγιάζουσιν, ὅπως, ἔφη, αἱ πράξεις λόγων ἀγαθῶν τυγχάνωσιν. # Bölüm 33 ### Ευρυκρατιδου τοῦ Ἀναξανδριδου

33.1Eurykratidas, Anaksandridas'ın oğlu

Anaksandridas'ın oğlu Eurykratidas, ephorların neden sözleşme davalarına her gün baktığını soran birine "Savaşta da birbirimize güvenelim diye" dedi.

33.1

Εὐρυκρατίδας ὁ Ἀναξανδρίδου, πυθομένου τινὸς διὰ τί τὰ περὶ τῶν συμβολαίων δίκαια ἑκάστης ἡμέρας κρίνουσιν οἱ ἔφοροι, ὅπως, ἔφη, καὶ ἐν τοῖς πολεμίοις πιστεύωμεν ἀλλήλοις. # Bölüm 34 ### Ζευξιδάμου

34.1Zeuksidamos

Biri Zeuksidamos'a cesaretle ilgili kanunların neden yazılmadan korunduğunu, yazılıp gençlere okutulmadığını sorunca "Çünkü yazılara kafa yormaktansa yiğit davranışlara alışmak daha iyidir" dedi.

34.1

Ζευξίδαμος, πυνθανομένου τινὸς διὰ τ ι τοὺς περὶ τῆς ἀνδρείας νόμους ἀγράφους τηροῦσι καὶ τοῖς νέοις ἀπογραψάμενοι οὐ διδόασιν ἀναγινώσκειν, ὅτι, ἔφη, συνεθίζεσθαι δεῖ ταῖς ἀνδραγαθίαις κρεῖττον ὂν ἢ ταῖς γραφαῖς προσέχειν.

34.2Aitolialı biri, yiğitlik gösterebilecek olanlar için savaşın barıştan iyi olduğunu söyleyince "Tanrılar adına hayır" dedi, "Onlar için ölüm hayattan iyidir."

34.2

Αἰτωλοῦ δέ τινος λέγοντος ὅτι τοῖς ἀνδραγαθεῖν δυναμένοις κρείττων τῆς εἰρήνης ὁ πόλεμος, οὐ μὰ τοὺς θεούς, ἔφη, ἀλλὰ τούτοις κρείττων ὁ θάνατος τῆς ζωῆς. # Bölüm 35 ### ἩρωΝ́δου

35.1Herondas

Atina'da biri tembellikten hüküm giyince Herondas orada bulunuyordu; olayı öğrenince özgürlük davasını kaybeden adamın kendisine gösterilmesini istedi.

35.1

Ἡρώνδας, Ἀθήνησιν ἁλόντος τινὸς γραφὴν ἀργίας, παρὼν καὶ πυθόμενος ἐκέλευσεν ἐπιδεῖξαι αὑτῷ τὸν τὴν ἐλευθερίας δίκην ἡττηθέντα. # Bölüm 36 ### Θεαρίδου

36.1Thearidas

Thearidas kılıcını bilerken "Keskin mi?" diye sordular. "İftiradan keskin" dedi.

36.1

Θεαρίδας ξίφος ἀκονῶν ἠρωτήθη εἰ ὀξύ ἐστιν, καὶ εἶπεν, ὀξύτερον διαβολῆς. # Bölüm 37 ### Θεμιστεου

37.1Themisteas

Kâhin Themisteas, Kral Leonidas'a kendisinin ve yanında savaşanların Thermopylai'de öleceğini önceden söylemişti. Leonidas onu gelecek olanları bildirsin diye, gerçekte ise onunla birlikte ölmesin diye Lakedaimon'a geri göndermek isteyince kabul etmedi: "Savaşçı olarak gönderildim, haberci olarak değil" dedi.

37.1

Θεμιστέας προεῖπε μὲν Λεωνίδᾳ τῷ βασιλεῖ τὴν γενησομένην ἀπώλειαν περὶ Θερμοπύλας αὐτοῦ τε καὶ τῶν συστρατευομένων αὐτῷ, μάντις ὤν· ἀποπεμπόμενος δὲ ὑπὸ τοῦ Λεωνίδα εἰς τὴν Λακεδαίμονα προφάσει τοῦ ἀπαγγεῖλαι τὰ συμβησόμενα, ταῖς δʼ ἀληθείαις ἵνα μὴ παραπόληται, οὐκ ἠνέσχετο ἀλλʼ εἶπε, μαχητὴς ἐπέμφθην οὐκ ἀγγελιαφόρος. # Bölüm 38 ### Θεόπομπος

38.1Theopompos

Theopompos, krallık en güvenli nasıl korunabilir diye soran birine "Dostlara adil bir söz hakkı tanırsa ve yönettiklerine gücü yettiği kadar haksızlık edilmesine göz yummazsa" dedi.

38.1

Θεόπομπος πρὸς τὸν ἐρωτήσαντα πῶς ἄν τις ἀσφαλέστατα τηροίη τὴν βασιλείαν, εἰ τοῖς μὲν φίλοις, ἔφη, μεταδιδοίη παρρησίας δικαίας, τοὺς δὲ ἀρχομένους κατὰ δύναμιν μὴ περιορῴη ἀδικουμένους.

38.2Kendi vatandaşlarının ona Lakon dostu dediğini söyleyen yabancıya "Lakon dostu yerine vatandaş dostu denmesi daha iyi olurdu" dedi.

38.2

πρὸς δὲ τὸν ξένον τὸν λέγοντα ὅτι παρὰ τοῖς αὑτοῦ πολίταις καλεῖται φιλολάκων, κρεῖττον, ἔφη, ἦν σε φιλοπολίτην ἢ φιλολάκωνα καλεῖσθαι.

38.3Elis'ten gelen elçi, vatandaşlarının onu Lakon yaşayışını tek özenen kişi olduğu için gönderdiğini söyleyince "Senin yaşayışın mı, diğer vatandaşlarınki mi daha iyi?" diye sordu. Elçi "Benimki" deyince "Peki, onca insan içinde tek bir iyi adam olan şehir nasıl ayakta kalır?" dedi.

38.3

τοῦ δʼ ἐκ τῆς Ἤλιδος πρεσβευτοῦ εἰπόντος ὅτι διὰ τοῦτʼ αὐτὸν ἐξαπέστειλαν οἱ πολῖται, ὅτι μόνος τὸν Λακωνικὸν ἐζήλωσε βίον, καὶ πότερον, ἔφη, ὁ σὸς ἢ ὁ τῶν ἄλλων πολιτῶν βίος βελτίων ἐστί; τοῦ δὲ εἰπόντος τὸν αὑτοῦ, πῶς οὖν ἄν, ἔφη, αὕτη ἡ πόλις σῴζοιτο, ἐν ᾗ πολλῶν ὄντων εἷς μόνος ἀγαθός ἐστι;

38.4Biri, kralların yönetmeyi bilmesi sayesinde Sparta'nın ayakta kaldığını söyleyince "Hayır" dedi, "vatandaşların itaat etmeyi bilmesi sayesinde."

38.4

λέγοντος δέ τινος ὅτι ἡ Σπάρτη σῴζεται διὰ τοὺς βασιλεῖς ἀρχικοὺς ὄντας, οὔκ, ἔφη, ἀλλὰ διὰ τοὺς πολίτας πειθαρχικοὺς ὄντας.

38.5Pyloslular ona daha büyük onurlar vermeye karar verince şu cevabı yazdı: "Ölçülü onurları zaman büyütür, aşırılarını yok eder."

38.5

Πυλίων δὲ αὐτῷ μείζονας τιμὰς ψηφισαμένων, ἀντέγραψεν ὅτι τὰς μὲν μετρίας ὁ χρόνος αὔξει, τὰς δʼ ὑπεραιρούσας ἀφανίζει.

38.6Biri ona bir sur gösterip sağlam ve yüksek olup olmadığını sorunca "Kadınlar için değil mi?" dedi.

38.6

ἐπιδεικνυμένου δέ τινος αὐτῷ τεῖχος καὶ πυνθανομένου εἰ καρτερὸν καὶ ὑψηλόν, οὐ δὴ γυναικῶν; εἶπεν. # Bölüm 39 ### Θωρυκίωνος

39.1Thorykion

Thorykion Delphoi'den dönerken Philippos'un ordugâhını, İsthmos'taki geçidi tutmuş hâlde gördü. "Korinthoslular" dedi, "Peloponnesos'un kapıcıları olarak bir işe yaramıyorsunuz."

39.1

Θωρυκίων ἐκ Δελφῶν παραγενόμενος, ἰδὼν τὸ Φιλίππου στρατόπεδον ἐν Ἰσθμῷ τὰ στενὰ κατειληφότος, κακούς, ἔφη, πυλωροὺς ὑμᾶς, ὦ Κορίνθιοι, ἡ Πελοπόννησος ἔχει. # Bölüm 40 ### Θεκταμενους

40.1Thektamenes

Ephorlar Thektamenes'i ölüme mahkûm ettiğinde gülümseyerek gitti. Yanındakilerden biri Sparta kanunlarını küçümseyip küçümsemediğini sorunca "Hayır" dedi, "ama bu cezayı kimseden bir şey istemeden ve borç almadan ödeyeceğime seviniyorum."

40.1

Θεκταμένης, καταγνόντων αὐτοῦ θάνατον τῶν ἐφόρων, ἀπῄει μειδιῶν καί τινος τῶν παρόντων ἐρωτήσαντος εἰ καὶ καταφρονεῖ τῶν τῆς Σπάρτης νομίμων, οὐχί, εἶπεν, ἀλλὰ γέγηθα ὅτι δεῖ με τὴν ζημίαν ἐκτεῖσαι ταύτην, παρʼ οὐδενὸς οὔτε τι αἰτήσαντα οὔτε δανεισάμενον. # Bölüm 41 ### Ιπποδαμου

41.1Hippodamos

Agis, Arkhidamos'la birlikte savaş düzenine girdiğinde Hippodamos da Agis'le birlikte gönderilmişti ve Sparta'da işlere bakması isteniyordu. "Bana Sparta uğruna yiğitçe ölmekten daha güzel bir ölüm olmaz" dedi. Seksen yaşını geçmişti. Bunun ardından silahlarını kuşandı, kralın sağında durdu ve savaşarak öldü.

41.1

Ἱππόδαμος, ὅτε Ἆγις Ἀρχιδάμῳ παρετάττετο, συμπεμφθεὶς τῷ Ἄγιδι εἰς Σπάρτην ἐκεῖ τὰς χρείας παρέχεσθαι, ἀλλʼ οὗτος, ἔφη, οὔτοι καλλίω θάνατον ἀποθανοῦμαι ἢ ὑπὲρ Σπάρτας ἀνδραγαθῶν · ἦν δὲ βεβιωκὼς ὑπὲρ τὰ ὀγδοήκοντα ἔτη· καὶ μετὰ ταῦτα λαβὼν τὰ ὅπλα καὶ στὰς ἐν δεξιᾷ τοῦ βασιλέως, μαχόμενος ἀποθνῄσκει. # Bölüm 42 ### Ἱπποκρατίδου

42.1Hippokratidas

Karia satrabı Hippokratidas'a yazıp bir Lakedaimonlunun bir komployu bildiği hâlde neden sustuğunu sordu ve ona ne yapacağını danıştı. Hippokratidas şu cevabı yazdı: "Ona büyük bir iyilik ettiysen öldür; etmediysen ülkeden kov, çünkü aretē konusunda korkak biri."

42.1

Ἱπποκρατίδας πρὸς τὸν τῆς Καρίας σατράπην ἐπιστείλαντα δι᾽ ὅ τι Λακεδαιμόνιος ἀνὴρ ἐπίβουλευόντων τινῶν συνειδὼς τὴν ἐπιβουλὴν κατεσιώπησε, καὶ προσθέντα πῶς χρήσεται αὐτῷ, ἀντέγραψεν, εἰ μὲν μέγα τι ἀγαθὸν αὐτὸν πεποίηκας, κατάκτανε· εἰ δὲ μή, ἐκ τῆς χώρας ἔκβαλε δειλὸν πρὸς ἀρετὴν ὄντα.

42.2Bir gün karşısına çıkan delikanlı peşindeki sevgiliyle birlikte görülünce kızardı. "Seni gördüklerinde renginin değişmeyeceği kişilerle yürümelisin" dedi.

42.2

ἀπαντήσαντος δέ ποτε αὐτῷ μειρακίου, ᾧ ἠκολούθει ἐραστής τις, καὶ διατραπέντος, μετὰ τοιούτων ἔφη βαδίζειν δεῖ, μεθʼ ὧν ὀφθεὶς τὴν αὐτὴν χρόαν τηρήσεις. # Bölüm 43 ### Καλλικρατίδου

43.1Kallikratidas

Lysandros'un dostları, Donanma Komutanı Kallikratidas'tan düşmanlarından birini öldürmelerine izin vermesini ve karşılığında elli talant almasını istediler. Denizcilerin erzakı için paraya çok ihtiyacı olduğu hâlde izin vermedi. Danışmanı Kleandros "Ben sen olsaydım alırdım" deyince "Ben de sen olsaydım alırdım" dedi.

43.1

Καλλικρατίδας ναύαρχος, τῶν Λυσάνδρου φίλων ἀξιούντων ἐπιτρέψαι αὐτοῖς ἕνα τινὰ τῶν ἐχθρῶν ἀνελεῖν καὶ λαβεῖν πεντήκοντα τάλαντα, καίτοι σφόδρα δεόμενος χρημάτων εἰς ὀψώνια τοῖς ναύταις, οὐ συνεχώρησε. Κλέανδρος δὲ σύμβουλος ὤν, ἀλλʼ ἔγωγʼ ἂν ἔλαβον, εἶπεν, εἰ σὺ ἤμην καὶ γὰρ αὐτός, εἶπεν, εἰ σὺ ἦν.

43.2Lakedaimonluların müttefiki Genç Kyros'un yanına, Sardeis'e, donanmaya para istemek için gitti. İlk gün, Kyros'la görüşmek istediğini bildirtti. İçki içtiğini duyunca "İçmesi bitene kadar beklerim" dedi. O gün görüşemeyeceğini anlayınca da gitti; kaba biri olduğu düşünüldü. Ertesi gün yine içtiğini ve dışarı çıkmadığını duyunca "Para almaya, Sparta'ya yakışmayan bir şey yapmamak kadar önem veremem" diyerek Ephesos'a döndü. Barbarlara şımarıklıkla yaklaşan ve zenginlik yüzünden onlara küstahlığı öğretenlere çok beddua etti. Yanındakilere, Sparta'ya varır varmaz Yunanları barıştırmak için elinden geleni yapacağına yemin etti; böylece barbarlara daha korkutucu görünecekler, birbirlerine karşı onların gücüne muhtaç olmaktan kurtulacaklardı.

43.2

παραγενόμενος δὲ πρὸς Κῦρον τὸν νεώτερον εἰς Σάρδεις, σύμμαχον ὄντα Λακεδαιμονίοις, ἐπὶ χρήματα τῷ ναυτικῷ, τῇ μὲν πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐκέλευσεν εἰσαγγεῖλαι ὅτι βούλεται Κύρῳ ἐντυχεῖν· ὡς δʼ ἤκουσε πίνειν, προσμενῶ, εἶπεν, ἕως ἂν πίῃ· καὶ τότε μὲν ἀπηλλάγη, ὡς ἔγνω οὐχ οἷόν τε εἶναι συμβαλεῖν αὐτῷ ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, δόξας ἀγροικότερος εἶναι. τῇ δʼ ἐχομένῃ, ὡς πάλιν αὐτὸν πίνειν ἤκουσε καὶ οὐ προϊόντα, φήσας, οὐχ οὕτω σπουδαστέον χρήματα λαβεῖν ὡς μηδὲν ἀνάξιον τῆς Σπάρτης ποιεῖν, ἀπηλλάγη εἰς Ἔφεσον, πολλὰ μὲν ἐπαρώμενος κακὰ τοῖς πρώτοις ἐντρυφηθεῖσιν ὑπὸ βαρβάρων καὶ διδάξασιν αὐτοὺς ὑβρίζειν διὰ πλοῦτον ὤμνυε δὲ πρὸς τοὺς παρόντας ὡς, ὅταν πρῶτον εἰς Σπάρτην παραγένηται, πάντα ποιήσει ὑπὲρ τοῦ διαλλάξαι τοὺς Ἕλληνας, ὡς φοβερώτεροι τοῖς βαρβάροις εἶεν καὶ παύσαιντο τῆς ἐκείνων ἐπʼ ἀλλήλους δεόμενοι δυνάμεως.

43.3İonlar nasıl insanlardır diye sorduklarında "Özgür olarak kötü, köle olarak iyi" dedi.

43.3

ἐρωτηθεὶς δὲ ὁποῖοι ἄνδρες εἰσὶν οἱ Ἴωνες, ἐλεύθεροι μὲν, ἔφη, κακοί, δοῦλοι δὲ ἀγαθοί.

43.4Kyros askerlerin ücretini ve kendisine de konukluk hediyeleri gönderdi. Yalnız ücreti aldı, hediyeleri geri gönderdi; onunla kişisel bir dostluğu olmaması gerektiğini, bütün Lakedaimonlulara karşı kurulmuş ortak dostluğun kendisine de yeteceğini söyledi.

43.4

τοῦ δὲ Κύρου τὸν μισθὸν προπέμψαντος τοῖς στρατιώταις καὶ ξένια αὐτῷ, μόνον ἔλαβε τὸν μισθὸν τὰ δὲ ξένια ἀντέπεμψε, φήσας μὴ δεῖν φιλίαν αὐτῷ ἰδίαν πρὸς αὐτὸν εἶναι, ἀλλὰ τὴν κοινὴν πρὸς ἅπαντας Λακεδαιμονίους γεγονυῖαν καὶ αὐτῷ ὑπάρχειν.

43.5Arginusai yakınlarında deniz savaşına girmek üzereyken kaptan Hermon, Atina savaş gemilerinin çok daha fazla olduğu için çekilmenin iyi olacağını söyledi. "Ne çıkar?" dedi, "Kaçmak Sparta için ayıp ve zararlıdır; yerinde durup ya ölmek ya da kazanmak en iyisidir."

43.5

μέλλων δὲ περὶ τὰς Ἀργινούσας ναυμαχεῖν, Ἕρμωνος τοῦ κυβερνήτου εἰπόντος ὅτι καλῶς ἔχει ἀποπλεῦσαι, αἱ γὰρ τριήρεις τῶν Ἀθηναίων πολλῷ πλείους εἰσίν, εἶπε, καὶ τί τοῦτο; ἀλλὰ φεύγειν αἰσχρὸν καὶ βλαβερὸν τῇ Σπάρτῃ μένοντα δὲ ἢ ἀποθανεῖν ἢ νικᾶν ἄριστον.

43.6Savaştan önce kurban kesti. Kâhin, yakılan sunuların orduya zafer, komutana ölüm işaret ettiğini söyleyince hiç sarsılmadan "Sparta'nın işi bir kişiye bağlı değildir" dedi, "Ben ölsem vatan hiçbir şey kaybetmez; ama düşmana boyun eğsem kaybeder." Yerine Kleandros'u önder gösterip deniz savaşına atıldı ve çarpışarak öldü.

43.6

Προθυσάμενος δέ, ὡς ἤκουσε τοῦ μάντεως σημαίνεσθαι διὰ τῶν ἐμπύρων τῷ μὲν στρατῷ ι νίκην τῷ δὲ στρατηγοῦντι θάνατον, οὐδὲν καταπλαγεὶς εἶπεν, οὐ παρʼ ἕνα τὰ Σπάρτας· ἀποθανόντος γάρ μου οὐδὲν ἡ πατρὶς ἐλαττωθήσεται· εἴξαντος δὲ τοῖς πολεμίοις, ἐλαττωθήσεται. ἀποδείξας οὖν ἀνθʼ ἑαυτοῦ Κλέανδρον ἡγεμόνα ὥρμησεν ἐπὶ τὴν ναυμαχίαν, καὶ μαχόμενος τελευτᾷ. # Bölüm 44 ### Κλεομβροτου τοῦ Πατσανιοτ

44.1Kleombrotos, Pausanias'ın oğlu

Pausanias'ın oğlu Kleombrotos, babasıyla aretē konusunda yarışan bir yabancıya "Baban sen de çocuk sahibi olana kadar senden üstündür" dedi.

44.1

Κλεόμβροτος ὁ Παυσανίου, ξένου τινὸς διαφερομένου πρὸς τὸν πατέρα περὶ ἀρετῆς, μέχρι τούτου, εἶπεν, κρείττων σού ἐστιν ὁ πατήρ, μέχρι ἂν καὶ σὺ γεννήσῃς. # Bölüm 45 ### Κλεομένους τοῦ Ἀναξανδρίδου

45.1Kleomenes, Anaksandridas'ın oğlu

Anaksandridas'ın oğlu Kleomenes, Homeros'un Lakedaimonluların, Hesiodos'un ise Helotların şairi olduğunu söylerdi; çünkü biri nasıl savaşılacağını, öteki nasıl toprak ekileceğini öğretmişti.

45.1

Κλεομένης ὁ Ἀναξανδρίδου τὸν μὲν Ὅμηρον Λακεδαιμονίων εἶναι ποιητὴν ἔφη, τὸν δὲ Ἡσίοδον τῶν εἰλώτων· τὸν μὲν γὰρ ὡς χρὴ πολεμεῖν, τὸν δὲ ὡς χρὴ γεωργεῖν παρηγγελκέναι.

45.2Argoslularla yedi günlük ateşkes yaptı, onları gözetledi ve üçüncü gece, antlaşmaya güvenip uyurlarken üzerlerine saldırdı; bir kısmını öldürdü, bir kısmını esir aldı.

45.2

ἀνοχὰς δὲ ἑφθημέρους πρὸς Ἀργείους ποιησάμενος, φυλάξας αὐτούς, τῇ τρίτῃ νυκτὶ κοιμωμένοις διὰ τὸ πεποιθέναι ταῖς σπονδαῖς ἐπέθετο· καὶ τοὺς μὲν ἀπέκτεινε, τοὺς δὲ αἰχμαλώτους ἔλαβεν.

45.3Yeminini bozduğu için kınandığında günlerle birlikte geceler üzerine de yemin etmediğini söyledi; hem insan düşmana ne kötülük yaparsa yapsın, tanrılar ve insanlar nezdinde bunun adaletin üstünde sayılacağını ekledi.

45.3

ὀνειδιζόμενος δὲ ἐπὶ τῇ παραβάσει τῶν ὅρκων, οὐκ ἔφη προσομωμοκέναι ταῖς ἡμέραις τὰς νύκτας· ἄλλως τε καὶ ὅ τι ἂν κακόν τις ποιῇ τοὺς πολεμίους, τοῦτο καὶ παρὰ θεοῖς καὶ παρὰ ἀνθρώποις δίκης ὑπέρτερον νομίζεσθαι.

