İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Kralların ve Komutanların Özdeyişleri

Βασιλέων ἀποφθέγματα καὶ στρατηγῶν

1.1Plutarkhos'tan İmparator Traianus'a selam

Ey yüce imparator Caesar Traianus! Pers kralı Artakserkses, küçük armağanları güler yüzle ve gönülden kabul etmenin, büyük armağanlar vermekten daha az krala yaraşır ve insanca olmadığını düşünürdü. Bir gün yolda giderken, kendi eliyle çalışıp geçinen sıradan bir adam, verecek başka bir şeyi olmadığından ırmaktan iki avucuyla su alıp ona sundu; kral da bunu memnuniyetle kabul edip gülümsedi, çünkü iyiliği verilen şeyin işe yararlığıyla değil, verenin gönlüyle ölçmüştü.

Lykurgos da Sparta'da kurbanları son derece masrafsız hâle getirmişti ki insanlar tanrıları her zaman, ellerindeki imkânlarla kolayca ve seve seve onurlandırabilsin. Ben de işte böyle bir düşünceyle sana felsefeden mütevazı armağanlar, konukluk hediyeleri ve herkesin ortak turfandasını sunuyorum. Gönlümle birlikte bu hatıraların faydasını da kabul et; belki önderlerin karakterlerini ve prohairesislerini anlamaya bir katkısı olur, çünkü bunlar yaptıklarından çok sözlerinde görünür. Gerçi eserimde Romalılar ile Yunanlıların en ünlü yöneticilerinin, kanun koyucularının ve başkomutanlarının hayatları da vardır; ama yapılan işlerin çoğuna talih karışmıştır. Oysa o işlerin, acıların ve talih dönüşlerinin ortasında söylenen sözler ve haykırışlar, herkesin zihnini aynadaymış gibi berrakça görmeyi sağlar. Pers Seiramnes de sözleri akıllıca olduğu hâlde işleri neden yolunda gitmiyor diye şaşanlara, sözlerinin efendisinin kendisi, işlerinin efendisinin ise talih ile kral olduğunu söylemişti.

Orada bu adamların sözleri, yanı başlarındaki eylemleriyle birlikte, dinlemeye vakti olan meraklısını bekliyor. Burada ise sözlerin kendileri, hayatların numuneleri ve tohumları gibi, tek başlarına derlenmiştir. Sanırım vaktini almayacaklar; kısa sözlerde, anılmaya değer birçok adamı gözden geçirme fırsatı bulacaksın.

1.1

Ἀρταξέρξης ὁ Περσῶν βασιλεύς, ὦ μέγιστε αὐτόκρατορ Καῖσαρ Τραϊανέ, οὐχ ἧττον οἰόμενος βασιλικὸν καὶ φιλάνθρωπον εἶναι τοῦ μεγάλα διδόναι τὸ μικρὰ λαμβάνειν εὐμενῶς καὶ προθύμως, ἐπεί, παρελαύνοντος αὐτοῦ καθʼ ὁδὸν, αὐτουργὸς ἄνθρωπος καὶ ἰδιώτης οὐδὲν ἔχων ἕτερον ἐκ τοῦ ποταμοῦ ταῖς χερσὶν ἀμφοτέραις ὕδωρ ὑπολαβὼν προσήνεγκεν, ἡδέως ἐδέξατο καὶ ἐμειδίασε, τῇ προθυμίᾳ τοῦ διδόντος οὐ τῇ χρείᾳ τοῦ διδομένου τὴν χάριν μετρήσας. ὁ δὲ Λυκοῦργος εὐτελεστάτας ἐποίησεν ἐν Σπάρτῃ τὰς θυσίας, ἵνα ἀεὶ τοὺς θεοὺς τιμᾶν ἑτοίμως δύνωνται καὶ ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν παρόντων. τοιαύτῃ δή τινι γνώμῃ κἀμοῦ λιτά σοι δῶρα καὶ ξένια καὶ κοινὰς ἀπαρχὰς προσφέροντος ἀπὸ φιλοσοφίας, ἅμα τῇ προθυμίᾳ καὶ τὴν χρείαν ἀπόδεξαι τῶν ἀπομνημονευμάτων, εἰ πρόσφορον ἔχει τι πρὸς κατανόησιν ἠθῶν καὶ προαιρέσεων ἡγεμονικῶν, ἐμφαινομένων τοῖς λόγοις μᾶλλον ἢ ταῖς πράξεσιν αὐτῶν. καίτοι καὶ βίους ἔχει τὸ σύνταγμα τῶν ἐπιφανεστάτων παρά τε Ῥωμαίοις καὶ παρʼ Ἕλλησιν ἡγεμόνων καὶ νομοθετῶν καὶ αὐτοκρατόρων ἀλλὰ τῶν μὲν πράξεων αἱ πολλαὶ τύχην ἀναμεμιγμένην ἔχουσιν, αἱ δὲ γιγνόμεναι παρὰ τὰ ἔργα καὶ τὰ πάθη καὶ τὰς τύχας ἀποφάσεις καὶ ἀναφωνήσεις, ὥσπερ ἐν κατόπτροις καθαρῶς παρέχουσι τὴν ἑκάστου διάνοιαν ἀποθεωρεῖν. ᾗ καὶ Σειράμνης ὁ Πέρσης πρὸς τοὺς θαυμάζοντας ὅτι τῶν λόγων αὐτοῦ νοῦν ἐχόντων αἱ πράξεις οὐ κατορθοῦνται, τῶν μὲν λόγων ἔφη κύριος αὐτὸς εἶναι, τῶν δὲ πράξεων τὴν τύχην μετὰ τοῦ βασιλέως. ἐκεῖ μὲν οὖν ἅμα αἱ ἀποφάσεις τῶν ἀνδρῶν τὰς πράξεις παρακειμένας ἔχουσαι, σχολάζουσαν φιληκοΐαν περιμένουσιν ἐνταῦθα δὲ καὶ τοὺς λόγους αὐτοὺς καθʼ αὑτοὺς ὥσπερ δείγματα τῶν βίων καὶ σπέρματα συνειλεγμένους οὐδὲν οἴομαί σοι τὸν καιρὸν ἐνοχλήσειν, ἐν βραχέσι πολλῶν ἀναθεώρησιν ἀνδρῶν ἀξίων μνήμης γενομένων λαμβάνοντι. # Bölüm 2 ### ἀποφθέγματα ΚύρουThese headings are regularly omitted in the mss.

2.1Kyros

Persler kemer burunları severler, çünkü krallarının en sevileni Kyros'un burnu kemermiş.

2.1

Πέρσαι τῶν γρυπῶν ἐρῶσι διὰ τὸ Κῦρον ἀγαπηθέντα μάλιστα τῶν βασιλέων γεγονέναι γρυπὸν τὸ εἶδος.

2.2Kyros derdi ki kendi iyiliklerini sağlamak istemeyenler, başkalarının iyiliklerini sağlamaya zorlanırlar; yönettiklerinden üstün olmayan kimseye de yöneticilik yakışmaz.

2.2

ἔλεγε δὲ Κῦρος ἑτέροις ἀναγκάζεσθαι τἀγαθὰ πορίζειν τοὺς αὑτοῖς μὴ θέλοντας· ἄρχειν δὲ μηδενὶ προσήκειν, ὃς οὐ κρείττων ἐστὶ τῶν ἀρχομένων.

2.3Persler kendi dağlık ve sarp ülkeleri yerine düz ve yumuşak bir toprak almak istediklerinde izin vermedi: "Bitkilerin tohumları gibi insanların hayatları da toprağına benzer" dedi.

2.3

βουλομένους δὲ τοὺς Πέρσας ἀντὶ τῆς ἑαυτῶν οὔσης ὀρεινῆς καὶ τραχείας πεδιάδα καὶ μαλακὴν χώραν λαβεῖν οὐκ εἴασεν, εἰπὼν ὅτι καὶ τῶν φυτῶν τὰ σπέρματα καὶ τῶν ἀνθρώπων οἱ βίοι ταῖς χώραις συνεξομοιοῦνται. # Bölüm 3 ### Δαρείου

3.1Dareios

Kserkses'in babası Dareios kendini överken, savaşta ve tehlike karşısında daha akıllı olduğunu söylerdi.

3.1

Δαρεῖος ὁ Ξέρξου πατὴρ ἑαυτὸν ἐγκωμιάζων ἔλεγεν ἐν ταῖς μάχαις καὶ παρὰ τὰ δεινὰ γίγνεσθαι φρονιμώτερος.

3.2Tebaasına vergileri koyduktan sonra eyaletlerin ileri gelenlerini çağırtıp vergilerin ağır olup olmadığını sordu. "Makul" deyince de herkesin bunun yarısını ödemesini buyurdu.

3.2

τοὺς δὲ φόρους τοῖς ὑπηκόοις τάξας μετεπέμψατο τοὺς πρώτους τῶν ἐπαρχιῶν καὶ περὶ τῶν φόρων ἠρώτησε, μὴ βαρεῖς εἰσι· φησάντων δὲ μετρίως ἔχειν ἐκέλευσε τελεῖν τοὺς ἡμίσεις ἕκαστον.

3.3Büyük bir nar açmıştı; biri, bu tanelerin sayısınca neye sahip olmak isterdi diye sorunca, "Zopyros'a" dedi. Zopyros iyi bir adamdı ve dostuydu.

3.3

ῥοιὰν δὲ μεγάλην ἀνοίξας, πυθομένου τινὸς τί ἂν ἔχειν βούλοιτο τοσοῦτον ὅσον ἐστὶ τῶν κόκκων τὸ πλῆθος, εἶπε, Ζωπύρους · ἦν δὲ ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ φίλος ὁ Ζώπυρος.

3.4Bu Zopyros burnunu ve kulaklarını kesip kendini sakatlamış, böylece Babillileri kandırıp güvenlerini kazanmış ve şehri Dareios'a teslim etmişti. Dareios sık sık, Zopyros'u bütün ve sağlam görmek varken yüz Babil'i bile almak istemeyeceğini söylerdi.

3.4

ἐπεὶ δὲ αὐτὸς ἑαυτὸν αἰκισάμενος ὁ Ζώπυρος καὶ τὴν ῥῖνα καὶ τὰ ὦτα περικόψας ἐξηπάτησε Βαβυλωνίους καὶ πιστευθεὶς ὑπʼ αὐτῶν παρέδωκε Δαρείῳ τὴν πόλιν, πολλάκις ὁ Δαρεῖος εἶπεν οὐκ ἂν ἐθελῆσαι λαβεῖν ἑκατὸν Βαβυλῶνας ἐπὶ τῷ μὴ Ζώπυρον ἔχειν ὁλόκληρον. # Bölüm 4 ### Σεμιράμιδος

4.1Semiramis

Semiramis kendine bir mezar yaptırıp üzerine, paraya ihtiyacı olan kral mezarı açıp istediği kadar alsın diye yazdırdı. Dareios mezarı açtı, para bulamadı, ama şöyle diyen başka bir yazıyla karşılaştı: "Kötü bir adam ve doymak bilmez bir para düşkünü olmasaydın, ölülerin mezarlarını kurcalamazdın."

4.1

Σεμίραμις δὲ ἑαυτῇ κατασκευάσασα τάφον ἐπέγραψεν , ὅστις ἂν χρημάτων δεηθῇ βασιλεύς, διελόντα τὸ μνημεῖον ὅσα βούλεται λαβεῖν. Δαρεῖος οὖν διελὼν χρήματα μὲν οὐχ εὗρε, γράμμασι δὲ ἑτέροις ἐνέτυχε τάδε φράζουσιν, εἰ μὴ κακὸς ἦσθʼ ἀνὴρ καὶ χρημάτων ἄπληστος, οὐκ ἂν νεκρῶν θήκας ἐκίνεις. # Bölüm 5 ### Ξέρξου

5.1Kserkses

Dareios'un oğlu Kserkses'in kardeşi Ariamenes, krallık için onunla çekişerek Baktria'dan iniyordu. Kserkses ona armağanlar gönderdi ve getirenlere şunu söylemelerini buyurdu: "Kardeşin Kserkses şimdi seni bunlarla onurlandırıyor; kral ilan edilirse yanında herkesten büyük sen olacaksın." Kserkses kral seçilince Ariamenes hemen önünde yere kapandı ve tacı başına koydu; Kserkses de ona kendinden sonraki ikinci mevkii verdi.

5.1

Ξέρξῃ τῷ Δαρείου περὶ τῆς βασιλείας ἀμφισβητῶν ὁ ἀδελφὸς Ἀριαμένης κατέβαινεν ἐκ τῆς Βακτριανῆς· ἔπεμψεν οὖν αὐτῷ δῶρα, φράσαι κελεύσας τοὺς διδόντας, τούτοις σε τιμᾷ νῦν Ξέρξης ὁ ἀδελφός· ἐὰν δὲ βασιλεὺς ἀναγορευθῇ, πάντων ἔσῃ παρʼ αὐτῷ μέγιστος. ἀποδειχθέντος δὲ τοῦ Ξέρξου βασιλέως, ὁ μὲν Ἀριαμένης εὐθὺς προσεκύνησε καὶ τὸ διάδημα περιέθηκεν, ὁ δὲ Ξέρξης ἐκείνῳ τὴν δευτέραν μεθʼ ἑαυτὸν ἔδωκε τάξιν.

5.2Ayaklanan Babillilere öfkelenmiş, onları yenince silah taşımalarını yasaklamış, bunun yerine lir çalmalarını, flüt üflemelerini, genelev işletmelerini, meyhanecilik yapmalarını ve bol kıvrımlı giysiler giymelerini buyurmuştu.

5.2

ὀργισθεὶς δὲ Βαβυλωνίοις ἀποστᾶσι καὶ κρατήσας προσέταξεν ὅπλα μὴ φέρειν, ἀλλὰ ψάλλειν καὶ αὐλεῖν καὶ πορνοβοσκεῖν καὶ καπηλεύειν καὶ φορεῖν κολπωτοὺς χιτῶνας.

5.3Attika incirini, satın alınıp getirilmişse yemeyeceğini, ancak onu yetiştiren toprağa sahip olduğunda yiyeceğini söylerdi.

5.3

Ἀττικὰς δὲ ἰσχάδας οὐκ ἂν ἔφη φαγεῖν ὠνίους κομισθείσας, ἀλλʼ ὅταν τὴν φέρουσαν κτήσηται χώραν.

5.4Ordugâhında Yunan casuslarını yakalayınca onlara hiçbir kötülük yapmadı; orduyu korkmadan gözden geçirmelerini söyleyip salıverdi.

5.4

Ἕλληνας δὲ κατασκόπους ἐν τῷ στρατοπέδῳ λαβὼν οὐδὲν ἠδίκησεν, ἀλλὰ τὴν στρατιὰν ἀδεῶς ἐπιδεῖν κελεύσας ἀφῆκεν. # Bölüm 6 ### Ἀρταξέρξου

6.1Artakserkses

Kserkses'in oğlu Artakserkses, bir eli öbüründen uzun olduğu için Uzun El diye anılırdı. Eklemenin eksiltmekten daha krala yaraşır olduğunu söylerdi.

6.1

Ἀρτοξέρξης ὁ Ξέρξου, ὁ μακρόχειρ προσαγορευθεὶς διὰ τὸ τὴν ἑτέραν χεῖρα μακροτέραν ἔχειν, ἔλεγεν ὅτι τὸ προσθεῖναι τοῦ ἀφελεῖν βασιλικώτερόν ἐστι.

6.2Av arkadaşlarından gücü yeten ve isteyenlerin mızrağı ilk atmasına izin veren ilk kral oydu.

6.2

πρῶτος δὲ πρωτοβολεῖν ἐκέλευσε τῶν συγκυνηγετούντων τοὺς δυναμένους καὶ βουλομένους.

6.3Suç işleyen yüksek rütbelilerin cezasını da ilk o değiştirdi: bedenleri kırbaçlanıp saçları yolunacağına, giysilerini çıkarıp giysileri kırbaçlanacak, tiaralarını çıkarıp tiaraları yolunacaktı.

6.3

πρῶτος δὲ τοῖς ἁμαρτάνουσι τῶν ἡγεμονικῶν τιμωρίαν ἔταξεν, ἀντὶ τοῦ τὸ σῶμα μαστιγοῦν καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτίλλειν, μαστιγοῦσθαι μὲν ἀποδυσαμένων τὰ ἱμάτια τίλλεσθαι δὲ τὴν τιάραν ἀποθεμένων.

6.4Yatak odası hizmetkârı Satibarzanes ondan haksız bir şey istemişti. Artakserkses onun bunu otuz bin darik karşılığında yaptığını öğrenince hazinedara otuz bin darik getirmesini buyurdu ve parayı uzatırken şöyle dedi: "Al, Satibarzanes! Bunları vermekle daha yoksul olmam, ama o işi yapmakla daha adaletsiz olurdum."

6.4

Σατιβαρζάνην δὲ τὸν κατακοιμιστὴν αἰτούμενόν τι παρʼ αὐτοῦ τῶν μὴ δικαίων αἰσθόμενος ἐπὶ τρισμυρίοις δαρεικοῖς τοῦτο ποιοῦντα, προσέταξε τῷ ταμίᾳ τρισμυρίους δαρεικοὺς κομίσαι· καὶ διδοὺς αὐτῷ, λάβε, εἶπεν, ὦ Σατιβαρζάνη· ταῦτα μὲν γὰρ δοὺς οὐκ ἔσομαι πενέστερος, ἐκεῖνα δὲ πράξας ἀδικώτερος. # Bölüm 7 ### Κύρου τοῦ νετερου

7.1Genç Kyros

Genç Kyros, Lakedaimonluları müttefiki olmaya çağırırken yüreğinin ağabeyininkinden daha ağır bastığını, ondan çok saf şarap içip daha iyi taşıdığını, ağabeyininse avda atın üstünde zor durduğunu, tehlikede tahtında bile duramadığını söylerdi. Yanına adam göndermelerini istiyor, yayalara at, atlılara savaş arabası vereceğini, tarla sahiplerine köyler bağışlayacağını, köy sahiplerini şehirlere hâkim kılacağını vaat ediyordu; gümüş ve altın da sayıyla değil tartıyla verilecekti.

7.1

Κῦρος ὁ νεώτερος τοὺς Λακεδαιμονίους συμμαχεῖν αὑτῷ παρακαλῶν ἔλεγε τοῦ ἀδελφοῦ καρδίαν ἔχειν βαρυτέραν καὶ πλείονα πίνειν ἄκρατον αὐτοῦ καὶ φέρειν βέλτιον ἐκεῖνον δὲ μόλις ἐν ταῖς θήραις ἐπὶ τῶν ἵππων μένειν, ἐν δὲ τοῖς δεινοῖς μηδὲ ἐπὶ τοῦ θρόνου. παρεκάλει δὲ ἀποστέλλειν ἄνδρας πρὸς αὑτόν, ἐπαγγελλόμενος τοῖς μὲν πεζοῖς ἵππους δώσειν, τοῖς δὲ ἵππους ἔχουσιν ἅρματα, τοῖς δὲ χωρία κεκτημένοις κώμας, τοὺς δὲ κώμας ἔχοντας πόλεων κυρίους ποιήσειν ἀργυρίου δὲ καὶ χρυσίου οὐκ ἀριθμὸν ἀλλὰ σταθμὸν ἔσεσθαι. # Bölüm 8 ### Ἀρταχέρχου τοῦ Μνήμονος

8.1Artakserkses Mnemon

Onun ağabeyi olan ve Mnemon diye anılan Artakserkses, kendisiyle görüşmek isteyenlere serbestçe açık olmakla kalmaz, nikâhlı karısına da arabasının perdelerini kaldırmasını buyururdu ki bir dileği olanlar yolda ona ulaşabilsin.

8.1

Ἀρταξέρξης ὁ τούτου μὲν ἀδελφὸς Μνήμων δὲ καλούμενος, οὐ μόνον τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἑαυτὸν ἀνέδην παρεῖχεν, ἀλλὰ καὶ τὴν γυναῖκα τὴν γνησίαν ἐκέλευσε τῆς ἁρμαμάξης τὰς αὐλαίας περιελεῖν, ὅπως οἱ δεόμενοι κατὰ τὴν ὁδὸν ἐντυγχάνωσι.

8.2Yoksul bir adam ona olağanüstü büyüklükte bir elma getirince memnuniyetle kabul etti: "Mithra hakkı için" dedi, "bu adama bir şehir emanet edilse onu da küçükken büyütür."

8.2

πένητος δὲ ἀνθρώπου μῆλον ὑπερφυὲς μεγέθει προσενέγκαντος αὐτῷ δεξάμενος ἡδέως, νὴ τὸν Μίθραν, εἶπεν, οὗτός μοι δοκεῖ καὶ πόλιν ἂν ἐκ μικρᾶς μεγάλην πιστευθεὶς ἀπεργάσασθαι.

8.3Bir bozgunda eşyaları yağmalanmıştı; kuru incir ve arpa ekmeği yerken, "Ne hazdan habersizmişim!" dedi.

8.3

ἐν δὲ φυγῇ τινι τῆς ἀποσκευῆς αὐτοῦ διαρπαγείσης, ξηρὰ σῦκα φαγὼν καὶ κρίθινον ἄρτον, οἵας, εἶπεν, ἡδονῆς ἄπειρος ἤμην. # Bölüm 9 ### Παρυσάτιδος

9.1Parysatis

Kyros ile Artakserkses'in annesi Parysatis, krala açık sözlü konuşacak kimsenin ince keten gibi yumuşak sözler seçmesini öğütlerdi.

9.1

Παρύσατις ἡ Κύρου καὶ Ἀρταξέρξου μήτηρ ἐκέλευε τὸν βασιλεῖ μέλλοντα μετὰ παρρησίας διαλέγεσθαι βυσσίνοις χρῆσθαι ῥήμασι. # Bölüm 10 ### Ὀρόντου

10.1Orontes

Kral Artakserkses'in damadı Orontes, bir suçlama yüzünden gözden düşüp hüküm giyince şöyle dedi: "Hesap bilenlerin parmakları nasıl bazen on binleri, bazen birlikleri gösterebilirse, kralların dostları da öyledir: bazen her şeye güçleri yeter, bazen en küçük şeye."

10.1

Ὀρόντης, ὁ βασιλέως Ἀρταξέρξου γαμβρός, ἀτιμίᾳ περιπεσὼν διὰ κατηγορίαν καὶ καταγνωσθεὶς ἔφη, καθάπερ οἱ τῶν ἀριθμητικῶν δάκτυλοι νῦν μὲν μυριάδας νῦν δὲ μονάδας τιθέναι δύνανται, τὸ αὐτὸ καὶ τοὺς τῶν βασιλέων φίλους, νῦν μὲν τὸ πᾶν δύνασθαι νῦν δὲ τοὐλάχιστον. # Bölüm 11 ### Μέμνονος

11.1Memnon

Kral Dareios adına Aleksandros'la savaşan Memnon, Aleksandros hakkında ağza alınmayacak sövgüler savuran bir paralı askere mızrağıyla vurdu: "Seni Aleksandros'la savaşasın diye besliyorum" dedi, "ona sövesin diye değil."

11.1

Μέμνων, ὁ Ἀλεξάνδρῳ πολεμῶν ὑπὲρ Δαρείου τοῦ βασιλέως, μισθοφόρον τινὰ πολλὰ βλάσφημα καὶ ἀσελγῆ περὶ Ἀλεξάνδρου λέγοντα τῇ λόγχῃ πατάξας, ἐγώ σε, εἶπε, τρέφω μαχούμενον, ἀλλʼ οὐ λοιδορησόμενον Ἀλεξάνδρῳ. # Bölüm 12 ### Ἄιγυπτιων βασιλέων ἔθος

12.1Mısır krallarının âdeti

Mısır kralları kendi kanunlarınca yargıçlara, kral adil olmayan bir hüküm vermelerini buyursa bile vermeyeceklerine dair yemin ettirirlerdi.

12.1

οἱ Αἰγυπτίων βασιλεῖς κατὰ νόμον ἑαυτῶν τοὺς δικαστὰς ἐξώρκιζον ὅτι κἂν βασιλεύς τι προστάξῃ κρῖναι τῶν μὴ δικαίων, οὐ κρινοῦσι. # Bölüm 13 ### Πόλτος

13.1Poltys

Trakya kralı Poltys'e, Troya Savaşı sırasında Troyalılar ve Akhalar birlikte elçi gönderdiler. O da Aleksandros'a, Helene'yi geri verip karşılığında kendisinden iki güzel kadın almasını söyledi.

13.1

Πόλτυς ὁ Θρᾳκῶν βασιλεὺς ἐν τῷ Τρωϊκῷ πολέμῳ πρεσβευσαμένων πρὸς αὐτὸν ἅμα τῶν Τρώων καὶ τῶν Ἀχαιῶν ἐκέλευσε τὸν Ἀλέξανδρον ἀποδόντα τὴν Ἑλένην δύο παρʼ αὐτοῦ λαβεῖν καλὰς γυναῖκας. # Bölüm 14 ### Τήπος

14.1Teres

Sitalkes'in babası Teres, sefere çıkmadığı boş zamanlarda kendini seyislerden hiç farklı görmediğini söylerdi.

14.1

Τήρης ὁ Σιτάλκου πατὴρ ἔλεγεν ὁπότε σχολάζοι καὶ μὴ στρατεύοιτο, τῶν ἱπποκόμων οἴεσθαι μηδὲν διαφέρειν. # Bölüm 15 ### Κότυς

15.1Kotys

Kotys, kendisine bir pars armağan eden adama karşılığında bir aslan armağan etti. Tabiatça çabuk öfkelenen ve hizmette kusur edenleri ağır cezalandıran biriydi. Bir gün yabancının biri ona kolay kırılır, ince, oymalar ve kabartmalarla ustaca ve göz alıcı biçimde işlenmiş toprak kaplar getirdi. Kotys yabancıya armağanlar verdi, kapların hepsini de kırdı: "Kıranları öfkeyle fazla ağır cezalandırmayayım diye" dedi.

15.1

Κότυς τῷ δωρησαμένῳ πάρδαλιν ἀντεδωρήσατο λέοντα. φύσει δὲ ὢν ὀξὺς εἰς ὀργὴν καὶ πικρὸς τῶν ἁμαρτανόντων ἐν ταῖς διακονίαις κολαστής, σκεύη ποτὲ κεραμεᾶ ξένου κομίσαντος εὔθραυστα καὶ λεπτά, πιθανῶς δὲ καὶ περιττῶς εἰργασμένα γλυφαῖς τισι καὶ τορείαις, τῷ μὲν ξένῳ ἔδωκε δῶρα, τὰ δὲ σκεύη πάντα συνέτριψεν, ὅπως, εἶπε, μὴ διʼ ὀργὴν πικρότερον κολάζω τοὺς συντρίβοντας. # Bölüm 16 ### Ἰδανθύρσου

16.1İdanthyrsos

Dareios'un üzerine yürüdüğü İskit kralı İdanthyrsos, İon tiranlarını Tuna'daki köprüyü söküp gitmeye ikna etmeye çalıştı. Onlar Dareios'a bağlılıklarından bunu istemeyince kendilerine "iyi, kaçmayan köleler" dedi.