45.4Oysa uğruna antlaşmayı bozduğu Argos'tan eli boş döndü; çünkü kadınlar tapınaklardaki silahları indirip bunlarla ona karşı koymuşlardı. Sonra aklını yitirdi, eline geçirdiği bir bıçakla kendini ayak bileklerinden hayati yerlerine dek yardı ve gülerek, dişlerini sırıtarak can verdi.

45.4

συνέβη δʼ αὐτῷ τοῦ μὲν Ἄργους, σιʼ ὃ παρεσπόνδησεν, ἀποπεσεῖν διὰ τὸ τὰς γυναῖκας τὰ ἀπὸ τῶν ἱερῶν καθελούσας ὅπλα τούτοις αὐτὸν ἀμύνεσθαι· καὶ ὕστερον δὲ τῶν φρενῶν ἔξω γενόμενον δράξασθαί τινος μαχαιρίου καὶ αὑτὸν ἀνατεμεῖν ἀπὸ τῶν σφυρῶν ἕως ἐπὶ τοὺς καιρίους τόπους, καὶ οὕτως ἐκλιπεῖν τὸν βίον γελῶντα καὶ σεσηρότα.

45.5Kâhin onu ordusunu Argos şehrine götürmekten vazgeçirmek istemiş, dönüşün utanç verici olacağını söylemişti. Şehre yaklaşıp kapıların kapalı, kadınların surlarda olduğunu görünce "Erkekleri ölmüş, kadınları kapıları kapatmış bir şehirden dönmek sana utanç verici mi görünüyor?" dedi.

45.5

τοῦ δὲ μάντεως ἀποτρέποντος ʼ μὴ ἄγειν ἐπὶ τὴν Ἀργείων πόλιν τὸ στράτευμα, τὴν γὰρ ἐπάνοδον αἰσχρὰν γενήσεσθαι, προσελθὼν τῇ πόλει ὡς τὰς μὲν πύλας κεκλεισμένας εἶδε, τὰς δὲ γυναῖκας ἐπὶ τῶν τειχῶν, αὕτη σοι, ἔφη, ἡ ἐπάνοδος αἰσχρὰ φαίνεται εἶναι, ἐν ᾗ τῶν ἀνδρῶν τεθνηκότων αἱ γυναῖκες τὰς πύλας κεκλείκασιν;ν

45.6Kendisine yeminsiz ve dinsiz diye söven Argoslulara "Bana kötü söz söylemekte serbestsiniz, size kötülük etmekte de ben" dedi.

45.6

πρὸς δὲ τοὺς λοιδοροῦντας αὐτὸν τῶν Ἀργείων ὡς ἐπίορκον καὶ ἀσεβῆ, τοῦ μὲν κακῶς με λέγειν, ἔφη, ὑμεῖς κύριοι, τοῦ δὲ κακῶς ὑμᾶς ποιεῖν ἐγώ.

45.7Samos elçileri, tiran Polykrates'le savaşması için ona uzun bir konuşma yapınca "Söylediklerinizin başını hatırlamıyorum, bu yüzden ortasını da anlamadım; sonuna gelince onu da kabul etmiyorum" dedi.

45.7

τοῖς δὲ ἀπὸ τῆς Σάμου πρέσβεσι παρακαλοῦσιν αὐτὸν Πολυκράτει τῷ τυράννῳ πολεμεῖν καὶ διὰ τοῦτο μακρολογοῦσιν, ὧν εἰρήκατε, ἔφη, τὰ μὲν ἐξ ἀρχῆς οὐ μέμνημαι, διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὰ μέσα οὐ συνίημι τὰ δʼ ἐπὶ πᾶσιν οὐ δοκιμάζω.

45.8Bir korsan ülkesine akın etmişti. Yakalanınca askerlerine verecek yiyeceği olmadığını, bu yüzden elinde olanın isteyerek vermeyeceği yiyeceği zorla almaya geldiğini söyledi. "Kötülük kısa konuşuyor" dedi.

45.8

Πειρατοῦ δὲ καταδραμόντος τὴν χώραν καί, ὡς ἑάλω, λέγοντος ὅτι τροφὴν οὐκ εἶχον τοῖς στρατιώταις παρέχειν, πρὸς τοὺς ἔχοντας οὖν, ἑκοντὶ δʼ οὐκ ἂν δόντας, βίᾳ ληψόμενος ἦλθον, ἔφη, σύντομος ἡ πονηρία.

45.9Kötü bir adam ona sövünce "Herkese sövmen, kendimizi savunmakla uğraşıp senin kötülüğünden söz etmeye vakit bulamayalım diye mi?" dedi.

45.9

φαύλου δέ τινος αὐτὸν κακῶς λέγοντος, ἆρα διὰ τοῦτο, ἔφη, πάντας σὺ κακῶς λέγεις, ἵνα ἀπολογούμενοι μὴ εὐκαιρῶμεν περὶ τῆς σῆς κακίας λέγειν;

45.10Vatandaşlardan biri, iyi kralın her hâl ve şartta yumuşak olması gerektiğini söyleyince "Küçümsenmeyecek kadar" dedi.

45.10

τῶν δὲ πολιτῶν τινος λέγοντος ὅτι τὸν ἀγαθὸν βασιλέα πάντῃ πάντως πρᾶον εἶναι δεῖ, οὐκοῦν, ἔφη, ἄχρι τοῦ μὴ εὐκαταφρόνητον εἶναι.

45.11Uzun bir hastalıkla sürüklenince daha önce önem vermediği arındırıcılara ve kâhinlere yöneldi. Şaşıran birine "Niye şaşıyorsun?" dedi, "Şimdi eskisi gibi değilim; aynı olmadığım için aynı şeyleri de doğru bulmuyorum."

45.11

Ἑλκυσθεὶς δὲ νόσῳ μακρᾷ, ἐπεὶ καθαρταῖς καὶ μάντεσι προσεῖχε τὸ πρὶν οὐ προσέχων, θαυμάζοντός τινος, τί θαυμάζεις; ἔφη, οὐ γάρ εἰμι ὁ αὐτὸς νῦν καὶ τότε· οὐκ ὢν δὲ ὁ αὐτὸς οὐδὲ τὰ αὐτὰ δοκιμάζω.

45.12Bir sofist cesaret üzerine uzun uzun konuşurken güldü. Sofist "Niye gülüyorsun, Kleomenes, cesaretten söz edildiğini duyunca, hele kral olduğun hâlde?" deyince "Yabancı dostum" dedi, "bunu kırlangıç söyleseydi de aynı şeyi yapardım; kartal söyleseydi hiç sesimi çıkarmazdım."

45.12

σοφιστοῦ δέ τινος περὶ ἀνδρείας λέγοντος πλείω, ἐγέλασε· τοῦ δὲ εἰπόντος, τί γελᾷς, Κλεόμενες, περὶ ἀνδρείας λέγοντος ἀκούων, καὶ ταῦτα βασιλεὺς ὤν; ὅτι, ἔφη, ξένε, καὶ ἡ χελιδὼν εἰ περὶ αὐτῆς ἔλεγε, τὸ αὐτὸ τοῦτο ἂν ἐποίουν· εἰ δὲ ἀετός, πολλὴν ἂν εἶχον ἠρεμίαν.

45.13Argoslular önceki yenilgilerini yeniden savaşarak telafi edeceklerini söyleyince "İki hece eklemekle önceki hâlinizden nasıl daha güçlü olduğunuza şaşıyorum" dedi.

45.13

τῶν δὲ Ἀργείων τὴν προτέραν ἧτταν φασκόντων ἀναμαχεῖσθαι, θαυμάζω, ἔφη, εἰ δύο συλλαβῶν προσθήκῃ νῦν κρείττονες ἐγένεσθε ἢ πρόσθεν ἦτε.

45.14Biri ona sövüp "Çok nazlısın, Kleomenes" deyince "Adil olmamaktan iyidir" dedi, "Sen ise yeterince varlığın olduğu hâlde para hırsı içindesin."

45.14

λοιδοροῦντος δέ τινος αὐτὸν καὶ φήσαντος θρυπτικὸς εἶ, ὦ Κλεόμενες, ἀλλὰ κρεῖττον, ἔφη, ἢ ἄδικον εἶναι· σὺ δὲ φιλοχρήματος καίπερ ἱκανὰ κεκτημένος.

45.15Biri ona bir arpçı tanıtmak istiyor, adamı her yönden övüyor, Yunanların en iyi arpçısı olduğunu söylüyordu. Kleomenes yanındakilerden birini göstererek "Tanrılar adına" dedi, "bu da benim en iyi çorbacım."

45.15

ψάλτην δέ τις αὐτῷ βουλόμενος συστῆσαι τά τε ἄλλα τὸν ἄνδρα ἐπῄνει καὶ ψάλτην αὐτὸν ἔφη κράτιστον εἶναι τῶν Ἑλλήνων ὁ δὲ δείξας τινὰ τῶν πλησίον, νὴ τοὺς θεούς, ἔφη, οὗτος παρʼ ἐμοὶ ζωμοποιός.

45.16Samos tiranı Maiandrios, Perslerin saldırısı yüzünden Sparta'ya kaçmıştı. Yanında getirdiği altın ve gümüş kadehleri gösterip istediğini vermeyi teklif etti. Kleomenes hiçbirini almadı. Maiandrios'un başka vatandaşlara dağıtmasından korkarak ephorlara gitti ve Spartalılardan birini kötülüğe ikna etmesin diye Samoslu konuğunun Peloponnesos'tan ayrılmasının Sparta için daha iyi olacağını söyledi. Ephorlar onu dinledi ve Maiandrios'u aynı gün sürgüne gönderdi.

45.16

Μαιανδρίου δὲ τοῦ τῆς Σάμου τυράννου διὰ τὴν Περσῶν ἔφοδον εἰς Σπάρτην φυγόντος καὶ ἐπιδείξαντος ὅσα ἐκεκομίκει χρύσεά τε καὶ ἀργύρεα ἐκπώματα χαριζομένου τε ὅσα βούλεται, ἔλαβε μὲν οὐδέν, εὐλαβούμενος δὲ μὴ ἑτέροις τισὶ τῶν ἀστῶν διαδῷ, πορευθεὶς ἐπὶ τοὺς ἐφόρους, ἄμεινον ἔφη εἶναι τῇ Σπάρτῃ τὸν ξένον ἑαυτοῦ Σάμιον ἀπαλλάττεσθαι τῆς Πελοποννήσου, ἵνα μὴ πείσῃ τινὰ τῶν Σπαρτιατῶν κακὸν γενέσθαι. οἱ δὲ ὑπακούσαντες ἐξεκήρυξαν τὸν Μαιάνδριον αὐτῆς ἡμέρας.

45.17Biri "Sizinle savaşan Argosluları defalarca yendiniz; neden yok etmediniz?" deyince "Yok etmeyiz de" dedi, "gençlerimiz için antrenman rakibimiz kalsın."

45.17

εἰπόντος δέ τινος, διὰ τί πολεμοῦντας ὑμῖν Ἀργείους πολλάκις κρατήσαντες οὐκ ἀνῃρήκατε; οὐδʼ ἂν ἀνέλοιμεν, ἔφη, ὡς ἂν γυμναστὰς τοῖς νέοισιν ἔχοιμεν.

45.18Spartalıların düşmandan alınan ganimetleri neden tanrılara adamadığını soran birine "Çünkü korkaklardan alınmıştır" dedi.

45.18

πυνθανομένου δέ τινος αὐτοῦ διὰ τί Σπαρτιᾶται τοῖς θεοῖς οὐκ ἀνατιθέασι τὰ ἀπὸ τῶν πολεμίων σκῦλα, ὅτι, ἔφη, ἀπὸ δειλῶν ἐστι. # Bölüm 46 ### Κλεομένους τοῦ Κλεομβρότου

46.1Kleomenes, Kleombrotos'un oğlu

Biri Kleombrotos'un oğlu Kleomenes'e dövüşçü horozlar verip zafer için dövüşerek öldüklerini söyleyince "O hâlde bunları öldürenlerden bana birkaç tane ver" dedi, "çünkü onlar bunlardan iyidir."

46.1

Κλεομένης ὁ Κλεομβρότου, διδόντος αὐτῷ τινος μαχίμους ἀλεκτρυόνας καὶ λέγοντος ὅτι μαχόμενοι ἀποθνῄσκουσι περὶ νίκης, τῶν κατακτεινόντων τοίνυν αὐτούς, ἔφη, τινὰς δός μοι, ἐκεῖνοι γὰρ τούτων ἀμείνους. # Bölüm 47 ### Λαβωτου

47.1Labotas

Labotas uzun uzun konuşan birine "Küçük şeyler için neden bana bu kadar uzun girişler yapıyorsun?" dedi, "Mesele ne kadarsa kullandığın söz de o kadar olmalı."

47.1

Λαβώτας, μακρολογοῦντός τινος, εἶπε, τί μοι μικρῶν πέρι μεγάλα φροιμιάζῃ, ὅσον γὰρ εἴη πρᾶγμα, τοσοῦτος καὶ ὁ λόγος ᾧ χρῆσαι. # Bölüm 48 ### Λεωτυχίδου

48.1Leotykhidas I

Birinci Leotykhidas'a biri çok çabuk değiştiğini söyleyince "Zamanların gereği" dedi, "Sizin gibi kötülükten değil."

48.1

Λεωτυχίδας ὁ πρῶτος, λέγοντός τινος ὡς ἔστιν ἐν εὐμετάβολος, διὰ τοὺς καιρούς, ἔφη, οὐχ ὡς ὑμεῖς διὰ τὴν αὑτῶν κακίαν.

48.2Elindeki iyi şeyleri en iyi nasıl korunur diye soran birine "Her şeyi talihe emanet etmezse" dedi.

48.2

πρὸς δὲ τὸν ἐρωτῶντα πῶς ἄν τις μάλιστα διαφυλάττοι τὰ παρόντα τῶν ἀγαθῶν, εἶπεν, εἰ μὴ πάντα τῇ τύχῃ πιστεύοι.

48.3Özgür çocukların en çok neyi öğrenmesi gerektiğini sorduklarında "Yetişkin olunca kendilerine faydası dokunacak şeyleri" dedi.

48.3

ἐρωτηθεὶς δὲ τ ι δεῖ μάλιστα μανθάνειν τοὺς ἐλευθέρους παῖδας, ταῦτʼ, ἔφη, ὅσαπερ ἂν αὐτοὺς ὠφελήσειεν ἄνδρας γενομένους.

48.4Spartalıların neden az içtiğini soran birine "Başkaları bizim yerimize değil, biz başkalarının yerine karar verelim diye" dedi.

48.4

πυνθανομένου δέ τινος διὰ τίνα αἰτίαν ὀλιγοποτοῦσιν οἱ Σπαρτιᾶται, ἔφη, ἵνα μὴ ἄλλοι ὑπὲρ ἡμῶν βουλεύωνται, ἀλλʼ ἡμεῖς ὑπὲρ ἄλλων. # Bölüm 49 ### Λετυχίλου τοῦ Ἀρίστνος

49.1Leotykhidas, Ariston'un oğlu

Ariston'un oğlu Leotykhidas, Demaratos'un adamlarının onu kötülediğini söyleyen birine "Tanrılar adına şaşmıyorum" dedi, "çünkü onların hiçbiri güzel konuşamaz."

49.1

Λεωτυχίδας ὁ Ἀρίστωνος πρὸς τὸν εἰπόντα ὅτι κακῶς αὐτὸν οἱ τοῦ Δημαράτου λέγουσι, μὰ τοὺς θεούς, ἔφη, οὐ θαυμάζω, καλῶς γὰρ λέγειν οὐδεὶς ἂν αὐτῶν δυνηθείη.

49.2Yakındaki kapının anahtarına bir yılan dolanmıştı ve kâhinler bunun bir uğursuzluk olduğunu söylediler. "Hiç sanmıyorum" dedi, "ama anahtar yılana dolansaydı uğursuzluk olurdu."

49.2

τῆς δʼ ἐγγυτέρω πύλης δράκοντος περὶ τὴν κλεῖν ἑλιχθέντος καὶ τῶν μάντεων τέρας ἀποφαινομένων εἶναι, οὔτι ἔμοιγʼ ἔφη, δοκεῖ, ἀλλʼ εἰ ἡ κλεὶς τῷ δράκοντι περιειλίχθη, τέρας ἂν ἦν.

49.3Orpheus gizemlerinin rahibi Philippos'a, ki tamamen yoksuldu ama yanında gizemlere girenlerin ölümden sonra mesut olacağını söylüyordu, "Akılsız adam" dedi, "o zaman neden hemen ölüp talihsizliğine ve yoksulluğuna ağlamaya son vermiyorsun?"

49.3

πρὸς Φίλιππον τὸν ὀρφεοτελεστὴν παντελῶς πτωχὸν ὄντα, λέγοντα δʼ ὅτι οἱ παρʼ αὐτῷ μυηθέντες μετὰ τὴν τοῦ βίου τελευτὴν εὐδαιμονοῦσι, τί οὖν, ὦ ἀνόητε, εἶπεν, οὐ τὴν ταχίστην ἀποθνῄσκεις , ἵνʼ ἅμα παύσῃ κακοδαιμονίαν καὶ πενίαν κλαίων;ν

49.4Düşmandan alınan silahları neden tanrılara adamadıklarını soran birine, sahiplerinin korkaklığı yüzünden ele geçirilen şeylerin gençlere gösterilmesinin de tanrılara adanmasının da güzel olmadığını söyledi.

49.4

πυθομένου δέ τινος διὰ τί τὰ ἀπὸ τῶν πολεμίων ὅπλα τοῖς θεοῖς οὐκ ἀνατιθέασιν, ἔφη ὅτι τὰ διὰ τὴν δειλίαν τῶν κεκτημένων θηραθέντα οὔτε τοὺς νέους ὁρᾶν καλὸν οὔτε τοῖς θεοῖς ἀνατιθέναι. # Bölüm 50 ### Λέοντος τοῦ Ἐυρυκρατίδα

50.1Leon, Eurykratidas'ın oğlu

Eurykratidas'ın oğlu Leon'a insan hangi şehirde güven içinde yaşar diye sorduklarında "Sakinlerinin ne fazlasına ne eksiğine sahip olacağı, adaletin güçlü, adaletsizliğin zayıf olacağı şehirde" dedi.

50.1

λέων ὁ Εὐρυκρατίδα ἐρωτηθείς, ποίαν τις ἂν πόλιν οἰκήσας ἀσφαλῶς οἰκοίη, ὅπου, ἔφη, μήτε πλείω μήτε ἐλάττονα κεκτήσονται οἱ ἐνοικοῦντες· καὶ ὅπου τὸ μὲν δίκαιον ἰσχύσει, τὸ δὲ ἄδικον ἀσθενὲς ἔσται.

50.2Olympia'daki koşucuların başlangıçta avantaj kazanmaya çalıştıklarını görünce "Koşucular hızlarını adaletlerinden ne kadar çok önemsiyor!" dedi.

50.2

ὁρῶν δὲ τοὺς ἐν Ὀλυμπίᾳ δρομεῖς σπουδάζοντας περὶ τὴν ἄφεσιν ἵνα πλεονεκτήσωσιν, ὅσῳ μᾶλλον, ἔφη, οἱ δρομεῖς σπουδάζουσι περὶ τῆς ταχυτῆτος ἢ περὶ τῆς δικαιοσύνης.

50.3Biri uygunsuz bir zamanda faydalı şeylerden söz edince "Yabancı dostum" dedi, "gerekeni gereksiz yere kullanıyorsun."

50.3

ἀκαίρως δέ τινος περὶ πραγμάτων οὐκ ἀχρήστων διαλεχθέντος, ὦ ξένε, εἶπεν, οὐκ ἐν δέοντι χρῇ τῷ δέοντι. # Bölüm 51 ### Λεωνιδου τοῦ Ἀναξανδρίδα

51.1Leonidas, Anaksandridas'ın oğlu

Kleomenes'in kardeşi, Anaksandridas'ın oğlu Leonidas'a biri "Kral olmak dışında bizden hiçbir farkın yok" deyince "Sizden iyi olmasaydım kral olmazdım" dedi.

51.1

Λεωνίδας ὁ Ἀναξανδρίδα, ἀδελφὸς δὲ Κλεομένους, πρός τινα εἰπόντα, πλὴν τοῦ βασιλεύειν ἡμῶν οὐδὲν διαφέρεις, ἀλλʼ οὐκ ἄν, ἔφη, εἰ μὴ βελτίων ὑμῶν ἤμην, ἐβασίλευον.

51.2Perslerle savaşmak için Thermopylai'ye giderken karısı Gorgo ona bir buyruğu olup olmadığını sordu. "İyi adamlarla evlen, iyi çocuklar doğur" dedi.

51.2

τῆς δὲ γυναικὸς αὐτοῦ Γοργοῦς πυνθανομένης, ὅτε εἰς Θερμοπύλας ἐξῄει τῷ Πέρσῃ μαχούμενος, εἴ τι αὐτῇ ἐντέλλεται, ἔφη, ἀγαθοῖς γαμεῖσθαι καὶ ἀγαθὰ τίκτειν.

51.3Ephorlar Thermopylai'ye az adam götürdüğünü söyleyince "Az değil" dedi, "gittiğimiz iş için fazla bile."

51.3

λεγόντων δὲ τῶν ἐφόρων ὀλίγους ἄγειν αὐτὸν εἰς Θερμοπύλας, οὐκ ἀλλὰ πλέονας, ἔφη, πρὸς ἣν βαδίζομεν πρᾶξιν.

51.4Yine "Barbarların yolunu kesmekten başka bir şey yapmayı mı planlıyorsun?" diye sorduklarında "Sözde öyle" dedi, "gerçekte Yunanlar için ölmeye gidiyorum."

51.4

πάλιν δὲ αὐτῶν εἰπόντων, μή τι ἕτερον διέγνωκας ποιεῖν ἢ τὰς παρόδω τὼς βαρβάρως κωλύειν; τῷ λόγῳ, ἔφη, τῷ δʼ ἔργῳ ἀποθανούμενος ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων.

51.5Thermopylai'ye varınca askerlerine şöyle dedi: "Barbar yaklaştı diyorlar, ama biz oyalanıyoruz. Yakında ya barbarları öldüreceğiz ya da kendimiz öleceğiz."

51.5

γενόμενος δὲ ἐν Θερμοπύλαις πρὸς τοὺς συστρατιώτας εἶπε, λέγοντι τὸν βάρβαρον ἐγγὺς γενόμενον προΐμεν, ἆμε δὲ χρονοτριβέειν ἤδη γὰρ ἢ κανέομες τὼς βαρβάρως ἢ αὐτοὶ τεθνάμεν μέλλομες.

51.6Biri "Barbarların okları güneşi bile göstermiyor" deyince "Güzel, demek gölgede savaşacağız" dedi.

51.6

λέγοντος δέ τινος, ἀπὸ τῶν ὀιστευμάτων τῶν βαρβάρων οὐδὲ τὸν ἥλιον ἰδεῖν ἔστιν, οὐκοῦν, ἔφη, χάριεν, εἰ ὑπὸ σκιᾷ αὐτοῖς μαχεσόμεθα.

51.7Başka biri "Yanı başımızdalar" deyince "Biz de onların yanı başındayız" dedi.

51.7

ἄλλου δὲ εἰπόντος, πάρεισιν ἐγγὺς ἡμῶν, οὐκοῦν, ἔφη, καὶ ἡμεῖς αὐτῶν ἐγγύς.

51.8Biri "Leonidas, bu kadar az adamla bunca kişiye karşı tehlikeye mi atılacaksın?" deyince "Sayıya güvendiğimi sanıyorsanız, bütün Yunanistan bile yetmez; çünkü onların kalabalığının küçük bir bölümüdür. Yok aretēye güvendiğimi sanıyorsanız, bu sayı da yeter" dedi.

51.8

εἰπόντος δέ τινος ὦ Λεωνίδα, πρὸς πολλοὺς μετʼ ὀλίγων διακινδυνεύσων οὕτω πάρει; εἰ μὲν οἴεσθέ με, ἔφη, τῷ πλήθει, οὐδὲ ἡ πᾶσα Ἑλλὰς ἀρκεῖ· βραχεῖα γὰρ μοῖρα τοῦ ἐκείνων πλήθους ἐστὶν εἰ δὲ ταῖς ἀρετ αῖς, καὶ οὗτος ὁ ἀριθμὸς ἱκανός.

51.9Aynı şeyi söyleyen başka birine "Oysa öleceklerin çok olduğunu düşünüyorum" dedi.

51.9

ἄλλου δὲ τὰ αὐτὰ λέγοντος, καὶ μήν, εἶπεν, πολλοὺς ἐπάγομαι ὡς ἀποθανουμένους.

51.10Kserkses ona yazdı: "Tanrılara karşı savaşmaz, benim yanıma geçersen Yunanistan'ın tek hâkimi olabilirsin." Şu cevabı yazdı: "Hayatın güzel yanını bilseydin başkalarının malına arzu duymazdın. Bana göre Yunanistan için ölmek, soydaşlarımın tek hâkimi olmaktan iyidir."

51.10

Ξέρξου δὲ γράψαντος αὐτῷ, ἔξεστί σοι μὴ θεομαχοῦντι, μετʼ ἐμοῦ δὲ ταττομένῳ, τῆς Ἑλλάδος μοναρχεῖν, ἀντέγραψεν, εἰ τὰ καλὰ τοῦ βίου ἐγίγωσκες, ἀπέστης ἂν τῆς τῶν ἀλλοτρίων ἐπιθυμίας ἐμοὶ δὲ κρείττων ὁ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος θάνατος τοῦ μοναρχεῖν τῶν ὁμοφύλων.

51.11Kserkses yine yazdı: "Silahlarını gönder." Cevabı şu oldu: "Gel de al."

51.11

πάλιν δὲ τοῦ Ξέρξου γράψαντος, πέμψον τὰ ὅπλα, ἀντέγραψε, μολὼν λαβέ.

51.12Düşmana saldırmak isteyince komutanlar, diğer müttefikleri beklemesi gerektiğini söylediler. "Savaşacak olanlar burada değil mi?" dedi, "Yoksa bilmiyor musunuz ki düşmana karşı yalnız krallarına saygı duyanlar ve onlardan çekinenler savaşır?"

51.12

βουλομένου δʼ αὐτοῦ ἤδη τοῖς πολεμίοις ἐπιτίθεσθαι, οἱ πολέμαρχοι πρὸς αὐτὸν ἔφασαν ὅτι δεῖ προσμένειν αὐτὸν τοὺς ἄλλους συμμάχους· οὐ γάρ, ἔφη, πάρεισιν οἱ μάχεσθαι μέλλοντες; ἢ οὐκ ἴστε ὅτι μόνοι πρὸς τοὺς πολεμίους μάχονται οἱ τοὺς βασιλέας αἰδούμενοι καὶ φοβούμενοι;ν

51.13Askerlerine, Hades'te akşam yemeği yiyeceklermiş gibi kahvaltı etmelerini buyurdu.

51.13

τοῖς δὲ στρατιώταις παρήγγειλεν ἀριστοποιεῖσθαι ὡς ἐν Ἅιδου δειπνοποιησομένους.

51.14En iyi insanların şanlı ölümü neden şansız hayata tercih ettiğini sorduklarında "Çünkü biri tabiatın, öteki kendilerinin eseridir" dedi.

51.14

ἐρωτηθεὶς δὲ διὰ τί οἱ ἄριστοι τὸν ἔνδοξον θάνατον τῆς ἀδόξου προκρίνουσι ζωῆς, ὅτι, ἔφη, τὸ μὲν τῆς φύσεως ἴδιον, τὸ δὲ αὑτῶν εἶναι νομίζουσιν ἐν.

51.15Gençleri kurtarmak istiyor, ama açıkça söylerse kabul etmeyeceklerini biliyordu. Bu yüzden her birine haberci değneği verip ephorlara gönderdi. Yetişkinlerden de üç kişiyi kurtarmak istedi. Fakat onlar bunu anlayıp değnekleri almadılar. Biri "Haberci olarak değil, savaşçı olarak geldim" dedi, ikincisi "Burada kalırsam daha iyi olurum", üçüncüsü "Onlardan geride kalmayacağım, önde savaşacağım."

51.15

τοὺς δὲ ἠιθέους βουλόμενος σῷσαι καὶ ἐπιστάμενος ἄντικρυς οὐκ ἀνεξομένους, σκυτάλας δοὺς καθʼ ἕνα αὐτῶν πρὸς τοὺς ἐφόρους ἔπεμψε. καὶ τῶν τελείων δὲ τρεῖς ἐβουλήθη διασῷσαι· οἱ δὲ συννοήσαντες οὐκ ἠνέσχοντο λαβεῖν τὰς σκυτάλας· ὧν ὁ μὲν εἶπεν, οὐ κῆρυξ ἀλλὰ μαχητὰς ἀκολούθησα · ὁ δὲ δεύτερος, αὐτοῦ μένων κρέσσων ἂν εἴην · ὁ δὲ τρίτος, οὐχ ὕστερος τούτων, πρῶτος δὲ μαχήσομαι. # Bölüm 52 ### Λοχαγου

52.1Lokhagos

Polyainidas ve Seiron'un babası Lokhagos'a biri oğullarından birinin öldüğünü bildirince "Ölmesi gerektiğini çoktan biliyordum" dedi.

52.1

Λόχαγος ὁ Πολυαινίδου καὶ Σείρωνος πατήρ, ἀπαγγείλαντός τινος αὐτῷ ὅτι τῶν υἱῶν τεθνήκοι ὁ ἕτερος, πάλαι ᾔδειν, ἔφη, ὅτι ἀποθανεῖν αὐτὸν ἔδει. # Bölüm 53 ### Λυκούργου

53.1Lykurgos

Kanun koyucu Lykurgos, vatandaşları eski yaşayışlarından daha itidalli bir hayata geçirmek ve iyi insan yapmak istiyordu, çünkü rahata düşkündüler. Aynı ana babadan olma iki köpek yavrusu besledi. Birini evde bırakıp boğaz düşkünlüğüne alıştırdı, ötekini yanına alıp avda eğitti. Sonra ikisini halk meclisine getirdi, ortaya birtakım kemikler ve lezzetli şeyler koydu, bir de tavşan salıverdi. Her biri alıştığı şeye atıldı, biri tavşanı yakaladı. "Görüyorsunuz, vatandaşlar" dedi, "aynı soydan oldukları hâlde yetiştirilişleri sayesinde birbirlerinden ne kadar farklı oldular. Güzel şeylere ulaştıran tabiattan çok alıştırmadır."

Bazıları ise aynı soydan gelme köpekleri değil, birinin ev köpeği, ötekinin av köpeği soyundan olanını getirdiğini söyler. Kötü soydan olanı ava alıştırdı, iyi soydan olanı yalnız boğaz düşkünlüğüne alıştırdı. Sonra her biri alıştığı şeye atılınca, yetiştirilişin iyiye ve kötüye ne kadar katkı yaptığını gösterdi ve dedi ki: "O hâlde vatandaşlar, çoğunluğun hayran olduğu soyluluk ve Herakles'ten gelmek bize de hiçbir şey kazandırmaz; yeter ki onun bütün insanların en şanlısı ve en soylusu olmasını sağlayan şeyleri yapmayalım, bütün hayatımız boyunca kendimizi alıştırıp güzel şeyleri öğrenmeyelim."

53.1

Λυκοῦργος ὁ νομοθέτης βουλόμενος ἐκ τῆς προϋπαρχούσης διαίτης τοὺς πολίτας εἰς σωφρονεστέραν βίου τάξιν μετάγειν καὶ καλοκαγαθικοὺς ἀπεργάζεσθαι ἁβροδίαιτοι γὰρ ἦσαν δύο σκύλακας ἀνέθρεψε ταὐτοῦ πατρὸς καὶ μητρὸς γενομένους καὶ τὸν μὲν εἴθισε περὶ λιχνείας οἴκοι ἐάσας· τὸν δὲ ἑπαγόμενος ἤσκησε περὶ κυνηγέσια. ἔπειτα ἀγαγὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἔθηκεν ἀκάνθας καὶ λιχνείας τινάς, ἀφῆκε δὲ καὶ λαγών· ἑκατέρου δʼ ἐπὶ τὰ συνήθη ὁρμήσαντος καὶ θατέρου τὸν λαγὼν χειρωσαμένου, εἶπεν, ὁρᾶτε, ὦ πολῖται, ὅτι ταὐτοῦ γένους ὑπάρχοντες ἐν τῇ τοῦ βίου ἀγωγῇ παρὰ πολὺ ἀλλήλων διάφοροι ἀπέβησαν, καὶ ποιητικωτέρα τῆς φύσεως ἡ ἄσκησις πρὸς τὰ καλὰ τυγχάνει; τινὲς δέ φασιν, ὡς οὐ παρῆγε σκύλακας, οἳ ἐκ τῶν αὐτῶν γεγονότες ἐτύγχανον, ἀλλʼ ὁ μὲν ἐξ οἰκουρῶν, ἕτερος δʼ ἐκ κυνηγετικῶν κἄπειτα τὸν μὲν ἐκ τοῦ χείρονος γένους πρὸς τὰ κυνηγέσια ἤσκησε, τὸν δὲ ἐκ τοῦ ἀμείνονος περὶ λιχνείας μόνον εἴθισεν εἶθʼ ἑκατέρου ἐφʼ ἃ εἴθιστο ὁρμήσαντος, φανερὸν ποιήσας ὅσον ἡ ἀγωγὴ πρὸς τὰ ἀμείνω καὶ χείρω συλλαμβάνεται, εἶπεν, οὐκοῦν καὶ ἡμᾶς, ὦ πολῖται, οὐδὲν ἡ παρὰ τοῖς πολλοῖς θαυμαζομένη εὐγένεια καὶ τὸ ἀφʼ Ἡρακλέους εἶναι ὀνίνησιν, εἰ μὴ πράττομεν διʼ ἃ ἐκεῖνος ἁπάντων ἀνθρώπων ἐπιδοξότερος καὶ εὐγενέστερος ἐφάνη, ἀσκούμενοι καὶ μανθάνοντες καλὰ διʼ ὅλου τοῦ βίου.

53.2Toprağı yeniden dağıtıp bütün vatandaşlara eşit pay verdi. Rivayete göre bir süre sonra yolculuktan dönerken yeni biçilmiş toprakların içinden geçiyordu. Yığınların yan yana ve eşit durduğunu görünce sevindi ve gülümseyerek yanındakilere bütün Lakonia'nın yeni bölüşmüş birçok kardeşe ait gibi göründüğünü söyledi.

53.2

ἀναδασμὸν δὲ τῆς γῆς ποιήσας καὶ ἅπασιν ἴσον κλῆρον τοῖς πολίταις νείμας, λέγεται ὕστερόν ποτε χρόνῳ τὴν χώραν διερχόμενον ἐξ ἀποδημίας ἄρτι τεθερισμένην, ἰδόντα τοὺς σωροὺς κειμένους παρʼ ἀλλήλους καὶ ὁμαλοὺς ἡσθῆναι, καὶ μειδιάσαντα εἰπεῖν πρὸς τοὺς παρόντας ὡς ἡ Λακωνικὴ φαίνεται πᾶσα πολλῶν ἀδελφῶν εἶναι νεωστὶ νενεμημένων.

53.3Borçları sildirdikten sonra eşitsizliği ve dengesizliği tümüyle ortadan kaldırmak için evdeki bütün eşyaları da eşit bölmeye girişti. Fakat açıkça elinden alınmasına zor razı olacaklarını görünce altın ve gümüş parayı geçersiz kıldı, yalnız demir para kullanılmasını emretti. Kişinin bütün varlığının bu parayla değişiminin en fazla ne kadar olacağını da belirledi. Bunun üzerine Lakedaimon'dan bütün adaletsizlik silindi; çünkü ne gizlenmesi mümkün, ne edinmesi cazip, ne kullanması tehlikesiz, ne dışarı götürmesi ya da içeri sokması güvenli olan bir şeyi kimse çalamaz, rüşvet olarak alamaz, gasp edemez ya da kapamazdı. Üstelik gereksiz her şeyi de sürgüne gönderdi. Bu yüzden Sparta'ya ne tüccar ne sofist ne kâhin ne dilenci rahip ne de süs eşyası ustası girerdi. Çünkü aralarında işe yarar para bırakmamıştı; yalnız ağırlığı bir Aigina minası, değeri dört khalkus olan demir parayı getirmişti.

53.3

καὶ τῶν χρεῶν δὲ ἀποκοπὰς εἰσηγησάμενος ἐπεχείρησε καὶ τὰ κατʼ οἶκον ὄντα πάντα ἐξ ἴσου διαιρεῖν, ὅπως παντάπασιν ἐξέλοι τὸ ἄνισον καὶ ἀνώμαλον. ἐπεὶ δὲ χαλεπῶς ἑώρα προσδεξομένους τὴν ἄντικρυς ἀφαίρεσιν, τό τε χρυσοῦν καὶ ἀργυροῦν νόμισμα ἠκύρωσε, μόνῳ δὲ τῷ σιδηρῷ προσέταξε χρῆσθαι· καὶ μέχρις οὗ δεῖ ἔχειν τὴν ὅλην ὕπαρξιν πρὸς ἀμοιβὴν τούτου, περιώρισε. τούτου δὲ γενομένου, ἐξέπεσε τῆς Λακεδαίμονος ἀδικία πᾶσα· οὔτε γὰρ κλέπτειν οὔτε δωροδοκεῖν οὔτε ἀποστερεῖν ἢ ἁρπάζειν ἔτι ἐδύνατό τις, ὃ μήτε κατακρύψαι δυνατὸν ἦν μήτε κτήσασθαι ζηλωτὸν μήτε χρήσασθαι ἀκίνδυνον, μήτε ἐξάγειν ἢ ἐπάγειν ἀσφαλές, πρὸς δὲ τούτοις καὶ ἁπάντων τῶν περιττῶν ξενηλασίαν ἐποιήσατο διὸ οὔτε ἔμπορος οὔτε σοφιστὴς οὔτε μάντις ἢ ἀγύρτης οὔτε τῶν κατασκευασμάτων δημιουργὸς εἰσῄει εἰς τὴν Σπάρτην. οὐδὲ γὰρ νόμισμα παρʼ αὐτοῖς εὔχρηστον εἴασε, μόνον δὲ τὸ σιδηροῦν εἰσηγήσατο, ὅ ἐστι μνᾶ ὁλκῇ Αἰγιναία, δυνάμει δὲ χαλκοῖ τέσσαρες.

53.4Sefahate saldırmayı ve zenginliğe özenmeyi ortadan kaldırmayı düşünerek ortak sofraları getirdi. Bunları neden kurduğunu, vatandaşları neden silahlı olarak küçük gruplara ayırdığını soranlara şöyle dedi: "Verilen buyrukları hazır bulunup alsınlar, bir kalkışma olursa suç birkaç kişide kalsın, yiyecek ve içecek eşit paylaşılsın; ne içki ne yemek, ne de yatak, kap kacak ya da herhangi başka bir şeyde zengin yoksuldan üstün olsun."

53.4

ἐπιθέσθαι δὲ τῇ τρυφῇ καὶ τὸν ζῆλον ἀφελέσθαι τοῦ πλούτου διανοηθεὶς τὰ συσσίτια εἰσηγήσατο . πρὸς γοῦν τοὺς ἐπιζητοῦντας διὰ τί ταῦτα συνεστήσατο καὶ μεθʼ ὅπλων κατʼ ὀλίγους τοὺς πολίτας διῄρηκεν, ὅπως, εἶπεν, ἐξ ἑτοίμου τὰ παραγγελλόμενα δέχωνται, καὶ ἐάν τι νεωτερίζωσιν, ἐν ὀλίγοις ᾖ τὸ ἀμπλάκημα, ἰσομοιρία τε τῆς τροφῆς καὶ πόσεως ᾖ καὶ μήτε πόσει τινὶ ἢ βρώσει ἀλλὰ μηδὲ στρωμνῇ ἢ σκεύεσιν ἢ ἄλλῳ τινὶ τὸ σύνολον πλέον ἔχῃ ὁ πλούσιος τοῦ πένητος.

53.5Zenginliği hiç kimsenin kullanamayacağı ve gösteremeyeceği bir hâle getirerek özendirici olmaktan çıkardıktan sonra yakınlarına şöyle diyordu: "Arkadaşlar, zenginliğin gerçekte ne olduğunu, yani kör olduğunu, işle göstermek ne güzel."

53.5

ἄζηλον δὲ ποιήσας τὸν πλοῦτον, οὐδενὸς οὐδὲ χρῆσθαι οὐδὲ ἐπιδεῖξαι δυναμένου, ἔλεγε πρὸς τοὺς συνήθεις, ὡς καλόν ἐστιν, ὦ ἑταῖροι, διὰ τῶν ἔργων ἐπιδεῖξαι τὸν πλοῦτον ὁποῖός ἐστι τῇ ἀληθείᾳ, ὅτι τυφλός.

53.6Kimsenin evde yemek yiyip başka yiyecek ve içeceklerle karnını doyurarak ortak sofraya gitmemesine özen gösterdi. Ötekiler, kendileriyle birlikte yiyip içmeyen birini, kendini tutamayan ve ortak yaşayıştan kaçan yumuşak biri diye kınarlardı. Fark edilen ceza da görürdü. Nitekim Kral Agis uzun bir seferden, Atinalıları yendikten sonra döndü ve bir gün karısıyla yemek yemek isteyip paylarını getirtmek istedi. Komutanlar göndermedi. Olay ertesi gün ephorlara bildirilince ceza verildi.

53.6

παρεφύλαξε δὲ ὥστε μηδὲ οἴκοι προδειπνήσαντας ἐξεῖναι βαδίζειν ἐπὶ τὰ συσσίτια πεπληρωμένους ἑτέρων ἐδεσμάτων ἢ πωμάτων· ἐκάκιζον δὲ οἱ λοιποὶ τὸν μὴ πιόντα ἢ φαγόντα μετʼ αὐτῶν, ὡς ἀκρατῆ καὶ πρὸς τὴν κοινὴν ἀπομαλακιζόμενον δίαιταν ἐζημιοῦτο δὲ καὶ ὁ φανερὸς γενόμενος. Ἄγιδος γοῦν μετὰ πολὺν χρόνον τοῦ βασιλέως ἐπανελθόντος ἀπὸ στρατείας ʽκαταπεπολεμήκει δὲ Ἀθηναίους, βουλομένου παρὰ τῇ γυναικὶ μιᾷ ἡμέρᾳ δειπνῆσαι καὶ μεταπεμπομένου τὰς μερίδας, οὐκ ἔπεμψαν οἱ πολέμαρχοι· μεθʼ ἡμέραν δὲ φανεροῦ γενομένου τοῖς ἐφόροις, ἐζημιώθη ὑπʼ αὐτῶν.

53.7Böyle kanunlara öfkelenen zenginler bir araya gelip ona sövmeye, onu taşlamaya başladılar; taşa tutup öldürmek istiyorlardı. Kovalanırken pazar yerinden geçip kaçtı, ötekilerden önce Tunç Evli Athena'nın tapınağına sığındı. Fakat o dönünce peşindeki Alkandros sopasıyla gözünü çıkardı. Lykurgos, ortak kararla cezalandırmak üzere kendisine teslim edilen adama ne kötü davrandı ne de onu azarladı. Onunla birlikte yaşayarak onu hem kendisinin hem de birlikte sürdükleri yaşayışın övücüsü, kısacası bu eğitimin âşığı yaptı. Başına gelenin anısına Tunç Evli Athena'nın kutsal alanında Optilletis Athena'ya bir tapınak kurdu; çünkü oradaki Dorlar gözlere "optilloi" derdi.

53.7

πρὸς οὖν τὰ τοιαῦτα τῶν νομοθετημάτων χαλεπήναντες οἱ εὔποροι ἐπισυνέστησαν καὶ ἐβλασφήμουν αὐτὸν καὶ ἔβαλλον, καταλεῦσαι βουλόμενοι· διωκόμενος δὲ διέπεσε διὰ τῆς ἀγορᾶς· καὶ τοὺς μὲν ἄλλους ἔφθασεν εἰς τὸ ἱερὸν τῆς χαλκιοίκου Ἀθηνᾶς καταφυγών Ἄλκανδρος δὲ ἐπιστραφέντος αὐτοῦ διώκων τῇ βακτηρίᾳ τὸν ὀφθαλμὸν ἐξέκοψεν αὐτοῦ. τοῦτον δὲ κοινῷ δόγματι παραλαβὼν ἐπὶ τιμωρίᾳ οὔτε κακῶς διέθηκεν οὔτε ἐμέμψατο, συνδιαιτώμενον δὲ ἔχων ἀπέδειξεν ἐπαινέτην αὑτοῦ τε καὶ τῆς διαίτης ἣν εἶχε σὺν αὐτῷ, καὶ καθόλου τῆς ἀγωγῆς ἐραστήν. τοῦ δὲ πάθους ὑπόμνημα ἱδρύσατο ἐν τῷ τῆς Χαλκιοίκου τεμένει ἱερὸν Ἀθηνᾶς, Ὀπτιλλέτιν προσαγορεύσας· τοὺς γὰρ ὀφθαλμοὺς ὀπτίλλους οἱ τῇδε Δωριεῖς λέγουσιν.