16.1

Ἰδάνθυρσος ὁ Σκυθῶν βασιλεύς, ἐφʼ ὃν διέβη Δαρεῖος, ἔπειθε τοὺς Ἰώνων τυράννους τὸ τοῦ Ἴστρου ζεῦγμα λύσαντας ἀπαλλάττεσθαι· μὴ βουληθέντας δὲ διὰ τὴν πρὸς τὸν Δαρεῖον πίστιν, ἀνδράποδα χρηστὰ καὶ ἄδραστα ἐκάλει. # Bölüm 17 ### Ἀτέου

17.1Ateas

Ateas, Philippos'a şöyle yazmıştı: "Sen insanlarla savaşmayı öğrenmiş Makedonlara hükmediyorsun, ben ise açlıkla ve susuzlukla da savaşabilen İskitlere."

Philippos'un elçilerini atını tımar ederken karşıladı ve Philippos da böyle yapar mı diye sordu.

En iyi flütçü İsmenias'ı esir alınca flüt çalmasını buyurdu. Başkaları hayran kaldıysa da o, at kişnemesini dinlemekten daha çok hoşlandığına yemin etti.

17.1

Ἀτέας ἔγραφε πρὸς τὸν Φίλιππον, σὺ μὲν ἄρχεις Μακεδόνων ἀνθρώποις μεμαθηκότων πολεμεῖν· ἐγὼ δὲ Σκυθῶν, οἳ καὶ λιμῷ καὶ δίψει μάχεσθαι δύνανται. τοὺς δὲ πρέσβεις τοῦ Φιλίππου ψήχων τὸν ἵππον ἠρώτησεν, εἰ τοῦτο ποιεῖ Φίλιππος. Ἰσμηνίαν δὲ τὸν ἄριστον αὐλητὴν λαβὼν αἰχμάλωτον ἐκέλευσεν αὐλῆσαι· θαυμαζόντων δὲ τῶν ἄλλων, αὐτὸς ὤμοσεν ἥδιον ἀκούειν τοῦ ἵππου χρεμετίζοντος. # Bölüm 18 ### Σκιλούρου

18.1Skiluros

Seksen erkek evlat bırakan Skiluros, ölüm döşeğindeyken her birine bir demet cirit uzatıp kırmasını söyledi. Hepsi vazgeçince ciritleri birer birer çekip tek başına hepsini kolayca kırdı ve böylece onlara, bir arada durdukça güçlü kalacaklarını, ayrılıp birbirlerine düşerlerse güçsüz düşeceklerini öğretti.

18.1

Σκιλοῦρος ὀγδοήκοντα παῖδας ἄρρενας ἀπολιπὼν, ἐπεὶ τελευτᾶν ἔμελλε, δέσμην ἀκοντίων ἑκάστῳ προτείνων ἐκέλευε καταθραῦσαι· πάντων δὲ ἀπαγορευσάντων, καθʼ ἓν αὐτὸς ἐξελὼν ἀκόντιον ἅπαντα ῥᾳδίως συνέκλασε, διδάσκων ἐκείνους, ὅτι συνεστῶτες ἰσχυροὶ διαμενοῦσιν, ἀσθενεῖς δʼ ἔσονται διαλυθέντες καὶ στασιάσαντες. # Bölüm 19 ### Γέλωνος

19.1Gelon

Tiran Gelon, Himera yakınlarında Kartacalıları yendiğinde, onlarla barış yaparken antlaşmaya, çocuklarını artık Kronos'a kurban etmeyeceklerine dair bir madde yazdırmaya zorladı.

19.1

Γέλων ὁ τύραννος, ὅτε Καρχηδονίους πρὸς Ἱμέρᾳ, κατεπολέμησεν, εἰρήνην ποιούμενος πρὸς αὐτοὺς ἠνάγκασεν ἐγγράψαι ταῖς ὁμολογίαις ὅτι καὶ τὰ τέκνα παύσονται τῷ Κρόνῳ καταθύοντες.

19.2Sirakusalıları sık sık sefere çıkar gibi fidan dikmeye götürürdü; böylece hem toprak işlenip iyileşecek, hem kendileri boş durup kötüleşmeyecekti.

19.2

ἐξῆγε δὲ τοὺς Συρακουσίους πολλάκις ὡς ἐπὶ στρατείαν κατὰ φυτείαν, ὅπως ἥ τε χώρα βελτίων γένηται γεωργουμένη καὶ μὴ χείρονες αὐτοὶ σχολάζοντες.

19.3Vatandaşlardan para isteyince gürültü koptu; geri vermek üzere istediğini söyledi ve savaştan sonra gerçekten geri verdi.

19.3

αἰτῶν δὲ χρήματα τοὺς πολίτας, ἐπεὶ ἐθορύβησαν, αἰτεῖν εἶπεν ὡς ἀποδώσων, καὶ ἀπέδωκε μετὰ τὸν πόλεμον.

19.4Bir şölende lir elden ele dolaşırken herkes sırayla akort edip şarkı söylüyordu; o ise atını getirtti ve hafifçe, kolayca üstüne sıçradı.

19.4

ἐν δὲ συμποσίῳ λύρας περιφερομένης, ἁρμοζομένων τῶν ἄλλων ἐφεξῆς καὶ ᾀδόντων, αὐτὸς τὸν ἵππον εἰσαγαγεῖν κελεύσας ἐλαφρῶς καὶ ῥᾳδίως ἀνεπήδησεν ἐπʼ αὐτόν. # Bölüm 20 ### Ἱέρωνος

20.1Hieron

Gelon'dan sonra tiran olan Hieron, kendisine açık konuşan hiç kimsenin vakitsiz konuşmuş olmayacağını söylerdi.

20.1

Ἱέρων ὁ μετὰ Γέλωνα τύραννος ἔλεγε μηδένα τῶν παρρησιαζομένων πρὸς αὐτὸν ἄκαιρον εἶναι.

20.2Sır verenlerin, sır verdikleri kişilere de haksızlık ettiğini düşünürdü: "Çünkü yalnız sırrı verenden değil, duymak istemediğimiz şeyleri duyandan da nefret ederiz."

20.2

τοὺς δὲ ἀπόρρητον λόγον ἐκφέροντας ἀδικεῖν ᾤετο καὶ τοὺς πρὸς οὓς ἐκφέρουσι· μισοῦμεν γὰρ οὐ μόνον τοὺς ἐκφέροντας ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀκούσαντας ἃ μὴ βουλόμεθα.

20.3Biri ona ağzının kokusu yüzünden sataşınca, bunu kendisine hiç söylemediği için karısına sitem etti. Kadın, "Bütün erkeklerin ağzı böyle kokar sanıyordum" dedi.

20.3

λοιδορηθεὶς δὲ ὑπό τινος εἰς τὴν δυσωδίαν τοῦ στόματος, ᾐτιᾶτο τὴν αὑτοῦ γυναῖκα μηδέποτε περὶ τούτου φράσασαν ἡ δὲ εἶπεν, ᾤμην γὰρ τοιοῦτον ἅπαντας τοὺς ἄνδρας ὄζειν.

20.4Kolophonlu Ksenophanes iki hizmetçiyi zor beslediğini söyleyince, "Ama alay ettiğin Homeros" dedi, "ölü hâliyle on binden fazla kişiyi besliyor."

20.4

πρὸς δὲ Ξενοφάνην τὸν Κολοφώνιον εἰπόντα μόλις οἰκέτας δύο τρέφειν, ἀλλʼ Ὅμηρος, εἶπεν, ὃν σὺ διασύρεις, πλείονας ἢ μυρίους τρέφει τεθνηκώς.

20.5Komedya yazarı Epikharmos'u, karısının yanında yakışıksız bir söz söylediği için para cezasına çarptırdı.

20.5

Ἐπίχαρμον δὲ τὸν κωμῳδιοποιόν, ὅτι τῆς γυναικὸς αὐτοῦ παρούσης εἶπέ τι τῶν ἀπρεπῶν, ἐζημίωσε. # Bölüm 21 ### Διονυσίου τοῦ πρεσβυτέρου

21.1Büyük Dionysios

Büyük Dionysios, halka konuşacaklar harf çekerek sıralanırken M harfini çekmişti. Biri, "Morologeis, Dionysios (saçmalıyorsun)" deyince, "Hayır" dedi, "monarkhēsō (tek başıma hüküm süreceğim)." Halka konuştuktan hemen sonra da Sirakusalılar onu komutan seçti.

21.1

Διονύσιος ὁ πρεσβύτερος, κληρουμένων κατὰ γράμμα τῶν δημηγορούντων, ὡς ἔλαχε Μ, πρὸς τὸν εἰπόντα, μωρολογεῖς, Διονύσιε· μοναρχήσω μὲν οὖν, εἶπε, καὶ δημηγορήσας εὐθὺς ᾑρέθη στρατηγὸς ὑπὸ τῶν Συρακουσίων.

21.2Tiranlığının başlarında vatandaşlar ona karşı birleşip kuşatınca dostları, yakalanıp ölmek istemiyorsa iktidarı bırakmasını öğütlediler. O ise bir aşçının boğazladığı öküzün hemencecik yığıldığını görerek şöyle dedi: "Ölüm bu kadar kısa sürerken, ondan korkup böyle büyük bir iktidarı bırakmak acı olmaz mı?"

21.2

ἐπεὶ δʼ ἐν ἀρχῇ τῆς τυραννίδος ἐπολιορκεῖτο, συστάντων ἐπʼ αὐτὸν τῶν πολιτῶν, οἱ μὲν φίλοι συνεβούλευον ἀπαλλαγῆναι τῆς ἀρχῆς, εἰ μὴ βούλεται κρατηθεὶς ἀποθανεῖν· ὁ δὲ βοῦν ἰδὼν σφαττόμενον ὑπὸ μαγείρου καὶ πίπτοντα ταχέως, εἶτα οὐκ ἀηδές ἐστιν, εἶπεν, οὕτω βραχὺν ὄντα τὸν θάνατον φοβηθέντας ἡμᾶς ἀρχὴν ἐγκαταλιπεῖν τηλικαύτην;

21.3İktidarı bırakacağı oğlunun hür bir adamın karısını baştan çıkardığını öğrenince, öfkeyle, babasında buna benzer bir şey görüp görmediğini sordu. Delikanlı, "Çünkü senin tiran baban yoktu" deyince, "Böyle yapmayı bırakmazsan" dedi, "senin de tiran oğlun olmayacak."

21.3

τὸν δὲ υἱὸν αἰσθόμενος, ᾧ τὴν ἀρχὴν ἀπολιπεῖν ἔμελλεν, ἀνδρὸς ἐλευθέρου διαφθείραντα γύναιον, ἠρώτησε μετʼ ὀργῆς, τί τοιοῦτον αὐτῷ σύνοιδεν. εἰπόντος δὲ τοῦ νεανίσκου, σὺ γὰρ οὐκ εἶχες πατέρα τύραννον, οὐδὲ σύ, εἶπεν, υἱὸν ἕξεις, ἐὰν μὴ παύσῃ ταῦτα ποιῶν.

21.4Başka bir gün yine yanına girdi ve yığınla altın gümüş kadeh görünce haykırdı: "Sende tiranlık yok! Benden aldığın bunca kadehle kendine bir tek dost edinememişsin."

21.4

πάλιν δὲ πρὸς αὐτὸν εἰσελθὼν καὶ θεασάμενος ἐκπωμάτων χρυσῶν καὶ ἀργυρῶν πλῆθος ἀνεβόησεν, οὐκ ἔστιν ἐν σοὶ τύραννος, ὃς ἀφʼ ὧν λαμβάνεις ἀπʼ ἐμοῦ ποτηρίων τοσούτων φίλον οὐδένα σεαυτῷ πεποίηκας.

21.5Sirakusalılardan para topluyordu. Onların sızlandığını, yalvardığını, paraları olmadığını söylediğini görünce daha fazlasının toplanmasını buyurdu ve bunu iki üç kez tekrarladı. Yine daha fazlasını buyurduğunda, çarşıda dolaşıp güldüklerini ve alay ettiklerini duyunca toplamayı durdurdu: "Artık hiçbir şeyleri kalmamış" dedi, "çünkü bizi hor görüyorlar."

21.5

χρήματα δὲ εἰσπράττων τοὺς Συρακουσίους, εἶτα ὁρῶν ὀδυρομένους καὶ δεομένους καὶ λέγοντας ὡς οὐκ ἔχουσιν, ἐκέλευσεν ἕτερα πράττειν, καὶ δὶς ἢ τρὶς τοῦτο ἐποίησεν· ἐπεὶ δὲ προστάξας πλείονα γελᾶν ἤκουσεν αὐτοὺς καὶ σκώπτειν ἐν ἀγορᾷ περιιόντας, ἐκέλευσε παύσασθαι· νῦν γὰρ οὐδὲν ἔχουσιν, εἶπεν, ὅτε καταφρονοῦσιν ἡμῶν.

21.6Evlilik çağını geçmiş annesi kocaya varmak isteyince, şehrin kanunlarını çiğneyebileceğini ama tabiatın kanunlarını çiğneyemeyeceğini söyledi.

21.6

τῆς δὲ μητρὸς αὐτοῦ παρήλικος μὲν οὔσης δοθῆναι δὲ ἀνδρὶ βουλομένης, ἔφη τοὺς μὲν τῆς πόλεως βιάσασθαι νόμους δύνασθαι, τοὺς δὲ τῆς φύσεως μὴ δύνασθαι.

21.7Öteki suçluları ağır cezalandırır, ama yol kesenlere dokunmazdı; böylece Sirakusalılar birbirleriyle yemek yiyip sarhoş olmaktan vazgeçecekti.

21.7

πικρῶς δὲ τοὺς ἄλλους κακούργους κολάζων, ἐφείδετο τῶν λωποδυτῶν, ὅπως παύσωνται οἱ Συρακούσιοι τοῦ δειπνεῖν καὶ μεθύσκεσθαι μετʼ ἀλλήλων.

21.8Bir yabancı, komplocuları önceden nasıl sezeceğini ona baş başa anlatıp öğreteceğini söyleyince, "Söyle" dedi. Adam yaklaşıp, "Bana bir talant ver de komplocuların işaretlerini öğrenmiş görün" deyince, öğrenmiş gibi yapıp talantı verdi ve adamın kurnazlığına hayran kaldı.

21.8

ξένου δέ τινος ἰδίᾳ φράσειν φάσκοντος αὐτῷ καὶ διδάξειν ὅπως προειδήσει τοὺς ἐπιβουλεύοντας, ἐκέλευσεν εἰπεῖν· ἐπεὶ δὲ προσελθών, δός, εἶπε, μοι τάλαντον, ἵνα δόξῃς ἀκηκοέναι τὰ σημεῖα τῶν ἐπιβουλευόντων, ἔδωκε προσποιούμενος ἀκηκοέναι καὶ θαυμάζων τὴν μέθοδον τοῦ ἀνθρώπου.

21.9Boş vakti olup olmadığını soran birine, "Hiç olmasın!" dedi.

21.9

πρὸς δὲ τὸν πυθόμενον εἰ σχολάζοι, μηδέποτε, εἶπεν, ἐμοὶ τοῦτο συμβαίη.

21.10İki delikanlının içki sofrasında kendisi ve tiranlığı hakkında bir sürü sövgü söylediğini duyunca ikisini de yemeğe çağırdı. Birinin sarhoş olup bol bol saçmaladığını, ötekinin ise az ve tedbirli içtiğini görünce, ilkini tabiatı gereği sarhoşlukla kötü söz etmiş biri olarak salıverdi, ötekini prohairesisle ona düşman olan bir kötü niyetli olarak öldürttü.

21.10

δύο δὲ ἀκούσας νεανίσκους πολλὰ βλάσφημα περὶ αὐτοῦ καὶ τῆς τυραννίδος εἰρηκέναι παρὰ πότον, ἀμφοτέρους ἐκάλεσεν ἐπὶ δεῖπνον ὁρῶν δὲ τὸν μὲν παροινοῦντα καὶ ληροῦντα πολλά, τὸν δὲ σπανίως καὶ μετʼ εὐλαβείας ταῖς πόσεσι χρώμενον, ἐκεῖνον μὲν ἀπέλυσεν ὡς φύσει παροινήσαντα καὶ διὰ μέθην κακολογήσαντα, τοῦτον δὲ ἀνεῖλεν ὡς δύσνουν καὶ πολέμιον ἐκ προαιρέσεως.

21.11Vatandaşların tiksindiği alçak bir adama onur verip yükselttiği için kendisini suçlayanlara, "Ben de benden daha çok nefret edilen biri olsun istiyorum" dedi.

21.11

αἰτιωμένων δέ τινων, ὅτι τιμᾷ καὶ προάγεται πονηρὸν ἄνθρωπον καὶ δυσχεραινόμενον ὑπὸ τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ βούλομαι, εἶπεν, εἶναι τὸν ἐμοῦ μᾶλλον μισούμενον.

21.12Korinthos elçileri, elçilerin hükümdardan armağan almasını yasaklayan kanun gereği verdiği armağanları kabul etmeyince, "Tiranlıkların tek iyi yanını ortadan kaldırıp bir tirandan iyilik görmenin bile korkulacak bir şey olduğunu öğretiyorsunuz; bu ne korkunç iş!" dedi.

21.12

ἐπεὶ δὲ Κορινθίων πρέσβεις δῶρα διδόντος αὐτοῦ παρῃτοῦντο διὰ τὸν νόμον, ὃς οὐκ εἴα δῶρα λαμβάνειν παρὰ δυνάστου πρεσβεύοντας, δεινὸν ἔφη πρᾶγμα ποιεῖν αὐτούς, ὃ μόνον αἱ τυραννίδες ἀγαθὸν ἔχουσιν ἀναιροῦντας καὶ διδάσκοντας ὅτι καὶ τὸ εὖ παθεῖν ὑπὸ τυράννου φοβερόν ἐστιν.

21.13Vatandaşlardan birinin evinde gömülü altın bulunduğunu duyunca getirmesini buyurdu. Adam bir kısmını saklayıp başka bir şehre göçtü ve bir tarla satın aldı. Dionysios onu çağırtıp altının tamamını geri almasını söyledi; çünkü artık zenginliğini kullanmaya başlamıştı, yararlı olanı yararsız kılmıyordu.

21.13

ἀκούσας δέ τινα τῶν πολιτῶν χρυσίον ἔχειν οἴκοι κατορωρυγμένον ἐκέλευσεν ἐνεγκεῖν πρὸς αὐτὸν ἐπεὶ δὲ παρακλέψας ὀλίγον ὁ ἄνθρωπος καὶ μεταστὰς εἰς ἑτέραν πόλιν ἐωνήσατο χωρίον, μεταπεμψάμενος αὐτὸν ἐκέλευσε πᾶν ἀπολαβεῖν, ἠργμένον χρῆσθαι τῷ πλούτῳ καὶ μηκέτι ποιοῦντα τὸ χρήσιμον ἄχρηστον. # Bölüm 22 ### Διονυσίου τοῦ νεωτέρου

22.1Genç Dionysios

Genç Dionysios, birçok sofisti beslemesinin sebebinin onlara hayranlık değil, onlar aracılığıyla hayranlık görmek isteği olduğunu söylerdi.

22.1

ὁ δὲ νεώτερος Διονύσιος ἔλεγε πολλοὺς τρέφειν σοφιστάς, οὐ θαυμάζων ἐκείνους ἀλλὰ διʼ ἐκείνων θαυμάζεσθαι βουλόμενος.

22.2Diyalektikçi Polyksenos onu çürüttüğünü söyleyince, "Elbette sözle" dedi, "ama ben de seni eylemle çürütüyorum: kendi işlerini bırakmış, bana ve benim işlerime hizmet ediyorsun."

22.2

Πολυξένου δὲ τοῦ διαλεκτικοῦ φήσαντος αὐτὸν ἐξελέγχειν, ἀμέλει τοῖς λόγοις, εἶπεν, ἐγὼ δέ σε τοῖς ἔργοις ἐλέγχω· τὰ γὰρ σεαυτοῦ καταλιπὼν ἐμὲ καὶ τὰ ἐμὰ θεραπεύεις.

22.3İktidardan düşünce biri, "Platon ve felsefe sana ne fayda sağladı?" diye sordu. "Talihin böyle büyük bir dönüşüne kolayca katlanmamı" dedi.

22.3

ἐκπεσὼν δὲ τῆς ἀρχῆς, πρὸς μὲν τὸν εἰπόντα, τί σε Πλάτων καὶ φιλοσοφία ὠφέλησε; τὸ τηλικαύτην, ἔφη, τύχης μεταβολὴν ῥᾳδίως ὑπομένειν.

22.4Babası yoksul ve sıradan bir adamken Sirakusa'nın iktidarını nasıl ele geçirdi, kendisi ise bu iktidarın sahibi ve bir tiranın oğluyken onu nasıl yitirdi diye sorulunca, "Babam" dedi, "demokrasinin nefret edildiği bir zamanda işlerin başına geçti, bense tiranlığın kıskanıldığı bir zamanda."

22.4

ἐρωτηθεὶς δὲ πῶς ὁ μὲν πατήρ αὐτοῦ πένης ὢν καὶ ἰδιώτης ἐκτήσατο τὴν Συρακουσίων ἀρχήν, αὐτὸς δὲ ἔχων καὶ τυράννου παῖς ὢν πῶς ἀπέβαλεν· ὁ μὲν πατήρ, ἔφη, μισουμένης δημοκρατίας ἐνέπεσε τοῖς πράγμασιν, ἐγὼ δὲ φθονουμένης τυραννίδος.

22.5Aynı şeyi başka biri sorunca, "Babam bana tiranlığını bıraktı, talihini değil" dedi.

22.5

ὑπὸ ἄλλου δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο ἐρωτηθείς, ὁ πατήρ, ἔφη, μοι τὴν τυραννίδα τὴν ἑαυτοῦ κατέλιπεν, οὐ τὴν τύχην. # Bölüm 23 ### Ἀγαθοκλέους

23.1Agathokles

Agathokles bir çömlekçinin oğluydu. Sicilya'nın hâkimi olup kral ilan edildikten sonra altın kadehlerin yanına toprak kadehler koymayı âdet edinmişti. Bunları gençlere gösterir, önceden şunları yaparken şimdi gayret ve cesareti sayesinde bunları yaptığını söylerdi.

23.1

Ἀγαθοκλῆς υἱὸς ἦν κεραμέως· γενόμενος δὲ κύριος Σικελίας καὶ βασιλεὺς ἀναγορευθεὶς εἰώθει κεραμεᾶ ποτήρια τιθέναι παρὰ τὰ χρυσᾶ, καὶ τοῖς νέοις ἐπιδεικνύμενος λέγειν ὅτι τοιαῦτα ποιῶν πρότερον νῦν τοιαῦτα ποιεῖ διὰ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν ἀνδρείαν.

23.2Bir şehri kuşatırken surlardan bazıları ona, "Hey çömlekçi, askerlerinin parasını nasıl ödeyeceksin?" diye sataşıyordu. O sakin sakin gülümseyip, "Bu şehri alınca" dedi. Şehri zorla alınca esirleri satışa çıkardı ve "Bana bir daha sataşırsanız" dedi, "hesabı efendilerinizle göreceğim."

23.2

πολιορκοῦντος δὲ πόλιν αὐτοῦ, τῶν ἀπὸ τοῦ τείχους τινὲς ἐλοιδοροῦντο λέγοντες ὅτι, ὦ κεραμεῦ, τὸν μισθὸν πῶς ἀποδώσεις τοῖς στρατιώταις; ὁ δὲ πρᾶος καὶ μειδιῶν εἶπεν, αἴκα ταύταν ἕλω. λαβὼν δὲ κατὰ κράτος ἐπίπρασκε τοὺς αἰχμαλώτους καὶ ἔλεγεν, ἐάν με πάλιν λοιδορῆτε, πρὸς τοὺς κυρίους ὑμῶν ἔσται μοι ὁ λόγος.

23.3İthakalılar, adalarına çıkan denizcilerinin sürülerinden bazı hayvanları götürdüğünden şikâyet edince, "Sizin kralınız da bize geldiğinde" dedi, "koyunları almakla kalmamış, çobanın gözünü de kör edip gitmişti."

23.3

ἐγκαλούντων δὲ τοῖς ναύταις αὐτοῦ τῶν Ἰθακησίων, ὅτι τῇ νήσῳ προσβαλόντες τῶν θρεμμάτων τινὰ ἀπέσπασαν, ὁ δὲ ὑμέτερος, ἔφη, βασιλεὺς ἐλθὼν πρὸς ἡμᾶς, οὐ μόνον τὰ πρόβατα λαβὼν ἀλλὰ καὶ τὸν ποιμένα προσεκτυφλώσας ἀπῆλθε. # Bölüm 24 ### Δίωνος

24.1Dion

Dionysios'u tiranlıktan süren Dion, dostları ve konukları içinde en çok güvendiği Kallippos'un kendisine komplo kurduğunu duyunca, onu sorgulamaya katlanamadı: yalnız düşmanlara değil dostlara karşı da tetikte yaşamaktansa ölmenin daha iyi olduğunu söyledi.

24.1

Δίων ὁ Διονύσιον ἐκβαλὼν ἐκ τῆς τυραννίδος, ἀκούσας ἐπιβουλεύειν αὐτῷ Κάλλιππον, ᾧ μάλιστα τῶν φίλων καὶ ξένων ἐπίστευεν, οὐχ ὑπέμεινεν ἐλέγξαι βέλτιον εἶναι φήσας ἀποθανεῖν ἢ ζῆν μὴ μόνον τοὺς πολεμίους ἀλλὰ καὶ τοὺς φίλους φυλαττόμενον. # Bölüm 25 ### Ἀρχελάου

25.1Arkhelaos

İçki sofrasında yakınlarından pek de değerli olmayan biri Arkhelaos'tan altın bir kadeh isteyince, kadehi Euripides'e vermesini söyledi kölesine. Adam şaşırınca, "Sen istemeye layıksın" dedi, "o ise istemese de almaya."

25.1

Ἀρχέλαος αἰτηθεὶς παρὰ πότον ποτήριον χρυσοῦν ὑπό τινος τῶν συνήθων οὐ μὴν ἐπιεικῶν, ἐκέλευσεν Εὐριπίδῃ τὸν παῖδα δοῦναι· θαυμάσαντος δὲ τοῦ ἀνθρώπου, σὺ μὲν γάρ εἶπεν, αἰτεῖν, οὗτος δὲ λαμβάνειν ἄξιός ἐστι καὶ μὴ αἰτῶν.

25.2Geveze bir berber, "Saçını nasıl keseyim?" diye sorunca, "Susarak" dedi.

25.2

ἀδολέσχου δὲ κουρέως ἐρωτήσαντος αὐτόν, πῶς σε κείρω; σιωπῶν, ἔφη.

25.3Euripides şölende artık sakalı çıkmış güzel Agathon'a sarılıp onu öptüğünde, dostlarına "Şaşmayın" dedi, "güzellerin sonbaharı da güzeldir."

25.3

τοῦ δὲ Εὐριπίδου τὸν καλὸν Ἀγάθωνα περιλαμβάνοντος ἐν τῷ συμποσίῳ καὶ καταφιλοῦντος ἤδη γενειῶντα, πρὸς τοὺς φίλους εἶπε, μὴ θαυμάσητε· τῶν γὰρ καλῶν καὶ τὸ μετόπωρον καλόν ἐστιν.

25.4Kitharacı Timotheos daha çok umup az alınca ona kırıldığını belli ediyordu. Bir gün "Sen ise yerden çıkan gümüşü övüyorsun" dizesini söylerken parmağıyla onu işaret etti. Arkhelaos da hemen sözünü kesti: "Sen de istiyorsun."