53.8Neden yazılı kanunlar kullanmadığını sorduklarında "Çünkü iyi eğitilmiş ve uygun biçimde yetiştirilmiş insanlar o anda neyin faydalı olduğunu kendileri ayırt eder" dedi.

53.8

ἐρωτηθεὶς δὲ διὰ τί οὐκ ἐχρήσατο νόμοις ἐγγράφοις, ὅτι, ἔφη, οἱ πεπαιδευμένοι καὶ ἀχθέντες τῇ προσηκούσῃ ἀγωγῇ τὸ τοῦ καιροῦ χρήσιμον δοκιμάζουσι.

53.9Bazıları neden evlerin tavanının yalnız baltayla, kapılarının yalnız testereyle yapılmasını, başka hiçbir alet kullanılmamasını buyurduğunu sorunca "Vatandaşlar evlerine soktukları her şeyde ölçülü olsun, başkalarının imrendiği şeylerden hiçbiri onlarda olmasın diye" dedi.

53.9

πάλιν δʼ ἐπιζητούντων τινῶν, διὰ τί ὀροφὴν ἀπὸ πελέκεως ταῖς οἰκίαις ἐπιτιθέναι προσέταξε, θύραν δὲ ἀπὸ πρίονος μόνου καὶ μηδενὸς τῶν ἄλλων ἐργαλείων, ὅπως ἄν, ἔφη, μετριάζοιεν οἱ πολῖται περὶ πάντα, ὅσα εἰς τὴν οἰκίαν εἰσάγουσι, καὶ μηδὲν τῶν παρʼ ἄλλοις ζηλουμένων ἔχωσιν.

53.10Rivayete göre birinci Leotykhidas da bu alışkanlıkla birinin evinde yemek yerken tavanın pahalı, kaplamalı süsünü görünce ev sahibine oralarda ağaçların dört köşe yetişip yetişmediğini sormuştu.

53.10

ἐκ δὲ ταύτης τῆς συνηθείας φασὶ καὶ Λεωτυχίδην τὸν πρῶτον βασιλέα δειπνοῦντα παρά τινι, καὶ θεασάμενον τῆς στέγης τοῦ οἴκου τὴν παρασκευὴν πολυτελῆ καὶ φατνωματικήν, ἐρωτῆσαι τὸν ξένον εἰ τετράγωνα παρʼ αὐτοῖς ξύλα φύεται.

53.11Aynı düşmana sık sık sefer yapmayı neden yasakladığını sorduklarında "Sık sık kendilerini savunmaya alışıp savaş tecrübesi kazanmasınlar diye" dedi. Bu yüzden Agesilaos'un Boiotia'ya sürekli girip seferler düzenleyerek Thebailıları Lakedaimonlulara denk bir rakip yapması büyük bir kusur sayılmıştır. Nitekim Antalkidas onu yaralı görünce "Güzel bir eğitim ücreti aldın" demişti, "ne isteyen ne bilen adamlara savaşmayı öğrettin."

53.11

ἐρωτηθεὶς δὲ διὰ τί ἐκώλυσεν ἐπὶ τοὺς αὐτοὺς πολεμίους πολλάκις στρατεύεσθαι, ἔφη, ἵνα μὴ πολλάκις ἀμύνεσθαι συνεθιζόμενοι ἔμπειροι πολέμου γένωνται. διὸ καὶ Ἀγησιλάου ἔγκλημα οὐ βραχὺ ἔδοξεν εἶναι, ταῖς εἰς τὴν Βοιωτίαν συνεχέσιν εἰσβολαῖς καὶ στρατείαις τοὺς Θηβαίους ἀντιπάλους Λακεδαιμονίοις κατασκευάσαντος. τετρωμένον γοῦν ἰδὼν αὐτὸν Ἀνταλκίδας, καλά, εἶπε, τροφεῖα ἀπέχεις, μὴ βουλομένους αὐτοὺς μηδὲ εἰδότας μάχεσθαι διδάξας.

53.12Başka biri, genç kızların bedenini neden koşu, güreş, disk ve cirit atmakla çalıştırdığını sorunca "Doğacak çocukların kökü, güçlü bedenlerde sağlam başlangıç bulup güzelce filizlensin; kendileri de doğuma güçle dayanıp sancılarla kolayca ve güzelce başa çıksın; gerekirse kendileri, çocukları ve vatanları için savaşabilsinler diye" dedi.

53.12

ἄλλου δὲ ἐπιζητοῦντος, διὰ τί τὰ σώματα τῶν παρθένων δρόμοις καὶ πάλαις καὶ βολαῖς δίσκων καὶ ἀκοντίων διεπόνησεν, ἵνʼ, ἔφη, ἡ τῶν γεννωμένων ῥίζωσις ἰσχυρὰν ἐν ἰσχυροῖς σώμασιν ἀρχὴν λαβοῦσα καλῶς βλαστάνῃ, αὐταὶ τε μετὰ ῥώμης τοὺς τόκους ὑπομένουσαι ῥᾳδίως τε ἅμα καὶ καλῶς ἀγωνίζωνται πρὸς τὰς ὠδῖνας, καὶ, εἴ τις ἀνάγκη γένοιτο, δύνωνται ὑπὲρ αὑτῶν καὶ τέκνων καὶ τῆς πατρίδος μάχεσθαι.

53.13Bazıları genç kızların törenlerde çıplak yürümesini kınayıp sebebini sordu. "Erkeklerle aynı işleri yaparak ne bedenin gücü ve sağlığında ne de psykhēnin hırsı ve aretēsinde onlardan geri kalsınlar, çoğunluğun kanaatini de umursamasınlar diye" dedi. Leonidas'ın karısı Gorgo hakkında anlatılan söz de buradan gelir. Galiba yabancı bir kadın ona "Erkeklerini yöneten tek kadınlar siz Lakonyalılarsınız" deyince "Çünkü gerçek erkek doğuran tek kadınlar biziz" diye cevap vermiş.

53.13

μεμφομένων δέ τινων τὴν γύμνωσιν τῶν παρθένων ἐν ταῖς πομπαῖς καὶ τὴν αἰτίαν ζητούντων, ἵνʼ, ἔφη, τὰ αὐτὰ τοῖς ἀνδράσιν ἐπιτηδεύουσαι μηδὲν μεῖον ἔχωσι μήτε κατὰ σώματος ἰσχὺν καὶ ὑγίειαν μήτε κατὰ ψυχῆς φιλοτιμίαν καὶ ἀρετήν, δόξης δὲ τῆς παρὰ τοῖς πολλοῖς ὑπερφρονῶσιν. ὅθεν καὶ περὶ Γοργοῦς ἱστορεῖται τῆς Λεωνίδου γυναικὸς τοιοῦτον εἰπούσης γάρ τινος, ὡς ἔοικε ξένης, πρὸς αὐτὴν ὡς μόναι τῶν ἀνδρῶν ἄρχετε ὑμεῖς αἱ Λάκαιναι, ἀπεκρίνατο, μόναι γάρ ἡμεῖς ἄνδρας τίκτομεν.

53.14Evlenmeyenleri Gymnopaidia şenliklerini seyretmekten mahrum etti, vatandaşlık onurlarını kısıtladı; böylece çocuk yapmayı çok gözetti. Gençlerin yaşlılara gösterdiği saygı ve hizmetten de onları yoksun bıraktı. Ünlü bir komutan olduğu hâlde Derkylidas'a söylenen sözü kimse kınamadı: Gençlerden biri o gelince yerinden kalkmamış, "Çünkü sen benim için yerini verecek birini doğurtmadın" demişti.

53.14

Εἴρξας δὲ τοὺς ἀγάμους τῆς ἐν ταῖς γυμνοπαιδίαις θέας καὶ ἀτιμίαν προσθείς, πολλὴν πρόνοιαν ἐποιήσατο τῆς παιδοποιίας τιμῆς δὲ καὶ θεραπείας, ἣν νέοι πρεσβυτέροις παρεῖχον, ἐστέρησε, καὶ τὸ πρὸς Δερκυλίδαν ῥηθὲν οὐδεὶς ἐμέμψατο, καίπερ εὐδόκιμον ὄντα στρατηγὸν ἐπιόντι γὰρ αὐτῷ τῶν νεωτέρων τις ἕδρας οὐχ ὑπεῖξεν εἰπών, οὐδὲ γὰρ ἐμοὶ σὺ τὸν ὑπείξοντα ἐγέννησας.

53.15Kızların neden çeyizsiz evlendirilmesini kanun yaptığını soran birine "Kimse yoksulluk yüzünden evlenmeden kalmasın, kimse zenginlik yüzünden de gözde olmasın; herkes kızın karakterine bakıp aretēsine göre seçim yapsın diye" dedi. Aynı sebeple süslenmeyi de şehirden kovdu.

53.15

πυνθανομένου δέ τινος, διὰ τί τὰς κόρας ἐνομοθέτησεν ἀπροίκους ἐκδίδοσθαι, ὅπως, ἔφη, μήτε διʼ ἔνδειαν ἄγαμοί τινες ἐαθῶσι μήτε διὰ περιουσίαν σπουδάζωνται, ἕκαστος δὲ εἰς τὸν τρόπον τῆς παιδὸς ἀφορῶν ἀρετῇ τὴν αἵρεσιν ποιῶνται. διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸν καλλωπισμὸν τῆς πόλεως ἀπήλασεν.

53.16Evlenenlerin yaşını da belirlemişti. Bunu soran birine "Olgun insanlardan doğan çocuklar güçlü olsun diye" dedi.

53.16

ὁρίσαντος δὲ αὐτοῦ καὶ τὸν χρόνον τῶν τε γαμουμένων καὶ τῶν γαμούντων, πρὸς τὸν ζητοῦντα, ἵνʼ, ἔφη, τὰ γεννώμενα ἰσχυρὰ ᾖ ἐκ τελείων γεννώμενα.

53.17Yeni evlenen adamın neden karısıyla birlikte yatmasını yasakladığına, günün büyük bölümünü yaşıtlarıyla geçirmesini ve bütün geceleri onlarla uyumasını, karısıyla ise gizlice ve sakınarak görüşmesini buyurduğuna şaşan birine "Bedenleri güçlü kalsın, birbirlerine doymasınlar, sevgileri hep taze dursun, çocukları da daha gürbüz olsun diye" dedi.

53.17

πρὸς δὲ τὸν θαυμάζοντα, διʼ ὅ τι τὸν γεγαμηκότα ἀπεῖρξε μὴ συγκοιμᾶσθαι τῇ γεγαμημένῃ, προσέταξε δὲ τὸ πλεῖστον τῆς ἡμέρας συνεῖναι τοῖς ἡλικιώταις καὶ τὰς νύκτας ὅλας συναναπαύεσθαι, τῇ δὲ νύμφῃ κρύφα καὶ μετʼ εὐλαβείας συνεῖναι, ὅπως, ἔφη, καὶ τοῖς σώμασιν ἰσχυροὶ ὦσι διακορεῖς μὴ γενόμενοι, καὶ τῷ φιλεῖν ἀεὶ καινοὶ ὑπάρχωσι καὶ τὰ ἔκγονα ἐρρωμενέστερα παρέχωσι.

53.18Güzel kokulu yağı zeytinyağının bozulması ve mahvı diye, boyacılığı da duyulara dalkavukluk diye kovdu.

53.18

καὶ τὸ μὲν μύρον ἐξήλασεν ὡς τοῦ ἐλαίου φθορὰν καὶ ὄλεθρον, τὴν δὲ βαφικὴν ὡς κολακείαν αἰσθήσεως.

53.19Beden süsüyle uğraşan bütün zanaatkârlara Sparta'yı kapattı, çünkü kötü işçilikleriyle zanaatları lekelediklerini düşünüyordu.

53.19

πᾶσι δὲ τοῖς περὶ τὸν τοῦ σώματος καλλωπισμὸν δημιουργοῖς ἀνεπίβατον ἐποίησε τὴν Σπάρτην, ὡς διὰ τῆς κακοτεχνίας τὰς τέχνας λυμαινομένοις.

53.20O zamanlar kadınların itidali öyle büyüktü, sonradan onlarda görülen gevşeklikten öyle uzaktı ki aralarında zina akla bile gelmezdi. Çok eski Spartalılardan Geradatas'ın bir sözü anılır. Bir yabancı, Lykurgos'un bu konuda bir kanun koyduğunu görmediği için zina yapanlara orada ne yapıldığını sormuş. "Yabancı" demiş Geradatas, "bizde kimse zina yapmaz." Yabancı "Peki, yaparsa?" diye sormuş. "Taygetos'un üstünden aşıp Eurotas'tan su içecek kadar büyük bir boğa öder" demiş. Yabancı şaşırıp "Böyle büyük bir boğa nasıl olabilir?" deyince Geradatas gülüp "Zenginliğin, sefahatin ve süslenmenin küçümsendiği, utancın, düzenin ve yöneticilere itaatin en üstte tutulduğu Sparta'da zina eden nasıl olabilir?" demiş.

53.20

τοσαύτη δʼ ἦν κατʼ ἐκείνους τοὺς χρόνους σωφροσύνη τῶν γυναικῶν καὶ τοσοῦτον ἀπεῖχε τῆς ὕστερον περὶ αὐτὰς εὐχερείας, ὡς πρότερον ἄπιστον εἶναι τὸ τῆς μοιχείας παρʼ αὐταῖς. καὶ λόγος ἀπομνημονεύεται Γεραδάτα τινὸς Σπαρτιάτου τῶν σφόδρα παλαιῶν, ὃς ἐρωτηθεὶς ὑπὸ ξένου, τί πάσχουσιν οἱ μοιχοὶ παρʼ αὐτοῖς, οὐδὲν γὰρ ὁρᾶν περὶ τούτου νενομοθετημένον ὑπὸ Λυκούργου, εἶπεν, οὐδείς, ὦ ξένε, γίγνεται μοιχὸς παρʼ ἡμῖν. ἐκείνου δὲ ὑπολαβόντος, ἂν οὖν γένηται, ταῦρον, ἔφη ὁ Γεραδάτας ἐκτίνει μέγαν, ὃς ὑπερκύψας τὸ Ταΰγετον ἀπὸ τοῦ Εὐρώτα πίεται. θαυμάσαντος δʼ ἐκείνου καὶ φήσαντος, πῶς δὲ ἂν γένοιτο βοῦς τηλικοῦτος; γελάσας ὁ Γεραδάτας πῶς γὰρ ἄν, ἔφη, μοιχὸς ἐν Σπάρτῃ γένοιτο ἐν ᾗ πλοῦτος μὲν καὶ τρυφὴ καὶ καλλωπισμὸς ἀτιμάζονται, αἰδὼς δὲ καὶ εὐκοσμία καὶ τῶν ἡγουμένων πειθὼ πρεσβεύονται;ν

53.21Şehirde demokrasi kurulmasını isteyen birine Lykurgos "Önce sen kendi evinde demokrasi kur" dedi.

53.21

πρὸς δὲ τὸν ἀξιοῦντα δημοκρατίαν ἐν τῇ πόλει καταστήσασθαι ὁ Λυκοῦργος εἶπε, σὺ πρῶτος ἐν τῇ οἰκίᾳ σου ποίησον δημοκρατίαν.

53.22Tanrılara yapılan kurbanları neden bu kadar küçük ve ucuz yaptığını soran birine "Tanrılara saygıdan hiç geri kalmayalım diye" dedi.

53.22

πυνθανομένου δέ τινος διὰ τί μικρὰς οὕτω καὶ εὐτελεῖς ἔταξε τῶν θεῶν τὰς θυσίας, ὅπως, ἔφη, μηδέποτε τιμῶντες τὸ θεῖον διαλείπωμεν.

53.23Vatandaşların yalnız el kaldırılmayan yarışlara girmesine izin veriyordu. Biri sebebini sorunca "Hiçbiri zorlukta pes etmeye alışmasın diye" dedi.

53.23

μόνα δὲ ταῦτα τῶν ἀθλημάτων ἐφέντος αὐτοῦ τοῖς πολίταις ἀγωνίζεσθαι, ὅπου ἡ χεὶρ οὐκ ἀνατείνεται, ἐπύθετό τις τὴν αἰτίαν· ὁ δέ, ὅπως, εἶπε, μηδεὶς αὐτῶν ἐν τῷ πονεῖν ἀπαυδᾶν ἐθίζηται.

53.24Biri neden sık sık ordugâh değiştirmeyi buyurduğunu sorunca "Düşmana daha çok zarar verelim diye" dedi.

53.24

ἐρωτῶντος δέ τινος, διὰ τί πυκνὰ μεταστρατοπεδεύειν κελεύει, ὅπως, εἶπε, πλείω τοὺς ἐχθροὺς βλάπτωμεν.

53.25Başka biri neden surlara saldırmayı yasakladığını sorunca "En iyi adamlarımız bir kadının, çocuğun ya da benzer bir insanın eliyle ölmesin diye" dedi.

53.25

ἄλλου δʼ ἐπιζητοῦντος διὰ τί πυργομαχεῖν ἀπεῖπε, ἵνα, ἔφη, μὴ ὑπὸ γυναικὸς ἢ παιδὸς ἤ τινος παραπλησίου ἀνθρώπου οἱ ἀμείνονες ἀποθνῄσκωσιν.

53.26Thebailılar, Leukothea için yaptıkları ayin ve yas hakkında ona danıştıklarında onlara, tanrıça sayıyorlarsa ağlamamalarını, insan sayıyorlarsa tanrıçaya yapar gibi ayin yapmamalarını öğütledi.

53.26

τοῖς δὲ συμβουλευομένοις τῶν Θηβαίων περὶ τῆς ἱερουργίας καὶ τοῦ πένθους, ἣν ποιοῦνται τῇ Λευκοθέᾳ, συνεβούλευσεν εἰ μὲν θεὸν ἡγοῦνται, μὴ θρηνεῖν, εἰ δὲ ἄνθρωπον, μὴ ἱερουργεῖν ὡς θεῷ.

53.27Vatandaşlardan bazıları "Düşmanın saldırısını nasıl durdururuz?" diye sorunca "Yoksul kalırsanız ve birbirinizden büyük olmaya heves etmezseniz" dedi.

53.27

πρὸς δὲ τοὺς ἐπιζητοῦντας τῶν πολιτῶν, πῶς ἂν πολεμίων ἔφοδον ἀλεξοίμεθα; ἐὰν πτωχοί, ἔφη, μένητε καὶ μὴ μείζων ἅτερος θατέρου ἐρᾶτε εἶναι.

53.28Yine surlar hakkında sorduklarında, kerpiçle değil erkeklerle çevrili bir şehrin sursuz sayılmayacağını söyledi.

53.28

καὶ πάλιν ἐπιζητούντων περὶ τειχῶν, οὐκ ἔφη πόλιν εἶναι ἀτείχιστον, ἥτις ἀνδράσι καὶ οὐ πλίνθοις ἐστεφάνωται.

53.29Spartalılar saçlarına da özen gösterir, Lykurgos'un bu konudaki sözünü hatırlarlardı: Saç güzelleri daha güzel, çirkinleri daha korkunç gösterir.

53.29

ἐπεμέλοντο δὲ οἱ Σπαρτιᾶται καὶ τῆς κόμης, ἀπομνημονεύοντές τινα Λυκούργου λόγον περὶ τούτου, ὅτι τοὺς μὲν καλοὺς εὐπρεπεστέρους; ποιεῖ, τοὺς δὲ αἰσχροὺς φοβερωτέρους.

53.30Savaşta düşmanı bozguna uğratıp yendikten sonra zaferi sağlamlaştıracak kadar kovalamalarını, sonra hemen geri çekilmelerini buyurdu; teslim olmuş insanları öldürmenin ne soylu ne de Yunanlara yakışır bir iş olduğunu söylüyordu. Bu yalnız güzel ve yüce gönüllü değil, faydalı da bir davranıştı; çünkü karşılarında savaşanlar teslim olanların esirgendiğini, direnenlerin öldürüldüğünü bilirse kaçmayı yerinde durmaktan yararlı bulacaktı.

53.30

παρήγγειλε δὲ ἐν τοῖς πολέμοις τρεψαμένους καὶ νικήσαντας μέχρι τοῦ βεβαιώσασθαι τὸ νίκημα ἐπιδιώκειν, εἶτα εὐθὺς ἀναχωρεῖν· οὔτε γενναῖον οὔτε Ἑλληνικὸν φονεύειν τοὺς παρακεχωρηκότας φάσκων εἶναι δʼ οὐ μόνον καλὸν τοῦτο καὶ μεγαλόψυχον ἀλλὰ καὶ χρήσιμον· εἰδότας γὰρ τοὺς μαχομένους πρὸς αὑτοὺς ὅτι φείδονται μὲν τῶν ἐνδιδόντων, ἀναιροῦσι δὲ τοὺς ὑφισταμένους, τοῦ μένειν τὸ φεύγειν ὠφελιμώτερον ἡγήσεσθαι.

53.31Düşman ölülerinin soyulmasını neden yasakladığını sorduklarında "Ganimete eğilip savaşı ihmal etmesinler, safı da yoksulluğu da korusunlar diye" dedi.

53.31

πυνθανομένου δέ τινος, διὰ τί τοὺς τῶν πολεμίων νεκροὺς ἀπηγόρευσε σκυλεύειν, ὅπως, ἔφη, μὴ κυπτάζοντες περὶ τὰ σκῦλα τῆς μάχης ἀμελῶσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν πενίαν ἅμα τῇ τάξει διασῴζωσι. # Bölüm 54 ### Λυσάνδρου

54.1Lysandros

Sicilya tiranı Dionysios kızlarına pahalı giysiler gönderince Lysandros kabul etmedi; bunlar yüzünden daha çirkin görünmelerinden korktuğunu söyledi. Fakat az sonra aynı şehirden aynı tirana elçi olarak gönderildi. Dionysios ona iki elbise gönderip kızına istediğini seçip götürmesini söyleyince "Kızım daha iyi seçer" dedi ve ikisini de alıp gitti.

54.1

Λύσανδρος, Διονυσίου τοῦ τῆς Σικελίας τυράννου πέμψαντος αὐτοῦ ταῖς θυγατράσιν ἱμάτια πολυτελῆ, οὐκ ἔλαβεν εἰπὼν δεδιέναι, μὴ διὰ ταῦτα μᾶλλον αἰσχραὶ φανῶσιν. ἀλλʼ ὀλίγον ὕστερον πρὸς τὸν αὐτὸν τύραννον ἐκ τῆς αὐτῆς πόλεως ἀποσταλεὶς πρεσβευτής, προσπέμψαντος αὐτῷ τοῦ Διονυσίου δύο στολὰς καὶ κελεύσαντος ἣν βούλεται ταύτην ἑλόμενον τῇ θυγατρὶ κομίζειν, αὐτὴν ἐκείνην ἔφη βέλτιον αἱρήσεσθαι· καὶ λαβὼν ἀμφοτέρας ἀπῆλθεν.