25.4

ἐπεὶ δὲ Τιμόθεος ὁ κιθαρῳδὸς ἐλπίσας πλείονα, λαβὼν δὲ ἐλάττονα, δῆλος ἦν ἐγκαλῶν αὐτῷ, καί ποτε ᾄδων τουτὶ τὸ κομμάτιον, σὺ δὲ τὸν γηγενέταν ἄργυρον αἰνεῖς, ἀπεσήμαινεν εἰς ἐκεῖνον· ὑπέκρουσεν ὁ Ἀρχέλαος αὐτῷ σὺ δέ γε αἰτεῖς.

25.5Biri üzerine su dökmüştü. Dostları onu adama karşı kışkırtınca, "Bana değil" dedi, "beni sandığı adama döktü."

25.5

ὕδωρ δέ τινος αὐτοῦ κατασκεδάσαντος, ὑπὸ τῶν φίλων παροξυνόμενος ἐπὶ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλʼ οὐκ ἐμοῦ, φησίν, ἀλλʼ ἐκείνου κατεσκέδασεν ὃν ἔδοξεν ἐμὲ εἶναι. # Bölüm 26 ### Φιλίππου τοῦ Ἀλεξάνδρου Πατρός

26.1İskender'in babası Philippos

Theophrastos'un anlattığına göre, İskender'in babası Philippos yalnız krallar arasında büyük olmakla kalmamış, talihçe olduğu kadar huyca da onlardan daha büyük ve daha ölçülü olmuştu.

26.1

Φίλιππον τὸν Ἀλεξάνδρου πατέρα Θεόφραστος ἱστόρηκεν οὐ μόνον μέγαν μεταξὺ τῶν βασιλέων, ἀλλὰ καὶ τῇ τύχῃ καὶ τῷ τρόπῳ μείζονα γενέσθαι καὶ μετριώτερον.

26.2Atinalıları mesut sayardı, çünkü her yıl seçecek on komutan bulabiliyorlardı; kendisi ise yıllar içinde yalnız bir tek komutan bulmuştu: Parmenion.

26.2

Ἀθηναίους μὲν οὖν μακαρίζειν ἔλεγεν, εἰ καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτὸν αἱρεῖσθαι δέκα στρατηγοὺς εὑρίσκουσιν αὐτὸς γὰρ ἐν πολλοῖς ἔτεσιν ἕνα μόνον στρατηγὸν εὑρηκέναι, Παρμενίωνα.

26.3Bir günde birçok güzel başarının haberi geldiğinde, "Ey talih" dedi, "bu kadar çok ve bu kadar büyük iyiliğe karşılık başıma küçük bir kötülük getir."

26.3

πολλῶν δὲ κατορθωμάτων αὐτῷ καὶ καλῶν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ προσαγγελθέντων, ὦ τύχη, εἶπε, μικρόν τι μοι κακὸν ἀντὶ τῶν τοσούτων καὶ τηλικούτων ἀγαθῶν ποίησον.

26.4Yunanlıları yendikten sonra bazıları ona şehirleri garnizonlarla tutmasını öğütleyince, kısa süre efendi denmektense uzun süre iyi denmeyi yeğlediğini söyledi.

26.4

ἐπεὶ δὲ νικήσαντι τοὺς Ἕλληνας αὐτῷ συνεβούλευον ἔνιοι φρουραῖς τὰς πόλεις κατέχειν, ἔφη μᾶλλον πολὺν χρόνον ἐθέλειν χρηστὸς ἢ δεσπότης ὀλίγον καλεῖσθαι.

26.5Dostları, kendisine söven adamı sürmesini istediklerinde, "Yapmam" dedi, "yoksa dolaşıp daha çok kişinin yanında kötü söz eder."

26.5

τὸν δὲ λοίδορον ἐξελάσαι τῶν φίλων κελευόντων, οὐκ ἔφη ποιήσειν, ἵνα μὴ περιιὼν ἐν πλείοσι κακῶς λέγῃ.

26.6Smikythos, Nikanor'u, Philippos hakkında sürekli kötü konuştuğu için ona gammazladı; arkadaşları da adamın çağrılıp cezalandırılmasını istediler. Philippos, "Ama Nikanor Makedonların en kötüsü değildir" dedi, "bakalım, bizden kaynaklanan bir şey olmasın." Nikanor'un yoksulluktan çok sıkıntı çektiğini, kendisinin de onu ihmal ettiğini öğrenince ona bir armağan verilmesini buyurdu. Smikythos bu kez, Nikanor'un herkesin yanında ona olağanüstü övgüler düzdüğünü söyleyince, "Görüyorsunuz ya" dedi, "iyi de kötü de anılmak kendi elimizdedir."

26.6

Σμικύθου δὲ Νικάνορα διαβάλλοντος ὡς ἀεὶ κακῶς λέγοντα τὸν Φίλιππον καὶ τῶν ἑταίρων οἰομένων δεῖν μεταπέμπεσθαι καὶ κολάζειν, ἀλλὰ μήν, ἔφη, Νικάνωρ οὐ φαυλότατός ἐστι Μακεδόνων ἐπισκεπτέον οὖν, μή τι γίνεται παρʼ ἡμᾶς. ὡς οὖν ἔγνω τὸν Νικάνορα θλιβόμενον ἰσχυρῶς ὑπὸ πενίας ἠμελημένον δὲ ὑπʼ αὐτοῦ, προσέταξε δωρεάν τινα αὐτῷ δοθῆναι. πάλιν οὖν τοῦ Σμικύθου λέγοντος ὅτι θαυμαστὰ περὶ αὐτοῦ πρὸς ἅπαντας ἐγκώμια λέγων ὁ Νικάνωρ διατελεῖ, ὁρᾶτε οὖν, εἶπεν, ὅτι παρʼ ἡμᾶς αὐτούς ἐστι καὶ τὸ καλῶς καὶ τὸ κακῶς ἀκούειν.

26.7Atina'nın demagoglarına minnettar olduğunu söylerdi, çünkü ona sövdükçe hem sözünü hem karakterini iyileştiriyorlardı: "Çünkü onların yalan söylediğini hem sözlerimle hem işlerimle göstermeye çalışıyorum."

26.7

τοῖς δὲ τῶν Ἀθηναίων δημαγωγοῖς ἔφη χάριν ἔχειν, ὅτι λοιδοροῦντες αὐτὸν βελτίονα ποιοῦσι καὶ τῷ λόγῳ καὶ τῷ ἤθει· πειρῶμαι γὰρ αὐτοὺς ἅμα καὶ τοῖς λόγοις καὶ τοῖς ἔργοις ψευδομένους ἐλέγχειν.

26.8Khaironeia'da esir düşen Atinalıları fidyesiz salıvermişti; onlar bir de giysilerini ve yataklarını geri isteyip Makedonlardan şikâyet etmeye başlayınca Philippos gülerek, "Atinalılar size de bizim onları aşık kemiği oyununda yendiğimizi sanıyor gibi görünmüyor mu?" dedi.

26.8

τῶν δὲ Ἀθηναίων, ὅσοι περὶ Χαιρώνειαν ἑάλωσαν, ἀφεθέντων ὑπʼ αὐτοῦ δίχα λύτρων, τὰ σὲ ἱμάτια καὶ στρώματα προσαπαιτούντων καὶ τοῖς Μακεδόσιν ἐγκαλούντων, γελάσας ὁ Φίλιππος εἶπεν, οὐ δοκοῦσιν ὑμῖν Ἀθηναῖοι νομίζειν ἐν ἀστραγάλοις ὑφʼ ἡμῶν νενικῆσθαι;

26.9Savaşta köprücük kemiği kırılmıştı; onu tedavi eden hekim her gün mutlaka bir şey isteyince, "Ne istersen al" dedi, "kleis senin elinde." (Yunancada kleis hem köprücük kemiği hem anahtar demektir.)

26.9

τῆς δὲ κλειδὸς αὐτῷ καταγείσης ἐν πολέμῳ καὶ τοῦ θεραπεύοντος ἰατροῦ πάντως τι καθʼ ἡμέραν αἰτοῦντος, λάμβανε, ἔφη, ὅσα βούλει· τὴν γὰρ κλεῖν ἔχεις.

26.10Amphoteros ve Hekateros adlı iki kardeşten Hekateros'un akıllı ve işe yarar, Amphoteros'un ise saf ve beceriksiz olduğunu görünce, Hekateros'un "amphoteros" (ikisi birden), Amphoteros'un ise "oudeteros" (ikisi de değil) olduğunu söyledi.

26.10

δυοῖν δὲ ἀδελφῶν Ἀμφοτεροῦ καὶ Ἑκατεροῦ, τὸν μὲν Ἑκατερὸν ἔμφρονα καὶ πρακτικὸν ὁρῶν, τὸν δὲ Ἀμφοτερὸν εὐήθη καὶ ἀβέλτερον ἔφη τὸν μὲν Ἑκατερὸν ἀμφότερον εἶναι, τὸν δὲ Ἀμφοτερὸν οὐδέτερον.

26.11Atinalılara sert davranmasını öğütleyenlere, şöhret için her şeyi yapan ve her şeye katlanan bir adamdan o şöhretin sahnesini yıkmasını istemenin saçma olduğunu söylerdi.

26.11

τοὺς δὲ συμβουλεύοντας αὐτῷ πικρῶς χρῆσθαι τοῖς Ἀθηναίοις ἀτόπους ἔλεγεν εἶναι κελεύοντας ἄνθρωπον ὑπὲρ δόξης πάντα ποιοῦντα καὶ πάσχοντα ἀποβαλεῖν τὸ τῆς δόξης θέατρον.

26.12İki alçak arasında hakemlik yaparken, birine Makedonya'dan kaçmasını, ötekine de onu kovalamasını buyurdu.

26.12

γενόμενος δὲ κριτὴς δυοῖν πονηρῶν ἐκέλευσε τὸν μὲν φεύγειν ἐκ Μακεδονίας τὸν δὲ ἕτερον διώκειν.

26.13Güzel bir yerde ordugâh kurmak üzereyken yük hayvanları için ot olmadığını öğrenince, "Hayatımız nasıl bir şey ki eşeklerin ihtiyacına göre yaşamak zorundayız!" dedi.

26.13

μέλλων δὲ καταστρατοπεδεύειν ἐν χωρίῳ καλῷ καὶ πυθόμενος ὅτι χόρτος οὐκ ἔστι τοῖς ὑποζυγίοις, οἷος, εἶπεν, ὁ βίος ἡμῶν ἐστίν, εἰ καὶ πρὸς τὸν τῶν ὄνων καιρὸν ὀφείλομεν ζῆν;

26.14Sağlam bir kaleyi almak istiyordu; casuslar kalenin son derece zor olduğunu ve alınamayacağını bildirince, altın yüklü bir eşeğin bile yaklaşamayacağı kadar zor mu olduğunu sordu.

26.14

φρούριον δέ τι βουλόμενος λαβεῖν ὀχυρόν, ὡς ἀπήγγειλαν οἱ κατάσκοποι χαλεπὸν εἶναι παντάπασι καὶ ἀνάλωτον, ἠρώτησεν εἰ χαλεπὸν οὕτως ἐστίν, ὥστε μηδὲ ὄνον προσελθεῖν χρυσίον κομίζοντα.

26.15Olynthoslu Lasthenes ve yandaşları, Philippos'un adamlarından bazılarının kendilerine hain dediğinden öfkeyle şikâyet edince, Makedonların tabiatça kaba ve köylü olduklarını, teknesine tekne dediklerini söyledi.

26.15

τῶν δὲ περὶ Λασθένην τὸν Ὀλύνθιον ἐγκαλούντων καὶ ἀγανακτούντων, ὅτι προδότας αὐτοὺς ἔνιοι τῶν περὶ τὸν Φίλιππον ἀποκαλοῦσι, σκαιοὺς ἔφη φύσει καὶ ἀγροίκους εἶναι Μακεδόνας καὶ τὴν σκάφην σκάφην λέγοντας.

26.16Oğluna, başkası kralken insancıl davranmak mümkünken Makedonlarla hoş geçinmesini ve halkın gücünü kazanmasını öğütlerdi.

26.16

τῷ δὲ υἱῷ παρῄνει πρὸς χάριν ὁμιλεῖν τοῖς Μακεδόσι, κτώμενον ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν πολλῶν δύναμιν, ἕως ἔξεστι βασιλεύοντος ἄλλου φιλάνθρωπον εἶναι.

26.17Şehirlerdeki güçlü kişilerden iyileri de kötüleri de dost edinmesini, sonra birini kullanıp ötekini harcamasını salık verirdi.

26.17

συνεβούλευε δὲ τῶν ἐν ταῖς πόλεσι δυνατῶν καὶ τοὺς ἀγαθοὺς φίλους κτᾶσθαι καὶ τοὺς πονηρούς, εἶτα οἷς μὲν χρῆσθαι οἷς δʼ ἀποχρῆσθαι.

26.18Thebaili Philon, Philippos Thebai'de rehineyken ona iyilik etmiş, konuğu olmuştu; sonradan ondan hiçbir armağan kabul etmedi. Philippos ona, "İyilikte ve minnette yenik düşürüp beni yenilmezlikten etme" dedi.

26.18

πρὸς δὲ Φίλωνα τὸν Θηβαῖον εὐεργέτην αὐτοῦ γενόμενον καὶ ξένον, ὁπηνίκα διῆγεν ἐν Θήβαις ὁμηρεύων, ὕστερον δὲ μηδεμίαν παρʼ αὐτοῦ δωρεὰν προσδεχόμενον, μή με, εἶπεν, ἀφαιροῦ τὸ ἀνίκητον, εὐεργεσίας καὶ χάριτος ἡττώμενον.

26.19Çok sayıda esir alınmıştı; Philippos onları satarken gömleği sıyrılmış, uygunsuz bir biçimde oturuyordu. Satılanlardan biri, "Beni bağışla Philippos" diye bağırdı, "ben babanın dostuyum." Philippos, "Nereden, nasıl, adamım?" diye sorunca, "Yaklaşıp sana söylemek isterim" dedi. Yanına getirilince, "Pelerinini biraz aşağı indir" dedi, "böyle oturmak ayıp oluyor." Philippos, "Salın onu" dedi, "gerçekten iyi niyetli bir dostummuş da farkında değilmişim."

26.19

ληφθέντων δὲ πολλῶν αἰχμαλώτων, ἐπίπρασκεν αὐτοὺς ἀνεσταλμένῳ τῷ χιτῶνι καθήμενος οὐκ εὐπρεπῶς· εἷς οὖν τῶν πωλουμένων ἀνεβόησε, φεῖσαί μου, Φίλιππε, πατρικὸς γάρ εἰμί σου φίλος ἐρωτήσαντος δὲ τοῦ Φιλίππου, πόθεν, ἄνθρωπε, γενόμενος καὶ πῶς; ἐγγύς, ἔφη, φράσαι σοι βούλομαι προσελθών. ὡς οὖν προσήχθη, μικρόν, ἔφη, κατωτέρω τὴν χλαμύδα ποίησον, ἀσχημονεῖς γὰρ οὕτω καθήμενος· καὶ ὁ Φίλιππος, ἄφετε αὐτόν, εἶπεν, ἀληθῶς γὰρ εὔνους ὢν καὶ φίλος ἐλάνθανεν.

26.20Yolda bir yabancı onu yemeğe çağırmıştı. Yanına birçok kişi aldı, ama yabancının telaşlandığını görünce, hazırlanan yemek yetmeyecekti, dostlarının her birine önceden haber gönderip tatlıya yer bırakmalarını söyledi. Onlar da buna uyup tatlıyı bekleyerek fazla yemediler ve yemek herkese yetti.

26.20

ἐπεὶ δὲ ὑπό τινος ξένου κληθεὶς ἐπὶ δεῖπνον ἐν ὁδῷ πολλοὺς ἐπήγετο καὶ τὸν ξένον ἑώρα θορυβούμενον, ἦν γάρ οὐχ ἱκανὰ τὰ παρεσκευασμένα, προπέμπων τῶν φίλων ἑκάστῳ, πλακοῦντι χώραν ἐκέλευεν ἀπολείπειν· οἱ δὲ πειθόμενοι καὶ προσδοκῶντες οὐκ ἤσθιον πολλά, καὶ πᾶσιν οὕτως ἤρκεσεν.

26.21Euboialı Hipparkhos ölünce çok üzüldüğü belliydi. Biri, "Ama olgun yaşında öldü" deyince, "Kendisi için öyle" dedi, "benim içinse erken; çünkü dostluğuna yaraşır bir karşılığı benden görmeden öldü."

26.21

Ἱππάρχου τοῦ Εὐβοέως ἀποθανόντος, δῆλος ἦν βαρέως φέρων· εἰπόντος δέ τινος, ἀλλὰ μὴν ὡραῖος ὢν ἐκεῖνος ἀποτέθνηκεν, ἑαυτῷ γε, εἶπεν, ἐμοὶ δὲ ταχέως· ἔφθη γὰρ τελευτῆσαι πρὶν ἢ παρʼ ἐμοῦ χάριν ἀξίαν τῆς φιλίας ἀπολαβεῖν.

26.22İskender'in, birçok kadından çocuk yaptığı için kendisini suçladığını öğrenince ona şöyle dedi: "Madem krallık için bunca rakibin var, öyleyse iyi ve erdemli biri ol ki krallığı benim sayemde değil, kendi sayende al." Ona Aristoteles'i dinlemesini ve felsefeyle uğraşmasını da buyurdu: "Ben yaptıklarıma pişman oluyorum; sen böyle şeyleri çok yapmayasın diye."

26.22

πυθόμενος δʼ ἐγκαλεῖν αὐτῷ τὸν Ἀλέξανδρον, ὅτι παῖδας ἐκ πλειόνων ποιεῖται γυναικῶν, οὐκοῦν, ἔφη, πολλοὺς ἔχων περὶ τῆς βασιλείας ἀνταγωνιστὰς γενοῦ καλὸς κἀγαθός, ἵνα μὴ διʼ ἐμὲ τῆς βασιλείας τύχῃς ἀλλὰ διὰ σεαυτόν. ἐκέλευε δʼ αὐτὸν Ἀριστοτέλει προσέχειν καὶ φιλοσοφεῖν, ὅπως, ἔφη, μὴ πολλὰ τοιαῦτα πράξῃς, ἐφʼ οἷς ἐγὼ πεπραγμένοις μεταμέλομαι.

26.23Antipatros'un dostlarından birini yargıçlar arasına koymuştu. Sonra adamın sakalını ve saçını boyadığını fark edince görevden aldı: saçında güvenilmez olanın işlerde güvenilir sayılamayacağını söyledi.

26.23

τῶν δὲ Ἀντιπάτρου φίλων τινὰ κατατάξας εἰς τοὺς δικαστάς, εἶτα τὸν πώγωνα βαπτόμενον αἰσθανόμενος καὶ τὴν κεφαλήν, ἀνέστησεν εἰπὼν τὸν ἄπιστον ἐν θριξὶ μὴ νομίζειν ἀξιόπιστον ἐν πράγμασιν.

26.24Makhaitas'ın bir davasını görürken uyukluyordu; hakkına pek dikkat etmeden adamın aleyhine hüküm verdi. Makhaitas hükme itiraz ettiğini haykırınca, öfkelenip "Kime?" dedi. Makhaitas, "Sana kral, uyanık olarak ve dikkatle dinlersen" dedi. O anda kalktı; sonra kendine gelip Makhaitas'a haksızlık edildiğini anlayınca hükmü bozmadı, ama cezanın parasını kendisi ödedi.

26.24

Μαχαίτᾳ δέ τινα κρίνων δίκην καὶ ὑπονυστάζων οὐ πάνυ προσεῖχε τοῖς δικαίοις ἀλλὰ κατέκρινεν ἐκείνου δὲ ἀναβοήσαντος ἐκκαλεῖσθαι τὴν κρίσιν, διοργισθεὶς ἐπὶ τίνα; εἶπε· καὶ ὁ Μαχαίτας, ἐπὶ σέ, βασιλεῦ, αὐτόν, ἂν ἐγρηγορὼς καὶ προσέχων ἀκούῃς. τότε μὲν οὖν ἀνέστη· γενόμενος δὲ μᾶλλον ἐφʼ ἑαυτῷ καὶ γνοὺς ἀδικούμενον τὸν Μαχαίταν τὴν μὲν κρίσιν οὐκ ἔλυσε, τὸ δὲ τίμημα τῆς δίκης αὐτὸς ἐξέτεισεν.

26.25Harpalos, akrabası ve yakını Krates haksızlıktan yargılanırken, parayı ödeyip davadan bağışlanmasını istedi, itibarı zedelenmesin diye. Philippos, "Bizim onun yüzünden kötü anılmamızdansa, onun kötü anılması daha iyidir" dedi.

26.25

ἐπεὶ δὲ Ἅρπαλος ὑπὲρ συγγενοῦς καὶ οἰκείου Κράτητος ἀδικημάτων δίκην ἔχοντος ἠξίου τὴν ζημίαν εἰσενεγκεῖν ἀφεθῆναι δὲ τῆς κρίσεως, ἵνα μὴ λοιδορηθῇ, βέλτιόν ἐστιν, εἶπε, τοῦτον αὐτὸν ἢ ἡμᾶς διὰ τοῦτον κακῶς ἀκούειν.

26.26Dostları, ondan iyilik gören Peloponneslilerin Olympia'da kendisini ıslıklamasına öfkelenince, "Ya kötülük görselerdi?" dedi.

26.26

ἀγανακτούντων δὲ τῶν φίλων, ὅτι συρίττουσιν αὐτὸν ἐν Ὀλυμπίοις εὖ πεπονθότες οἱ Πελοποννήσιοι, τί οὖν, εἶπεν, ἐὰν κακῶς πάθωσι;

26.27Bir seferde uzun süre uyuyup kalktıktan sonra, "Rahat uyudum" dedi, "çünkü Antipatros uyanıktı."

26.27

κοιμηθεὶς δὲ πλείονα χρόνον ἐπὶ στρατείας εἶτα διαναστάς, ἀσφαλῶς, εἶπεν, ἐκάθευδον Ἀντίπατρος γὰρ ἐγρηγόρει.

26.28Yine bir gün gündüz uyurken, kapıda toplanan Yunanlılar öfkelenip şikâyet ediyorlardı. Parmenion, "Philippos şimdi uyuyor diye şaşmayın" dedi, "siz uyurken o uyanıktı."

26.28

πάλιν δὲ ἡμέρας καθεύδοντος αὐτοῦ καὶ τῶν ἠθροισμένων ἐπὶ θύραις Ἑλλήνων ἀγανακτούντων καὶ ἐγκαλούντων, ὁ Παρμενίων, μὴ θαυμάσητε,ʼ εἶπεν, εἰ καθεύδει νῦν Φίλιππος· ὅτε γὰρ ἐκαθεύδετε ὑμεῖς, οὗτος ἐγρηγόρει.

26.29Yemekte bir lir çalgıcısının yanlışlarını düzeltmeye, çalgı üzerine konuşmaya kalkınca, çalgıcı şöyle dedi: "Kral, bunları benden iyi bilecek kadar başına kötülük gelmesin!"

26.29

ψάλτην δέ τινα βουλομένου παρὰ δεῖπνον ἐπανορθοῦν αὐτοῦ καὶ λαλεῖν περὶ κρουμάτων, ὁ ψάλτης, μὴ γένοιτό σοι, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, κακῶς οὕτως, ἵνα ταῦτα ἐμοῦ βέλτιον εἰδῇς.

26.30Karısı Olympias ve oğluyla arası açıkken Korinthoslu Demaratos gelmişti; Yunanlıların birbirleriyle arası nasıl diye sordu. Demaratos, "Yunanlıların birliği sana mı kaldı, en yakınların seninle böyleyken?" dedi. O da aklını başına toplayıp öfkesini bıraktı ve onlarla barıştı.

26.30

ἐπεὶ δὲ διενεχθέντος αὐτοῦ πρὸς Ὀλυμπιάδα τὴν γυναῖκα καὶ τὸν υἱὸν ἧκε Δημάρατος ὁ Κορίνθιος, ἐπυνθάνετο πῶς πρὸς ἀλλήλους ἔχουσιν οἱ Ἕλληνες καὶ ὁ Δημάρατος, πάνυ γοῦν, ἔφη, σοὶ περὶ τῆς τῶν Ἑλλήνων ὁμονοίας ὁ λόγος ἐστίν, οὕτω πρὸς σὲ τῶν οἰκειοτάτων ἐχόντων. ὁ δὲ συμφρονήσας ἐπαύσατο τῆς ὀργῆς καὶ διηλλάγη πρὸς αὐτούς.

26.31Yoksul yaşlı bir kadın, davasını onun görmesini isteyip kendisini sık sık rahatsız ediyordu. "Vaktim yok" deyince kadın bağırdı: "O zaman krallık da yapma!" Söze hayran kalan Philippos yalnız onu değil, ötekileri de hemen dinledi.

26.31

πρεσβύτιδος δὲ πενιχρᾶς ἀξιούσης ἐπʼ αὐτοῦ κριθῆναι καὶ πολλάκις ἐνοχλούσης, ἔφη μὴ σχολάζειν ἡ δὲ πρεσβῦτις ἐκκραγοῦσα, καὶ μὴ βασίλευε, εἶπεν. ὁ δὲ θαυμάσας τὸ ῥηθὲν οὐ μόνον ἐκείνης ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων εὐθὺς διήκουσεν. # Bölüm 27 ### Ἀλέξανδρος

27.1İskender

İskender daha çocukken, Philippos'un birçok başarısına sevinmez, birlikte yetiştiği çocuklara, "Babam bana hiçbir şey bırakmayacak" derdi. Onlar, "Bunları sana kazanıyor" deyince, "Çok şeyim olup hiçbir şey yapmazsam ne faydası var?" dedi.

27.1

Ἀλέξανδρος ἔτι παῖς ὤν, πολλὰ τοῦ Φιλίππου κατορθοῦντος, οὐκ ἔχαιρεν, ἀλλὰ πρὸς τοὺς συντρεφομένους ἔλεγε παῖδας, ἐμοὶ δὲ ὁ πατὴρ οὐδὲν ἀπολείψει. τῶν δὲ παίδων λεγόντων ὅτι σοὶ ταῦτα κτᾶται τί δὲ ὄφελος, εἶπεν, ἐὰν ἔχω μὲν πολλὰ πράξω δὲ μηδέν;

27.2Çevik ve ayağına çabuk biri olduğundan babası onu Olympia'da stadion koşmaya teşvik ettiğinde, "Rakiplerim krallar olacaksa, evet" dedi.

27.2

ἐλαφρὸς δὲ ὢν καὶ ποδώκης καὶ παρακαλούμενος ὑπὸ τοῦ πατρὸς Ὀλύμπια δραμεῖν στάδιον, εἴγε, ἔφη, βασιλεῖς ἕξειν ἔμελλον ἀνταγωνιστάς.

27.3Gecenin geç vaktinde yanına yatmak üzere genç bir kız getirilmişti; neden bu saatte geldiğini sordu. Kız, "Kocamın yatmasını bekliyordum" deyince, onu getirenleri, az kalsın kendisini zina işlemiş biri yaptıkları için sertçe azarladı.

27.3

ἀχθείσης δὲ παιδίσκης πρὸς αὐτὸν ὡς συναναπαυσομένης περὶ ἑσπέραν βαθεῖαν, ἠρώτησεν ὅ τι τηνικαῦτα· τῆς δὲ εἰπούσης, περιέμενον γὰρ τὸν ἄνδρα κατακλῖναι, πικρῶς ἐπετίμησε τοῖς παισὶν ὡς μικροῦ διʼ αὐτοὺς μοιχὸς γενόμενος.

27.4Tanrılara tütsü yakarken cömertçe davranıyor, avuç avuç günlük atıyordu. Yanındaki lalası Leonidas, "Evladım" dedi, "böyle bol bol tütsüyü, günlük yetiştiren ülkeye hâkim olunca yakarsın." Oraya hâkim olunca ona mektup gönderdi: "Sana yüz talant günlük ve tarçın yolladım; artık tanrılar konusunda cimrilik etme, çünkü bilesin ki güzel kokuların ülkesi de bizim."

27.4

Ἐπιθυμιῶντι δὲ τοῖς θεοῖς ἀφειδῶς αὐτῷ καὶ πολλάκις ἐπιδραττομένῳ τοῦ λιβανωτοῦ, παρὼν Λεωνίδης ὁ παιδαγωγός, οὕτως, εἶπεν, ὦ παῖ, δαψιλῶς ἐπιθυμιάσεις, ὅταν τῆς λιβανωτοφόρου κρατήσῃς. ὡς οὖν ἐκράτησεν, ἔπεμψεν ἐπιστολὴν πρὸς αὐτὸν ἀπέσταλκά σοι τάλαντα ἑκατὸν λιβανωτοῦ καὶ κασίας, ἵνα μηκέτι μικρολογῇ περὶ τοὺς θεούς, εἰδὼς ὅτι καὶ τῆς ἀρωματοφόρου κρατοῦμεν.

27.5Granikos savaşına girmeden önce Makedonlara bol bol yemek yemelerini, her şeyi ortaya dökmelerini söyledi: yarın akşam yemeklerini düşmanın erzakından yiyeceklerdi.

27.5

μέλλων δὲ τὴν ἐπὶ Γρανίκῳ μάχην μάχεσθαι παρεκάλει τοὺς Μακεδόνας ἀφθόνως δειπνεῖν καὶ πάντα φέρειν εἰς μέσον, ὡς αὔριον δειπνήσοντας ἐκ τῶν πολεμίων.

27.6Dostu Perillos kızlarına çeyiz isteyince elli talant almasını söyledi. Adam on talantın yeteceğini söyleyince, "Sana almak için yeter" dedi, "bana vermek için yetmez."

27.6

Περίλλου δέ τινος τῶν φίλων αἰτήσαντος προῖκα τοῖς θυγατρίοις, ἐκέλευσε πεντήκοντα τάλαντα λαβεῖν· αὐτοῦ δὲ φήσαντος ἱκανὰ εἶναι, δέκα, σοί γε, ἔφη, λαβεῖν, ἐμοὶ δʼ οὐχ ἱκανὰ δοῦναι.

27.7Haznedarına, filozof Anaksarkhos ne kadar isterse vermesini buyurdu. Haznedar, adamın yüz talant istediğini söyleyince, "İyi yapıyor" dedi, "böyle armağanlar verebilecek ve vermek isteyecek bir dostu olduğunu biliyor."

27.7

Ἀναξάρχῳ δὲ τῷ φιλοσόφῳ δοῦναι τὸν διοικητὴν ἐκέλευσεν ὅσον ἂν αἰτήσῃ· τοῦ δὲ διοικητοῦ φήσαντος ὡς ἑκατὸν αἰτεῖ τάλαντα, καλῶς, ἔφη, ποιεῖ γινώσκων ὅτι φίλον ἔχει καὶ δυνάμενον τηλικαῦτα δωρεῖσθαι, καὶ βουλόμενον.

27.8Miletos'ta Olympia ve Pythia yarışmalarını kazanmış atletlerin birçok heykelini görünce, "Barbarlar şehrinizi kuşatırken bu kocaman bedenler neredeydi?" dedi.

27.8

ἐν δὲ τῇ Μιλήτῳ πολλοὺς ἀνδριάντας ἀθλητῶν θεασάμενος Ὀλύμπια καὶ Πύθια νενικηκότων, καὶ ποῦ τὰ τηλικαῦτα, ἔφη, ἦν σώματα, ὅτε οἱ βάρβαροι ὑμῶν τὴν πόλιν ἐπολιόρκουν;

27.9Karya kraliçesi Ada, zanaatçı ve aşçılara özenle hazırlatılmış yemekleri ve tatlıları ona göndermek için sürekli gayret ediyordu. İskender, kendisinin daha iyi aşçıları olduğunu söyledi: öğle yemeği için gece yürüyüşü, akşam yemeği için az yenmiş bir öğün.

27.9

τῆς δὲ τῶν Καρῶν βασιλίσσης Ἄδας ὄψα καὶ πέμματα παρεσκευασμένα περιττῶς διὰ δημιουργῶν καὶ μαγείρων φιλοτιμουμένης ἀεὶ πέμπειν πρὸς αὐτόν, ἔφη κρείττονας ἔχειν αὐτὸς ὀψοποιούς, πρὸς μὲν ἄριστον τὴν νυκτοπορίαν πρὸς δὲ δεῖπνον τὴν ὀλιγαριστίαν.

27.10Savaş için her şey hazırken komutanları, başka bir şey var mı diye sorunca, "Makedonların sakallarını tıraş etmekten başka bir şey yok" dedi. Parmenion şaşırınca, "Savaşta sakaldan daha iyi tutamak olmadığını bilmiyor musun?" dedi.

27.10

ἐπεὶ δὲ παρεσκευασμένων πάντων πρὸς μάχην, ἠρώτησαν οἱ στρατηγοὶ μή τι πρὸς τούτοις ἕτερον; οὐδέν, εἶπεν, ἢ ξυρᾶν τὰ γένεια τῶν Μακεδόνων θαυμάσαντος δὲ τοῦ Παρμενίωνος, οὐκ οἶδας, εἶπεν, ὅτι βελτίων οὐκ ἔστιν ἐν μάχαις λαβὴ πώγωνος;

27.11Dareios ona on bin talant ve Asya'nın eşit paylaşılmasını önerdi. Parmenion, "İskender olsaydım kabul ederdim" deyince, "Zeus hakkı için ben de" dedi, "Parmenion olsaydım." Dareios'a ise, yeryüzünün iki güneşe, Asya'nın iki krala dayanamayacağı cevabını verdi.

27.11

Δαρείου δὲ διδόντος αὐτῷ μύρια τάλαντα καὶ τὴν Ἀσίαν νείμασθαι πρὸς αὐτὸν ἐπίσης, καὶ Παρμενίωνος εἰπόντος, ἔλαβον ἂν εἰ Ἀλέξανδρος ἤμην, κἀγὼ νὴ Δία, εἶπεν, εἰ Παρμενίων ἤμην. ἀπεκρίνατο δὲ Δαρείῳ μήτε τὴν γῆν ἡλίους δύο μήτε τὴν Ἀσίαν δύο βασιλεῖς ὑπομένειν.

27.12Arbela'da karşısına dizilmiş bir milyon askere karşı her şeyini tehlikeye atmak üzereyken dostları yanına gelip askerleri şikâyet ettiler: çadırlarında, ganimetten krala hiçbir şey vermeyip kendileri kâr edeceklerine dair konuşup anlaşıyorlardı. O gülümseyip, "İyi haber veriyorsunuz" dedi, "çünkü kaçmaya değil, kazanmaya hazırlanan adamların hesabını duyuyorum." Askerlerin birçoğu da yanına gelip, "Kral, cesur ol, düşmanın sayısından korkma" diyordu, "çünkü kokumuza bile dayanamazlar."

27.12

μέλλοντι δὲ αὐτῷ περὶ τῶν ὅλων ἐν Ἀρβήλοις κινδυνεύειν πρὸς ἑκατὸν μυριάδας ἀντιτεταγμένας προσῄεσαν οἱ φίλοι, τῶν στρατιωτῶν κατηγοροῦντες ὡς ἐν ταῖς σκηναῖς διαλαλούντων καὶ συντιθεμένων, ὅπως μηδὲν τῶν λαφύρων εἰς τὸ βασιλικὸν ἀνοίσουσιν ἀλλʼ αὐτοὶ κερδανοῦσιν. ὁ δὲ μειδιάσας, ἀγαθά, φησίν, ἀγγέλλετε· νικᾶν γὰρ ἀνδρῶν οὐ φεύγειν παρεσκευασμένων ἀκούω διαλογισμούς. καὶ προσιόντες αὐτῷ πολλοὶ τῶν στρατιωτῶν ἔλεγον ὦ βασιλεῦ, θάρρει καὶ μὴ φοβοῦ τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων, αὐτὸν γὰρ ἡμῶν τὸν γράσον οὐχ ὑπομενοῦσι.

27.13Ordu savaş düzenine girerken askerlerden birinin ciritinin kayışını düzelttiğini görünce onu işe yaramaz diye saftan çıkardı: silahları kullanmak gerekirken hazırlanıyordu.

27.13

Παραταττομένου δὲ τοῦ στρατεύματος ἰδών τινα τῶν στρατιωτῶν τὸ ἀκόντιον ἐναγκυλούμενον ἐξέωσε τῆς φάλαγγος ὡς ἄχρηστον, ὃς παρασκευάζεται δὴ νῦν, ὅτε χρῆσθαι δεῖ τοῖς ὅπλοις.

27.14Annesinden gelen, Antipatros hakkında gizli iftiralar içeren bir mektubu okurken Hephaistion da her zamanki gibi birlikte okuyordu. İskender onu engellemedi; okuduktan sonra yüzüğünü çıkarıp mührünü Hephaistion'un ağzına bastı.

27.14

ἐπιστολὴν δὲ παρὰ τῆς μητρὸς ἀναγινώσκων ἀπορρήτους κατʼ Ἀντιπάτρου διαβολὰς ἔχουσαν, ἅμα τοῦ Ἡφαιστίωνος ὥσπερ εἰώθει συναναγινώσκοντος, οὐκ ἐκώλυσεν ὡς δὲ ἀνέγνω τὸν δακτύλιον ἀφελόμενος τὸν ἑαυτοῦ τῷ στόματι τῷ ἐκείνου τὴν σφραγῖδα ἐπέθηκεν.

27.15Ammon tapınağında kâhin ona Zeus'un oğlu diye seslendiğinde, "Hiç şaşılacak bir şey değil" dedi; "Zeus tabiatça herkesin babasıdır, ama en iyileri kendine evlat edinir."

27.15

ἐν δὲ Ἄμμωνος ὑπὸ τοῦ προφήτου παῖς Διὸς προσαγορευθεὶς οὐδέν γε, ἔφη, θαυμαστόν, πάντων μὲν γὰρ ὁ Ζεὺς φύσει πατήρ ἐστιν, ἑαυτοῦ δὲ ποιεῖται τοὺς ἀρίστους.

27.16Bir ok bacağına saplanınca, ona sık sık tanrı diyenlerden birçoğu koşup geldi. Yüzü gülerek, "Gördüğünüz gibi bu kan" dedi, "mesut tanrılardan akan ikhor değil."

27.16

τοξεύματι δὲ πληγεὶς εἰς τὸ σκέλος, ὡς πολλοὶ συνέδραμον τῶν πολλάκις εἰωθότων αὐτὸν θεὸν προσαγορεύειν, διαχυθεὶς τῷ προσώπῳ, τουτὶ μὲν αἷμα, εἶπεν, ὡς ὁρᾶτε, καὶ οὐκ ἰχώρ, οἷόσπέρ τε ῥέει μακάρεσσι θεοῖσιν.

27.17Bazıları Antipatros'un sadeliğini, sert ve gösterişsiz yaşamasını övünce, "Antipatros dıştan beyaz, kenarı mor" dedi, "içi ise baştan başa mor."

27.17

ἐπαινούντων δὲ ἐνίων τοῦ Ἀντιπάτρου τὴν εὐτέλειαν ὡς ἀθρύπτως διαιτωμένου καὶ αὐστηρῶς, ἔξωθεν, εἶπεν, Ἀντίπατρος λευκοπάρυφός ἐστι, τὰ δὲ ἔνδον ὁλοπόρφυρος.

27.18Kışın soğukta dostlarından biri onu yemeğe çağırmış, küçücük bir mangal ve az bir ateş getirmişti. "Ya odun getir ya günlük" dedi.

27.18

ἐν δὲ χειμῶνι καὶ ψύχει τῶν φίλων τινὸς ἑστιῶντος αὐτόν, ἐσχάραν δὲ μικρὰν καὶ πῦρ ὀλίγον εἰσενέγκαντος, ἢ ξύλα ἢ λιβανωτὸν εἰσενεγκεῖν ἐκέλευσεν.

27.19Antipatrides yemeğe güzel bir lirci kadın getirmişti. İskender kadını görünce etkilendi ve Antipatrides'e ona âşık olup olmadığını sordu. Adam evet deyince, "Alçak herif" dedi, "kadını hemen sofradan götürmeyecek misin?"

27.19

Ἀντιπατρίδου δὲ καλὴν ψάλτριαν ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἀγαγόντος, κινηθεὶς τῇ ὄψει πρὸς αὐτὴν ὁ Ἀλέξανδρος ἠρώτησε τὸν Ἀντιπατρίδην, μή τι τυγχάνοι τῆς γυναικὸς ἐρῶν· ἐκείνου δὲ ὁμολογήσαντος, ὦ μιαρέ, εἶπεν,- οὐκ ἀπάξεις εὐθὺς ἐκ τοῦ συμποσίου τὴν γυναῖκα;

27.20Bir kez de Kassandros, flütçü Euios'un sevgilisi Python'u zorla öpmek istiyordu. Euios'un üzüldüğünü görünce öfkeyle Kassandros'un üstüne atıldı: "Sizin yüzünüzden kimseyi sevmek bile mümkün değil!" diye bağırdı.

27.20

πάλιν δὲ Πύθωνα τὸν Εὐίου τοῦ αὐλητοῦ ἐρώμενον Κάσανδρος ἐβιάζετο φιλῆσαι· τὸν οὖν Εὔιον ὁρῶν ἀχθόμενον ἀνεπήδησε μετʼ ὀργῆς ἐπὶ τὸν Κάσανδρον, κεκραγώς, ἀλλʼ οὐδʼ ἐρασθῆναί τινος ἔξεστι διʼ ὑμᾶς.

27.21Makedonların hasta ve sakatlarını deniz kıyısına gönderirken, birinin hasta olmadığı hâlde adını hastalar arasına yazdırdığı ihbar edildi. Huzuruna getirilip sorguya çekilince, Telesippa adlı kadına duyduğu aşk yüzünden, o kıyıya gittiği için bahane uydurduğunu itiraf etti. İskender, Telesippa için kiminle görüşmek gerektiğini sordu; onun hür bir kadın olduğunu öğrenince, "Öyleyse Antigenes" dedi, "Telesippa'yı bizimle kalmaya ikna edelim; çünkü hür bir kadını zorlamak bize düşmez."

27.21

ἀποστέλλοντος δὲ αὐτοῦ τῶν Μακεδόνων τοὺς νοσώδεις καὶ ἀναπήρους ἐπὶ θάλατταν, ἐνεδείχθη τις εἰς τοὺς νοσοῦντας ἀπογεγραμμένος ἑαυτὸν οὐ νοσῶν. ἐπεὶ οὖν εἰς ὄψιν ἀχθεὶς καὶ ἀνακρινόμενος ὡμολόγησε προφασίζεσθαι διʼ ἔρωτα Τελεσίππας ἀπιούσης ἐπὶ θάλατταν, ἠρώτησεν ὁ Ἀλέξανδρος, πρὸς τίνα δεῖ περὶ τῆς Τελεσίππας διαλέγεσθαι· πυθόμενος δὲ ἐλευθέραν οὖσαν, οὐκοῦν, ἔφη, ὦ Ἀντιγένη, πείθωμεν τὴν Τελεσίππαν, ἵνα μείνῃ μεθʼ ἡμῶν βιάζεσθαι γὰρ ἐλευθέραν οὖσαν οὐχ ἡμέτερον.

27.22Düşman tarafında paralı askerlik eden Yunanlılar eline düşünce, Atinalıları, devletten besin aldıkları hâlde paralı askerlik ettikleri için, Thessalialıları da en iyi topraklara sahipken onları işlemedikleri için zincire vurdurdu. Thebailileri ise salıverdi: "Bizim yüzümüzden şehri de toprağı da kalmayanlar yalnız bunlar" dedi.

27.22

τῶν δὲ μισθοφορούντων Ἑλλήνων παρὰ τοῖς πολεμίοις ὑποχειρίων γενομένων, τοὺς μὲν Ἀθηναίους ἐκέλευσεν ἐν πέδαις φυλάττειν ὅτι τροφὴν ἔχοντες ἐκ δημοσίου μισθοφοροῦσι καὶ τοὺς Θετταλοὺς ὅτι γῆν ἀρίστην κεκτημένοι οὐ γεωργοῦσι· τοὺς δὲ Θηβαίους ἀφῆκεν εἰπὼν ὅτι μόνοις τούτοις οὔτε πόλις οὔτε χώρα διʼ ἡμᾶς ἀπολέλειπται.

27.23Hintlilerin en iyi okçusu sayılan ve okunu yüzüğün içinden geçirdiği söylenen adamı esir almıştı. Ustalığını göstermesini buyurdu; adam istemeyince öfkelenip öldürülmesini emretti. Götürülürken adam götürenlere, günlerdir çalışmadığını, başaramamaktan korktuğunu söyledi. İskender bunu duyunca hayran kaldı ve şöhretine layık görünmemektense ölmeye razı olduğu için onu armağanlarla salıverdi.

27.23

τῶν δὲ Ἰνδῶν τὸν ἄριστα τοξεύειν δοκοῦντα καὶ λεγόμενον διὰ δακτυλίου τὸν ὀιστὸν ἀφιέναι λαβὼν αἰχμάλωτον ἐκέλευσεν ἐπιδείξασθαι, καὶ μὴ βουλόμενον ὀργισθεὶς ἀνελεῖν προσέταξε· ἐπεὶ δὲ ἀγόμενος ὁ ἄνθρωπος ἔλεγε πρὸς τοὺς ἄγοντας, ὅτι πολλῶν ἡμερῶν οὐ μεμελέτηκε καὶ ἐφοβήθη διαπεσεῖν, ἀκούσας ὁ Ἀλέξανδρος ἐθαύμασε καὶ ἀπέλυσε μετὰ δώρων αὐτόν, ὅτι μᾶλλον ἀποθανεῖν ὑπέμεινεν ἢ τῆς δόξης ἀνάξιος φανῆναι.

27.24Hint krallarından Taksiles onu karşılayıp savaşmamasını önerdi: kendisinden aşağıdaysa iyilik görsün, üstünse iyilik etsin. İskender, işte bunun için savaşmak gerektiğini, iyilik yapmada hangisinin üstün geleceğini görmek için, diye cevap verdi.

27.24

ἐπεὶ δὲ Ταξίλης, εἷς τῶν Ἰνδῶν βασιλεὺς ὤν, ἀπαντήσας προεκαλεῖτο μὴ μάχεσθαι μηδὲ πολεμεῖν Ἀλέξανδρον, ἀλλʼ εἰ μέν ἐστιν ἥττων, εὖ πάσχειν, εἰ δὲ βελτίων, εὖ ποιεῖν, ἀπεκρίνατο περὶ αὐτοῦ τούτου μαχητέον εἶναι, πότερος εὖ ποιῶν περιγένηται.

27.25Hindistan'daki Aornos denilen kaya için yerin alınması güç, sahibinin ise korkak olduğunu duyunca, "Öyleyse şimdi yer alınması kolay demektir" dedi.

27.25

περὶ δὲ τῆς λεγομένης Ἀόρνου πέτρας ἐν Ἰνδοῖς ἀκούσας ὅτι τὸ μὲν χωρίον δυσάλωτὸν ἐστιν, ὁ δὲ ἔχων αὐτὸ δειλός ἐστι νῦν, ἔφη, τὸ χωρίον εὐάλωτόν ἐστιν.

27.26Alınamaz sayılan bir kayanın başka bir sahibi kendini kayayla birlikte İskender'e teslim edince, onu askerlerine komutan yaptı ve topraklarına toprak ekledi: "Bu adam akıllı biri" dedi, "güçlü bir yere değil, iyi bir adama güvenmiş."

27.26

ἐπεὶ δὲ ἄλλος ἔχων πέτραν ἄληπτον δοκοῦσαν εἶναι ἐνεχείρισεν ἑαυτὸν μετὰ τῆς πέτρας τῷ Ἀλεξάνδρῳ, καὶ τῆς δυνάμεως ἐκέλευσεν ἄρχειν καὶ προσέθηκε χώραν, εἰπὼν ὅτι φρονεῖν μοι δοκεῖ ὁ ἄνθρωπος, ἀνδρὶ μᾶλλον ἀγαθῷ πιστεύσας ἑαυτὸν ἢ ὀχυρῷ τόπῳ.

27.27Kayanın alınmasından sonra dostları, yaptıklarıyla Herakles'i geçtiğini söyleyince, "Yaptıklarımı ve komutanlığımı" dedi, "Herakles'in bir tek sözüne bile denk saymam."

27.27

μετὰ δὲ τὴν τῆς πέτρας ἅλωσιν τῶν φίλων λεγόντων ὑπερβεβληκέναι τὸν Ἡρακλέα ταῖς πράξεσιν, ἀλλʼ ἐγώ, εἶπε, τὰς ἐμὰς πράξεις μετὰ τῆς ἡγεμονίας ἑνὸς οὐ νομίζω ῥήματος ἀνταξίας εἶναι τοῦ Ἡρακλέους.

27.28Dostlarından bazılarının zarı oyun olsun diye oynamadığını fark edince onları cezalandırdı.

27.28

τῶν δὲ φίλων τινὰς αἰσθόμενος ἐν τῷ κυβεύειν οὐ παίζοντας ἐζημίωσε.

27.29Birinci derecedeki güçlü dostları arasında en çok Krateros'a saygı gösteriyor, Hephaistion'u ise en çok seviyor görünürdü. "Krateros kralı seviyor" derdi, "Hephaistion ise İskender'i."

27.29

τῶν δὲ πρώτων φίλων καὶ κρατίστων τιμᾶν μὲν ἐδόκει Κρατερὸν μάλιστα πάντων, φιλεῖν δὲ Ἡφαιστίωνα. κρατερὸς μὲν γάρ, ἔφη, φιλοβασιλεύς ἐστιν, Ἡφαιστίων δὲ φιλαλέξανδρος.

27.30Filozof Ksenokrates'e elli talant yollamıştı; o ihtiyacı olmadığını söyleyip kabul etmeyince, Ksenokrates'in hiç mi dostu yok diye sordu: "Çünkü bana Dareios'un serveti ancak dostlarıma yetti."

27.30

Ξενοκράτει δὲ τῷ φιλοσόφῳ πεντήκοντα τάλαντα πέμψας, ὡς οὐκ ἐδέξατο μὴ δεῖσθαι φήσας, ἠρώτησεν εἰ μηδὲ φίλον ἔχει Ξενοκράτης· ἐμοὶ μὲν γάρ, ἔφη, μόλις ὁ Δαρείου πλοῦτος εἰς τοὺς φίλους ἤρκεσεν.

27.31Savaştan sonra Poros'a, "Sana nasıl davranayım?" diye sordu. "Krala yaraşır biçimde" dedi. "Başka bir şey?" deyince, "Her şey 'krala yaraşır biçimde' sözünün içindedir" dedi. Onun zekâsına ve yiğitliğine hayran kalan İskender, eskisinden daha çok toprak verdi.

27.31

ἐπεὶ δὲ Πῶρος ἐρωτηθεὶς ὑπʼ αὐτοῦ μετὰ τὴν μάχην, πῶς σοι χρήσωμαι; βασιλικῶς, εἶπε, καὶ προσερωτηθείς, καὶ μή τι ἄλλο; πάντα, εἶπεν, ἐν τῷ ʼ βασιλικῶς ʼ ἔνεστι θαυμάσας καὶ τὴν σύνεσιν αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνδραγαθίαν πλείονα χώραν ἧς πρότερον εἶχε προσέθηκε,

27.32Birinin ona sövdüğünü öğrenince, "İyilik edip kötü anılmak krallara mahsustur" dedi.

27.32

πυθόμενος δὲ ὑπό τινος λοιδορεῖσθαι, βασιλικόν, ἔφη, ἐστὶν εὖ ποιοῦντα κακῶς ἀκούειν.

27.33Ölürken arkadaşlarına bakıp, "Cenaze yarışmamın büyük olacağını görüyorum" dedi.

27.33

ἀποθνῄσκων δὲ πρὸς τοὺς ἑταίρους ἀπιδὼν ἔφη, μέγαν ὁρῶ μου τὸν ἐπιτάφιον ἐσόμενον.

27.34Ölümünden sonra hatip Demades, başsız kalan Makedon ordusunun kör edilmiş Kyklops'a benzediğini söyledi.

27.34

τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ Δημάδης ὁ ῥήτωρ ὅμοιον ἔφη διὰ τὴν ἀναρχίαν ὁρᾶσθαι τὸ στρατόπεδον τῶν Μακεδόνων ἐκτετυφλωμένῳ τῷ Κύκλωπι. # Bölüm 28 ### Πτολεμαίου τοῦ Λάγου

28.1Lagos oğlu Ptolemaios

Lagos oğlu Ptolemaios çoğu zaman dostlarının yanında yer içer ve yatardı. Yemek verdiğinde ise onların kadehlerini, yataklarını ve masalarını getirtip kullanırdı; kendisinin gerekli olandan fazla malı yoktu. Zengin olmaktansa zengin etmenin krala daha yaraştığını söylerdi.

28.1

Πτολεμαῖος ὁ Λάγου τὰ πολλὰ παρὰ τοῖς φίλοις ἐδείπνει καὶ ἐκάθευδεν εἰ δέ ποτε δειπνίζοι, τοῖς ἐκείνων ἐχρῆτο μεταπεμπόμενος ἐκπώματα καὶ στρώματα καὶ τραπέζας· αὐτὸς δὲ οὐκ ἐκέκτητο πλείω τῶν ἀναγκαίων, ἀλλὰ τοῦ πλουτεῖν ἔλεγε τὸ πλουτίζειν εἶναι βασιλικώτερον. # Bölüm 29 ### Ἀντιγόνου

29.1Antigonos

Antigonos vergiyi sıkı sıkıya toplatırdı. Biri, "Ama İskender böyle değildi" deyince, "Çok doğal" dedi, "o Asya'yı biçiyordu, bense başak topluyorum."

29.1

Ἀντίγονος εἰσέπραττε χρήματα συντόνως· εἰπόντος δέ τινος, ἀλλʼ οὐκ Ἀλέξανδρος ἦν τοιοῦτος, εἰκότως, εἶπεν, ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐθέριζε τὴν Ἀσίαν, ἐγὼ δὲ καλαμῶμαι.

29.2Askerlerden bazılarının zırhları ve miğferleriyle top oynadığını görüp sevindi ve komutanlarını övmek için çağırttı. Onların içki içtiğini duyunca, komutanlıklarını o askerlere verdi.

29.2

τῶν δὲ στρατιωτῶν ἰδών τινας ἐν τοῖς θώραξι καὶ τοῖς κράνεσι σφαιρίζοντας ἥσθη, καὶ τοὺς ἡγεμόνας αὐτῶν μετεπέμπετο ἐπαινέσαι βουλόμενος· ὡς δὲ ἤκουσεν ὅτι πίνουσιν, τὰς ἐκείνων ἡγεμονίας τοῖς στρατιώταις ἔδωκε.

29.3Yaşlanınca işlerini yumuşak ve ılımlı yürütmesine herkes şaşıyordu. "Çünkü önceleri güce ihtiyacım vardı" dedi, "şimdi ise şöhrete ve sevgiye."