54.2Korkunç bir sofist olan ve çoğu işini hilelerle süsleyen Lysandros, adaleti yalnız kâra, güzeli de faydaya bağlardı. Doğrunun yalandan üstün olduğunu, ama ikisinin de değerini ve kıymetini kullanımın belirlediğini söylerdi.

54.2

ὁ δὲ Λύσανδρος, δεινὸς σοφιστὴς γενόμενος καὶ ἀπάταις τὰ πολλὰ ποικίλλων, τὸ δίκαιον ἐν μόνῳ τῷ λυσιτελεῖ τιθέμενος καὶ τὸ καλὸν ἐν τῷ συμφέροντι, τὸ ἀληθὲς ἔλεγε τοῦ ψεύδους κρεῖττον εἶναι, ἑκατέρου δὲ τῇ χρείᾳ τὴν ἀξίαν καὶ τὴν τιμὴν ὁρίζεσθαι.

54.3Çoğu işini hileyle yaptığı, bunun Herakles'e yakışmadığı, açıkça değil kurnazlıkla başarıya ulaştığı için kınayanlara gülerek "Aslan postunun yetişmediği yere tilki postu dikmek gerekir" derdi.

54.3

πρὸς δὲ τοὺς ψέγοντας αὐτὸν ἐπὶ τῷ διʼ ἀπάτης τὰ πλεῖστα πράττειν, ὡς ἀνάξιον τοῦ Ἡρακλέους, καὶ δόλῳ οὐκ ἄντικρυς κατορθοῦντα, γελῶν ἔλεγεν ὅπου μὴ ἐφικνεῖται τῇ λεοντῆ, προσραπτέον εἶναι τὴν ἀλωπεκῆν.

54.4Başkaları Miletos'ta ettiği yeminleri bozduğu için kınayınca "Çocukları aşık kemikleriyle, erkekleri yeminle kandırmak gerekir" dedi.

54.4

Ἐπιμεμφομένων δʼ ἑτέρων αὐτὸν ἐπὶ ταῖς παραβάσεσι τῶν ὅρκων, οὓς ἐν Μιλήτῳ ἐποιήσατο, ἔλεγε, τοὺς μὲν παῖδας ἀστραγάλοις δεῖ ἐξαπατᾶν, τοὺς δὲ ἄνδρας ὅρκοις.

54.5Aigospotamoi'de Atinalıları pusuyla yenip açlıkla sıkıştırarak şehri teslim aldı ve ephorlara yazdı: "Atina düştü."

54.5

νικήσας δὲ τοὺς Ἀθηναίους ἐξ ἐνέδρας περὶ Αἰγὸς ποταμοὺς καὶ λιμῷ πιέσας αὐτοὺς παρεστήσατο τὴν πόλιν, καὶ ἔγραψε τοῖς ἐφόροις, ἑαλώκασιν αἱ Ἀθῆναι.

54.6Argoslular toprak sınırı konusunda Lakedaimonlularla tartışıp daha adil şeyler söylediklerini ileri sürünce kılıcını çekti: "Sınır konusunda en iyi konuşan, bunu elinde tutandır" dedi.

54.6

πρὸς Ἀργείους δὲ περὶ γῆς ὅρων ἀμφισβητοῦντας πρὸς Λακεδαιμονίους καὶ δικαιότερα λέγειν αὐτῶν φάσκοντας, σπασάμενος τὴν μάχαιραν, ὁ ταύτης, ἔφη, κρατῶν βέλτιστα περὶ γῆς ὅρων διαλέγεται.

54.7Boiotialıların ülkelerinden geçerken iki taraflı davrandıklarını görünce onlara haber gönderip topraklarından mızrakları dik mi, yoksa eğik mi geçmesi gerektiğini sordu.

54.7

τοὺς δὲ Βοιωτοὺς ἐπαμφοτερίζοντας, ὅτε διῄει τὴν χώραν, ὁρῶν, προσέπεμψε πυνθανόμενος πότερον ὀρθοῖς τοῖς δόρασιν ἢ κεκλιμένοις διαπορεύηται τὴν χώραν αὐτῶν.

54.8Megaralı biri ortak mecliste ona karşı açık konuşunca "Yabancı dostum, sözlerinin bir şehre ihtiyacı var" dedi.

54.8

Μεγαρέως δὲ ἀνδρὸς ἐν τῷ κοινῷ συλλόγῳ παρρησίᾳ χρησαμένου πρὸς αὐτόν, οἱ λόγοι σου, εἶπεν, ὦ ξένε, πόλεως δέονται.

54.9Korinthoslular isyan ettiğinde surların önünden geçerken Lakedaimonluların saldırmaya çekindiğini gördü. Bu sırada hendeğin içinden bir tavşan fırladı. "Tavşanları tembellikten surlarda uyuyan böyle düşmanlardan korkmaktan utanmıyor musunuz, Spartalılar?" dedi.

54.9

ἐπεὶ δὲ Κορινθίων ἀφεστώτων διερχόμενος παρὰ τὰ τείχη τοὺς Λακεδαιμονίους ἑώρα προσβάλλειν ὀκνοῦντας, καὶ λαγώς τις ὤφθη διαπηδῶν τὴν τάφρον, οὐκ αἰσχύνεσθε, εἶπεν, ὦ Σπαρτιᾶται, τοιούτους φοβούμενοι πολεμίους, ὧν οἱ λαγωοὶ δι᾽ ἀργίαν τοῖς τείχεσιν ἐγκαθεύδουσιν;ν

54.10Samothrake'de kehanete başvurduğunda rahip ona hayatında işlediği en kanunsuz işi söylemesini buyurdu. "Bunu sen mi istiyorsun, tanrılar mı?" diye sordu. "Tanrılar" deyince "O hâlde sen çekil yolumdan" dedi, "sorarlarsa onlara söylerim."

54.10

ἐν δὲ Σαμοθρᾴκῃ χρηστηριαζομένῳ αὐτῷ ὁ ἱερεὺς ἐκέλευσεν εἰπεῖν, ὅ τι ἀνομώτατον ἔργον αὐτῷ ἐν τῷ βίῳ πέπρακται. ἐπηρώτησεν οὖν, πότερον σοῦ τοῦτο κελεύοντος ἢ τῶν θεῶν τοῦτο δεῖ ποιεῖν; φαμένου δέ, τῶν θεῶν, σὺ τοίνυν, ἔφη, ἐκποδών μοι μετάστηθι, κἀκείνοις ἐρῶ, ἐὰν πυνθάνωνται.

54.11Bir Pers ona hangi yönetimi en çok övdüğünü sorunca "Cesura da korkağa da hak ettiğini vereni" dedi.

54.11

Πέρσου δʼ ἐρωτήσαντος ποίαν μάλιστα ἐπαινεῖ πολιτείαν, ἥτις, ἔφη, τοῖς ἀνδρείοις καὶ δειλοῖς τὰ προσήκοντα ἀποδίδωσι.

54.12Kendisini övdüğünü ve el üstünde tuttuğunu söyleyen birine "Tarlada iki öküzüm var" dedi, "ikisi de sessiz, ama tembeliyle çalışkanını iyi bilirim."

54.12

πρὸς δὲ τὸν εἰπόντα, ὅτι ἐπαινοίη αὐτὸν καὶ ὑπερασπάζοιτο, δύο βοῦς ἔχω, ἔφη, ἐν ἀγρῷ· σιγώντων δʼ ἀμφοτέρων, ἀκριβῶς ἐπίσταμαι τὸν τε ἀργὸν καὶ τὸν ἐργαζόμενον.

54.13Biri ona sövünce "Durma söyle, yabancıcık" dedi, "hiç eksik bırakmadan söyle; dolu olduğun kötülüklerden psykhēni boşaltabilirsen."

54.13

λοιδορουμένου δέ τινος αὐτῷ, εἶπε, λέγε πυκνῶς, ὦ ξενύλλιον, λέγε μηδὲν ἐλλείπων, ἄν σου δύνῃ τὰν ψυχὰν κενῶσαι κακῶν, ὧν ἔοικας πλήρης εἶναι.

54.14Ölümünden bir süre sonra müttefikler arasında tartışma çıkınca Agesilaos, bununla ilgili yazıları incelemek için Lysandros'un evine gitti; çünkü Lysandros bunları yanında saklıyordu. Orada Lysandros'un yönetim hakkında yazdığı bir kitap da buldu: Krallık Eurypontidlerden ve Agiadlardan alınmalı, herkese açılmalı, seçim en iyiler arasından yapılmalıydı; böylece onur Herakles'ten gelenlerin değil, Herakles gibi olanların, onu tanrıların onuruna yükselten aretēye göre seçilenlerin olacaktı. Agesilaos bu söylevi vatandaşlara açıklamaya, Lysandros'un aslında nasıl bir vatandaş olduğunu göstermeye ve dostlarını lekelemeye girişti. Rivayete göre o sırada ephorların başında bulunan Kratidas, söylev okunursa ikna edeceğinden korkup Agesilaos'u durdurdu; Lysandros'u mezarından çıkarmamak, bu kurnazca ve inandırıcı biçimde yazılmış söylevi de onunla birlikte gömmek gerektiğini söyledi.

54.14

χρόνῳ δʼ ὕστερον μετὰ τὴν τελευτὴν ἀντιλογίας συμμαχικῆς γενομένης, Ἀγησίλαος ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ Λυσάνδρου οἰκίαν, ὅπως τὰ περὶ αὐτῆς γράμματα διασκέψηται· ταῦτα γὰρ παρʼ αὑτῷ κατέσχεν ὁ Λύσανδρος. εὗρε δὲ καὶ βιβλίον γεγραμμένον τῷ Λυσάνδρῳ περὶ τῆς πολιτείας, ὡς χρὴ τῶν Εὐρυπωντιδῶν καὶ Ἀγιαδῶν τὴν βασιλείαν ἀφελομένους εἰς μέσον θεῖναι καὶ ποιεῖσθαι τὴν αἵρεσιν ἐκ τῶν ἀρίστων, ἵνα μὴ τῶν ἀφʼ Ἡρακλέους, ἀλλὰ τῶν οἷος Ἡρακλῆς, τῇ ἀρετῇ κρινομένων, τὸ γέρας ᾖ, ᾗ κἀκεῖνος εἰς θεῶν τιμὰς ἀνήχθη. καὶ τοῦτον τὸν λόγον ὥρμησε μὲν εἰς τοὺς πολίτας ἐξενεγκεῖν καὶ παραδεικνύναι τὸν Λύσανδρον οἷος ὢν πολίτης διαλανθάνοι, καὶ ἐπὶ διαβολῇ τῶν Λυσάνδρου φίλων. Κρατίδην δέ φασι τότε προεστῶτα τῶν ἐφόρων, εὐλαβηθέντα μὴ πείσῃ ἀναγνωσθεὶς ὁ λόγος, ἐπιλαβέσθαι τοῦ Ἀγησιλάου καὶ εἰπεῖν ὡς οὐ δεῖ ἀνορύττειν τὸν Λύσανδρον, ἀλλὰ καὶ τὸν λόγον αὐτῷ συγκατορύττειν, πανούργως καὶ πιθανῶς συντεταγμένον.

54.15Kızlarına talip olanlar, ölümünden sonra yoksul olduğu anlaşılınca vazgeçtiler. Ephorlar onları cezalandırdı; çünkü zengin sanırken ona hizmet etmişler, yoksulluğundan adil ve iyi biri olduğunu anlayınca yüz çevirmişlerdi.

54.15

τοὺς δὲ μνηστεύσαντας αὐτοῦ τὰς θυγατέρας, εἶτα μετὰ τὴν τελευτὴν πένητος εὑρεθέντος ἀπειπαμένους, ἐζημίωσαν οἱ ἔφοροι, ὅτι πλούσιον μὲν νομίζοντες ἐθεράπευον, δίκαιον δὲ καὶ χρηστὸν ἐκ τῆς πενίας ἐπιγνόντες ὑπερεῖδον. # Bölüm 55 ### Ναμερτου

55.1Namertes

Namertes elçi olarak gönderildiğinde oradakilerden biri çok dostu olduğu için onu kutladı. Çok dostu olanın ne ile sınandığına dair bir ölçüsü olup olmadığını sordu. Adam merakla öğrenmek isteyince "Talihsizlikle" dedi.

55.1

Ναμέρτης πρεσβευτὴς ἀποσταλείς, μακαρίζοντός τινος αὐτὸν τῶν ἐκεῖθι διότι πολύφιλος εἴη, ἠρώτησεν εἰ δοκίμιον ἔχει τίνι τρόπῳ πειράζεται ὁ πολύφιλος· ἐπιζητοῦντος δὲ θατέρου μαθεῖν, ἀτυχίᾳ, εἶπεν. # Bölüm 56 ### Νικάνδρου

56.1Nikandros

Biri Nikandros'a, Argosluların onu kötülediğini söyleyince "İyileri kötülemenin cezasını çekiyorlar" dedi.

56.1

Νίκανδρος, εἰπόντος τινὸς ὅτι κακῶς αὐτὸν λέγουσιν Ἀργεῖοι, οὐκοῦν, ἔφη, δίκην τίνουσι τοὺς ἀγαθοὺς κακῶς λέγοντες.

56.2Neden saçlarını ve sakallarını uzattıklarını soran birine "Çünkü erkeğin en güzel ve en ucuz süsü kendi süsüdür" dedi.

56.2

πυθομένου δέ τινος διὰ τί κομῶσι καὶ πωγωνοτροφοῦσιν, ὅτι, ἔφη, πάντων κάλλιστος καὶ ἀδαπανώτατος ἀνδρὶ ὁ ἴδιος κόσμος.

56.3Atinalılardan biri "Boş oturmaya fazla düşkünsünüz, Nikandros" deyince "Doğru söylüyorsun" dedi, "ama sizin gibi önümüze geleni ciddiye almıyoruz."

56.3

τῶν Ἀθηναίων δὲ εἰπόντος τινός, λίαν ἀντέχεσθε, ὦ Νίκανδρε, τοῦ σχολάζειν, ἀληθίζῃ, ἔφη,. ἀλλʼ οὐχ ὥσπερ ὑμεῖς ὅπως τύχοι σπουδάζομεν. # Bölüm 57 ### Πανθοίδου

57.1Pantoidas

Pantoidas Asya'ya elçi olarak gitmişti. Ona sağlam bir sur gösterdiklerinde "Tanrılar adına, yabancı dostlar, güzel bir kadınlar bölümü" dedi.

57.1

Πανθοίδας πρεσβεύων εἰς τὴν Ἀσίαν, ἐπιδεικνύντων αὐτῷ τεῖχος ἐχυρόν, εἶπε, νὴ τοὺς θεούς, ὦ ξένοι, καλὴ γυναικωνῖτις.

57.2Akademeia'da filozoflar uzun uzun ciddi konular üzerine konuştu; sonra Pantoidas'a bu sözleri nasıl bulduğunu sordular. "Ciddi, başka ne olsun?" dedi, "Ama siz kullanmazsanız hiçbir faydası yok."

57.2

ἐν Ἀκαδημείᾳ δὲ τῶν φιλοσόφων διαλεγομένων πολλὰ καὶ σπουδαῖα, ἐπερωτώντων δὲ τὸν Πανθοίδαν μετὰ ταῦτα τί δοκοῦσιν αὐτῷ οἱ λόγοι οὗτοι εἶναι, τί δʼ ἄλλο, ἔφη, ἢ σπουδαῖοι; ὄφελος δʼ οὐδέν, μὴ χρωμένων ὑμῶν αὐτοῖς. # Bölüm 58 ### Παυσανίου τοῦ Κλεομβρότου

58.1Pausanias, Kleombrotos'un oğlu

Deloslular ada üzerindeki haklarını Atinalılara karşı savunurken, kendi kanunlarına göre adada kadınların doğum yapmadığını, ölülerin gömülmediğini söylediler. Kleombrotos'un oğlu Pausanias "Hiçbirinizin doğmadığı, doğmayacağı bu yer nasıl vatanınız olabilir?" dedi.

58.1

Παυσανίας ὁ Κλεομβρότου, Δηλίων δικαιολογουμένων περὶ τῆς νήσου πρὸς Ἀθηναίους καὶ λεγόντων ὅτι κατὰ τὸν νόμον τὸν παρʼ αὐτοῖς οὔθ̓ αἱ γυναῖκες ἐν τῇ νήσῳ τίκτουσιν οὔθʼ οἱ τελευτήσαντες θάπτονται, πῶς ἂν οὖν, ἔφη, αὕτη πατρὶς ὑμῶν εἴη, ἐν ᾗ οὔτε γέγονέ τις ὑμῶν οὔτʼ ἔσται;

58.2Sürgünler onu orduyu Atinalıların üzerine götürmeye teşvik ediyor, Olympia'da adı ilan edildiğinde yalnız onların ıslık çaldığını söylüyorlardı. "İyilik gördükleri zaman ıslık çalanlar kötülük görünce ne yapar sanıyorsunuz?" dedi.

58.2

τῶν δὲ φυγάδων αὐτὸν προτρεπομένων ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους ἄγειν τὴν στρατιὰν λεγόντων τε ὅτι τοῖς Ὀλυμπίοις ἀνακηρυττομένου αὐτοῦ ἐσύριττον αὐτὸν μόνοι, τί οὖν οἴεσθε, ἔφη, τοὺς ὅτε εὖ ἔπασχον συρίττοντας παθόντας κακῶς ποιήσειν;ν

58.3Şair Tyrtaios'u neden vatandaş yaptıklarını soran birine "Başımızdaki hiçbir önder yabancı görünmesin diye" dedi.

58.3

πυνθανομένου δέ τινος διὰ τί Τυρταῖον τὸν ποιητὴν ἐποιήσαντο πολίτην, ὅπως, ἔφη, μηδέποτε ξένος φαίνηται ἡμῶν ἡγεμών.

58.4Bedeni zayıf olduğu hâlde düşmanla karada ve denizde çarpışmayı öğütleyen birine "Bize savaşmayı öğütleyen adamın nasıl biri olduğunu göstermek için soyunmak ister misin?" dedi.

58.4

πρὸς δὲ τὸν ἀσθενῆ μὲν τῷ σώματι, συμβουλεύοντα δὲ πρὸς τοὺς πολεμίους κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν διακινδυνεύειν, θέλεις οὖν, ἔφη, δεῖξαι σεαυτὸν ἐκδύς, οἷος ὢν ἡμῖν μάχεσθαι συμβουλεύεις;ν

58.5Bazıları ganimetler arasındaki barbar elbiselerinin pahalılığına hayran kalınca "Değerli şeylere sahip olmaktansa değerli insanlar olmaları daha iyi olurdu" dedi.

58.5

θαυμαζόντων δέ τινων ἐν τοῖς λαφύροις τῶν βαρβάρων τὴν πολυτέλειαν τῆς ἐσθῆτος, κρεῖττον ἔφη αὐτοὺς εἶναι, πολλοῦ ἀξίους ἢ κεκτῆσθαι πολλοῦ ἄξια.

58.6Plataiai'de Medlere karşı kazanılan zaferden sonra yanındakilere Perslerin önceden hazırladığı yemeği getirmelerini buyurdu. Yemek şaşırtıcı derecede pahalıydı. "Tanrılar adına" dedi, "Pers açgözlüymüş; bunca şeyi varken bizim arpa ekmeğimize gelmiş."

58.6

μετὰ δὲ τὴν ἐν Πλαταιαῖς κατὰ Μήδων γενομένην νίκην τοῖς ἀμφʼ αὑτὸν ἐκέλευσε τὸ προητοιμασμένον Περσικὸν δεῖπνον παραθεῖναι· τούτου δὲ θαυμαστὴν πολυτέλειαν ἔχοντος, νὴ τοὺς θεούς, ἔφη, λίχνος ἦν ὁ Πέρσης, ὅτι τοσαῦτα ἔχων ἐπὶ τὴν ἡμετέραν ἦλθε μᾶζαν. # Bölüm 59 ### Παυσανίου τοῦ Πλειστωνάκτος

59.1Pausanias, Pleistoanaks'ın oğlu

Pleistoanaks'ın oğlu Pausanias, kendilerinde eski kanunların neden değiştirilemediğini soran birine "Çünkü kanunlar insanların hâkimi olmalıdır, insanlar kanunların değil" dedi.

59.1

Παυσανίας ὁ Πλειστώνακτος πρὸς τὸν ἐρωτήσαντα, διὰ τί τῶν ἀρχαίων νόμων οὐδένα κινεῖν ἔξεστι παρʼ αὐτοῖς, ὅτι τοὺς νόμους, ἔφη, τῶν ἀνδρῶν, οὐ τοὺς ἄνδρας τῶν νόμων κυρίους εἶναι δεῖ.

59.2Tegea'da sürgündeyken Lakedaimonluları övüyordu. Biri "O hâlde neden Sparta'da kalmadın, neden kaçtın?" deyince "Hekimler de sağlıklıların değil, hastaların yanında bulunmayı âdet edinmiştir" dedi.

59.2

ἐπαινοῦντος δὲ αὐτοῦ ἐν Τεγέᾳ μετὰ τὴν φυγὴν τοὺς Λακεδαιμονίους, εἶπέ τις, διὰ τί οὖν οὐκ ἔμενες ἐν Σπάρτῃ ἀλλʼ ἔφυγες; ὅτι οὐδʼ οἱ ἰατροί, ἔφη, παρὰ τοῖς ὑγιαίνουσιν, ὅπου δὲ οἱ νοσοῦντες, διατρίβειν εἰώθασιν.

59.3Thrakyalıları nasıl yenebiliriz diye soran birine "En iyi adamı komutan yaparsak" dedi.

59.3

πυνθανομένου δέ τινος αὐτοῦ πῶς ἂν δυνηθεῖεν τοὺς Θρᾷκας νικῆσαι, εἰ τὸν ἄριστον, εἶπε, στρατηγὸν καταστήσαιμεν.

59.4Hekim onu muayene edip "Bir derdin yok" deyince "Çünkü seni hekim olarak kullanmıyorum" dedi.

59.4

ἰατροῦ δʼ ἐπισκεπτομένου αὐτὸν καὶ εἰπόντος, οὐδὲν κακὸν ἔχεις, οὐ γὰρ σοὶ, ἔφη, ἰατρῷ χρῶμαι.

59.5Dostlarından biri, hiç tecrübe etmediği, kötülüğünü görmediği bir hekim hakkında neden kötü konuştuğunu sorarak onu kınadı. "Tecrübe etseydim yaşıyor olmazdım" dedi.

59.5

μεμφομένου δέ τινος αὐτὸν τῶν φίλων, διότι ἰατρόν τινα κακῶς λέγει, πεῖραν οὐκ ἔχων αὐτοῦ οὐδὲ ἀδικηθείς τι, ὅτι, εἶπεν, εἰ ἔλαβον αὐτοῦ πεῖραν, οὐκ ἂν ἔζων.

59.6Hekim ona "Yaşlandın" deyince "Çünkü seni hekim olarak kullanmadım" dedi.

59.6

τοῦ δὲ ἰατροῦ εἰπόντος αὐτῷ, γέρων γέγονας, διότι, εἶπεν, οὐκ ἐχρησάμην σοὶ ἰατρῷ.

59.7En iyi hekimin, hastaları çürütmeden en çabuk gömen hekim olduğunu söylerdi.

59.7

κράτιστον δὲ ἔλεγε τοῦτον ἰατρὸν εἶναι, τὸν μὴ κατασήποντα τοὺς ἀρρωστοῦντας ἀλλὰ τάχιστα θάπτοντα. # Bölüm 60 ### Παιδαρητου

60.1Paidaretos

Biri düşmanın çok olduğunu söyleyince Paidaretos "Öyleyse daha çok şan kazanırız" dedi, "çünkü daha çok düşman öldürürüz."

60.1

Πειδάρητος, λέγοντός τινος ὅτι πολλοὶ εἴησαν οἱ πολέμιοι, οὐκοῦν, ἔφη, ἡμεῖς εὐκλεέστεροι ἐσόμεθα· πλείους γὰρ ἀποκτενοῦμεν.

60.2Yaradılıştan yumuşak olan, sırf uysallığı yüzünden vatandaşlarca övülen birini görünce "Ne kadınlara benzeyen erkekleri ne de erkeklere benzeyen kadınları övmek gerekir; meğer ki kadını bir zorunluluk mecbur bıraksın" dedi.

60.2

ἰδὼν δέ τινα τῇ μὲν φύσει μαλακὸν διʼ ἐπιείκειαν δὲ ἐπαινούμενον ὑπὸ τῶν πολιτῶν, ἔφη, οὔτε ἄνδρας γυναιξὶν ὁμοίους ὄντας ἐπαινεῖν δεῖ οὔτε γυναῖκας ἀνδράσιν, ἐὰν μὴ τὴν γυναῖκα χρεία τις καταλάβῃ.

60.3Şehirdeki en büyük onur olan Üç Yüzlere seçilmeyince neşeyle, gülümseyerek ayrıldı. Ephorlar onu geri çağırıp neden güldüğünü sordular. "Şehrimin benden daha iyi üç yüz vatandaşı olduğu için sevindiğimden" dedi.

60.3

οὐκ ἐγκριθεὶς δʼ εἰς τοὺς τριακοσίους, ἥτις ἐν τῇ πόλει πρωτεύουσα τιμὴ τῇ τάξει ἦν, ἱλαρὸς καὶ μειδιῶν ἀπῄει· ἀνακαλεσαμένων δʼ αὐτὸν τῶν ἐφόρων καὶ πυνθανομένων δι᾽ ὅ τι γελᾷ, εἶπε, δι’ ὅ τι συγχαίρω τῇ πόλει τριακοσίους κρείτ τονάς μου πολίτας ἐχούσῃ. # Bölüm 61 ### Πλειστάρχου

61.1Pleistarkhos

Leonidas'ın oğlu Pleistarkhos, onlara neden ilk krallarının adıyla seslenilmediğini soran birine "Çünkü onlar kral olmayı çok istiyordu, sonrakiler ise hiç istemedi" dedi.

61.1

Πλείσταρχος ὁ Λεωνίδου πρὸς τὸν ἐπερωτήσαντα, διὰ τίνα αἰτίαν οὐκ ἀπὸ τῶν πρώτων βασιλέων προσαγορεύονται, ὅτι, ἔφη, ἐκεῖνοι μὲν ἄγαν βασιλεύειν ἔχρῃζον, οἱ δʼ ἐκείνων ὕστεροι οὐδαμῶς.

61.2Bir avukat gülünç şeyler söyleyince "Yabancı dostum" dedi, "sürekli şaka yaparken dikkat et, gülünç olmayasın; tıpkı sürekli güreşenlerin güreşçi olması gibi."

61.2

Συνηγόρου δέ τινος γελοῖα λέγοντος, οὐ φυλάξῃ, ὦ ξένε, ἔφη, συνεχῶς γελοιάζων, ὅπως μὴ γελοῖος γένῃ, ὥσπερ καὶ οἱ συνεχῶς παλαίοντες παλαισταί;

61.3Bülbül taklidi yapan birine "Yabancı dostum, bülbülün kendisini dinlemek daha hoşuma gitti" dedi.

61.3

Πρὸς δὲ τὸν ἀηδόνα μιμούμενον, ἥδιον, ἔφη, ὦ ξένε, αὐτῆς ἄκουσα τῆς ἀηδόνος.

61.4Biri, bir dedikoducunun onu övdüğünü söyleyince "Ona öldüğümü söylemiş olmalılar" dedi, "çünkü sağ kimse için güzel bir söz söylemeyi bilmez."

61.4

λέγοντος δέ τινος ὅτι κακολόγος τις αὐτὸν ἐπῄνει, θαυμάζω, ἔφη, εἰ μή τις αὐτῷ εἶπεν ὅτι ἀπέθανον· ζῶντα γὰρ ἐκεῖνος οὐδένα καλῶς λέξαι δύναται. # Bölüm 62 ### Παειστωνακτος

62.1Pleistoanaks

Pausanias'ın oğlu Pleistoanaks, Lakedaimonlulara cahil diyen Attikalı bir hatibe "Doğru söylüyorsun" dedi, "çünkü Yunanlar içinde sizden hiçbir kötülük öğrenmeyen bir tek biziz."

62.1

Πλειστῶναξ ὁ Παυσανίου, Ἀττικοῦ τινος ῥήτορος τοὺς Λακεδαιμονίους ἀμαθεῖς ἀποκαλοῦντος, ὀρθῶς, ἔφη, λέγεις· μόνοι γὰρ Ἑλλήνων ἡμεῖς οὐδὲν κακὸν μεμαθήκαμεν παρʼ ὑμῶν. # Bölüm 63 ### Πολυδώρου

63.1Polydoros

Alkamenes'in oğlu Polydoros, sürekli düşmanlarını tehdit eden birine "Öcünün büyük kısmını harcadığını anlamıyor musun?" dedi.

63.1

Πολύδωρος ὁ Ἀλκαμένους, ἀπειλοῦντός τινος τοῖς ἐχθροῖς συχνά, οὐ συνίης, ἔφη, τῆς τιμωρίας τὸ πλεῖστον καταναλίσκων μέρος;

63.2Ordusunu Messene'ye götürürken biri kardeşlerine karşı mı savaşacağını sorunca "Hayır" dedi, "toprağın henüz paylaştırılmamış kısmına gidiyorum."

63.2

Ἐξάγοντος δʼ αὐτοῦ τὸ στράτευμα ἐπὶ Μεσσήνην, ἤρετό τις εἰ τοῖς ἀδελφοῖς μάχεσθαι μέλλει, οὐκ ἔφη, ἀλλʼ ἐπὶ τὴν ἀκλήρωτον τῆς χώρας βαδίζειν.

63.3Üç Yüzler savaşından sonra Argoslular yeniden bütün halkıyla bir meydan savaşında yenildi. Müttefikler Polydoros'a fırsatı kaçırmamasını, surlara yürüyüp şehri almasını öğütlediler; erkekler ölmüş, geride kadınlar kaldığından bu çok kolay olacaktı. Onlara şöyle dedi: "Karşımda eşit şartlarda savaşanları yenmek benim için güzeldir; ama sınır için savaşmış biri olarak şehri almak istemek adil değildir. Toprağımı geri almaya geldim, şehir ele geçirmeye değil."

63.3

Ἀργείων δὲ πάλιν μετὰ τὴν τῶν τριακοσίων μάχην ἐκ παρατάξεως πανδημεὶ κρατηθέντων, τὸν Πολύδωρον οἱ σύμμαχοι παρεκελεύοντο μὴ παρεῖναι τὸν καιρόν, ἀλλʼ ἐπελθόντα τῷ τείχει τῶν πολεμίων τὴν πόλιν ἑλεῖν· ῥᾷστον γὰρ ἔσεσθαι, τῶν μὲν ἀνδρῶν ἀπολωλότων, τῶν γυναικῶν δὲ ἀπολελειμμένων ἔφη οὖν πρὸς αὐτούς, τὸ μὲν ἐκ τοῦ ἴσου μαχόμενον νικᾶν τοὺς ἐναντιουμένους ἐστί μοι καλόν, τὸ δʼ ὑπὲρ τῶν ὅρων τῆς χώρας μεμαχημένον τὴν πόλιν ἐπιθυμεῖν λαβεῖν οὐ δίκαιον τίθεμαι εἶναι· ἦλθον γὰρ χώραν ἀπολαβεῖν οὐ καταλαβέσθαι πόλιν.

63.4Spartalıların savaşta neden cesurca tehlikeye atıldığını sorduklarında "Çünkü komutanlarından korkmayı değil, onlara saygı duymayı öğrenirler" dedi.

63.4

ἐρωτηθεὶς δὲ διὰ τί Σπαρτιᾶται κατὰ πόλεμον κινδυνεύουσιν ἀνδρείως, ὅτι, ἔφη, αἰδεῖσθαι τοὺς ἡγεμόνας ἔμαθον οὐ φοβεῖσθαι. # Bölüm 64 ### Πολυκρατιδου

64.1Polykratidas

Polykratidas başkalarıyla birlikte Kral'ın komutanlarına elçi olarak gitti. Kişisel olarak mı, devlet adına mı geldiklerini sorduklarında "Başarırsak devlet adına, başaramazsak kişisel olarak" dedi.

64.1

Πολυκρατίδας πρεσβεύων πρὸς τοὺς βασιλέως στρατηγοὺς μεθʼ ἑτέρων, ἐρομένων αὐτῶν πότερον ἰδίᾳ πάρεισιν ἢ δημοσίᾳ ἐπέμφθησαν, αἴκα τύχωμεν, δημοσίᾳ, εἶπεν, αἰ δὲ μὴ, ἰδίᾳ. # Bölüm 65 ### Φοιβιδου

65.1Phoibidas

Leuktra çarpışmasından önce bazıları bugünün iyi insanı göstereceğini söyleyince Phoibidas "İyi insanı gösterebilen bir gün çok değerlidir" dedi.

65.1

Φοιβίδας, πρὸ τοῦ κινδύνου τοῦ Λευκτρικοῦ λεγόντων τινῶν δείξειν τὴν ἡμέραν ταύτην τὸν ἀγαθόν, πολλοῦ τὴν ἡμέραν, ἔφησεν, ἀξίαν εἶναι, δυναμένην τὸν ἀγαθὸν δεῖξαι. # Bölüm 66 ### Σοου

66.1Soos

Rivayete göre Soos, Kleitorlular tarafından sarp ve susuz bir yerde kuşatılmıştı. Yanındakilerin hepsi yakındaki pınardan içerse mızrakla kazandığı toprağı onlara bırakacağına söz verdi; pınarı düşman tutuyordu. Yeminler edildikten sonra adamlarını topladı ve içmeyene krallığını vereceğini söyledi. Hiçbiri dayanamadı, hepsi içti. En son kendisi indi, yalnız yüzüne su serpti ve düşman hâlâ oradayken ayrıldı. Su içmediği için toprağı da elinde tuttu.

66.1

Σόον λέγεται ἐν χωρίῳ χαλεπῷ καὶ ἀνύδρῳ πολιορκούμενον ὑπὸ Κλειτορίων ὁμολογῆσαι τὴν δορίκτητον αὐτοῖς ἀφεῖναι γῆν, εἰ πίοιεν οἱ μετʼ αὐτοῦ πάντες ἀπὸ τῆς πλησίον πηγῆς· ἐφρούρουν δʼ αὐτὴν οἱ πολέμιοι. γενομένων δὲ τῶν ὅρκων, συναγαγόντα τοὺς μεθʼ ἑαυτοῦ διδόναι τῷ μὴ πιόντι τὴν βασιλείαν οὐδενὸς δὲ καρτερήσαντος ἀλλὰ πάντων πιόντων, αὐτὸν ἐπὶ πᾶσι καταβάντα καὶ περιρρανάμενον, ἔτι τῶν πολεμίων παρόντων, ἀπελθεῖν καὶ τὴν χώραν κατασχεῖν ὡς μὴ πιόντα. # Bölüm 67 ### Τήλεκλος

67.1Teleklos

Babasının onu kötülediğini söyleyen birine Teleklos "Söylenecek bir şey olmasaydı söylemezdi" dedi.

67.1

Τήλεκλος πρὸς τὸν εἰπόντα, ὅτι ὁ πατὴρ λέγει κακῶς αὐτόν, εἰ μὴ αὐτῷ, ἔφη, λεκτὸν ἦν, οὐκ ἂν ἔλεγεν.

67.2Kardeşi, aynı ana babadan olduğu hâlde vatandaşların ona Teleklos'a davrandıkları gibi davranmadığını, daha saygısız olduklarını söyleyince "Çünkü sen haksızlığa uğramayı bilmiyorsun, ben biliyorum" dedi.

67.2

εἰπόντος δὲ τοῦ ἀδελφοῦ, ὅτι οὐχ ὁμοίως αὐτῷ προσφέρονται οἱ πολῖται ὡς ἐκείνῳ ὄντι ἐκ τῶν αὐτῶν, ἀγνωμονέστερον δέ, εἶπε, σὺ γὰρ οὐκ οἶδας ἀδικεῖσθαι, ἐγὼ δέ.

67.3Kendilerinde gençlerin neden yaşlılar için ayağa kalkmasının âdet olduğunu sorduklarında "Yakınları olmayanlara bu kadar saygı gösterenler ana babalarına daha çok saygı göstersin diye" dedi.

67.3

ἐρωτηθεὶς δὲ διὰ τί ἔθος παρʼ αὐτοῖς ἐστι τοὺς νεωτέρους τοῖς πρεσβυτέροις ἐξανίστασθαι, ὅπως, ἔφη, περὶ τοὺς μὴ προσήκοντας οὕτως ἔχοντες τιμῆς μᾶλλον τιμῶσι τοὺς γονέας.

67.4Ne kadar mal varlığı olduğunu soran birine "Yeterlisinden fazla değil" dedi.

67.4

πυθομένου δέ τινος πόσην κέκτηται οὐσίαν, ἔφη, οὐ πλείω τῆς ἱκανῆς. # Bölüm 68 ### Χαρίλλου

68.1Kharillos

Kharillos'a Lykurgos'un neden bu kadar az kanun koyduğunu sorduklarında "Çünkü az konuşanların az kanuna ihtiyacı vardır" dedi.

68.1

Χάριλλος ἐρωτηθεὶς διὰ τί τοὺς νόμους ὁ Λυκοῦργος οὕτως ὀλίγους ἔθηκεν, ὅτι, ἔφη, τοῖς ὀλίγα λέγουσιν ὀλίγων καὶ νόμων ἐστὶ χρεία.

68.2Biri, kızların neden başları açık, evli kadınların ise örtülü olarak dışarı çıkarıldığını sorunca "Çünkü kızların erkek bulması, kadınların ise bulduklarını koruması gerekir" dedi.

68.2

πυνθανομένου δέ τινος διὰ τί τὰς μὲν κόρας ἀκαλύπτους, τὰς δὲ γυναῖκας ἐγκεκαλυμμένας εἰς τοὐμφανὲς ἄγουσιν, ὅτι, ἔφη, τὰς; μὲν κόρας ἄνδρας εὑρεῖν δεῖ, τὰς δὲ γυναῖκας σῴζειν τοὺς ἔχοντας.

68.3Helotlardan biri ona küstahça davrandı. "Öfkeli olmasaydım seni öldürürdüm" dedi.

68.3

τῶν δὲ εἱλώτων τινὸς θρασύτερον αὐτῷ προσφερομένου, εἰ μὴ ὠργιζόμην, εἶπε, κατέκτανον ἄν σε.

68.4En iyi yönetimin hangisi olduğunu sorduklarında "Vatandaşların çoğunun, kavga etmeden aretēde birbiriyle yarışmak istediği yönetim" dedi.

68.4

ἐρωτήσαντος δέ τινος αὐτὸν τίνα νομίζει πολιτείαν ἀρίστην, ἔφη, ἐν ᾗ ἂν περὶ ἀρετῆς πλεῖστοι πολιτευόμενοι πρὸς ἀλλήλους ἄνευ στάσεως ἀγωνίζεσθαι θέλωσι.

68.5Kendilerinde tanrı heykellerinin neden hep silahlı olduğunu soran birine "İnsanlara korkaklık yüzünden edilen sövgüleri tanrılara taşımayalım, gençler de silahsız dua etmesin diye" dedi.

68.5

πυνθανομένου δέ τινος διὰ τί πάντα τὰ τῶν θεῶν ξόανα μεθʼ ὅπλων ἵδρυται παρʼ αὐτοῖς, ὅπως, ἔφη, μήτε τὰ κατὰ τῶν ἀνθρώπων ὀνείδη λεγόμενα διὰ τὴν δειλίαν ἐπὶ τοὺς θεοὺς ἀναφέρωμεν, μήτε οἱ νέοι ἄνοπλοι τοῖς θεοῖς εὔχωνται.

68.6Neden saç uzattıklarını soran birine "Çünkü süslerin en doğalı ve masrafsızı budur" dedi.

68.6

πρὸς δὲ τὸν πυθόμενον διὰ τί κομῶσιν εἶπεν, ὅτι τῶν κόσμων ὁ φυσικὸς καὶ ἀδάπανος οὗτός ἐστι. # Bölüm 69 ### Διάφορα Τῶν ἐν Τοῖς Λάκωσιν Ἀδόξων Ἀποφθέγματα διαφορα ... αποφθεγματα omitted in most mss.

69.1Ünlü olmayan Lakonların çeşitli sözleri

Spartalılar uzun konuşan Samos elçilerine "Başını unuttuk, başını unuttuğumuz için sonunu da anlamadık" dediler.

69.1

Σαμίων πρεσβευταῖς μακρολογοῦσιν ἔφασαν οἱ Σπαρτιᾶται, τὰ μὲν πρᾶτα ἐπιλελάσμεθα, τὰ δὲ ὕστερα οὐ συνήκαμες διὰ τὸ τὰ πρᾶτα ἐπιλελᾶσθαι.

69.2Bir hatip uzun bir konuşma yaptıktan sonra vatandaşlarına bildirmek için cevap isteyince "Öyleyse bildir" dediler, "senin konuşmayı zor bitirdiğini, bizim de zor dinlediğimizi."

69.2

ῥήτορος μακρὸν κατατείναντος λόγον καὶ τὰς ἀποκρίσεις αἰτοῦντος, ἵνα τοῖς πολίταις ἀπαγγείλῃ, ἀπάγγελλε τοίνυν, ἔφασαν, ὅτι μόλις μὲν σὺ ἐπαύσω λέγων, μόλις δὲ ἡμεῖς ἀκούοντες.

69.3Bir konuda karşı çıkan Thebailılara "Ya daha az gururlu ya da daha güçlü olmalısınız" dediler.

69.3

πρὸς Θηβαίους περί τινων ἀντιλέγοντας ἢ φρονεῖν, εἶπον, δεῖ ἔλαττον ἢ δύνασθαι μεῖζον.

69.4Bir Lakon'a sakalını neden bu kadar uzattığını sorduklarında "Ak saçlarımı görüp onlara yakışmayacak hiçbir şey yapmayayım diye" dedi.

69.4

Λάκων ἐρωτηθεὶς διʼ ἣν αἰτίαν τὰς τοῦ πώγωνος τρίχας ἐπὶ πολὺ κομώσας ἔχει, εἶπεν, ἵνα βλέπων τὰς πολιὰς μηδὲν ἀνάξιον αὐτῶν πράττω.

69.5Başka biri "Neden kısa kılıç kullanıyorsunuz?" diye soran birine "Düşmanla göğüs göğüse gelelim diye" dedi.

69.5

ἄλλος πυθομένου τινός, διὰ τί ἐγχειριδίοις βραχέσι χρῆσθε; ἵνα πλησίον, εἶπε, τοῖς πολεμίοις εἰς χεῖρας ἵκωμες.

69.6Biri Argosluları savaşçı diye övünce bir Lakon "Troya'da" dedi.

69.6

ἐπαινοῦντός τινος τοὺς Ἀργείους μαχητάς, Λάκων εἶπεν, ἐν Τροίᾳ.

69.7Bir başkası yemek yedikten sonra insanların içmeye zorlandığını duyunca "Yemeğe de zorlanıyorlar mı?" dedi.

69.7

ἕτερος ἀκούσας δειπνήσαντάς τινας βιάζεσθαι πίνειν, μὴ καὶ ἐσθίειν, εἶπε, βιάζονται;ν

69.8Pindaros Atina için "Yunanistan'ın payandası" diye yazınca bir Lakon, böyle bir payandaya dayanan Yunanistan'ın yıkılacağını söyledi.

69.8

Πινδάρου γράψαντος, Ἑλλάδος ἔρεισμα Ἀθῆναι, Λάκων ἔφη καταπεσεῖν ἂν τὴν Ἑλλάδα ὀχουμένην ἐρείσματι τοιούτῳ.

69.9Biri bir tablodaki resimde Atinalıların Lakonları boğazladığını görüp "Atinalılar ne kadar cesur!" deyince bir Lakon "Tabloda" diye karşılık verdi.

69.9

ἐπεὶ δὲ ἰδών τις ἐν πίνακι γραπτῷ Λάκωνας ὑπὸ Ἀθηναίων σφαττομένους ἔλεγεν, ἀνδρεῖοὶ γʼ Ἀθηναῖοι, Λάκων ὑποτυχών, ἐν τῷ πίνακι, εἶπε.

69.10İftira niteliğindeki sövgülere kulak veren birine bir Lakon "Kulaklarını bana karşı kullandırmaya son ver" dedi.

69.10

πρὸς δέ τινα προσιέμενον τὰς ἐκ διαβολῆς βλασφημίας Λάκων εἶπε, παῦσαι κατʼ ἐμοῦ τὰ ὦτα χορηγῶν.

69.11Cezalandırılırken "İstemeyerek hata yaptım" diyen birine başka biri "O hâlde istemeyerek de ceza çek" dedi.

69.11

πρὸς δὲ τὸν κολαζόμενον καὶ λέγοντα, ἄκων ἥμαρτον, εἶπέ τις, ἄκων τοίνυν καὶ κολάζου.