29.3

θαυμαζόντων δὲ πάντων ὅτι γέρων γενόμενος ἠπίως ἐχρῆτο καὶ πράως τοῖς πράγμασι, πρότερον μὲν γάρ, εἶπε, δυνάμεως ἐδεόμην, νῦν δὲ δόξης καὶ εὐνοίας.

29.4Oğlu Philippos birçok kişinin yanında, "Ne zaman yola çıkacağız?" diye sorunca, "Neden korkuyorsun?" dedi, "borazanı bir tek senin duymayacağından mı?"

29.4

πρὸς δὲ τὸν υἱὸν Φίλιππον πυθόμενον πλειόνων παρόντων, πότε μέλλομεν ἀναζευγνύναι; τί δέδοικας; εἶπε, μὴ μόνος τῆς σάλπιγγος οὐκ ἀκούσῃς;

29.5Delikanlı, üç güzel kızı olan dul bir kadının evine konaklamak isteyince, Antigonos konaktan sorumlu adamı çağırıp, "Oğlumu bu darlıktan çıkarmayacak mısın?" dedi.

29.5

σπουδάσαντος δὲ τοῦ νεανίσκου λαβεῖν κατάλυσιν παρὰ γυναικὶ χήρᾳ τρεῖς ἐχούσῃ θυγατέρας εὐπρεπεῖς, καλέσας τὸν ἐπὶ τῶν ξενίων εἶπεν, οὐκ ἐξάξεις μου τὸν υἱὸν ἀπὸ τῆς στενοχωρίας;

29.6Uzun bir hastalıktan kalkınca, "Hiç de fena olmadı" dedi; "hastalık bize, ölümlü olduğumuz için büyüklenmememiz gerektiğini hatırlattı."

29.6

νοσήσας δὲ μακρὰν νόσον ὡς ἀνέρρωσεν, οὐδέν, ἔφη, χεῖρον· ὑπέμνησε γὰρ ἡμᾶς ἡ νόσος μὴ μέγα φρονεῖν ὡς ὄντας θνητούς.

29.7Hermodotos şiirlerinde ona Güneş'in oğlu dediğinde, "Oturağımı taşıyan köle bunu bilmez" dedi.

29.7

Ἑρμοδότου δὲ αὐτὸν ἐν τοῖς ποιήμασιν Ἡλίου παῖδα γράψαντος, οὐ ταῦτά μοι, ἔφη, σύνοιδεν ὁ λασανοφόρος.

29.8Biri krallar için her şeyin güzel ve adil olduğunu söyleyince, "Zeus hakkı için, barbar krallar için öyle" dedi; "bizim için ise yalnız güzel olan güzeldir, yalnız adil olan adildir."

29.8

εἰπόντος δέ τινος ὅτι πάντα καλὰ καὶ δίκαια τοῖς βασιλεῦσι, ναὶ μὰ Δία, εἶπε, τοῖς τῶν βαρβάρων· ἡμῖν δὲ μόνα καλὰ τὰ καλὰ καὶ μόνα δίκαια τὰ δίκαια.

29.9Kardeşi Marsyas'ın bir davası vardı ve davanın evde görülmesini istiyordu. "Hayır" dedi, "haksızlık etmiyorsak çarşıda, herkesin önünde görülecek."

29.9

Μαρσύου τοῦ ἀδελφοῦ δίκην ἔχοντος, ἀξιοῦντος δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ γενέσθαι κατʼ οἰκίαν, ἔσται μὲν οὖν, εἶπεν, ἐν τῇ ἀγορᾷ καὶ πάντων ἀκουόντων εἰ μηδὲν ἀδικοῦμεν.

29.10Bir kış, erzakı kıt bir yerde ordugâh kurmak zorunda kalmıştı. Bazı askerler onun yakında olduğunu bilmeden ona söverken bastonuyla çadırı aralayıp, "Vay hâlinize" dedi, "bize daha uzaktan sövmezseniz."

29.10

ἐπεὶ δέ ποτε χειμῶνος ἐν τόποις σπανίζουσι τῶν ἐπιτηδείων ἠνάγκασε καταζεῦξαι καὶ τῶν στρατιωτῶν τινες ἐλοιδόρουν αὐτὸν ἀγνοοῦντες ὅτι πλησίον ἐστίν, τῇ βακτηρίᾳ τὴν σκηνὴν διαστείλας οἰμώξετε, εἶπεν, εἰ μὴ μακρότερον ἀποστάντες λοιδορήσετε ἡμᾶς.

29.11Aşçı oğlu olduğu söylenen dostu Aristodemos, harcamaları ve armağanları azaltmasını öğütleyince, "Sözlerin önlük kokuyor Aristodemos" dedi.

29.11

Ἀριστοδήμου δὲ τῶν φίλων τινὸς ἐκ μαγείρου γεγονέναι δοκοῦντος, συμβουλεύοντος δὲ αὐτῷ τῶν ἀναλωμάτων καὶ τῶν δωρεῶν ἀφαιρεῖν, οἱ λόγοι σου, εἶπεν, ὦ Ἀριστόδημε, περιζώματος ὄζουσιν.

29.12Atinalılar onun saygı gördüğü bir kölesini hür bir adam gibi vatandaş listesine yazınca, "Bir Atinalının benim elimle kırbaçlanmasını istemem" dedi.

29.12

Ἀθηναίων δὲ δοῦλον αὐτοῦ τιμώμενον εἰς τὴν πολιτείαν ὡς ἐλεύθερον ἐγγραψάντων, οὐκ ἄν,, εἶπεν, ἐβουλόμην ἕνα Ἀθηναῖον ὑπʼ ἐμοῦ μαστιγοῦσθαι.

29.13Hatip Anaksimenes'in öğrencilerinden bir delikanlı, önceden hazırlayıp ezberlediği bir nutku önünde okumuştu. Antigonos bir şey öğrenmek isteyip soru sordu. Delikanlı susup kalınca, "Ne diyorsun?" dedi, "yoksa tabletlerinde yazılı olan bu kadar mıydı?"

29.13

νεανίσκου δέ τινος τῶν Ἀναξιμένους τοῦ ῥήτορος μαθητῶν λόγον ἐσκεμμένον ἐκ παρασκευῆς εἰπόντος ἐπʼ αὐτοῦ, βουλόμενός τι μαθεῖν ἠρώτησεν· ἀποσιωπήσαντος δὲ τοῦ νεανίσκου, τί λέγεις; εἶπεν, ἢ ταῦτʼ ἐστὶ τἀν δέλτοισιν ἐγγεγραμμένα;

29.14Başka bir hatibin, "kar saçan mevsim toprağı ot yitirici kıldı" dediğini duyunca, "Bana kalabalığa konuşur gibi konuşmayı bırakmayacak mısın?" dedi.

29.14

ἑτέρου δὲ ῥήτορος ἀκούων λέγοντος ὅτι χιονοβόλος ἡ ὥρα γενομένη λιποβοτανεῖν ἐποίησε τὴν χώραν, οὐ παύσῃ μοι, εἶπεν, ὡς ὄχλῳ χρώμενος;

29.15Kinik Thrasyllos ondan bir drahmi isteyince, "Bu krala yaraşır bir bağış değil" dedi. Adam, "Öyleyse bir talant ver" deyince, "Bu da kinik bir adama yaraşır bir alış değil" dedi.

29.15

Θρασύλλου δὲ τοῦ κυνικοῦ δραχμὴν αἰτήσαντος αὐτόν, ἀλλʼ οὐ βασιλικόν, ἔφη, τὸ δόμα· τοῦ δὲ εἰπόντος, οὐκοῦν τάλαντον δός μοι, ἀλλʼ οὐ κυνικόν, ἔφη, τὸ λῆμμα.

29.16Oğlu Demetrios'u Yunanlıları özgürleştirmesi için birçok gemi ve askerle gönderirken, şöhretin Yunanistan'dan, bir gözetleme kulesinden yakılan ateş gibi, bütün dünyaya yayıldığını söyledi.

29.16

πέμπων δὲ Δημήτριον τὸν υἱὸν μετὰ νεῶν πολλῶν καὶ δυνάμεων ἐλευθερώσοντα τοὺς Ἕλληνας ἔλεγε τὴν δόξαν ὥσπερ ἀπὸ σκοπῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν οἰκουμένην πυρσεύεσθαι.

29.17Şair Antagoras bir yılan balığı pişiriyor, tencereyi kendi elleriyle sallıyordu. Antigonos arkasına dikilip, "Agamemnon'un işlerini yazarken Homeros'un yılan balığı pişirdiğini mi sanıyorsun?" dedi. Antagoras da, "Peki kral" dedi, "Agamemnon'un o işleri yaparken orduda yılan balığı pişiren var mı diye merak ettiğini mi sanıyorsun?"

29.17

Ἀνταγόρου δὲ τοῦ ποιητοῦ γόγγρον ἕψοντος καὶ αὐτοῦ τὴν λοπάδα σείοντος, ἐπιστὰς ἐξόπισθεν, οἴει, φησί, τὸν Ὅμηρον, ὦ Ἀνταγόρα, γόγγρον ἕψειν τὰς τοῦ Ἀγαμέμνονος γράφοντα πράξεις; καὶ ὁ Ἀνταγόρας, σὺ δέ, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, τὸν Ἀγαμέμνονα νομίζεις πράττοντα τὰς πράξεις ἐκείνας πολυπραγμονεῖν, εἴ τις ἐν τῷ στρατοπέδῳ γόγγρον ἕψει;

29.18Rüyasında Mithridates'in altın başak biçtiğini görüp onu öldürmeye karar vermiş, bunu oğlu Demetrios'a söyleyip ona susacağına dair yemin ettirmişti. Demetrios, Mithridates'i yanına alıp deniz kenarında yürürken mızrağının dip ucuyla kumsala şunu yazdı: "Kaç, Mithridates!" O da anlayıp Pontos'a kaçtı ve ömrünün sonuna kadar orada krallık etti.

29.18

ἐπεὶ δʼ ὄναρ ἰδὼν χρυσοῦν θέρος ἐξαμῶντα Μιθριδάτην ἐβουλεύσατο κτεῖναι, καὶ Δημητρίῳ τῷ υἱῷ φράσας ὥρκωσε σιωπήσειν, παραλαβὼν τὸν Μιθριδάτην ὁ Δημήτριος καὶ συμπεριπατῶν παρὰ θάλατταν ἐν τῷ αἰγιαλῷ κατέγραψε τῷ σαυρωτῆρι τοῦ δόρατος, φεῦγε, Μιθριδᾶτα. ἐκεῖνος δὲ νοήσας ἔφυγεν εἰς Πόντον κἀκεῖ βασιλεύων διετέλεσε. # Bölüm 30 ### Δημητρίου

30.1Demetrios

Demetrios Rodos'u kuşatırken bir varoşta, ressam Protogenes'in Ialysos'u resmettiği tabloyu ele geçirdi. Rodoslular elçi gönderip tablonun bağışlanmasını rica edince, babasının heykellerini bu resimden önce yok edeceğini söyledi. Rodoslularla antlaşma yaparken kuşatma kulesini de onlara bıraktı; kendi büyük işlerinin ve onların cesaretinin bir nişanesi olacaktı.

30.1

Ῥοδίους δὲ πολιορκῶν ὁ Δημήτριος ἔλαβεν ἔν τινι προαστείῳ πίνακα Πρωτογένους τοῦ ζωγράφου τὸν Ἰάλυσον γράφοντος ἐπικηρυκευσαμένων δὲ τῶν Ῥοδίων καὶ φείσασθαι τοῦ πίνακος παρακαλούντων, ἔφη μᾶλλον ἂν τὰς τοῦ πατρὸς εἰκόνας } τὴν γραφὴν ἐκείνην διαφθεῖραι. σπεισάμενος δὲ τοῖς Ῥοδίοις τὴν ἑλέπολιν ἀπέλιπε παρʼ αὐτοῖς, ὑπόδειγμα τῆς αὑτοῦ μεγαλουργίας ἐκείνων δὲ ἀνδρείας ἐσομένην.

30.2Atinalılar ayaklanmıştı. Şehri açlıktan kırılırken ele geçirdi, halk meclisini hemen toplatıp onlara parasız tahıl dağıttı. Bunu halka anlatırken bir kelimeyi yanlış söyledi. Oturanlardan biri kelimenin nasıl söylenmesi gerektiğini fısıldayınca, "Öyleyse" dedi, "bu düzeltme için de size beş bin medimnos daha veriyorum."

30.2

ἀποστάντων δὲ τῶν Ἀθηναίων, ἑλὼν τὴν πόλιν ἤδη κακῶς ὑπὸ σιτοδείας ἔχουσαν, εὐθὺς ἐκκλησίας αὐτῷ συναχθείσης, ἐπέδωκε δωρεὰν σῖτον αὐτοῖς· δημηγορῶν δὲ περὶ τούτων ἐβαρβάρισε· τῶν δὲ καθημένων τινὸς ὡς ἔδει τὸ ῥῆμα λεχθῆναι παραφωνήσαντος, οὐκοῦν, ἔφη, καὶ τῆς ἐπανορθώσεως ταύτης ἄλλους ὑμῖν πεντακισχιλίους ἐπιδίδωμι μεδίμνους. # Bölüm 31 ### Ἀντιγόνου τοῦ Δευτέρου

31.1İkinci Antigonos

İkinci Antigonos'un babası Demetrios esir düşünce, dostlarından birini gönderip, Seleukos'un zoruyla ne yazarsa yazsın dikkate almamasını ve şehirleri teslim etmemesini söyletti. Antigonos ise Seleukos'a yazıp bütün krallığını ona bırakmaya, babası Demetrios salıverilirse kendini rehine vermeye razı olduğunu bildirdi.

31.1

Ἀντίγονος ὁ δεύτερος, Δημητρίου τοῦ πατρὸς ἁλόντος καὶ πέμψαντός τινα τῶν φίλων καὶ κελεύοντος μὴ προσέχειν, ἄν τι γράφῃ βιασθεὶς ὑπὸ Σελεύκου, μηδὲ παραχωρεῖν τῶν πόλεων, αὐτὸς ἔγραψε πρὸς Σέλευκον ἐξιστάμενος αὐτῷ τῆς ἀρχῆς ἁπάσης καὶ παραδιδοὺς ὅμηρον ἑαυτὸν ἐπὶ τῷ τὸν πατέρα Δημήτριον ἀπολυθῆναι.

31.2Ptolemaios'un komutanlarıyla deniz savaşına girmek üzereyken, dümenci düşman gemilerinin çok daha fazla olduğunu söyleyince, "Peki orada olan beni kaç gemiye bedel sayıyorsun?" dedi.

31.2

μέλλων δὲ ναυμαχεῖν πρὸς τοὺς Πτολεμαίου στρατηγούς, εἰπόντος τοῦ κυβερνήτου πολὺ πλείονας εἶναι τὰς τῶν πολεμίων ναῦς, ἐμὲ δέ, ἔφη, αὐτὸν παρόντα πρὸς πόσας ἀντιτάττεις;

31.3Bir keresinde üzerine gelen düşmandan geri çekilirken, kaçmadığını, geride kalan çıkarını kovaladığını söyledi.

31.3

ὑποχωρῶν δέ ποτε τοῖς πολεμίοις ἐπερχομένοις οὐκ ἔφη φεύγειν, ἀλλὰ διώκειν τὸ συμφέρον ὀπίσω κείμενον.

31.4Cesur bir babanın oğlu olan, ama kendisi pek iyi bir asker sayılmayan bir delikanlı, babasının payını almak istiyordu. "Delikanlı" dedi, "ben baba yiğitliğine değil, kendi yiğitliğine ücret ve armağan veririm."

31.4

ἐπεὶ δὲ νεανίσκος ἀνδρείου πατρός, αὐτὸς δὲ μὴ πάνυ δοκῶν ἀγαθὸς εἶναι στρατιώτης ἠξίου τὰς τοῦ πατρὸς λαμβάνειν ἀποφοράς, ἀλλʼ ἐγώ, εἶπεν, ὦ μειράκιον, ἀνδραγαθίας οὐ πατραγαθίας μισθοὺς καὶ δωρεὰς δίδωμι.

31.5Filozoflar içinde en çok hayranlık duyduğu Kitionlu Zenon ölünce, eylemlerinin seyircisinin yok olduğunu söyledi.

31.5

Ζήνωνος δὲ τοῦ Κιτιέως ἀποθανόντος, ὃν μάλιστα τῶν φιλοσόφων ἐθαύμασεν, ἔλεγε τὸ θέατρον αὐτοῦ τῶν πράξεων ἀνῃρῆσθαι. # Bölüm 32 ### Λυσιμάχου

32.1Lysimakhos

Trakya'da Dromikhaites'e yenilen Lysimakhos susuzluk yüzünden kendini ve ordusunu teslim etmişti. Esir düşüp su içince, "Ey tanrılar" dedi, "küçücük bir haz uğruna kral iken kendimi köle yaptım."

32.1

Λυσίμαχος ἐν Θρᾴκῃ κρατηθεὶς ὑπὸ Δρομιχαίτου καὶ διὰ δίψαν ἑαυτὸν καὶ τὸ στράτευμα παραδούς, ὡς ἔπιεν αἰχμάλωτος γενόμενος, ὦ θεοί, εἶπεν, ὡς μικρᾶς ἡδονῆς ἕνεκα δοῦλον ἐμαυτὸν ἐκ βασιλέως ʼπεποίηκα.

32.2Dostu ve yakını, komedya yazarı Philippides'e, "Sana neyimi vereyim?" diye sordu. O da, "Sırların dışında ne istersen" dedi.

32.2

πρὸς δὲ Φιλιππίδην τὸν κωμῳδιοποιὸν φίλον ὄντα καὶ συνήθη, τίνος σοι, εἶπε, τῶν ἐμῶν μεταδῶ; κἀκεῖνος, οὗ βούλει, πλὴν τῶν ἀπορρήτων. # Bölüm 33 ### Ἀντιπάτρου

33.1Antipatros

Antipatros, Parmenion'un İskender eliyle öldürüldüğünü duyunca, "Parmenion İskender'e komplo kurduysa kime güvenilir?" dedi; "kurmadıysa ne yapılmalı?"

33.1

Ἀντίπατρος ἀκούσας τὴν Παρμενίωνος ὑπὸ Ἀλεξάνδρου τελευτήν, εἰ μὲν ἐπεβούλευσεν Ἀλεξάνδρῳ Παρμενίων, εἶπε, τίνι πιστευτέον; εἰ δὲ μή, τί πρακτέον;

33.2Hatip Demades yaşlanınca, kurbanlık hayvan gibi tükendiğini, geriye yalnız midesinin ve dilinin kaldığını söyledi.

33.2

Δημάδου δὲ τοῦ ῥήτορος ἤδη πρεσβύτου γεγονότος ἔφη καθάπερ ἱερείου διαπεπραγμένου καταλείπεσθαι μόνην τὴν γαστέρα καὶ τὴν γλῶτταν. # Bölüm 34 ### Ἀντιόχου τοῦ Τρίτου

34.1Üçüncü Antiokhos

Üçüncü Antiokhos şehirlere, kanunlara aykırı bir şey yapılmasını buyuran bir yazı yazarsa onu, bilmeden yazılmış sayıp dikkate almamalarını bildirdi.

34.1

Ἀντίοχος ὁ τρίτος ἔγραψε ταῖς πόλεσιν, ἂν τι γράψῃ παρὰ τοὺς νόμους κελεύων γενέσθαι, μὴ προσέχειν ὡς ἠγνοηκότι.

34.2Artemis'in rahibesini görüp olağanüstü güzel bulunca, iradesine rağmen dine aykırı bir şey yapmaya sürüklenmekten korkarak hemen Ephesos'tan ayrıldı.

34.2

τὴν δὲ τῆς Ἀρτέμιδος ἱέρειαν ἰδὼν ὑπερβολῇ καλὴν φανεῖσαν εὐθὺς ἀνέζευξεν ἐξ Ἐφέσου, φοβούμενος μὴ παρὰ γνώμην ἐκβιασθῇ πρᾶξαί τι τῶν οὐχ ὁσίων. # Bölüm 35 ### Αντιοχοψ τοψ Ιεπακος

35.1Hierax lakaplı Antiokhos

Hierax lakaplı Antiokhos, krallık için kardeşi Seleukos'la savaşıyordu. Seleukos Galatlara yenilip ortadan kaybolunca öldürüldüğü sanıldı; Antiokhos da mor giysisini çıkarıp yas giysisi giydi. Az sonra kardeşinin sağ olduğunu öğrenince tanrılara müjde kurbanı sundu ve hükmü altındaki şehirlere çelenk taktırdı.

35.1

Ἀντίοχος ὁ ἐπικληθεὶς Ἱέραξ ἐπολέμει περὶ τῆς βασιλείας πρὸς τὸν ἀδελφὸν Σέλευκον· ἐπεὶ δὲ ὁ Σέλευκος ἡττηθεὶς ὑπὸ Γαλατῶν οὐδαμοῦ φανερὸς ἦν ἀλλʼ ἐδόκει κατακεκόφθαι, θεὶς τὴν πορφύραν ὁ Ἀντίοχος φαιὸν ἱμάτιον ἀνέλαβε. μετʼ ὀλίγον δὲ πυθόμενος τὸν ἀδελφὸν σῴζεσθαι, εὐαγγέλια, τοῖς θεοῖς ἔθυσε καὶ τὰς πόλεις τὰς ὑφʼ ἑαυτῷ στεφανηφορεῖν ἐποίησεν. # Bölüm 36 ### Ἐυμένους

36.1Eumenes

Eumenes, Perseus'un kurduğu bir tuzakta öldü sanıldı. Haber Pergamon'a ulaşınca kardeşi Attalos tacı giyip dul kalan karısıyla evlendi ve krallığa geçti. Kardeşinin sağ olarak geldiğini öğrenince, her zamanki gibi korumalarıyla ve elinde bir mızrakla onu karşıladı. Eumenes onu dostça kucakladı ve kulağına şu dizeyi söyledi: "Evlenmeye acele etme, ölümünü görmeden." Ömrünün sonuna dek başka hiçbir şüpheli söz söylemedi, hiçbir şey yapmadı; ölürken de karısını ve krallığını ona bıraktı. Attalos da buna karşılık, birçok çocuğu olduğu hâlde hiçbirini kendisine varis olarak yetiştirmedi ve Eumenes'in oğlu ergenliğe erişince krallığı daha sağken ona devretti.

36.1

Εὐμένης ἐπιβουλευθεὶς ὑπὸ Περσέως ἔδοξε τεθνάναι· τῆς δὲ φήμης εἰς Πέργαμον κομισθείσης, Ἄτταλος ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ περιθέμενος τὸ διάδημα καὶ τὴν γυναῖκα γήμας ἐβασίλευσε· πυθόμενος δὲ προσιόντα ζῶντα τὸν ἀδελφὸν ἀπήντησεν ὥσπερ εἰώθει μετὰ τῶν σωματοφυλάκων δοράτιον ἔχων· ὁ δὲ Εὐμένης φιλοφρόνως ἀσπασάμενος αὐτὸν καὶ πρὸς τὸ οὖς εἰπών, μὴ σπεῦδε γῆμαι πρὶν τελευτήσαντʼ ἴδῃς, οὐδὲν ἄλλο παρὰ πάντα τὸν βίον οὔτʼ εἶπεν ὕποπτον οὔτε ἐποίησεν, ἀλλὰ καὶ τελευτῶν ἐκείνῳ τὴν γυναῖκα καὶ τὴν βασιλείαν ἀπέλιπεν. ἀνθʼ ὧν ἐκεῖνος οὐδὲν ἐξ ἑαυτοῦ τέκνον ἔθρεψε, πολλῶν γενομένων, ἀλλὰ τῷ Εὐμένους υἱῷ τὴν βασιλείαν ἔτι ζῶν ἐνηλίκῳ γενομένῳ παρέδωκε. # Bölüm 37 ### Πύρρου τοῦ Ἠπειρώτου

37.1Epirlı Pyrrhos

Pyrrhos'un oğulları çocukken ona krallığı kime bırakacağını sordular. "Hanginizin kılıcı daha keskinse ona" dedi.

37.1

Πύρρον οἱ υἱοὶ παῖδες ὄντες ἠρώτων, τίνι καταλείψει τὴν βασιλείαν καὶ ὁ Πύρρος εἶπεν, ὃς ἂν ὑμῶν ὀξυτέραν ἔχῃ τὴν μάχαιραν.

37.2Python mu daha iyi flütçü yoksa Kaphisias mı diye sorulunca, "Polysperkhon daha iyi komutan" dedi.

37.2

ἐρωτηθεὶς δὲ πότερον Πύθων ἢ Καφισίας αὐλητὴς ἀμείνων, Πολυσπέρχων, ἔφη, στρατηγός.

37.3Romalıları iki kez yendi, ama dostlarının ve komutanlarının birçoğunu yitirdi. "Romalıları bir kez daha yenersek" dedi, "mahvolduk."

37.3

ἐπεὶ δὲ συμβαλὼν Ῥωμαίοις δὶς ἐνίκησε πολλοὺς τῶν φίλων καὶ τῶν ἡγεμόνων ἀπολέσας, ἂν ἔτι, ἔφη, μίαν μάχην Ῥωμαίους νικήσωμεν, ἀπολώλαμεν.

37.4Sicilya'da başarısız olup denize açılırken dönüp dostlarına baktı: "Romalılar ile Kartacalılara nasıl bir güreş meydanı bırakıyoruz!" dedi.

37.4

ἐπεὶ δὲ Σικελίας ἀποτυχὼν ἐξέπλει, μεταστραφεὶς ὀπίσω πρὸς τοὺς φίλους, οἵαν, ἔφη, Ῥωμαίοις καὶ Καρχηδονίοις ἀπολείπομεν παλαίστραν.

37.5Askerleri ona Kartal diye seslenince, "Neden olmayayım?" dedi, "sizin silahlarınızla, kanatlarım gibi yükseliyorum."

37.5

τῶν δὲ στρατιωτῶν Ἀετὸν αὐτὸν προσαγορευόντων, τί γάρ, εἶπεν, οὐ μέλλω, τοῖς ὑμετέροις ὅπλοις ὥσπερ ὠκυπτέροις αἰρόμενος;

37.6Delikanlıların içki içerken onun hakkında bir sürü sövgü söylediğini duyunca, ertesi gün hepsini huzuruna getirtti. Geldiklerinde ilkine bunları kendisi hakkında söyleyip söylemediklerini sordu. Delikanlı, "Evet kral" dedi, "daha çok şarabımız olsaydı daha çok şey söylerdik."

37.6

ἀκούσας δὲ ὅτι νεανίσκοι πολλὰ βλάσφημα περὶ αὐτοῦ πίνοντες εἰρήκασιν, ἐκέλευσεν ἀχθῆναι μεθʼ ἡμέραν πρὸς αὐτὸν ἅπαντας· ἀχθέντων δέ, τὸν πρῶτον ἠρώτησεν εἰ ταῦτα εἰρήκασι περὶ αὐτοῦ καὶ ὁ νεανίσκος, ταῦτα, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ· πλείονα δʼ ἂν τούτων εἰρήκειμεν, εἰ πλείονα οἶνον εἴχομεν. # Bölüm 38 ### Ἀντιόχου

38.1Antiokhos

Partlara karşı ikinci seferini yapan Antiokhos bir av sırasında kovalamacaya kapılıp dostlarından ve hizmetkârlarından ayrı düştü ve kim olduğu bilinmeden yoksul insanların çiftliğine girdi. Yemekte sözü krala getirdi ve şunu duydu: kral başka bakımlardan iyidir, ama işlerin çoğunu kötü dostlarına bırakıp göz yumar, ava fazla düşkün olduğu için de gerekli şeyleri sık sık ihmal eder. O zaman sustu. Gün ağarırken korumaları çiftliğe gelince kimliği ortaya çıktı; mor giysisi ve tacı ona sunulurken şöyle dedi: "Sizi yanıma aldığım günden beri, kendim hakkında ilk kez dün doğru sözler duydum."

38.1

Ἀντίοχος ὁ στρατεύσας δεύτερον ἐπὶ Πάρθους, ἔν τινι κυνηγεσίῳ καὶ διωγμῷ τῶν φίλων καὶ θεραπόντων ἀποπλανηθείς, εἰς ἔπαυλιν πενήτων ἀνθρώπων ἀγνοούμενος εἰσῆλθε· καὶ παρὰ τὸ δεῖπνον ἐμβαλὼν λόγον περὶ τοῦ βασιλέως ἤκουσεν, ὅτι τἆλλα χρηστός ἐστιν, φίλοις δὲ μοχθηροῖς ἐπιτρέπων τὰ πλεῖστα παρορᾷ καὶ πολλάκις ἀμελεῖ τῶν ἀναγκαίων διὰ τὸ λίαν φιλόθηρος εἶναι. τότε μὲν οὖν ἐσιώπησεν ἅμα δὲ ἡμέρᾳ τῶν δορυφόρων παραγενομένων ἐπὶ τὴν ἔπαυλιν φανερὸς γενόμενος, προσφερομένης τῆς πορφύρας αὐτῷ καὶ τοῦ διαδήματος, ἀλλὰ ἀφʼ ἧς, εἶπεν ἡμέρας ὑμᾶς ἀνείληφα, πρῶτον ἐχθὲς ἀληθινῶν λόγων ἤκουσα περὶ ἐμαυτοῦ.

38.2Yeruşalim'i kuşatırken Yahudiler en büyük bayramları için yedi gün ateşkes istediler. O bunu vermekle kalmadı, altın boynuzlu boğalar, yığınla tütsü ve güzel koku hazırlatıp kapılara kadar alayla götürdü; kurbanı onların rahiplerine teslim edip ordugâhına döndü. Yahudiler buna hayran kalarak bayramdan hemen sonra kendilerini ona teslim ettiler.

38.2

τῶν δὲ Ἰουδαίων, πολιορκοῦντος αὐτοῦ τὰ Ἱεροσόλυμα, πρὸς τὴν μεγίστην ἑορτὴν αἰτησαμένων ἑπτὰ ἡμερῶν ἀνοχάς, οὐ μόνον ἔδωκε ταύτας, ἀλλὰ καὶ ταύρους χρυσόκερως παρασκευασάμενος καὶ θυμιαμάτων καὶ ἀρωμάτων πλῆθος ἄχρι τῶν πυλῶν ἐπόμπευσε· καὶ παραδοὺς τοῖς ἐκείνων ἱερεῦσι τὴν θυσίαν αὐτὸς ἐπανῆλθεν εἰς τὸ στρατόπεδον. οἱ δὲ Ἰουδαῖοι θαυμάσαντες εὐθὺς ἑαυτοὺς μετὰ τὴν ἑορτὴν ἐνεχείρισαν. # Bölüm 39 ### Θεμιστοκλέους

39.1Themistokles

Themistokles daha delikanlıyken içkide ve kadınlarda sefahate dalmıştı. Ama Miltiades komutanlığında Marathon'da barbarlar yenilince, artık Themistokles'i düzensiz bir hâlde görmek mümkün olmadı. Bu değişikliğe şaşanlara, "Miltiades'in zafer anıtı uyumama da gevşememe de izin vermiyor" dedi.

39.1

Θεμιστοκλῆς ἔτι μειράκιον ὢν ἐν πότοις ἐκυλινδεῖτο καὶ γυναιξὶν ἐπεὶ δὲ Μιλτιάδης στρατηγῶν ἐνίκησεν ἐν Μαραθῶνι τοὺς βαρβάρους, οὐκέτι ἦν ἐντυχεῖν ἀτακτοῦντι Θεμιστοκλεῖ· πρὸς δὲ τοὺς θαυμάζοντας τὴν μεταβολὴν ἔλεγεν ὡς οὐκ ἐᾷ με καθεύδειν οὐδὲ ῥᾳθυμεῖν τὸ Μιλτιάδου τρόπαιον.

39.2Akhilleus mu olmak isterdi Homeros mu diye sorulunca, "Peki sen" dedi, "Olympia'da kazanan mı olmak isterdin, kazananları ilan eden tellal mı?"

39.2

ἐρωτηθεὶς δὲ πότερον Ἀχιλλεὺς ἐβούλετʼ ἂν ἢ Ὅμηρος εἶναι, σὺ δʼ αὐτός, ἔφη, πότερον ἤθελες ὁ νικῶν Ὀλυμπίασιν ἢ ὁ κηρύττων τοὺς νικῶντας εἶναι;

39.3Kserkses büyük donanmasıyla Yunanistan'a inerken, para hırsı ve korkaklığıyla bilinen demagog Epikydes'in komutan olup şehri mahvetmesinden korktu ve para vererek onu komutanlıktan vazgeçirdi.

39.3

Ξέρξου δὲ καταβαίνοντος ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα τῷ μεγάλῳ στόλῳ, φοβηθεὶς Ἐπικύδην τὸν δημαγωγὸν αἰσχροκερδῆ καὶ δειλὸν ὄντα μὴ στρατηγὸς γενόμενος ἀπολέσῃ τὴν πόλιν, ἔπεισεν ἀργυρίῳ τῆς στρατηγίας ἀποστῆναι.

39.4Deniz savaşına girmeye cesaret edemeyen Adeimantos, Yunanlıları çağırıp cesaretlendiren Themistokles'e, "Themistokles, yarışlarda erken kalkanları hep kırbaçlarlar" dedi. "Evet Adeimantos" dedi, "ama geride kalanlara da çelenk takmazlar."

39.4

Ἀδειμάντου δὲ ναυμαχεῖν μὴ τολμῶντος, εἰπόντος πρὸς τὸν Θεμιστοκλέα τοὺς Ἕλληνας παρακαλοῦντα καὶ προτρέποντα, ὦ Θεμιστόκλεις, τοὺς ἐν τοῖς ἀγῶσι προεξανισταμένους μαστιγοῦσιν ἀεί, ναί, εἶπεν, ὦ Ἀδείμαντε, τοὺς δὲ λειπομένους οὐ στεφανοῦσιν.

39.5Eurybiades ona vuracakmış gibi bastonunu kaldırınca, "Vur, ama dinle" dedi.

39.5

Ἐπαραμένου δὲ τοῦ Εὐρυβιάδου τὴν βακτηρίαν ὡς πατάξοντος, πάταξον μὲν οὖν, εἶπεν, ἄκουσον δέ.

39.6Eurybiades'i dar boğazda deniz savaşına girmeye ikna edemeyince barbara gizlice adam gönderip kaçan Yunanlılardan korkmamasını söyletti. Barbar buna inanıp Yunanlıların işine gelen yerde savaşa girerek yenildi. Sonra ona yine haber gönderip en kısa yoldan Hellespontos'a kaçmasını söyletti, çünkü Yunanlılar köprüyü yıkmayı düşünüyormuş. Böylece Yunanlıları kurtarırken onu kurtarıyor görünecekti.

39.6

μὴ πείθων δὲ τὸν Εὐρυβιάδην ἐν τοῖς στενοῖς ναυμαχῆσαι, κρύφα πρὸς τὸν βάρβαρον ἔπεμψε παραινῶν μὴ δεδιέναι τοὺς Ἕλληνας ἀποδιδράσκοντας· ἐπεὶ δὲ πεισθεὶς ἐκεῖνος ἡττήθη ναυμαχήσας ὅπου συνέφερε τοῖς Ἕλλησι, πάλιν ἔπεμψε πρὸς αὐτὸν κελεύων φεύγειν ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον τὴν ταχίστην ὡς τῶν Ἑλλήνων διανοουμένων λύειν τὴν γέφυραν, ἵνα σῴζων τοὺς Ἕλληνας ἐκεῖνον δοκῇ σῴζειν.

39.7Seriphoslu bir adam ona, kendisi sayesinde değil şehri sayesinde ünlü olduğunu söyleyince, "Doğru söylüyorsun" dedi, "ama ne ben Seriphoslu olsam ünlü olurdum, ne de sen Atinalı olsan."

39.7

τοῦ δὲ Σεριφίου πρὸς αὐτὸν εἰπόντος, ὡς οὐ διʼ αὑτὸν ἀλλὰ διὰ τὴν πόλιν ἔνδοξός ἐστιν, ἀληθῆ λέγεις, εἶπεν, ἀλλʼ οὔτʼ ἂν ἐγὼ Σερίφιος ὢν ἐγενόμην ἔνδοξος οὔτε σὺ Ἀθηναῖος.

39.8Güzel Antiphates, Themistokles âşıkken ondan kaçıp onu hor görmüş, Themistokles büyük şöhret ve güç kazanınca ise yanına gelip dalkavukluk etmeye başlamıştı. "Delikanlı" dedi, "geç de olsa ikimiz de aklımızı başımıza topladık."

39.8

Ἀντιφάτου δὲ τοῦ καλοῦ πρότερον μὲν ἐρῶντα τὸν Θεμιστοκλέα φεύγοντος καὶ καταφρονοῦντος, ἐπεὶ δὲ δόξαν ἔσχε μεγάλην καὶ δύναμιν, προσερχομένου καὶ κολακεύοντος, ὦ μειράκιον, εἶπεν, ὀψὲ μὲν ἀμφότεροι ἀλλὰ νοῦν ἐσχήκαμεν.

39.9Adil olmayan bir hüküm isteyen Simonides'e, ne onun ezgiye uymadan şarkı söyleyerek iyi bir şair olabileceğini, ne de kendisinin kanuna aykırı hüküm vererek iyi bir yönetici olabileceğini söyledi.

39.9

πρὸς δὲ Σιμωνίδην ἐξαιτούμενόν τινα κρίσιν οὐ δικαίαν ἔφη μήτʼ ἂν ἐκεῖνον γενέσθαι ποιητὴν ἀγαθὸν ᾄδοντα παρὰ μέλος μήτʼ αὐτὸν ἄρχοντα χρηστὸν δικάζοντα παρὰ τὸν νόμον.

39.10Annesini parmağında oynatan oğlunun Yunanlıların en güçlüsü olduğunu söylerdi: Yunanlılara Atinalılar, Atinalılara kendisi, kendisine oğlunun annesi, annesine de o hükmediyordu.

39.10

τὸν δὲ υἱὸν ἐντρυφῶντα τῇ μητρὶ πλεῖστον Ἑλλήνων ἔλεγε δύνασθαι· τῶν γάρ Ἑλλήνων ἄρχειν Ἀθηναίους, Ἀθηναίων δʼ ἑαυτόν, ἑαυτοῦ δὲ τὴν ἐκείνου μητέρα, τῆς δὲ μητρὸς ἐκεῖνον.

39.11Kızına talip olanlardan zengin olana değil dürüst olana öncelik verdi: paraya muhtaç bir erkek aradığını, erkeğe muhtaç para aramadığını söyledi.

39.11

τῶν δὲ τὴν θυγατέρα μνωμένων αὐτοῦ τὸν ἐπιεικῆ τοῦ πλουσίου προτιμήσας ἄνδρα ἔφη ζητεῖν χρημάτων δεόμενον μᾶλλον ἢ χρήματα ἀνδρός.

39.12Bir tarla satarken, iyi bir komşusu olduğunun da tellalla ilan edilmesini buyurdu.

39.12

χωρίον δὲ πωλῶν ἐκέλευσε κηρύττειν ὅτι καὶ γείτονα χρηστὸν ἔχει.

39.13Atinalılar ona hakaret edince, "Aynı kişiden defalarca fayda görmekten neden yoruluyorsunuz?" dedi. Kendini çınar ağaçlarına benzetirdi: fırtınada altına sığınırlar, hava açılınca geçerken dallarını yolar, budarlar.

39.13

τῶν δὲ Ἀθηναίων αὐτὸν προπηλακιζόντων, τί κοπιᾶτε, εἶπεν, ὑπὸ τῶν αὐτῶν πολλάκις εὐχρηστούμενοι; καὶ ταῖς πλατάνοις ἀπείκαζεν αὑτόν, αἷς ὑποτρέχουσι χειμαζόμενοι, γενομένης δὲ εὐδίας τίλλουσι παρερχόμενοι καὶ κολούουσιν.

39.14Eretrialılarla alay ederken onların kalamar gibi olduğunu söylerdi: kılıçları var, yürekleri yok.

39.14

τοὺς δὲ Ἐρετριεῖς ἐπισκώπτων ἔλεγεν ὥσπερ τευθίδας μάχαιραν μὲν ἔχειν καρδίαν δὲ μὴ ἔχειν.

39.15Önce Atina'dan, sonra Yunanistan'dan sürüldükten sonra kralın yanına çıktı. Kendisinden konuşması istenince, sözün işlemeli halılara benzediğini söyledi: onlar gibi söz de açıldığında desenlerini gösterir, dürülüp sarıldığında ise gizler ve bozar.

39.15

ἐπεὶ δὲ ἐξέπεσε τῶν Ἀθηνῶν τὸ πρῶτον, εἶτα καὶ τῆς Ἑλλάδος, ἀναβὰς πρὸς βασιλέα καὶ κελευόμενος λέγειν ἔφη τὸν λόγον ἐοικέναι τοῖς ποικίλοις στρώμασιν ὡς γὰρ ἐκεῖνα, καὶ τοῦτον ἐκτεινόμενον μὲν ἐπιδεικνύναι τὰ εἴδη, συστελλόμενον δὲ κρύπτειν καὶ διαφθείρειν.

39.16Pers dilini öğrenip kralla başkası aracılığıyla değil kendisi konuşabilmek için zaman istedi.

39.16

ᾐτήσατο δὲ καὶ χρόνον ὅπως τὴν Περσικὴν διάλεκτον καταμαθὼν διʼ ἑαυτοῦ καὶ μὴ διʼ ἑτέρου ποιήσαιτο τὴν πρὸς αὐτὸν ἔντευξιν.

39.17Birçok armağana layık görülüp kısa sürede zengin olunca çocuklarına, "Çocuklar, mahvolmamış olsaydık mahvolurduk" dedi.

39.17

πολλῶν δὲ δωρεῶν ἀξιωθεὶς καὶ ταχὺ πλούσιος γενόμενος πρὸς τοὺς παῖδας εἶπεν, ὦ παῖδες, ἀπωλόμεθʼ ἄν, εἰ μὴ ἀπωλώλειμεν. # Bölüm 40 ### Μυρωνίδου

40.1Myronides

Myronides, Boiotialılara karşı sefere çıkarken Atinalılara yola çıkış emrini verdi. Vakit geldiğinde bölük komutanları henüz herkesin gelmediğini söyleyince, "Savaşacak olanlar geldi" dedi; onların gayretinden yararlanarak düşmanı yendi.

40.1

Μυρωνίδης παρήγγειλεν ἔξοδον Ἀθηναίοις ἐπὶ Βοιωτοὺς στρατεύων· ἐνστάσης δὲ τῆς ὥρας καὶ τῶν λοχαγῶν λεγόντων μηδέπω πάντας παρεῖναι, πάρεισιν, εἶπεν, οἱ μέλλοντες μάχεσθαι · καὶ χρησάμενος αὐτοῖς προθύμοις ἐνίκησε τοὺς πολεμίους. # Bölüm 41 ### Ἀριστείδου

41.1Aristeides

Adil Aristeides siyasette hep tek başına hareket eder, siyasi kulüplerden kaçardı; çünkü dostlardan gelen gücün insanı haksızlığa kışkırttığını düşünürdü.

41.1

Ἀριστείδης δὲ ὁ δίκαιος ἀεὶ καθʼ αὑτὸν ἐπολιτεύετο καὶ τὰς ἑταιρείας ἔφευγεν, ὡς τῆς ἀπὸ τῶν φίλων δυνάμεως ἀδικεῖν ἐπαιρούσης.

41.2Atinalılar ostrakismos oylamasına koşarken, okuma yazma bilmeyen bir köylü elinde bir çömlek parçasıyla ona yaklaşıp üzerine Aristeides'in adını yazmasını istedi. "Aristeides'i tanıyor musun?" dedi. Adam tanımadığını, ama adil lakabından bıktığını söyledi. Aristeides susarak adını çömlek parçasına yazıp geri verdi.

41.2

ἐπεὶ δὲ τῶν Ἀθηναίων ὁρμωμένων ἐπὶ τὸν ἐξοστρακισμὸν ἄνθρωπος ἀγράμματος καὶ ἄγροικος ὄστρακον ἔχων προσῆλθεν αὐτῷ κελεύων ἐγγράψαι τὸ ὄνομα τοῦ Ἀριστείδου, γινώσκεις γάρ, ἔφη, τὸν Ἀριστείδην; τοῦ δὲ ἀνθρώπου γιγνώσκειν μὲν οὐ φήσαντος, ἄχθεσθαι δὲ τῇ τοῦ δικαίου προσηγορίᾳ, σιωπήσας ἐνέγραψε τὸ ὄνομα τῷ ὀστράκῳ καὶ ἀπέδωκεν.

41.3Themistokles'in düşmanıydı, ama onunla birlikte elçi gönderildiğinde, "Themistokles" dedi, "düşmanlığımızı sınırda bırakalım mı? İstersen dönerken yine alırız."

41.3

ἐχθρὸς δὲ ὢν τοῦ Θεμιστοκλέους καὶ πρεσβευτὴς ἐκπεμφθεὶς σὺν αὐτῷ, βούλει, φησίν, ὦ Θεμιστόκλεις ἐπὶ τῶν ὅρων τὴν ἔχθραν ἀπολίπωμεν; ἂν γὰρ δοκῇ, πάλιν αὐτὴν ἐπανιόντες ληψόμεθα.

41.4Yunanlılara vergileri belirledikten sonra, yolculukta ne harcadıysa o kadar daha yoksul olarak döndü.

41.4

τάξας δὲ τοὺς φόρους τοῖς Ἕλλησι τοσούτῳ πτωχότερος ἐπανῆλθεν ὅσον εἰς τὴν ἀποδημίαν ἀνήλωσεν.

41.5Aiskhylos, Amphiaraos için şu dizeleri yazmıştı:

Çünkü en iyi görünmek değil, en iyi olmak ister; derin bir yarığın ürününü toplar zihninde, ondan fışkırır bilge öğütler.

Bunlar söylendiğinde herkes dönüp Aristeides'e baktı.

41.5

Αἰσχύλου δὲ ποιήσαντος εἰς Ἀμφιάραον, οὐ γὰρ δοκεῖν ἄριστος ἀλλʼ εἶναι θέλει, βαθεῖαν ἄλοκα διὰ φρενὸς καρπούμενος, ἐξ ἧς τὰ κεδνὰ βλαστάνει βουλεύματα· καὶ λεγομένων τούτων, πάντες εἰς Ἀριστείδην ἀπέβλεψαν. # Bölüm 42 ### Περικλέους

42.1Perikles

Perikles, komutanlık yapacağı zaman pelerinini sırtına alırken kendi kendine şöyle derdi: "Dikkat et Perikles, hür insanlara, Yunanlılara ve Atinalılara komuta edeceksin."

42.1

Περικλῆς, ὁπότε μέλλοι στρατηγεῖν, ἀναλαμβάνων τὴν χλαμύδα πρὸς ἑαυτὸν ἔλεγε, πρόσεχε, Περίκλεις, ἐλευθέρων μέλλεις ἄρχειν, καὶ Ἑλλήνων καὶ Ἀθηναίων.

42.2Atinalılara, Aigina'yı gözdeki çapak gibi Pire'den çıkarıp atmalarını söylerdi.

42.2

ἐκέλευσε δὲ τοὺς Ἀθηναίους τὴν Αἴγιναν ὥσπερ λήμην ἀφαιρεῖν τοῦ Πειραιῶς.

42.3Bir dostu, yeminle desteklenecek yalan bir tanıklık isteyince, sunağa kadar dost olduğunu söyledi.

42.3

πρὸς δὲ φίλον τινὰ ψευδοῦς μαρτυρίας δεόμενον, ᾗ προσῆν καὶ ὅρκος, ἔφησε μέχρι τοῦ βωμοῦ φίλος εἶναι.

42.4Ölüm döşeğinde kendini mesut sayıyordu, çünkü hiçbir Atinalı kendi yüzünden yas tutmamıştı.

42.4

μέλλων δὲ ἀποθνήσκειν αὐτὸς ἑαυτὸν ἐμακάριζεν ὅτι μηδεὶς Ἀθηναίων μέλαν ἱμάτιον διʼ αὐτὸν ἐνεδύσατο. # Bölüm 43 ### Ἀλκιβιάδου

43.1Alkibiades

Alkibiades daha çocukken güreş meydanında bir oyuna gelmiş, kurtulamayınca rakibinin elini ısırmıştı. "Kadınlar gibi ısırıyorsun" deyince, "Hayır" dedi, "aslanlar gibi."

43.1

Ἀλκιβιάδης ἔτι παῖς ὢν ἐλήφθη λαβὴν ἐν παλαίστρᾳ· καὶ μὴ δυνάμενος διαφυγεῖν ἔδακε τὴν χεῖρα τοῦ καταπαλαίοντος· εἰπόντος δὲ ἐκείνου, δάκνεις ὡς αἱ γυναῖκες, οὐ μὲν οὖν, εἶπεν, ἀλλʼ ὡς οἱ λέοντες.

43.2Yedi bin drahmiye satın aldığı çok güzel bir köpeği vardı; kuyruğunu kesti: "Atinalılar benim hakkımda bunu konuşsun da başka şeylere burun sokmasınlar" dedi.

43.2

ἔχων δὲ κύνα πάγκαλον ἐωνημένον ἑπτακισχιλίων δραχμῶν, ἀπέκοψεν αὐτοῦ τὴν οὐράν ὅπως, ἔφη, τοῦτο λέγωσιν Ἀθηναῖοι περὶ ἐμοῦ, καὶ μηδὲν ἄλλο πολυπραγμονῶσι.

43.3Bir okula gidip öğretmenden İlyada'nın bir kitabını istedi. Adamın hiçbir Homeros eseri olmadığını söyleyince bir yumruk atıp çıktı.

43.3

προσελθὼν δὲ διδασκαλείῳ ῥαψῳδίαν Ἰλιάδος ᾔτει· τοῦ δὲ διδασκάλου μηδὲν ἔχειν Ὁμήρου φήσαντος, ἐντρίψας αὐτῷ κόνδυλον παρῆλθεν.

43.4Perikles'in kapısına gitti; onun meşgul olduğunu, Atinalılara nasıl hesap vereceğini düşündüğünü öğrenince, "Nasıl hesap vermeyeceğini düşünse daha iyi olmaz mıydı?" dedi.

43.4

ἐλθὼν δὲ ἐπὶ θύρας τοῦ Περικλέους καὶ πυθόμενος αὐτὸν μὴ σχολάζειν ἀλλὰ σκοπεῖν ὅπως ἀποδώσει λόγους Ἀθηναίοις, οὐ βέλτιον, ἔφη, σκοπεῖν ἦν, ὅπως οὐκ ἀποδώσει;

43.5Atinalılar onu ölüm davasında yargılamak için Sicilya'dan geri çağırınca saklandı: kaçmak mümkünken mahkemeden kaçmaya çalışmanın aptallık olduğunu söyledi.

43.5

καλούμενος δὲ ἐπὶ κρίσιν θανατικὴν ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπὸ Σικελίας ἔκρυψεν ἑαυτόν, εἰπὼν εὔηθες εἶναι τὸν δίκην ἔχοντα ζητεῖν ἀποφυγεῖν, ἐξὸν φυγεῖν.

43.6Biri, "Kendinle ilgili yargıyı vatanına emanet etmiyor musun?" deyince, "Ben annemin bile, farkında olmadan beyaz yerine siyah oy atacağından korkarım" dedi.

43.6

εἰπόντος δέ τινος, οὐ πιστεύεις τῇ πατρίδι τὴν περὶ σεαυτοῦ κρίσιν; ἐγὼ μέν, ἔφη, οὐδὲ τῇ μητρί, μή πως ἀγνοήσασα τὴν μέλαιναν βάλῃ ψῆφον ἀντὶ τῆς λευκῆς.

43.7Kendisi ve arkadaşları hakkında ölüm kararı verildiğini duyunca, "Öyleyse onlara yaşadığımızı gösterelim" dedi ve Lakedaimonluların yanına geçip Atinalılara karşı Dekeleia Savaşı'nı başlattı.

43.7

ἀκούσας δὲ ὅτι θάνατος αὐτοῦ κατέγνωσται καὶ τῶν σὺν αὐτῷ, δείξωμεν οὖν αὐτοῖς, εἶπεν, ὅτι ζῶμεν · καὶ πρὸς Λακεδαιμονίους τρεψάμενος τὸν Δεκελεικὸν ἤγειρεν ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους πόλεμον. # Bölüm 44 ### Λαμάχου

44.1Lamakhos

Lamakhos, hata yapan bölük komutanlarından birini azarladı. Adam bir daha yapmayacağını söyleyince, "Savaşta iki kez hata yapılmaz" dedi.

44.1

Λάμαχος ἐπετίμα τινὶ τῶν λοχαγῶν ἁμαρτόντι· τοῦ δὲ φήσαντος μηκέτι τοῦτο ποιήσειν, οὐκ ἔστιν, εἶπεν, ἐν πολέμῳ δὶς ἁμαρτεῖν. # Bölüm 45 ### Ἰφικράτους

45.1İphikrates

İphikrates kunduracı oğlu sayıldığından hor görülürdü. İlk şöhretini, yaralıyken silahlı bir düşmanı canlı yakalayıp kendi kadırgasına taşıdığında kazandı.

45.1

Ἰφικράτης, δοκῶν υἱὸς εἶναι σκυτοτόμου, κατεφρονεῖτο· δόξαν δὲ τότε πρῶτον ἔσχεν ὅτε τραυματίας πολέμιον ἄνδρα μετὰ τῶν ὅπλων ζῶντα συναρπάσας εἰς τὴν ἑαυτοῦ τριήρη μετήνεγκεν.

45.2Dost ve müttefik topraklarda ordugâh kurarken özenle çit çekip hendek kazıyordu. Biri, "Neden korkuyoruz?" deyince, bir komutanın ağzından çıkacak en kötü sözün "bunu beklemiyordum" olduğunu söyledi.

45.2

ἐν δὲ φιλίᾳ καὶ συμμάχῳ χώρᾳ στρατοπεδεύων καὶ χάρακα βαλλόμενος καὶ τάφρον ὀρύττων ἐπιμελῶς πρὸς τὸν εἰπόντα τί γὰρ φοβούμεθα; χειρίστην ἔφησε στρατηγοῦ φωνὴν εἶναι τὴν οὐκ ἂν προσεδόκησα.

45.3Barbarlara karşı savaş düzenine girerken, onların, öbür düşmanları korkutan İphikrates'i tanımamalarından korktuğunu söyledi.

45.3

παραταττόμενος δὲ τοῖς βαρβάροις ἔφη δεδιέναι μὴ τὸν Ἰφικράτην οὐκ ἴσασιν, ᾧ καταπλήττεται τοὺς ἄλλους πολεμίους.

45.4Ölüm cezasıyla yargılanırken iftiracıya, "Adamım, ne yaptığının farkında mısın?" dedi. "Savaş kapımızdayken şehri, benimle birlikte değil, benim hakkımda karar vermeye ikna ediyorsun."