69.12Biri, ayakyolunda taburelerde oturan insanları görünce "Yaşlıya yer vermek için kalkılamayacak bir yere oturmak nasip olmasın" dedi.

69.12

ἰδών τις ἐν ἀποχωρήσει θακοῦντας ἐπὶ δίφρων ἀνθρώπους, μὴ γένοιτο, εἶπεν, ἐνταῦθα καθίσαι ὅθεν οὐκ ἔστιν ἐξαναστῆναι πρεσβυτέρῳ.

69.13Khioslular bir ziyaret sırasında yemekten sonra ephorların binasında kustular ve ephorların oturduğu koltuklara dışkıladılar. Önce faillerin vatandaş olup olmadığını öğrenmek için sıkı bir araştırma yapıldı. Khioslular olduğu anlaşılınca şöyle ilan edildi: "Khioslulara arsızlık etme izni verilmiştir."

69.13

Χίων ποτὲ κατʼ ἐπιδημίαν ἀπὸ δείπνου ἐμεσάντων ἐν τῷ ἐφορείῳ καὶ χεσάντων ἐπὶ τῶν δίφρων, ἔνθα οἱ ἔφοροι ἐκάθηντο, τὸ μὲν πρῶτον ἰσχυρῶς ἀνεζήτουν τοὺς ποιήσαντας μὴ πολῖται τυγχάνωσιν· ὡς δʼ ᾔσθοντο ὅτι Χῖοι ἦσαν, ἐκήρυξαν, ʼ τοῖς Χίοις ἐφιᾶσιν ἀσελγαίνειν.ʼ

69.14Biri bademin sert olanının iki kat pahalıya satıldığını görünce "Taş kıt mı?" dedi.

69.14

ἐπεὶ δέ τις τὰς ἀμυγδαλᾶς τῶν σκληρῶν ἑώρα διπλασίου πωλουμένας, μὴ σπάνιοι, ἔφη, οἱ λίθοι;ν

69.15Biri bir bülbülü yolup çok az et bulunca "Sen bir sesten ibaretmişsin" dedi.

69.15

τίλας τις ἀηδόνα καὶ βραχεῖαν πάνυ σάρκα εὑρὼν, εἶπε, φωνὰ τύ τίς ἐσσι καὶ οὐδὲν ἄλλο.

69.16Lakonlardan biri, Köpek Diogenes'i sert soğukta tunç bir heykele sarılırken görünce üşüyüp üşümediğini sordu. "Hayır" deyince "Öyleyse ne büyük iş yapıyorsun?" dedi.

69.16

ἰδών τις τῶν Λακώνων Διογένη τὸν κύνα περιλαμβάνοντα ἀνδριάντα χάλκεον, ψύχους ὄντος σφοδροῦ, ἐπύθετο εἰ ῥιγῴη· ἀρνησαμένου δέ, τί οὖν, ἔφη, μέγα ποιεῖς;

69.17Metapontionlulardan biri bir Lakon tarafından korkaklıkla suçlanınca "Yine de başkalarının toprağından epey elimizde var" dedi. Lakon "Demek yalnız korkak değil, adaletsizsiniz de" dedi.

69.17

Ὀνειδισθείς τις τῶν Μεταποντίων εἰς δειλίαν ὑπὸ Λάκωνος, ἀλλὰ μήν, ἔφη, οὐκ ὀλίγα τῆς ἀλλοτρίας ἔχομεν ὁ δέ, οὐ μόνον ἄρα, ἔφη, δειλοὶ ἀλλὰ καὶ ἄδικοί ἐστε.

69.18Sparta'ya gelen biri tek ayak üzerinde ayakkabı giyerken bir Lakon'a "Sanırım, Lakon, benim kadar uzun süre ayakta duramazsın" dedi. O da "Doğru" dedi, "ama bütün kazlar durabilir."

69.18

κατʼ ἐπιδημίαν τις ἐν Σπάρτῃ κρηπιδούμενος ὀρθὸς ἐπὶ θατέρου σκέλους εἶπε πρὸς Λάκωνα, οὐκ ἂν οἶμαί σε, ὦ Λάκων, τοσοῦτον χρόνον ἐπὶ τοῦ ποδὸς ὅσον ἐγὼ στῆναι. καὶ ὃς ὑπολαβών, οὐ γάρ, ἔφη, τῶν μέντοι χηνῶν οὐκ ἔστιν ὅστις οὔ.

69.19Biri hitabet sanatıyla övününce bir Lakon "İkiz tanrılar adına" dedi, "gerçeğe dokunmayan bir tekhnē ne vardır ne de olacaktır."

69.19

Μεγαλυνομένου τινὸς ἐπὶ τῇ ῥητορικῇ τέχνῃ, εἶπέ τις Λάκων, ἀλλὰ ναὶ τὼ σιὼ, τέχνη ἄνευ τοῦ ἀληθείας ἧφθαι οὔτε ἐστὶν οὔτε μήποτε γένηται.

69.20Argoslu biri bir keresinde "Bizde birçok Spartalı mezarı var" deyince bir Lakon "Bizde ise tek bir Argoslu mezarı yok" dedi; çünkü kendileri Argos'a sık sık gitmiş, Argoslular ise Sparta'ya hiç gelmemişti.

69.20

Ἀργείου ποτὲ εἰπόντος, πολλοὶ τάφοι παρʼ ἡμῖν εἰσὶ Σπαρτιατῶν, Λάκων εἶπεν, ἀλλὰ μὴν παρʼ ἡμῖν Ἀργείων οὐδὲ εἷς, ὡς αὐτῶν μὲν πολλάκις Ἄργους ἐπιβεβηκότων Ἀργείων δὲ τῆς Σπάρτης οὐδέποτε.

69.21Esir düşüp satılan bir Lakon, tellal "Lakon satıyorum" deyince "Esir diye bağır" diyerek onu susturdu.

69.21

Λάκων αἰχμαλωτισθεὶς καὶ πιπρασκόμενος, τοῦ κήρυκος λέγοντος, Λάκωνα πωλῶ, ἐπεστόμισεν εἰπών, αἰχμάλωτον κήρυσσε.

69.22Lysimakhos'un yanında savaşan biri, ona Helot olup olmadığını sorunca "Bir Lakon'un senin dört obolun için geleceğini mi sanıyorsun?" dedi.

69.22

τῶν παρὰ Λυσιμάχῳ στρατευομένων ἐρωτηθείς τις ὑπʼ αὐτοῦ, μή τις τῶν εἱλώτων ἐστί, σὺ δʼ οἴει, ἔφη, ἐπὶ τὸ παρὰ σοῦ τετρώβολον Λάκωνα ἥξειν;ν

69.23Thebailılar Leuktra'da Lakonları yendikten sonra Eurotas'a kadar gelmişlerdi. İçlerinden biri övünerek "Lakonlar şimdi nerede?" dedi. Onlara esir düşmüş bir Spartalı "Burada değiller" dedi, "yoksa siz buraya gelemezdiniz."

69.23

ὅτε Θηβαῖοι νικήσαντες τοὺς Λάκωνας ἐν Λεύκτροις πρὸς αὐτὸν παρῆσαν τὸν Εὐρώταν, καί τις μεγαλαυχῶν εἶπε, ποῦ νῦν εἰσὶν οἱ Λάκωνες; Σπαρτιάτης ληφθεὶς ὑπʼ αὐτῶν, οὐ πάρεισιν, ἔφη, οὐ γὰρ ἂν ὑμεῖς δεῦρο ἤλθετε.

69.24Atinalılar şehri teslim ederken yalnız Samos'u kendilerine bırakmalarını isteyince "Kendinize bile sahip değilken başkalarına da mı sahip olmak istiyorsunuz?" dediler. "Kendine sahip olmayan Samos ister" atasözü buradan gelir.

69.24

Ἀθηναίων ἀξιούντων, ὅτε παρέδωκαν τὸ ἄστυ, Σάμον αὐτοῖς μόνον ἐᾶσαι, εἶπον, ὅταν αὑτῶν οὐκ ἦτε, τότε καὶ ἄλλους ἔχειν ζητεῖτε; ἀφʼ οὗ καὶ ἡ παροιμία ὃς αὐτὸς αὑτὸν οὐκ ἔχει Σάμον θέλει.

69.25Lakedaimonlular bir şehri zorla alınca ephorlar "Gençlerin güreşi bitti" dediler, "Gençlerin artık rakibi yok."

69.25

πόλιν τινὰ κατὰ κράτος ἑλόντων Λακεδαιμονίων, οἱ ἔφοροι εἶπον, οἴχεται τὸ πάλαισμα τῶν νέων οὐκέτι ἕξουσιν ἀνταγωνιστὰς οἱ νέοι.

69.26Kralları, Lakonlara sık sık zorluk çıkarmış bir şehri tamamen yok edeceğine söz verince izin vermediler: "Sakın yok etme, gençlerin bileği taşını ortadan kaldırma."

69.26

ἄλλην πόλιν ὑπισχνουμένου τοῦ βασιλέως αὐτῶν τέλεον ἀφανιεῖν ἣν συνεβεβήκει πράγματα πολλάκις παρεσχῆσθαι τοῖς Λάκωσιν, οὐκ ἐπέτρεψαν, φάμενοι, μηδαμῶς ἀφανίσῃς μηδʼ ἀνέλῃς τὴν ἀκόνην τῶν νέων.

69.27Güreşçilerin başına antrenör koymazlardı; hırsları tekhnē için değil, aretē için olsun diye. Bu yüzden Lysanoridas, Kharon'un onu nasıl yendiğini sorduklarında "Binbir hileyle" dedi.

69.27

τοῖς παλαίουσι παιδοτρίβας οὐκ ἐφίστανον, ἵνα μὴ τέχνης ἀλλʼ ἀρετῆς ἡ φιλοτιμία γένηται. διὸ καὶ Λύσανορίδας ἐρωτώμενος, ὅπως ὁ Χάρων ἐνίκησεν αὐτόν, τᾷ πολυμηχανίᾳ εἶπε.

69.28Philippos ülkelerine geldiğinde dost olarak mı, düşman olarak mı gelmesini istediklerini yazınca "Hiçbiri" diye cevap verdiler.

69.28

Φιλίππου γράφοντος, ὅτε εἰς τὴν χώραν αὐτῶν παρεγένετο, πότερον βούλονται φίλιον ἐλθεῖν ἢ πολέμιον αὐτόν, ἀντεφώνησαν, οὐδέτερον.

69.29Demetrios'un oğlu Antigonos'a elçi gönderdiler. Sonra ona kral diye seslendiğini öğrenince, kıtlık sırasında onlara bir medimnos buğday getirdiği hâlde cezalandırdılar.

69.29

πρεσβευτήν τινα διαπεμψάμενοι πρὸς Ἀντίγονον τὸν Δημητρίου, πυθόμενοι ὅτι ἐκάλεσεν αὐτὸν βασιλέα, ἐζημίωσαν, καίτοι μέδιμνον πυρῶν ἑκάστῳ παρʼ αὐτοῦ σιτοδείας οὔσης κομίζοντα.

69.30Demetrios kendisine tek elçi gönderdikleri için şikâyet edince "Bir kişiye bir kişi yetmez mi?" dediler.

69.30

Δημητρίου ἐγκαλοῦντος ὅτι ἕνα πρεσβευτὴν ἔπεμψαν πρὸς αὐτόν, οὐχ ἱκανὸς οὖν, εἶπον, εἰ πρὸς ἕνα εἷς;

69.31Kötü biri çok iyi bir görüş ortaya koyunca görüşü benimsediler, ama adını ondan alıp iyi bir hayat sürmüş başka birine verdiler.

69.31

ἐνέγκαντός τινος ἀρίστην γνώμην μοχθηροῦ, ταύτην μὲν ἀπεδέξαντο, περιελόμενοι δὲ τούτου περιέθηκαν ἑτέρῳ καλῶς βεβιωκότι.

69.32İki kardeş kavga edince oğullarının kavgasına göz yumduğu için babayı cezalandırdılar.

69.32

ἀδελφῶν πρὸς ἀλλήλους διαφερομένων, τὸν πατέρα ἐζημίωσαν ὅτι τοὺς υἱεῖς στασιάζοντας περιορᾷ.

69.33Oraya gelen bir arpçıyı parmaklarıyla kithara çaldığı için cezalandırdılar.

69.33

ψάλτην ἐπιδημήσαντα ἐζημίωσαν ὅτι δακτύλοις κιθαρίζει.

69.34İki çocuk kavga ediyordu. Biri ötekini bir orakla ölümcül şekilde yaraladı. Yaralının arkadaşları, ayrılacakları sırada ona saldıranın öcünü alıp onu öldüreceklerini söylediler. "Sakın, tanrılar aşkına" dedi, "bu adil olmaz; çünkü ben davranıp daha iyi olsaydım aynı şeyi ben yapacaktım."

69.34

δύο παῖδες ἐμάχοντο, ἅτερος δὲ αὐτῶν τὸν ἕτερον ἔτρωσε δρεπάνῳ πληγῇ θανασίμῳ τῶν δὲ συνήθων παίδων, ἐπεὶ διαλύεσθαι ἔμελλον, ἐπαγγελλομένων ἀμυνεῖσθαι καὶ ἀναιρήσειν τὸν πλήξαντα, μηδαμῶς, εἶπε, πρὸς θεῶν, οὐ γὰρ δίκαιον καὶ γὰρ ἂν ἐγὼ ἐποίησα τοῦτο, εἰ ἔφθασα καὶ ἀγαθὸς ἐγενόμην.

69.35Başka bir çocuk, serbest doğmuş çocukların ellerinden geleni çalmasının âdet, yakalanmanın ayıp sayıldığı bir zamanda, yanındaki çocuklarla diri bir tilki yavrusu çalmıştı; tilkiyi saklaması için ona verdiler. Kayıp hayvanı arayanlar gelince tilkiyi elbisesinin altına sakladı. Hayvan azgınlaşıp böğrünü iç organlarına kadar ısırdığı hâlde sesini çıkarmadı, kıpırdamadan durdu. Onlar gittikten sonra çocuklar olanı görüp onu kınadılar: Ölene kadar saklamaktansa tilkiyi çıkarması daha iyi olurdu. "Hayır" dedi, "acılara boyun eğmeden ölmek, yumuşaklık yüzünden yakalanıp utançla yaşamaktan iyidir."

69.35

ἕτερον παιδάριον, ἐπεὶ παρῆν ὁ καιρός, ἐν κλέπτειν νενόμιστο τοὺς ἐλευθέρους παῖδας ὅ τι τις δύναιτο καὶ μὴ λαθεῖν αἰσχρὸν ἦν, ὡς ο ξ σὺν αὐτῷ παῖδες ζῶν ἔκλεψαν ἀλωπέκιον καὶ ἔδοσαν αὐτῷ φυλάττειν, παραγενομένων τῶν ἀπολωλεκότων ἐπὶ ζήτησιν, ἔτυχε μὲν ὑποβαλὼν τὸ ἀλωπέκιον ὑπὸ τὸ αὑτοῦ ἱμάτιον, ἀγριαίνοντος δὲ τοῦ θηρίου καὶ τὴν αὐτοῦ πλευρὰν κατεσθίοντος μέχρι τῶν σπλάγχνων, ἠρέμει, ἵνα μὴ γένηται καταφανής. ὡς δὲ ὕστερον ἐκείνων ἀπελθόντων ἐθεάσαντο τὸ γεγονὸς οἱ παῖδες καὶ ἐμέμφοντο, λέγοντες ἄμεινον εἶναι φανερὸν ποιῆσαι τὸ ἀλωπέκιον ἢ μέχρι θανάτου κρύπτειν, οὐ μὲν οὖν, εἶπεν, ἀλλὰ κρεῖττον ταῖς ἀλγηδόσι μὴ ἐνδόντα τελευτᾶν ἢ περίφωρον γενόμενον διὰ μαλακίαν τὸ ζῆν αἰσχρῶς περιποιής ασθαι.

69.36Bazıları yolda karşılaştıkları Lakonlara "Şanslıymışsınız, haydutlar az önce buradan gitti" dediler. Onlar da "Enyalios adına" dediler, "şanslı olan onlar, bizimle karşılaşmadılar."

69.36

περιτυχόντες τινὲς Λάκωσι καθʼ ὁδὸν εἶπον, εὐτυχήκατε, ἀρτίως ἐντεῦθεν λῃστῶν ἀπιόντων. οἱ δὲ, οὐ μὰ τὸν Ἐνυάλιον, ἀλλʼ ἐκεῖνοι μὴ περιτυχόντες ἡμῖν.

69.37Bir Lakon'a ne bildiğini sorduklarında "Özgür olmayı" dedi.

69.37

Λάκων ἐρωτηθεὶς τί ἐπίσταται, εἶπεν, ἐλεύθερος εἶναι.

69.38Kral Antigonos'un esir alıp sattığı Spartalı bir çocuk, serbest bir insana yakışır bulduğu her işte onu satın alana itaat ediyordu. Fakat adam ona lazımlığı getirmesini buyurunca "Köle olmayacağım" diyerek reddetti. Adam diretince dama çıktı, "Aldığın malın keyfini çıkar" dedi, kendini aşağı attı ve öldü.

69.38

παῖς Σπαρτιάτης αἰχμαλωτισθεὶς ὑπʼ Ἀντιγόνου τοῦ βασιλέως καὶ πραθεὶς τὰ μὲν ἄλλα πάντα ὑπήκοος ἦν τῷ πριαμένῳ, ὅσα ᾤετο προσήκειν ἐλευθέρῳ ποιεῖν ὡς δὲ προσέταξεν ἀμίδα κομίζειν, οὐκ ἠνέσχετο εἰπών, οὐ δουλεύσω. ἐνισταμένου δὲ ἐκείνου, ἀναβὰς ἐπὶ τὸν κέραμον καὶ εἰπών, ὀνήσῃ τῆς ὠνῆς, ἔβαλεν ἑαυτὸν κάτω καὶ ἐτελεύτα.

69.39Satılan başka biri, "Seni alırsam işe yarar mısın?" diyene "Almasan da yararım" dedi.

69.39

ἕτερος πωλούμενος, εἰπόντος τινός, ἐὰν ἀγοράσω σε, χρήσιμος ἔσῃ; κἂν μὴ ἀγοράσῃς εἶπεν.

69.40Satılan başka bir esir, tellal "köle" diye bağırınca "Lanet olası" dedi, "'esir' desene."

69.40

ἄλλος αἰχμάλωτος πιπρασκόμενος, τοῦ κήρυκος ἐπιλέγοντος ἀνδράποδον πωλεῖν, κατάρατε, εἶπεν, οὐκ ἐρεῖς αἰχμάλωτον;ν

69.41Bir Lakon'un kalkanının üzerinde gerçek boyda bir sinek armasını görenler onu alaya aldı, fark edilmemek için böyle yaptığını söylediler. "Tam tersine" dedi, "görünmek için; çünkü düşmana armamın boyunu görecekleri kadar yaklaşıyorum."

69.41

Λάκων ἐπὶ τῆς ἀσπίδος μυῖαν ἔχων ἐπίσημον, καὶ ταύτην οὐ μείζω τῆς ἀληθινῆς, ὡς καταγελῶντές τινες ἔλεγον ὅτι ὑπὲρ τοῦ λανθάνειν τοῦτο πεποιήκει, ἵνα μὲν οὖν, εἶπε, φανερὸς ὦ· οὕτω γὰρ τοῖς πολεμίοις πλησίον προσέρχομαι, ὥστε τὸ ἐπίσημον ἡλίκον ἐστὶν ὑπʼ αὐτῶν ὁρᾶσθαι.

69.42Bir başkası, bir sofrada lir getirilince "Saçmalamak Lakonlara yakışmaz" dedi.

69.42

ἕτερος, ἐν συμποσίῳ προσενεχθείσης λύρας, οὐ Λακωνικόν, εἶπε, τὸ φλυαρεῖν.

69.43Bir Spartalıya Sparta yolunun güvenli olup olmadığını sorduklarında "Nasıl biri olduğuna bağlı" dedi, "Aslanlar istedikleri yerde yürür, tavşanları ise o toprakta avlarız."

69.43

Σπαρτιάτης ἐρωτηθεὶς εἰ ἀσφαλὴς ἡ εἰς Σπάρτην ὁδὸς εἶπεν, ὁποῖος κά τις ᾖς· οἱ μὲν γὰρ λέοντες βαδίζοντι ὅπα κα λέωντι, τὼς δὲ λαγὼς ἐπὶ τᾶς γᾶς κήνας θηρεύομες.

69.44Bir güreşte rakibi boş bir çabayla ona ensesinden sarılıp yere çekiyordu. Altta kalan, bedence yetişemediği için kolunu ısırdı. Öteki "Lakon, kadınlar gibi ısırıyorsun" deyince "Hayır" dedi, "aslanlar gibi."

69.44

ἐν χειραψίᾳ περικρούοντος τοῦ προστραχηλίζοντος κενοσπούδως καὶ κατασπῶντος ἐπὶ τὴν γῆν, ἐπειδὴ τῷ σώματι ἐλείπετο ὁ προσπεσών, ἔδακε τὸν βραχίονα· καὶ ὁ ἕτερος εἶπε, δάκνεις, ὦ Λάκων, ὥσπερ αἱ γυναῖκες· οὐ μὲν οὖν, εἶπεν ἅτερος, ἀλλʼ ὥσπερ οἱ λέοντες.

69.45Topal bir adam savaşa giderken bazıları peşinden gülüyordu. Dönüp "Kötü kafalılar" dedi, "düşmana kaçarak değil, yerinde durup safını koruyarak karşı konur."

69.45

χωλὸς ἐπὶ πόλεμον ἐξιών, ἐπακολουθούντων αὐτῷ τινων καὶ γελώντων, ἐπιστραφεὶς εἶπε, κακαὶ κεφαλαί, οὐ φεύγοντα δεῖ τοῖς πολεμίοις μάχεσθαι, ἀλλὰ μένοντα καὶ τὴν τάξιν φυλάττοντα.

69.46Bir başkası okla vurulmuş can verirken "Beni üzen ölecek olmam değil" dedi, "ama korkak bir okçunun eliyle ve hiçbir iş yapmadan ölmem."

69.46

ἕτερος τοξευθεὶς καὶ τὸν βίον ἐκλείπων, ἔλεγεν, οὐ μέλει μοι τοῦτο ὅτι ἀποθανοῦμαι, ἀλλʼ ὅτι ὑπὸ γύννιδος τοξότου καὶ μηδὲν πράξας.

69.47Biri bir hana inip hancıya pişirmesi için bir parça yemek verdi. Hancı peynir ve zeytinyağı isteyince "Peynirim olsaydı başka yemeğe ne ihtiyacım vardı?" dedi.