45.4

κρινόμενος δὲ θανάτου, πρὸς τὸν συκοφάντην , οἷα ποιεῖς, ὦ ἄνθρωπε, εἶπε, πολέμου περιεστῶτος, τὴν πόλιν περὶ ἐμοῦ πείθων βουλεύεσθαι καὶ μὴ μετʼ ἐμοῦ.

45.5Eski Harmodios'un soyundan gelen Harmodios, onun soysuzluğuyla alay edince, "Benim soyum benden başlıyor" dedi, "seninki ise sende bitiyor."

45.5

πρὸς δὲ Ἁρμόδιον τὸν τοῦ παλαιοῦ Ἁρμοδίου ἀπόγονον, εἰς δυσγένειαν αὐτῷ λοιδορούμενον, ἔφη, τὸ μὲν ἐμὸν ἀπʼ ἐμοῦ γένος ἄρχεται, τὸ δὲ σὸν ἐν σοὶ παύεται.

45.6Bir hatip halk meclisinde ona, "Kim oluyorsun da büyükleniyorsun? Süvari mi, ağır piyade mi, okçu mu, hafif piyade mi?" diye sorunca, "Hiçbiri" dedi, "bunların hepsine nasıl komuta edileceğini bilen adamım."

45.6

ῥήτορος δέ τινος ἐπερωτῶντος αὐτὸν ἐν ἐκκλησίᾳ, τίς ὢν μέγα φρονεῖς; πότερον ἱππεὺς ἢ ὁπλίτης ἢ τοξότης ἢ πελταστής; οὐδείς, ἔφη, τούτων, ἀλλʼ ὁ πᾶσι τούτοις ἐπιστάμενος ἐπιτάττειν. # Bölüm 46 ### Τιμοθέου

46.1Timotheos

Timotheos talihli bir komutan sayılırdı. Kıskananlar, o uyurken şehirlerin kendiliğinden bir balık sepetine girdiğini gösteren resimler yapıyorlardı. Timotheos, "Uyurken bu kadar büyük şehirler alıyorsam, uyanıkken ne yapacağımı sanıyorsunuz?" dedi.

46.1

Τιμόθεος εὐτυχὴς ἐνομίζετο στρατηγὸς εἶναι καὶ φθονοῦντες αὐτῷ τινες ἐζῳγράφουν τὰς πόλεις εἰς κύρτον αὐτομάτως ἐκείνου καθεύδοντος ἐνδυομένας· ἔλεγεν οὖν ὁ Τιμόθεος, εἰ τηλικαύτας πόλεις λαμβάνω καθεύδων, τί με οἴεσθε ποιήσειν ἐγρηγορότα;

46.2Atak komutanlardan biri Atinalılara yarasını gösterince, "Ben ise Samos'ta sizin komutanınızken yakınıma bir mancınık mermisi düştüğü için utanmıştım" dedi.

46.2

τῶν δὲ τολμηρῶν στρατηγῶν τινος τραῦμα τοῖς Ἀθηναίοις δεικνύντος, ἐγὼ δέ, εἶπεν, ᾐσχύνθην ὅτι μου στρατηγοῦντος ὑμῶν ἐν Σάμῳ καταπελτικὸν βέλος ἐγγὺς ἔπεσε.

46.3Hatipler Khares'i öne çıkarıp Atinalıların komutanının böyle biri olması gerektiğini söyleyince Timotheos, "Komutanın değil" dedi, "komutanın yatağını taşıyanın."

46.3

τῶν δὲ ῥητόρων τὸν Χάρητα προαγόντων καὶ τοιοῦτον ἀξιούντων εἶναι τὸν Ἀθηναίων στρατηγόν, οὐ τὸν στρατηγόν, εἶπεν ὁ Τιμόθεος, ἀλλὰ τὸν τῷ στρατηγῷ τὰ στρώματα κομίζοντα. # Bölüm 47 ### Χαβρίου

47.1Khabrias

Khabrias, en iyi komutanların düşmanın işlerini en iyi bilenler olduğunu söylerdi.

47.1

Χαβρίας ἔλεγε κάλλιστα στρατηγεῖν τοὺς μάλιστα γινώσκοντας τὰ τῶν πολεμίων.

47.2İphikrates'le birlikte vatan hainliğinden yargılanırken, İphikrates tehlikedeyken spor salonuna gidip her zamanki saatte öğle yemeği yediği için onu kınadı. "İşte bu yüzden" dedi, "Atinalılar hakkımızda başka bir karara varırlarsa seni kirli ve aç, beni ise yemek yemiş ve yağlanmış hâlde öldürecekler."

47.2

δίκην δὲ φεύγων προδοσίας μετὰ Ἰφικράτους, ἐπιτιμῶντος αὐτῷ τοῦ Ἰφικράτους ὅτι κινδυνεύων εἰς τὸ γυμνάσιον βαδίζει καὶ τὴν εἰωθυῖαν ὥραν ἀριστᾷ, τοιγαροῦν, εἶπεν, ἂν ἄλλο τι γνῶσι περὶ ἡμῶν Ἀθηναῖοι, σὲ μὲν αὐχμῶντα καὶ ἄσιτον, ἐμὲ δὲ ἠριστηκότα καὶ ἀληλιμμένον ἀποκτενοῦσιν.

47.3Bir aslanın komuta ettiği geyik ordusunun, bir geyiğin komuta ettiği aslan ordusundan daha korkunç olduğunu söylerdi.

47.3

εἰώθει δὲ λέγειν ὅτι φοβερώτερόν ἐστιν ἐλάφων στρατόπεδον ἡγουμένου λέοντος ἢ λεόντων ἐλάφου. # Bölüm 48 ### Ἡγησίππου

48.1Hegesippos

Krobylos lakaplı Hegesippos, Atinalıları Philippos'a karşı kışkırtırken, meclisten biri seslendi: "Savaş mı öneriyorsun?" "Zeus hakkı için evet" dedi, "yas giysileri, kamu cenazeleri ve cenaze nutukları da, eğer hür yaşayacak, Makedonların buyruklarını yerine getirmeyeceksek."

48.1

Ἡγησίππου τοῦ Κρωβύλου προσαγορευομένου παροξύνοντος τοὺς Ἀθηναίους ἐπὶ Φίλιππον, ὑπεφώνησέ τις ἐκ τῆς ἐκκλησίας, πόλεμον εἰσηγῇ; ναὶ μὰ Δία, εἶπε, καὶ μέλανα ἱμάτια καὶ δημοσίας ἐκφορὰς καὶ λόγους ἐπιταφίους, εἰ μέλλομεν ἐλεύθεροι βιώσεσθαι καὶ μὴ ποιήσειν τὸ προσταττόμενον Μακεδόσι. # Bölüm 49 ### Πυθέου

49.1Pytheas

Pytheas daha delikanlıyken İskender için önerilen kararlara karşı konuşmaya çıktı. Biri, "Bu kadar genç hâlinle böyle büyük işlerden söz etmeye cesaret mi ediyorsun?" deyince, "Tanrı ilan ettiğiniz İskender benden daha genç" dedi.

49.1

Πυθέας ἔτι μειράκιον ὢν παρῆλθεν ἀντερῶν τοῖς περὶ Ἀλεξάνδρου γραφομένοις ψηφίσμασιν· εἰπόντος δέ τινος, σὺ νέος ὢν τολμᾷς λέγειν περὶ τηλικούτων; καὶ μὴν Ἀλέξανδρος, εἶπεν, ὃν ψηφίζεσθε θεόν, ἐμοῦ νεώτερός ἐστι. # Bölüm 50 ### Φωκίωνος τοῦ Ἀθηναίου

50.1Atinalı Phokion

Atinalı Phokion'u hiç kimse ne gülerken ne ağlarken görmüştü.

50.1

Φωκίων ὁ Ἀθηναῖος ὑπʼ οὐδενὸς οὔτε γελῶν ὤφθη οὔτε δακρύων.

50.2Halk meclisinde biri, "Phokion, düşünceli görünüyorsun" deyince, "Doğru tahmin ettin" dedi; "Atinalılara söyleyeceklerimden bir şey çıkarabilir miyim diye düşünüyorum."

50.2

ἐκκλησίας δὲ γενομένης πρὸς τὸν εἰπόντα, σκεπτομένῳ, ὦ Φωκίων, ἔοικας, ὀρθῶς, ἔφη, τοπάζεις· σκέπτομαι γάρ εἴ τι δύναμαι περιελεῖν ὧν μέλλω λέγειν πρὸς Ἀθηναίους.

50.3Atinalılara, şehirde herkesin görüşüne karşı çıkan bir adam olduğu kehaneti gelmişti. Atinalılar bağrışarak onun kim olduğunun araştırılmasını isteyince, Phokion o adamın kendisi olduğunu söyledi: çoğunluğun yaptıklarından ve söylediklerinden hiçbiri yalnız onun hoşuna gitmiyordu.

50.3

μαντείας δὲ γενομένης Ἀθηναίοις, ὡς εἷς ἀνὴρ ἔστιν ἐν τῇ πόλει ταῖς πάντων ἐναντιούμενος γνώμαις, καὶ τῶν Ἀθηναίων ζητεῖν κελευόντων ὅστις ἐστὶ καὶ βοώντων, Φωκίων ἑαυτὸν ἔφησε τοῦτον εἶναι· μόνῳ γὰρ αὐτῷ μηδὲν ἀρέσκειν ὧν οἱ πολλοὶ πράττουσι καὶ λέγουσιν.

50.4Bir gün halka görüşünü söylerken beğeni topladı ve herkesin sözünü aynı biçimde kabul ettiğini görünce dönüp dostlarına, "Yoksa farkında olmadan kötü bir şey mi söyledim?" dedi.

50.4

ἐπεὶ δὲ λέγων ποτὲ γνώμην πρὸς τὸν δῆμον εὐδοκίμει καὶ πάντας ὁμαλῶς ἑώρα τὸν λόγον ἀποδεχομένους, ἐπιστραφεὶς πρὸς τοὺς φίλους εἶπεν, οὐ δήπου κακόν τι λέγων ἐμαυτὸν λέληθα;

50.5Atinalılar bir kurban için bağış topluyor, başkaları bağışta bulunuyordu. Kendisi de defalarca çağrılınca, alacaklısını göstererek, "Size bağış yapıp bu adama borcumu ödemezsem utanırım" dedi.

50.5

πρὸς δὲ θυσίαν τινὰ τῶν Ἀθηναίων αἰτούντων ἐπιδόσεις καὶ τῶν ἄλλων ἐπιδιδόντων, κληθεὶς πολλάκις, αἰσχυνοίμην ἄν, εἶπεν, ὑμῖν ἐπιδιδούς, τούτῳ δὲ μὴ ἀποδιδούς, ἅμα δεικνύων τὸν δανειστήν.

50.6Hatip Demosthenes, "Atinalılar çıldırırsa seni öldürürler" deyince, "Evet" dedi, "çıldırırlarsa beni, akıllanırlarsa da seni."

50.6

Δημοσθένους δὲ τοῦ ῥήτορος εἰπόντος, ἀποκτενοῦσὶ σε Ἀθηναῖοι, ἐὰν μανῶσι, ναί, εἶπεν, ἐμὲ μὲν ἂν μανῶσι, σὲ δὲ ἂν σωφρονῶσι.

50.7İftiracı Aristogeiton hüküm giymiş, zindanda ölmek üzereydi ve Phokion'un gelmesini istiyordu. Dostları böyle alçak bir adama gitmesine engel olmak isteyince, "Aristogeiton'la konuşmaktan daha çok zevk alınacak başka bir yer mi var?" dedi.

50.7

Ἀριστογείτονος δὲ τοῦ συκοφάντου μέλλοντος ἀποθνῄσκειν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ κατακρίτου γεγονότος καὶ δεομένου τὸν Φωκίωνα πρὸς αὐτὸν ἐλθεῖν, τῶν δὲ φίλων οὐκ ἐώντων πρὸς ἄνθρωπον πονηρὸν βαδίζειν, καὶ ποῦ τις ἄν, εἶπεν, ἥδιον Ἀριστογείτονι λαλήσειεν;

50.8Atinalılar, Philippos'a karşı yardıma gönderilen Khares'i ordusuyla birlikte şehre almayan Byzantionlulara öfkelenince, Phokion öfkenin güvenmeyen müttefiklere değil, güven vermeyen komutanlara duyulması gerektiğini söyledi; kendisi komutan seçildi. Byzantionluların güvenini kazanınca Philippos'u eli boş geri dönmek zorunda bıraktı.

50.8

ὀργιζομένων δὲ τοῖς Βυζαντίοις τῶν Ἀθηναίων μὴ δεξαμένοις τῇ πόλει Χάρητα πεμφθέντα μετὰ δυνάμεως βοηθὸν αὐτοῖς πρὸς Φίλιππον, εἰπὼν ὁ Φωκίων ὅτι δεῖ μὴ τοῖς ἀπιστοῦσι τῶν συμμάχων, ἀλλὰ τοῖς ἀπιστουμένοις ὀργίζεσθαι τῶν στρατηγῶν αὐτὸς ᾑρέθη στρατηγός· καὶ πιστευθεὶς ὑπὸ τῶν Βυζαντίων ἐποίησε τὸν Φίλιππον ἀπελθεῖν ἄπρακτον.

50.9Kral İskender ona armağan olarak yüz talant gönderdiğinde, getirenlere, Atinalılar bu kadar çokken İskender'in bunu neden yalnız ona verdiğini sordu. Onlar, İskender'in yalnız onu iyi ve erdemli bir adam saydığını söyleyince, "Öyleyse" dedi, "öyle görünmeme ve öyle olmama izin versin."

50.9

Ἀλεξάνδρου δὲ τοῦ βασιλέως ἑκατὸν τάλαντα δωρεὰν αὐτῷ πέμψαντος, ἠρώτησε τοὺς κομίζοντας τί δήποτε, πολλῶν ὄντων Ἀθηναίων, αὐτῷ μόνῳ ταῦτα δίδωσιν Ἀλέξανδρος· εἰπόντων δὲ ἐκείνων ὡς μόνον αὐτὸν ἡγεῖται καλὸν κἀγαθὸν εἶναι, οὐκοῦν, ἔφη, ἐασάτω με καὶ δοκεῖν καὶ εἶναι τοιοῦτον.

50.10İskender kadırga isteyince halk, Phokion'un adını anarak çıkıp öğüt vermesini istedi. Kalkıp şöyle dedi: "Size ya silahlarınızla üstün gelmenizi, ya üstün gelenlerin dostu olmanızı öğütlerim."

50.10

αἰτοῦντος δὲ Ἀλεξάνδρου τριήρεις, καὶ τοῦ δήμου κελεύοντος ὀνομαστὶ παριέναι τὸν Φωκίωνα καὶ συμβουλεύειν, ἀναστὰς ἔφη, συμβουλεύω τοίνυν ὑμῖν ἢ κρατεῖν τοῖς ὅπλοις αὐτοὺς ἢ φίλους εἶναι τῶν κρατούντων.

50.11İskender'in öldüğüne dair kaynağı belirsiz bir haber yayılınca hatipler hemen kürsüye fırlayıp beklemeden savaşmayı istediler. Phokion ise beklenip iyice öğrenilmesini istedi: "Bugün öldüyse, yarın da, öbür gün de ölü olacaktır."

50.11

λόγου δὲ περὶ τῆς Ἀλεξάνδρου τελευτῆς ἐμπεσόντος ἀδεσπότου, καὶ τῶν ῥητόρων ἀναπηδώντων εὐθὺς ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ μὴ μέλλειν ἀλλὰ πολεμεῖν ἤδη κελευόντων, ὁ Φωκίων ἠξίου περιμεῖναι καὶ γνῶναι βεβαίως. εἰ γὰρ τήμερον, ἔφη, τέθνηκε, καὶ αὔριον ἔσται καὶ εἰς τρίτην τεθνηκώς.

50.12Leosthenes parlak umutlarla şehri savaşa sürüklerken, şehir özgürlük ve üstünlük sözüyle coşmuştu. Phokion onun sözlerini servi ağaçlarına benzetiyordu: güzel ve yüksektirler, ama meyveleri yoktur. İlk başarılar geldiğinde şehir müjde kurbanı keserken ona, bunları kendisinin yapmış olmasını ister miydi diye sordular. "Bunları yapmış olmayı, ama öbür önerileri vermiş olmayı" dedi.

50.12

τοῦ δὲ Λεωσθένους εἰς τὸν πόλεμον ἐμβαλόντος τὴν πόλιν ἐλπίσι λαμπραῖς πρὸς τὸ τῆς ἐλευθερίας ὄνομα καὶ τῆς ἡγεμονίας ἐπαιρομένην, τοὺς λόγους αὐτοῦ ταῖς κυπαρίττοις ἀπείκαζε· καλοὶ γὰρ ὄντες ἔφη καὶ ὑψηλοὶ καρπὸν οὐκ ἔχουσι. κατωρθωμένων δὲ τῶν πρώτων καὶ τῆς πόλεως εὐαγγέλια θυούσης, ἐρωτηθεὶς εἰ ταῦτα ἤθελεν αὑτῷ πεπρᾶχθαι, πεπρᾶχθαι μὲν οὖν, ἔφη, ταῦτα, βεβουλεῦσθαι δὲ ἐκεῖνα.

50.13Makedonlar Attika'ya saldırıp kıyıyı yağmalayınca, askerlik çağındakileri çıkardı. Birçok kişi koşup ona şu tepeyi tutmasını, orduyu buraya dizmesini öğütlüyordu. "Herakles aşkına" dedi, "ne kadar çok komutan görüyorum, ama asker az." Yine de çarpışıp galip geldi ve Makedon komutanı Mikion'u öldürdü.

50.13

τῇ δὲ Ἀττικῇ τῶν Μακεδόνων προσβαλόντων καὶ πορθούντων τὴν παραλίαν, ἐξήγαγε. τοὺς ἐν ἡλικίᾳ· πολλῶν δὲ συντρεχόντων πρὸς αὐτὸν καὶ παρεγκελευομένων ἐκεῖνον τὸν λόφον καταλαβεῖν, ἐνταῦθα τάξαι τὴν δύναμιν, ὦ Ἡράκλεις, εἶπεν, ὡς πολλοὺς ὁρῶ στρατηγούς, στρατιώτας δὲ ὀλίγους οὐ μὴν ἀλλὰ συμβαλὼν ἐκράτησε καὶ διέφθειρε Μικίωνα τὸν ἄρχοντα τῶν Μακεδόνων.

50.14Kısa süre sonra savaşta yenilen Atinalılar Antipatros'un garnizonunu kabul ettiler. Garnizon komutanı Menyllos Phokion'a para vermek isteyince öfkelendi: ne Menyllos İskender'den daha iyiydi, ne de şimdi almasının sebebi o zaman reddettiğinden daha iyiydi.

50.14

μετʼ ὀλίγον δὲ χρόνον οἱ μὲν Ἀθηναῖοι τῷ πολέμῳ κρατηθέντες ἐδέξαντο φρουρὰν ὑπʼ Ἀντιπάτρου Μενύλλου δὲ τοῦ τῆς φρουρᾶς ἄρχοντος χρήματα τῷ Φωκίωνι διδόντος, ἀγανακτήσας εἶπε μήτε ἐκεῖνον Ἀλεξάνδρου βελτίονα εἶναι, καὶ χείρονα τὴν αἰτίαν ἐφʼ ᾗ λήψεται νῦν τότε μὴ δεξάμενος.

50.15Antipatros, Atina'da iki dostu olduğunu söylerdi: Phokion'u almaya ikna edememiş, Demades'i vermekle doyuramamıştı.

50.15

Ἀντίπατρος δʼ ἔφη, ὡς δυοῖν αὐτῷ φίλων Ἀθήνησιν ὄντων οὔτε Φωκίωνα λαβεῖν πέπεικεν οὔτε Δημάδην διδοὺς ἐμπέπληκεν.

50.16Antipatros ondan haksız bir şey yapmasını isteyince, "Antipatros" dedi, "Phokion'u hem dost hem dalkavuk olarak kullanamazsın."

50.16

ἀξιοῦντος δὲ Ἀντιπάτρου ποιῆσαί τι τῶν μὴ δικαίων αὐτόν, οὐ δύνασαι, εἶπεν, Ἀντίπατρε, καὶ φίλῳ Φωκίωνι χρῆσθαι καὶ κόλακι.

50.17Antipatros'un ölümünden sonra Atina'da demokrasi kurulunca, Phokion ve dostları mecliste ölüme mahkûm edildi. Ötekiler ağlayarak götürülüyordu; Phokion ise sessizce yürürken karşısına çıkan bir düşmanı yüzüne tükürdü. O da yöneticilere bakıp, "Bu adamın edepsizliğine son verecek kimse yok mu?" dedi.

50.17

μετὰ δὲ τὴν Ἀντιπάτρου τελευτὴν δημοκρατίας Ἀθηναίοις γενομένης κατεγνώσθη θάνατος τοῦ Φωκίωνος ἐν ἐκκλησίᾳ καὶ τῶν φίλων· οἱ μὲν οὖν ἄλλοι κλαίοντες ἤγοντο τῷ δὲ Φωκίωνι σιωπῇ βαδίζοντι τῶν ἐχθρῶν τις ἐνέπτυσεν ἀπαντήσας εἰς τὸ πρόσωπον. ὁ δὲ πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἀποβλέψας, οὐ παύσει τις, εἶπε, τοῦτον ἀσχημονοῦντα;

50.18Birlikte ölecek olanlardan biri sızlanıp öfkeleniyordu. "Thudippos" dedi, "Phokion'la birlikte ölmek sana yetmiyor mu?"

50.18

τῶν δὲ μελλόντων συναποθνῄσκειν ἑνὸς ὀδυρομένου καὶ ἀγανακτοῦντος, οὐκ ἀγαπᾷς, εἶπεν, ὦ Θούδιππε, μετὰ Φωκίωνος ἀποθανούμενος;

50.19Baldıran kadehi kendisine uzatılırken oğluna bir şey söylemek isteyip istemediği soruldu. "Evet" dedi, "Atinalılara kin tutmamasını buyuruyor ve öğütlüyorum."

50.19

ἤδη δὲ τῆς κύλικος αὐτῷ προσφερομένης, ἐρωτηθεὶς εἴ τι λέγει πρὸς τὸν υἱόν, ἔγωγε, εἶπεν, ἐντέλλομαι καὶ παρακαλῶ μηδὲν Ἀθηναίοις μνησικακεῖν. # Bölüm 51 ### Πεισιστράτου

51.1Peisistratos

Atina tiranı Peisistratos'un dostlarından bazıları ondan ayrılıp Phyle'yi tutmuştu. Yatak çıkınını kendi sırtlanarak yanlarına geldi. Ne istediğini sorduklarında, "Sizi ikna edip geri götürmek için, ikna edemezsem yanınızda kalmak için eşyalarımı toplayıp geldim" dedi.

51.1

Πεισίστρατος ὁ Ἀθηναίων τύραννος, ἐπεὶ τῶν φίλων τινὲς ἀποστάντες αὐτοῦ Φυλὴν κατέλαβον, ἦλθε πρὸς αὐτοὺς στρωματόδεσμον αὐτὸς κομίζων. πυνθανομένων δὲ ἐκείνων τί βούλεται, πείσας ὑμᾶς, εἶπεν, ἀπαγαγεῖν ἢ μὴ πείσας μένειν μεθʼ ὑμῶν, διὰ τοῦτο ἀφῖγμαι συνεσκευασμένος.

51.2Annesi hakkında, bir delikanlıya âşık olduğu ve onunla gizlice görüştüğü gammazlanmıştı; delikanlı korkuyor ve çoğu zaman kaçınıyordu. Peisistratos delikanlıyı yemeğe çağırdı ve yemekten sonra nasıl bulduğunu sordu. "Güzeldi" deyince, "Annemi memnun edersen her gün böyle olur" dedi.

51.2

Διαβληθείσης δὲ τῆς μητρὸς πρὸς αὐτόν, ὡς ἐρᾷ τινος νεανίσκου καὶ κρύφα σύνεστι φοβουμένῳ καὶ παραιτουμένῳ τὰ πολλά, καλέσας ἐπὶ δεῖπνον τὸν νεανίσκον ἠρώτησε δειπνήσαντα, πῶς γέγονεν; ἡδέως, δὲ φήσαντος, ταῦτά σοι, ἔφη, καθʼ ἡμέραν ἔσται, ἐὰν τῇ μητρί μου ἀρέσκῃς.

51.3Kızına âşık olan Thrasybulos yolda karşılaşınca kızı öpmüştü. Karısı onu adama karşı kışkırtınca, "Bizi sevenlerden nefret edersek, bizden nefret edenlere ne yapacağız?" dedi ve kızı Thrasybulos'a verdi.

51.3

ἐπεὶ δὲ Θρασύβουλος ἐρῶν αὐτοῦ τῆς θυγατρὸς ἐφίλησεν ἀπαντήσας, παροξυνόμενος ἐπʼ αὐτὸν ὑπὸ τῆς γυναικός, ἂν τοὺς φιλοῦντας, εἶπε, μισῶμεν, τί ποιήσομεν τοὺς μισοῦντας; καὶ ἔδωκε γυναῖκα τῷ Θρασυβούλῳ τὴν παρθένον.

51.4Bir grup sarhoş karısına rastlayıp ona pek çok edepsizlik yapmış ve söylemişti. Ertesi gün Peisistratos'a gelip ağlayarak yalvardılar. "Siz bundan sonra edepli olmaya çalışın" dedi; "karım ise dün hiç dışarı çıkmadı."

51.4

Κωμαστῶν δέ τινων περιτυχόντων αὐτοῦ τῇ γυναικὶ καὶ πολλὰ πραξάντων ἀσελγῆ καὶ εἰπόντων, μεθʼ ἡμέραν δὲ τοῦ Πεισιστράτου δεομένων καὶ δακρυόντων, ὑμεῖς μέν, ἔφη, πειρᾶσθε σωφρονεῖν τὸ λοιπὸν ἡ δʼ ἐμὴ γυνὴ τὸ παράπαν ἐχθὲς οὐδαμῇ προῆλθε.

51.5Başka bir kadınla evlenmek üzereyken çocukları, kendilerinden bir şikâyeti olup olmadığını sordular. "Hiç de değil" dedi, "sizi övüyorum ve sizin gibi başka çocuklarım da olsun istiyorum."

51.5

τῶν δὲ παίδων, αὐτοῦ γαμεῖν ἑτέραν γυναῖκα μέλλοντος, διαπυνθανομένων μή τι μεμφόμενος αὐτοὺς εἴη, ἥκιστα, εἶπεν, ἀλλʼ ἐπαινῶν καὶ βουλόμενος ἑτέρους μοι παῖδας τοιούτους γενέσθαι. # Bölüm 52 ### Δηιμητρίου τοῦ Φαληρέως

52.1Phalerumlu Demetrios

Phalerumlu Demetrios Kral Ptolemaios'a, krallık ve önderlik üzerine kitaplar edinip okumasını öğütlerdi: dostların krallara söylemeye cesaret edemediği şeyler kitaplarda yazılıdır.

52.1

Δημήτριος ὁ Φαληρεὺς Πτολεμαίῳ τῷ βασιλεῖ παρῄνει τὰ περὶ βασιλείας καὶ ἡγεμονίας βιβλία κτᾶσθαι καὶ ἀναγινώσκειν· ἃ γὰρ οἱ φίλοι τοῖς βασιλεῦσιν οὐ θαρροῦσι παραινεῖν, ταῦτα ἐν τοῖς βιβλίοις γέγραπται. # Bölüm 53 ### Λυκουρ́γου

53.1Lykurgos

Lakedaimonlu Lykurgos, vatandaşlarına saçlarını uzatmayı alışkanlık hâline getirmiş, saçın güzelleri daha yakışıklı, çirkinleri daha korkunç gösterdiğini söylemişti.