69.47

εἰς πανδοκεῖόν τις καταλύσας καὶ δοὺς ὄψον τῷ πανδοκεῖ σκευάσαι, ὡς ἅτερος τυρὸν ᾔτει καὶ ἔλαιον, τί, ἔφη, εἰ τυρὸν εἶχον, ἔτι ἂν ἐδεόμην ὄψου;

69.48Biri çok gemisi olduğu için en zengin insan sayılan Aiginalı Lampis'i kutlayınca bir Lakon "Halatlara bağlı saadete itibar etmem" dedi.

69.48

πρὸς δὲ τὸν μακαρίζοντα Λάμπιν τὸν Αἰγινήτην, διότι ἐδόκει πλουσιώτατος εἶναι ναυκλήρια πολλὰ ἔχων, Λάκων εἶπεν, οὐ προσέχω εὐδαιμονίᾳ ἐκ σχοινίων ἀπηρτημένῃ.

69.49Biri bir Lakon'a yalan söylediğini söyleyince "Çünkü özgürüz" dedi, "başkaları gerçeği söylemezse dayak yer."

69.49

εἰπόντος δέ τινος Λάκωνι ὅτι ψεύδεται, ἀπεκρίνατο, ἐλεύθεροι γὰρ εἰμες οἱ δʼ ἄλλοι, αἴκα μὴ τἀληθῆ λέγωντι, οἰμώξονται.

69.50Biri bir ölüyü dik tutmaya çalıştı. Elinden geleni yaptığı hâlde başaramayınca "Zeus adına" dedi, "içinde bir şey olmalı."

69.50

προθέμενός τις νεκρὸν στῆσαι ὀρθόν, ὡς πάντα ποιῶν οὐκ ἐδύνατο, νὴ Δία, εἶπεν, ἔνδον τι εἶναι δεῖ.

69.51Tynnikhos, oğlu Thrasybulos'un ölümüne yiğitçe katlandı. Onun için şu epigram yazıldı:

"Thrasybulos Pitana'ya kalkan üzerinde cansız döndü, Argoslulardan yedi yara almıştı, hepsi önündeydi. Kanlı oğlunu odun yığınına koyan ihtiyar Tynnikhos şöyle dedi: 'Korkaklar ağlasın; ben seni, oğlum, gözyaşı dökmeden gömeceğim, hem benim hem Lakedaimon'un oğlusun.'"

69.51

Τύννιχος, Θρασυβούλου τοῦ παιδὸς ἀποθανόντος, εὐρώστως ἤνεγκε· καὶ ἐπίγραμμα εἰς τοῦτον ἐγένετο, τὰν Πιτάναν Θρασύβουλος ἐπʼ ἀσπίδος ἤλυθεν ἄπνους ἑπτὰ πρὸς Ἀργείων τραύματα δεξάμενος, δεικνὺς ἀντία πάντα· τὸν αἱματόεντα δʼ ὁ πρέσβυς θεὶς ἐπὶ πυρκαϊὴν Τύννιχος τάδε, Δειλοὶ κλαιέσθωσαν· ἐγὼ δέ σε, τέκνον, ἄδακρυς θάψω, τὸν καὶ ἐμὸν καὶ Λακεδαιμόνιον.

69.52Hamamcı Atinalı Alkibiades'in üzerine bol su dökerken bir Lakon "Bu ne? Temiz değil de ondan mı?" dedi, "Daha çok dök, çünkü çok kirli."

69.52

Ἀλκιβιάδῃ τῷ Ἀθηναίῳ βαλανέως ἐπὶ πλεῖστον παραχέοντος ὕδωρ, Λάκων εἶπε, τί τοῦτο ὡς οὐ καθαρῷ; σφόδρα δὲ ὠς ῥυπαρῷ πλεῖον παράχει.

69.53Makedonyalı Philippos mektupla bir buyruk verince Lakedaimonlular şu cevabı yazdı: "Yazdıkların konusunda: Hayır." Lakonia'ya girip herkes yok olacağını sanınca Spartalılardan birine "Şimdi ne yapacaksınız, Lakonlar?" dedi. "Yiğitçe ölmekten başka ne yapacağız?" dedi, "Çünkü Yunanlar içinde özgür olmayı, başkalarına boyun eğmemeyi bir biz öğrendik."

69.53

Φιλίππου τοῦ Μακεδόνος προστάττοντός τινα διʼ ἐπιστολῆς, ἀντέγραψαν οἱ Λακεδαιμόνιοι περὶ ὧν ἆμιν ἔγραψας, Οὔ. ὅτε δὲ ἐνέβαλεν εἰς τὴν Λακωνικὴν καὶ ἐδόκουν ἅπαντες ἀπολεῖσθαι, εἶπε δὲ πρός τινα τῶν Σπαρτιατῶν, τί νῦν ποιήσετε, ὦ Λάκωνες; τί γάρ, ἔφη, ἄλλο ἢ ἀνδρείως ἀποθανούμεθα; μόνοι γὰρ ἡμεῖς Ἑλλήνων ἐλεύθεροι εἶναι καὶ μὴ ὑπακούειν ἄλλοις ἐμάθομεν.

69.54Agis'in yenilgisinden sonra Antipatros rehine olarak elli çocuk isteyince ephor Eteokles çocuk vermeyeceklerini söyledi; yoksa çocuklar atalarının eğitiminden yoksun kalıp eğitimsiz büyür, vatandaş bile olamazlardı. İsterse iki katı yaşlı ya da kadın verebileceklerini ekledi. Antipatros almazsa korkunç şeyler yapacağını söyleyerek tehdit edince hep birlikte cevap verdiler: "Ölümden daha ağır bir şey buyurursan ölmeyi daha kolay buluruz."

69.54

μετὰ δὲ τὴν Ἄγιδος ἧτταν, ὁμήρους αἰτοῦντος Ἀντιπάτρου πεντήκοντα παῖδας, Ἐτεοκλῆς ἐφορεύων εἶπε παῖδας μὲν οὐ δώσειν, ἵνα μὴ ἀπαίδευτοι γένωνται, τῆς πατρίου ἀγωγῆς ἀτευκτήσαντες· οὐδὲ πολῖται γὰρ ἂν εἴησαν πρεσβύτας δʼ ἢ γυναῖκας, εἰ βούλοιτο, διπλασίους δώσειν. ἀπειλοῦντος δʼ αὐτοῦ δεινά, εἰ μὴ λάβοι, ἀπεκρίναντο κοινῇ, ἐὰν χαλεπώτερα θανάτου ἐπιτάττῃς, εὐκολώτερον ἀποθανούμεθα.

69.55Olympia'da yarışmalar yapılırken yaşlı bir adam seyretmek istiyor, ama oturacak yer bulamıyordu. Birçok yere gitti, alay edildi, hakaret gördü, kimse ona yer vermedi. Lakedaimonluların yanına gelince bütün çocuklar ve birçok yetişkin ayağa kalkıp yerlerini verdi. Bütün Yunanlar bu âdeti alkışlayıp çok övdü. İhtiyar ak başını ve ak sakalını sallayıp ağlayarak "Vah, ne kötü" dedi, "bütün Yunanlar güzel olanı biliyor, ama bir tek Lakedaimonlular uyguluyor." Bazıları aynı şeyin Atina'da da olduğunu söyler: Panathenaia sırasında Attikalılar yaşlı bir adamı alaya almış, yer verecekmiş gibi çağırıp gelince kabul etmemişlerdi. Neredeyse herkesin önünden geçtikten sonra Lakedaimon elçilerinin yanına gelince hepsi basamaklardan kalkıp ona yer verdi. Kalabalık buna hayran kalıp şiddetle alkışladı. Spartalılardan biri "İkiz tanrılar adına" dedi, "Atinalılar güzel olanı biliyor, ama yapmıyor."

69.55

Πρεσβύτης ἐν Ὀλυμπίᾳ συντελουμένου τοῦ ἀγῶνος προθυμούμενος θεάσασθαι, καθέδρας ἠπόρει· πολλοὺς δʼ ἐπιπορευόμενος τόπους ὑβρίζετο καὶ ἐσκώπτετο, μηδενὸς αὐτὸν παραδεχομένου· ὡς δὲ κατὰ τοὺς Λακεδαιμονίους ἧκεν, ἀνέστησαν πάντες οἱ παῖδες καὶ πολλοὶ τῶν ἀνδρῶν τοῦ τόπου ἐκχωροῦντες· τῶν δὲ Πανελλήνων ἐπισημηναμένων κρότῳ τὸ ἔθος καὶ ὑπερεπαινούντων, ὁ πρεσβύτης κινήσας πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον καὶ δακρύσας, οἴμοι τῶν κακῶν, φησίν, ὡς ἅπαντες μὲν οἱ Ἕλληνες ἐπίστανται τὰ καλά, χρῶνται δʼ αὐτοῖς μόνοι Λακεδαιμόνιοι. φασὶ δέ τινες ὅτι καὶ Ἀθήνησι τὸ αὐτὸ ἐγένετο· Παναθηναίων γὰρ ὄντων οἱ Ἀττικοὶ γέροντα προεπηλάκιζον, προσκαλούμενοι μὲν ὡς παραδεξόμενοι, εἰ δὲ παραγένοιτο, οὐ προσδεχόμενοι· ὡς δὲ διεξιὼν σχεδὸν ἅπαντας ἐγένετο κατὰ τοὺς Λακεδαιμονίων θεωρούς, ἅπαντες τῶν βάθρων ἀναστάντες τοῦ τόπου παρεχώρουν· ἀγασθεὶς δὲ ὁ ὄχλος ἐπὶ τῷ γεγονότι ἐκρότησε μετὰ πολλῆς ἐπισημασίας, καί τις εἶπε τῶν Σπαρτιατῶν, ναὶ τὼ σιώ, ἴσασι μὲν οἱ Ἀθηναῖοι τὰ καλά, οὐ πράσσουσι δέ.

69.56Bir dilenci bir Lakon'dan bir şey isteyince "Sana versem daha çok dilenirsin" dedi, "Bu rezilliğinin sebebi de sana ilk vereni, seni tembel yapandır."

69.56

ἐπαίτης ᾔτησε Λάκωνα ἀλλὰ εἰ δοίην σοι, ἔφη, μᾶλλον πτωχεύσεις, τῆς δὲ ἀσχημοσύνης σου ταύτης ὁ πρῶτος μεταδοὺς αἴτιος, ἀργόν σε ποιήσας.

69.57Bir Lakon tanrılar adına dilenen birini görünce, kendisinden daha yoksul tanrılara aldırmadığını söyledi.

69.57

Λάκων ἰδὼν ἀγείροντά τινα θεοῖς, οὐδὲν εἶπε φροντίζειν θεῶν πτωχοτέρων ἑαυτοῦ.

69.58Biri çirkin bir kadınla zina yapan birini yakalayınca "Zavallı, ne zorun vardı?" dedi.

69.58

λαβών τις μοιχὸν ἐπʼ αἰσχρᾷ γυναικί, ἄθλιε, εἶπε, τίς τοι ἀνάγκα;

69.59Başka biri, bir hatibin uzun uzun cümleler kurduğunu duyunca "İkiz tanrılar adına" dedi, "cesur adam: Boşlukta dilini ne güzel döndürüyor."

69.59

ἄλλος ἀκούων ῥήτορος μεγάλας στρέφοντος περιόδους, ἀλλὰ ναὶ τὼ σιώ, εἶπεν, ἀνδρεῖὸς γε ὁ ἄνθρωπος· πρὸς οὐδὲν ὑποκείμενον εὖ στροβιλοῖ τὴν γλῶτταν.

69.60Lakedaimon'a gelen biri gençlerin yaşlılara gösterdiği saygıyı görünce "Yalnız Sparta'da yaşlanmaya değer" dedi.

69.60

εἰς Λακεδαίμονα παραγενόμενός τις καὶ τὴν πρὸς τοὺς πρεσβύτας τῶν νέων τιμὴν θεασάμενος, ἐν Σπάρτῃ μόνῃ, εἶπε, λυσιτελεῖ γηράσκειν.

69.61Bir Lakon'a şair Tyrtaios nasıl biri diye sorduklarında "Gençlerin psykhēlerini bilemekte iyi" dedi.

69.61

ἐρωτηθεὶς Λάκων ὁποῖός ἐστι Τυρταῖος ὁ ποιητής, ἀγαθός, εἶπε, κακκονῆν νέων ψυχάς.

69.62Gözleri ağrıyan biri savaşa gidiyordu. Bazıları "Bu hâlde nereye gidiyorsun, ne yapacaksın?" deyince "Başka bir şey yapamazsam düşmanın kılıcını körletirim" dedi.

69.62

ἕτερος ἀλγῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξῄει ἐπὶ πόλεμον· λεγόντων δὲ αὐτῷ τινων, ποῦ ἄπει οὕτως ἔχων ἢ τί ποιήσων; κἂν μηδὲν ἕτερον πράξω, ἔφη, πολεμίου γε μάχαιραν ἀμβλυνῶ.

69.63Lakedaimonlu Bulis ve Sperkhis, Perslerin gönderdiği habercileri öldürdükleri için Lakedaimon'un bir kehanet gereği ödemesi gereken ceza uğruna kendi istekleriyle Pers kralı Kserkses'e gittiler. Yanına varınca Lakedaimonluların yerine kendilerini dilediği biçimde cezalandırmasını istediler. Kral hayran kalıp onları serbest bıraktı ve yanında kalmalarını istedi. "Vatanımızı, kanunlarımızı ve uğruna ölmek için bunca yol geldiğimiz bu adamları bırakıp burada nasıl yaşayabiliriz?" dediler. Komutan Indarnes daha çok ısrar edip Kral'ın en önde gelen dostlarıyla eşit onura ulaşacaklarını söyleyince "Anlaşılan özgürlüğün ne kadar büyük olduğunu bilmiyorsun" dediler, "aklı başında hiç kimse onu Pers krallığına değişmez."

69.63

Βοῦλις καὶ Σπέρχις Λακεδαιμόνιοι πορευθέντες ἐθελονταὶ πρὸς Ξέρξην τὸν Περσῶν βασιλέα ἐπὶ τιμωρίᾳ ἣν ὠφειλεν ἡ Λακεδαίμων κατὰ χρησμόν , διότι κήρυκας πεμφθέντας ὑπὸ τοῦ Πέρσου ὡς αὐτοὺς ἀπέκτειναν ἐλθόντες πρὸς τὸν Ξέρξην ἐκέλευον ᾧ βούλεται τρόπῳ διαχρήσασθαι αὐτοὺς ὑπὲρ Λακεδαιμονίων. ὡς δὲ ἐκεῖνος ἀγασθεὶς ἀπέλυσε τοὺς ἄνδρας καὶ ἠξίου μένειν παρʼ αὐτῷ, καὶ πῶς ἄν, ἔφασαν, δυναίμεθα ζῆν ἐνταῦθα, πατρίδα καταλιπόντες καὶ νόμους καὶ τούτους τοὺς ἄνδρας, ὑπὲρ ὧν τοσαύτην ἤλθομεν ὁδὸν ἀποθανούμενοι; Ἰνδάρνου δὲ τοῦ στρατηγοῦ ἐπὶ πλέον δεομένου καὶ λέγοντος τεύξεσθαι αὐτοὺς τῆς ἴσης τιμῆς τοῖς μάλιστα ἐν προαγωγῇ φίλοις τοῦ βασιλέως , ἔφησαν, ἀγνοεῖν ἡμῖν δοκεῖς ἡλίκον ἐστὶ τὸ τῆς ἐλευθερίας, ἧς οὐκ ἂν ἀλλάξαιτό τις νοῦν ἔχων τὴν Περσῶν βασιλείαν.

69.64Bir Lakon'dan ilk gün ev sahibi yüz çevirdi, ertesi gün ise yataklar ödünç alıp onu cömertçe ağırladı. Lakon yatağın üzerine çıkıp ayaklarıyla ezerek bunlar yüzünden dün hasırda bile uyuyamadığını söyledi.

69.64

Λάκων, ἐπεὶ τῇ μὲν προτέρᾳ ἡμέρᾳ ὁ ξένος αὐτὸν ἐξέκλινε, τῇ δʼ ἑξῆς στρώματα χρησάμενος δαψιλῶς ὑπεδέχετο, ἐπιβὰς τοῖς στρώμασι κατεπάτει, ἐπιλέγων διὰ ταῦτα ἐχθὲς οὐδʼ ἐπὶ ψιάθου ὑπνωκέναι.

69.65Başka biri Atina'ya gitti. Atinalıların tuzlu balık ve yemek satmak için bağırdığını, vergi toplayıp fuhuş işlettiğini, başka yakışıksız işler yaptığını ve bunların hiçbirini ayıp görmediğini gördü. Vatana dönünce vatandaşlar Atina'da işlerin nasıl olduğunu sordular. "Her şey güzel" dedi; alayla, Atinalılarda her şeyin güzel, hiçbir şeyin ayıp sayılmadığını anlatmak istiyordu.

69.65

ἕτερος ἐλθὼν εἰς Ἀθήνας καὶ ὁρῶν τοὺς Ἀθηναίους τὸ τάριχος ἀποκηρύττοντας καὶ τὸ ὄψον, καὶ τελωνοῦντας καὶ πορνοβοσκοῦντας, καὶ ἕτερα ἔργα ἀσχήμονα πράττοντας, καὶ μηδὲν αἰσχρὸν ἡγουμένους ὅτε ἐπανῆλθεν εἰς τὴν πατρίδα, τῶν πολιτῶν πυνθανομένων αὐτοῦ ποῖὰ τινά ἐστι τὰ ἐν Ἀθήναις, πάντα, εἶπε, καλά, νεἰρωνευόμενος καὶ παριστὰς ὅτι πάντα παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις καλὰ νομίζεται, αἰσχρὸν δὲ οὐδέν.

69.66Başka birine bir konuda sorduklarında "Hayır" dedi. Soran "Yalan söylüyorsun" deyince "Görüyorsun ya, bildiğin şeyi boşuna soruyorsun" dedi.

69.66

ἄλλος ἐρωτώμενος περί τινος ἀπεκρίνατο οὔ· ὡς δὲ ὁ ἐρωτήσας ἀπεκρίνατο ὅτι ψεύδῃ, ὁρᾷς οὖν, ἔφη, ὅτι μάταιος εἶ περὶ ὧν ἐπίστασαι ἐρωτῶν.

69.67Bir keresinde Lakonlar elçi olarak tiran Lygdamis'e gittiler. O görüşmeyi defalarca erteledi, sonunda biri rahatsız olduğunu söyledi. Elçiler "Ona söyle" dediler, "tanrılar adına, onunla güreşmeye değil, konuşmaya geldik."

69.67

ἧκόν ποτε κατὰ πρεσβείαν Λάκωνες πρὸς Λύγδαμιν τὸν τύραννον· ὡς δʼ ἐκεῖνος ὑπερτιθέμενος πολλάκις συντυχεῖν ἀνεβάλλετο, τὸ δʼ ἐπὶ πᾶσι μαλακῶς ἔχειν αὐτὸν ἔφη τις, οἱ πρέσβεις, λέγε αὐτῷ, εἶπον, ὅτι μὰ τοὺς θεοὺς οὐ παλαισόμενοι πρὸς αὐτὸν ἐληλύθαμεν, ἀλλὰ διαλεχθησόμενοι.

69.68Bir gizem rahibi bir Lakon'a yaptığının farkında olduğu en dinsiz işi sordu. "Tanrılar bilir" dedi. Rahip ısrar edip "Mutlaka söylemelisin" deyince Lakon karşı soru sordu: "Kime söylemem gerekiyor, sana mı, tanrıya mı?" "Tanrıya" deyince "O hâlde sen çekil" dedi.

69.68

Λάκωνά τινά τις μυσταγωγῶν ἠρώτα τί πράξας ἑαυτῷ σύνοιδεν ἀσεβέστατον, ὁ δέ, γιγνώσκουσιν οἱ θεοί, ἔφη· ἐπικειμένου δὲ μᾶλλον καὶ λέγοντος, πάντως σε δεῖ εἰπεῖν, ὁ Λάκων ἀντηρώτησε, τίνι με δεῖ εἰπεῖν, σοὶ ἢ τῷ θεῷ, τοῦ δὲ εἰπόντος, τῷ θεῷ, σὺ τοίνυν, ἔφη, ἀποχώρησον.

69.69Başka biri gece bir mezarın yanından geçerken bir hayalet gördüğünü sandı; mızrağını kaldırıp üzerine atıldı ve mızrağı saplayarak "Benden nereye kaçıyorsun, iki kez ölecek psykhē?" dedi.

69.69

ἕτερος νυκτὸς μνῆμα παριὼν καὶ φαντασιωθεὶς δαιμόνιόν τι ἐπέδραμε τῇ λόγχῃ διαράμενος, καὶ ἐναπερείδων εἶπε, πῇ με φεύγεις, δὶς ἀποθανουμένη ψυχή;ν

69.70Bir başkası Leukas kayalığından atlamaya adak adamıştı. Çıktı, yüksekliği görüp geri döndü. Alay edilince "Bir adağın daha büyük bir adağa ihtiyacı olduğunu bilmiyordum" dedi.

69.70

ἄλλος εὐξάμενος ἀπὸ τοῦ Λευκάτα ῥίπτειν ἑαυτὸν ἀνέβη καὶ ὑπέστρεψεν ἰδὼν τὸ ὕψος· ὀνειδιζόμενος δὲ εἶπεν οὐκ ᾤμαν τὰν εὐχὰν ἄλλας μείζονος εὐχᾶς δεῖσθαι.

69.71Biri savaş safında kılıcını düşmana indirmek üzereyken geri çekilme işareti verildi; kılıcı indirmedi. Biri düşmanı elindeyken neden öldürmediğini sorunca "Çünkü yöneticiye itaat etmek öldürmekten iyidir" dedi.

69.71

ἄλλος ἐπὶ παρατάξεως τῷ πολεμίῳ τὸ ξίφος καταφέρειν μέλλων, ἐπεὶ τὸ ἀνακλητικὸν ἐσήμηνεν, οὐκέτι κατήνεγκε πυθομένου δέ τινος διὰ τί τὸν ἐχθρὸν ἔχων ὑποχείριον οὐκ ἀπέκτεινεν, ὅτι, ἔφη, βέλτιόν ἐστι τοῦ φονεύειν τὸ πείθεσθαι τῷ ἄρχοντι.

69.72Olympia'da yenilen bir Lakon'a biri "Lakon, rakibin senden üstün geldi" dedi. "Hayır" dedi, "daha iyi çelme taktı."

69.72

Λάκωνί τινι ἡττωμένῳ ἐν Ὀλυμπίᾳ εἶπέ τις ὁ ἀνταγωνιστής, ὦ Λάκων, ἐγένετό σου κρείττων οὐ μὲν οὖν, ἔφη, ἀλλὰ καββαλικώτερος.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…