53.1

Λυκοῦργος ὁ Λακεδαιμόνιος εἴθισε τοὺς πολίτας κομᾶν λέγων ὅτι τοὺς μὲν καλοὺς ἡ κόμη εὐπρεπεστέρους ποιεῖ, τοὺς δὲ αἰσχροὺς φοβερωτέρους.

53.2Şehirde demokrasi kurmasını isteyen adama, "Önce sen kendi evinde demokrasi kur" dedi.

53.2

πρὸς δὲ τὸν κελεύοντα ποιεῖν ἐν τῇ πόλει δημοκρατίαν σὺ πρῶτος, εἶπεν. ἐν τῇ οἰκίᾳ σου ποίησον δημοκρατίαν.

53.3Evlerin yalnız testere ve baltayla yapılmasını buyururdu: böyle sade evlere pahalı kadehler, yataklar ve masalar sokmaya insan utanırdı.

53.3

ἐκέλευε δὲ τὰς οἰκίας ποιεῖν ἀπὸ πρίονος καὶ πελέκεως μόνον αἰσχύνεσθαι γὰρ εἰς οἰκίας λιτὰς ἐκπώματα καὶ στρώματα καὶ τραπέζας πολυτελεῖς εἰσφέροντας.

53.4Boksu ve pankrationu yasakladı ki oyunda bile pes etmeye alışmasınlar.

53.4

πυγμὴν δὲ καὶ παγκράτιον ἀγωνίζεσθαι ἐκώλυσεν, ἵνα μηδὲ παίζοντες ἀπαυδᾶν ἐθίζωνται.

53.5Aynı düşmanlara sık sık sefere çıkmayı yasakladı, onları daha savaşçı yapmamak için. Nitekim sonraları Agesilaos yaralandığında Antalkidas, "İstemeyen Thebailileri savaşmaya alıştırıp öğrettiğin için onlardan güzel bir ders ücreti almışsın" demişti.

53.5

στρατεύειν δὲ πολλάκις ἐπὶ τοὺς αὐτοὺς ἐκώλυσεν, ὅπως μὴ ποιῶσι μαχιμωτέρους. ὕστερον γοῦν τοῦ Ἀγησιλάου τρωθέντος, ὁ Ἀνταλκίδας εἶπεν καλὰ διδασκάλια παρὰ Θηβαίων λαμβάνειν αὐτὸν ἐθίσαντα καὶ διδάξαντα πολεμεῖν ἄκοντας. # Bölüm 54 ### Χαρίλλου

54.1Kharillos

Kral Kharillos'a, Lykurgos'un neden bu kadar az kanun koyduğu sorulduğunda, az söz kullananların çok kanuna ihtiyacı olmadığı cevabını verdi.

54.1

Χάριλλος ὁ βασιλεὺς ἐρωτηθεὶς διὰ τί νόμους ὀλίγους οὕτω Λυκοῦργος ἔθηκεν, ἀπεκρίνατο τοὺς χρωμένους ὀλίγοις λόγοις μὴ δεῖσθαι νόμων πολλῶν.

54.2Bir Heilot ona haddini aşan bir tavır takınınca, "İkiz Tanrılar hakkı için" dedi, "öfkeli olmasaydım seni öldürürdüm."

54.2

τῶν δὲ εἱλώτων τινὸς θρασύτερον αὐτῷ προσφερομένου, ναὶ τὼ σιώ, εἶπε, κατέκτανον ἄν τυ, αἰ μὴ ὠργιζόμαν.

54.3Neden uzun saç bıraktıklarını soran adama, süslerin en masrafsızı bu olduğu için, dedi.

54.3

πρὸς δὲ τὸν πυθόμενον διὰ τί κομῶσιν εἶπεν ὅτι τῶν κόσμων ἀδαπανώτατος οὗτός ἐστι. # Bölüm 55 ### Τηλέκλου

55.1Teleklos

Kral Teleklos, vatandaşların kendisine ona davrandıklarından daha nankörce davrandığından yakınan kardeşine, "Çünkü sen haksızlığa uğramayı bilmiyorsun" dedi.

55.1

Τήλεκλος ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἐγκαλοῦντα τοῖς πολίταις ὡς ἀγνωμονέστερον αὐτῷ προσφερομένοις ἢ ἐκείνῳ, σὺ γάρ, εἶπεν, οὐκ οἶδας ἀδικεῖσθαι. # Bölüm 56 ### Θεοπόμπου

56.1Theopompos

Theopompos bir şehirde ona surları gösterip güzel ve yüksek bulup bulmadığını soran adama, "Kadınlar için, değil mi?" dedi.

56.1

Θεόπομπος ἔν τινι πόλει πρὸς τὸν ἐπιδεικνύμενον τὸ τεῖχος αὐτῷ καὶ πυνθανόμενον, εἰ δοκεῖ καλὸν καὶ ὑψηλὸν εἶναι, οὐ δὴ γυναικῶν; εἶπεν. # Bölüm 57 ### Ἀρχιδάμου

57.1Arkhidamos

Peloponnesos Savaşı'nda müttefikler vergilerinin belirlenmesini isteyince Arkhidamos, "Savaş belirli tayınla beslenmez" dedi.

57.1

Ἀρχίδαμος, ἐν τῷ Πελοποννησιακῷ πολέμῳ τῶν συμμάχων ἀξιούντων ὁρίσαι τοὺς φόρους αὐτοῖς, εἶπεν, ὁ πόλεμος οὐ τεταγμένα σιτεῖται. # Bölüm 58 ### ΒρασίδουProbably the genitive of all these Doric names should end in α, but the mss. do not show any consistency or uniformity which might serve as a guide.

58.1Brasidas

Brasidas kuru incirlerin arasında bir fare yakaladı, ısırılınca da bıraktı. Sonra yanındakilere, "Saldıranlara karşı kendini savunmaya cesaret eden hiçbir şey, kurtulamayacak kadar küçük değildir" dedi.

58.1

Βρασίδας ἐν ἰσχάσι συλλαβὼν μῦν καὶ δηχθεὶς ἀφῆκεν εἶτα πρὸς τοὺς παρόντας, οὐδὲν οὕτως, ἔφη, μικρόν ἐστιν, ὃ μὴ σῴζεται τολμῶν ἀμύνεσθαι τοὺς ἐπιχειροῦντας.

58.2Bir savaşta kalkanını delip geçen mızrakla yaralandı; mızrağı yaradan çekip aynı mızrakla düşmanı öldürdü. Nasıl yaralandığı sorulunca, "Kalkanım bana ihanet etti" dedi.

58.2

ἐν δὲ μάχῃ διὰ τῆς ἀσπίδος ἀκοντισθεὶς καὶ τὸ δόρυ τοῦ τραύματος ἐξελκύσας αὐτῷ τούτῳ τὸν πολέμιον ἀπέκτεινεν ἐπερωτηθεὶς δὲ πῶς ἐτρώθη, προδούσης με τῆς ἀσπίδος, εἶπεν.

58.3Trakya'daki Yunanlıları özgürleştirirken öldü. Lakedaimon'a gönderilen elçiler annesinin yanına geldiler; önce Brasidas'ın güzel bir ölümle ölüp ölmediğini sordu. Trakyalılar onu övüp bir daha böyle biri olmayacağını söyleyince, "Yanılıyorsunuz, yabancılar" dedi. "Brasidas iyi bir adamdı, ama Lakedaimon'da ondan daha iyi çok adam var."

58.3

ἐπειδὴ συνέβη πεσεῖν αὐτὸν ἐλευθεροῦντα τοὺς ἐπὶ Θρᾴκης Ἕλληνας, οἱ δὲ πεμφθέντες εἰς Λακεδαίμονα πρέσβεις τῇ μητρὶ προσῆλθον αὐτοῦ, πρῶτον μὲν ἠρώτησεν εἰ καλῶς ὁ Βρασίδας ἀπέθανεν ἐγκωμιαζόντων δὲ τῶν Θρᾳκῶν αὐτὸν καὶ λεγόντων ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἔσται τοιοῦτος, ἀγνοεῖτε, εἶπεν, ὦ ξένοι· Βρασίδας μὲν γὰρ ἦν ἀνὴρ ἀγαθός, ἁ δὲ Λακεδαίμων πολλὼς ἔχει τήνω κάρρονας. # Bölüm 59 ### Ἄγιδος

59.1Agis

Kral Agis, Lakedaimonluların düşman kaç kişi diye değil, nerede diye sorduklarını söylerdi.

59.1

Ἆγις ὁ βασιλεὺς οὐκ ἔφη τοὺς Λακεδαιμονίους ἐρωτᾶν πόσοι εἰσίν, ἀλλὰ ποῦ εἰσὶν οἱ πολέμιοι.

59.2Mantineia'da sayıca daha fazla olan düşmanla çarpışması engellenmek istenince, "Çok insana hükmetmek isteyen, çok insanla savaşmak zorundadır" dedi.

59.2

ἐν δὲ Μαντινείᾳ κωλυόμενος διαμάχεσθαι τοῖς πολεμίοις πλείοσιν οὖσιν, εἶπεν, ἀνάγκη πολλοῖς μάχεσθαι τὸν ἄρχειν πολλῶν βουλόμενον.

59.3Elisliler Olympia oyunlarını güzel yönettikleri için övüldüğünde, "Dört yılda bir, bir gün adalete başvurmalarında şaşılacak ne var?" dedi. Övgüler sürünce, "Güzel bir şeyi, adaleti güzelce kullanmalarında şaşılacak ne var?" dedi.

59.3

ἐπαινουμένων δὲ τῶν Ἠλείων ἐπὶ τῷ τὰ Ὀλύμπια καλῶς ἄγειν, τί δέ, εἶπε, ποιοῦσι θαυμαστόν, εἰ διʼ ἐτῶν τεττάρων μιᾷ ἡμέρᾳ χρῶνται τῇ δικαιοσύνῃ; ἐπιμενόντων δὲ τοῖς ἐπαίνοις, ἔφη, τί θαυμαστὸν εἰ πράγματι καλῷ καλῶς χρῶνται, τῇ δικαιοσύνῃ;

59.4Kötü bir adam ona sık sık Spartalıların en iyisi kim diye sorunca, "Sana en az benzeyen" dedi.

59.4

πρὸς δὲ ἄνθρωπον πονηρὸν ἐρωτῶντα πολλάκις τίς ἄριστος εἴη Σπαρτιατῶν, εἶπεν, ὁ τὶν ἀνομοιότατος.

59.5Başka biri Lakedaimonluların sayısını sorduğunda, "Kötüleri uzak tutmaya yetecek kadar" dedi.

59.5

ἑτέρου δὲ πυνθανομένου πόσοι εἰσὶν οἱ Λακεδαιμόνιοι, ὅσοι, εἶπεν, ἱκανοὶ τοὺς κακοὺς ἀπείργειν.

59.6Aynı şeyi soran bir başkasına da, "Savaşırken görürsen sana çok gelirler" dedi.

59.6

Καὶ τὸ αὐτὸ ἑτέρου πυνθανομένου, πολλοί σοι, ἔφη, δόξουσιν εἶναι, ἐὰν αὐτοὺς ἴδῃς μαχομένους. # Bölüm 60 ### Λυσάνδρου

60.1Lysandros

Tiran Dionysios, Lysandros'un kızlarına pahalı giysiler göndermişti; o kabul etmedi, bunlarla daha çirkin görünmelerinden korktuğunu söyledi.

60.1

Λύσανδρος, Διονυσίου τοῦ τυράννου πέμψαντος ἱμάτια ταῖς θυγατράσιν αὐτοῦ τῶν πολυτελῶν, οὐκ ἔλαβεν, εἰπὼν δεδιέναι μὴ διὰ ταῦτα μᾶλλον αἰσχραὶ φανῶσιν.

60.2İşlerinin çoğunu hileyle gördüğü için onu Herakles'e yakışmaz diye kınayanlara, aslan postunun yetmediği yere tilki postu dikmek gerektiğini söyledi.

60.2

πρὸς δὲ τοὺς ψέγοντας αὐτὸν ἐπὶ τῷ διʼ ἀπάτης τὰ πολλὰ πράττειν ὡς ἀνάξιον τοῦ Ἡρακλέους, ἔλεγεν ὅπου μὴ ἐφικνεῖται ἡ λεοντῆ, προσραπτέον εἶναι τὴν ἀλωπεκῆν.

60.3Tartışmalı toprak konusunda Lakedaimonlulardan daha haklı konuşur görünen Argoslulara kılıcını çekerek, "Sınırlar konusunda en iyi bunun sahibi konuşur" dedi.

60.3

πρὸς δὲ Ἀργείους δικαιότερα τῶν Λακεδαιμονίων λέγειν περὶ τῆς ἀμφισβητουμένης χώρας δοκοῦντας, σπασάμενος τὴν μάχαιραν, ὁ ταύτης, ἔφη, κρατῶν βέλτιστα περὶ γῆς ὅρων διαλέγεται.

60.4Lakedaimonluların Korinthos surlarına saldırmaya çekindiğini görüyordu. Hendekten bir tavşanın fırladığını görünce, "Tavşanları tembellikten surlarında uyuyan böyle düşmanlardan mı korkuyorsunuz?" dedi.

60.4

τοὺς δὲ Λακεδαιμονίους ὁρῶν ὀκνοῦντας προσμάχεσθαι τοῖς τείχεσι τῶν Κορινθίων, ὡς εἶδε λαγὼν ἐξαλλόμενον ἐκ τῆς τάφρου, τοιούτους, ἔφη, φοβεῖσθε πολεμίους, ὧν οἱ λαγοὶ διʼ ἀργίαν ἐν τοῖς τείχεσιν ἐγκαθεύδουσιν;

60.5Megaralı bir adam ortak toplantıda ona açıkça konuşunca, "Sözlerinin bir şehre ihtiyacı var" dedi.

60.5

Μεγαρέως δὲ ἀνδρὸς ἐν κοινῷ συλλόγῳ παρρησίᾳ χρησαμένου πρὸς αὐτόν, οἱ λόγοι σου, εἶπε, πόλεως δέονται. # Bölüm 61 ### Ἀγησιλάου

61.1Agesilaos

Agesilaos, Asya'da yaşayanların hür olarak kötü, köle olarak iyi olduğunu söylerdi.

61.1

Ἀγησίλαος ἔλεγε τοὺς τὴν Ἀσίαν κατοικοῦντας ἐλευθέρους μὲν κακοὺς εἶναι, δούλους δὲ ἀγαθούς.

61.2Onlar Pers kralına "Büyük Kral" demeyi âdet edinmişlerdi. "Daha adil ve daha ölçülü değilse, benden nesi büyük?" dedi.

61.2

εἰθισμένων δὲ αὐτῶν τὸν Περσῶν βασιλέα μέγαν προσαγορεύειν, τί δαὶ ἐκεῖνος, εἶπεν, ἐμοῦ μείζων, εἰ μὴ δικαιότερος καὶ σωφρονέστερος;

61.3Cesaret mi adalet mi daha iyidir diye sorulunca, "Hepimiz adil olsak cesarete hiç ihtiyacımız kalmaz" dedi.

61.3

περὶ ἀνδρείας καὶ δικαιοσύνης ἐρωτηθεὶς ποτέρα βελτίων, οὐδὲν ἀνδρείας, ἔφη, χρῄζομεν, ἐὰν πάντες ὦμεν δίκαιοι.

61.4Gece düşman toprağından hızla ayrılmak üzereyken, sevdiği delikanlının zayıflıktan geride kalıp ağladığını gördü. "Hem acımak hem akıl yürütmek zor" dedi.

61.4

νυκτὸς δὲ μέλλων κατὰ τάχος ἀναζευγνύειν ἐκ τῆς πολεμίας καὶ τὸν ἐρώμενον ὁρῶν ἀπολειπόμενον διʼ ἀσθένειαν καὶ δακρύοντα, χαλεπόν, εἶπεν, ἅμα ἐλεεῖν καὶ φρονεῖν.

61.5Zeus diye anılan hekim Menekrates ona bir mektup yazmıştı: "Zeus Menekrates'ten Kral Agesilaos'a selam." O da şu karşılığı yazdı: "Kral Agesilaos'tan Menekrates'e sağlık dilekleri."

61.5

Μενεκράτους δὲ τοῦ ἰατροῦ Διὸς προσαγορευομένου, γράψαντος ἐπιστολὴν πρὸς αὐτόν, Μενεκράτης Ζεὺς βασιλεῖ Ἀγησιλάῳ χαίρειν, ἀντέγραψεν, βασιλεὺς Ἀγησίλαος Μενεκράτει ὑγιαίνειν.

61.6Lakedaimonlular Korinthos'ta Atinalıları ve müttefiklerini yenince, düşman ölülerinin sayısını öğrendi. "Vah Yunanistan!" dedi, "bütün barbarları yenmeye yetecek kadar insanı kendi eliyle yok etti."

61.6

Λακεδαιμονίων δὲ νικησάντων Ἀθηναίους καὶ τοὺς συμμάχους ἐν Κορίνθῳ, πυθόμενος τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων νεκρῶν, φεῦ τᾶς Ἑλλάδος, εἶπεν, ἃ τοσούτους ὑφʼ αὑτᾶς ἀπολώλεκεν, ὅσοις ἀρκεῖ τοὺς βαρβάρους νικῆν ἅπαντας.

61.7Olympia'da Zeus'tan istediği kehaneti aldıktan sonra eforlar aynı konuda Pythia'ya da danışmasını buyurunca, Delphoi'ye gidip tanrıya babasının görüşünü paylaşıp paylaşmadığını sordu.

61.7

χρησμὸν δὲ λαβὼν ἐν Ὀλυμπίᾳ παρὰ τοῦ Διὸς ὃν ἤθελεν, εἶτα τῶν ἐφόρων κελευόντων καὶ τὸν Πύθιον ἐρωτῆσαι περὶ τῶν αὐτῶν, εἰς Δελφοὺς παραγενόμενος ἠρώτησε τὸν θεὸν εἰ ἅπερ τῷ πατρὶ δοκεῖ καὶ αὐτῷ.

61.8Bir dostunun bağışlanması için Karyalı Hidrieus'a şöyle yazdı: "Nikias suçsuzsa bırak; suçluysa benim için bırak; her hâlükârda bırak."

61.8

παραιτούμενος δέ τινα τῶν φίλων παρὰ τοῦ Καρὸς Ἱδριέως, ἔγραψε πρὸς αὐτόν, Νικίας εἰ μὲν οὐκ ἀδικεῖ, ἄφες· εἰ δὲ ἀδικεῖ, ἐμοὶ ἄφες· πάντως δὲ ἄφες.

61.9Bülbül taklidi yapan bir adamı dinlemesi istendiğinde, "Asıllarını çok dinledim" dedi.

61.9

τοῦ δὲ μιμουμένου τὴν τῆς ἀηδόνος φωνὴν ἀκοῦσαι παρακαλούμενος, αὐτᾶς, εἶπεν, ἄκουκα πολλάκις.

61.10Leuktra savaşından sonra kanun, savaştan kaçanların hepsinin vatandaşlık haklarını yitirmesini gerektiriyordu. Şehrin erkeksiz kaldığını gören eforlar bu cezayı kaldırmak istediler ve Agesilaos'u kanun koyucu atadılar. O da ortaya çıkıp kanunların yarından itibaren yürürlükte olmasını buyurdu.

61.10

μετὰ δὲ τὴν ἐν Λεύκτροις μάχην, πάντας τοὺς τρέσαντας ἀτίμους εἶναι τοῦ νόμου κελεύοντος, ὁρῶντες οἱ ἔφοροι τὴν πόλιν ἀνδρῶν ἔρημον οὖσαν ἐβούλοντο τὴν ἀτιμίαν λῦσαι, καὶ νομοθέτην ἀπέδειξαν τὸν Ἀγησίλαον· ὁ δὲ προελθὼν εἰς τὸ μέσον ἐκέλευσε τοὺς νόμους ἀπὸ τῆς αὔριον κυρίους εἶναι.

61.11Mısır kralına müttefik olarak gönderildiğinde onunla birlikte kuşatıldı. Düşman kat kat fazlaydı ve ordugâhın çevresine hendek kazıyordu. Kral saldırıp çarpışmasını isteyince, kendilerine eşit olmak isteyen düşmanı engellemeyeceğini söyledi. Hendeğin iki ucu birleşmek üzereyken aradaki boşluğa askerlerini dizdi ve eşit sayıyla eşit sayıya karşı savaşarak kazandı.

61.11

ἐπεὶ δὲ πεμφθεὶς τῷ βασιλεῖ τῶν Αἰγυπτίων σύμμαχος ἐπολιορκεῖτο μετʼ αὐτοῦ, πολλαπλασιόνων ὄντων τῶν πολεμίων καὶ περιταφρευόντων τὸ στρατόπεδον, κελεύσαντος ἐπεξιέναι καὶ διαμάχεσθαι τοῦ βασιλέως, οὐκ ἔφη διακωλύσειν τοὺς πολεμίους ἴσους αὐτοῖς γενέσθαι βουλομένους. ἔτι δὲ μικρὸν ἀπολιπούσης τῆς τάφρου συνάψαι, κατὰ τοῦτο παρατάξας τὸ διαλεῖπον καὶ πρὸς ἴσους ἴσοις ἀγωνισάμενος ἐνίκησεν.

61.12Ölürken dostlarına, ne kalıba dökülmüş ne yontulmuş bir tasvirini yaptırmamalarını söyledi: "Güzel bir iş yaptımsa anıtım odur; yapmadımsa bütün heykeller de boştur."

61.12

ἀποθνῄσκων δὲ τοὺς φίλους ἐκέλευσε μηδεμίαν πλαστὰν μηδὲ μιμηλὰν ποιήσασθαι, τὰς εἰκόνας οὕτω προσαγορεύων· εἰ γάρ τι καλὸν ἔργον πεποίηκα, τοῦτό μου μνημεῖον ἐστιν· εἰ δὲ μηδέν, οὐδʼ οἱ πάντες ἀνδριάντες. # Bölüm 62 ### Ἀρχιδάμου τοῦ Ἀγησιάλου

62.1Agesilaos oğlu Arkhidamos

Agesilaos oğlu Arkhidamos, Sicilya'dan ilk kez getirilen bir mancınık mermisini görünce, "Herakles aşkına" diye bağırdı, "erkeğin aretēsi yok oldu!"

62.1

Ἀρχίδαμος ὁ Ἀγησιλάου καταπελτικὸν ἰδὼν βέλος τότε πρῶτον ἐκ Σικελίας κομισθὲν ἀνεβόησεν, ὦ Ἡράκλεις, ἀπόλωλεν ἀνδρὸς ἀρετά. # Bölüm 63 ### Ἄγιδος τοῦ Νεωτέρου

63.1Genç Agis

Demades, hokkabazların Lakon kılıçlarını küçüklüğü yüzünden yuttuğunu söyleyince Genç Agis, "Oysa Lakedaimonlular düşmanlarına en çok bu kılıçlarla erişirler" dedi.

63.1

ὁ δὲ νεώτερος Ἆγις, Δημάδου λέγοντος ὅτι τὰ Λακωνικὰ ξίφη διὰ μικρότητα καταπίνουσιν οἱ θαυματοποιοί, καὶ μήν, ἔφη, μάλιστα οἱ Λακεδαιμόνιοι τῶν πολεμίων τοῖς ξίφεσιν ἐφικνοῦνται.

63.2Eforlar bir haine asker verilmesini buyurunca, kendi askerlerine ihanet eden adama başkalarının askerlerini emanet edemeyeceğini söyledi.

63.2

τῷ δὲ προδότῃ παραδοῦναι στρατιώτας τῶν ἐφόρων κελευόντων, οὐκ ἔφη πιστεύειν τοὺς ἀλλοτρίους τῷ προδόντι τοὺς ἰδίους. # Bölüm 64 ### Κλεομένους

64.1Kleomenes

Kleomenes, ona dövüşürken ölen horozlar vermeyi vadeden adama, "Hayır" dedi, "bana dövüşürken öldürenleri ver."

64.1

Κλεομένης πρὸς τὸν ὑπισχνούμενον αὐτῷ δώσειν ἀλεκτρυόνας ἀποθνῄσκοντας ἐν τῷ μάχεσθαι, μὴ σύ γε, εἶπεν, ἀλλὰ δός μοι τοὺς κατακτείνοντας ἐν τῷ μάχεσθαι. # Bölüm 65 ### Παιδαρήτου

65.1Paidaretos

Paidaretos, şehirdeki en yüksek rütbe olan üç yüzlere seçilmeyince neşeli ve güler yüzle ayrıldı: şehrin kendisinden daha iyi üç yüz vatandaşı olmasına sevindiğini söyledi.

65.1

Παιδάρητος οὐκ ἐγκριθεὶς εἰς τοὺς τριακοσίους, ἥτις ἦν ἐν τῇ πόλει πρωτεύουσα τιμὴ τῇ τάξει, ἱλαρὸς καὶ μειδιῶν ἀπῄει, χαίρειν λέγων εἰ τριακοσίους ἡ πόλις ἔχει πολίτας ἑαυτοῦ βελτίονας. # Bölüm 66 ### Δαμωνίδου

66.1Damonidas

Damonidas'ı, koroyu düzenleyen adam koronun son sırasına koyunca, "Aferin" dedi, "burayı da şerefli kılmanın yolunu buldun."

66.1

Δαμωνίδας δὲ ταχθεὶς εἰς τὴν τελευταίαν τοῦ χοροῦ τάξιν ὑπὸ τοῦ τὸν χορὸν ἱστάντος, εὖγε, εἶπεν, ἐξεῦρες πῶς καὶ αὕτη ἔντιμος γένηται.ʼ # Bölüm 67 ### Νικοστράτου

67.1Nikostratos

Argos komutanı Nikostratos'a Arkhidamos, bir yeri teslim etmesi için çok para ve kral soyundan olanlar dışında dilediği bir Lakon kızıyla evlenme önerdi. Nikostratos, Arkhidamos'un Herakles soyundan olmadığını söyledi: Herakles dolaşıp kötüleri cezalandırırdı, Arkhidamos ise iyileri kötü yapıyordu.

67.1

Νικόστρατος ὁ τῶν Ἀργείων στρατηγὸς ὑπὸ Ἀρχιδάμου χωρίον τι προδοῦναι παρακαλούμενος ἐπὶ χρήμασι πολλοῖς καὶ γάμῳ Λακαίνης ἣν βούλεται δίχα τῶν βασιλικῶν, ἀπεκρίνατο μὴ εἶναι τὸν Ἀρχίδαμον ἀφʼ Ἡρακλέους· τὸν μὲν γὰρ Ἡρακλέα περιιόντα τοὺς κακοὺς κολάζειν, Ἀρχίδαμον δὲ τοὺς ἀγαθοὺς κακοὺς ποιεῖν. # Bölüm 68 ### Ἐυδαμίδου

68.1Eudamidas

Eudamidas, Akademeia'da artık yaşlanmış Ksenokrates'i öğrencileriyle felsefe yaparken görüp onun aretēyi aradığını öğrenince, "Peki onu ne zaman kullanacak?" dedi.

68.1

Εὐδαμίδας ἰδὼν ἐν Ἀκαδημείᾳ Ξενοκράτην πρεσβύτερον ἤδη μετὰ τῶν μαθητῶν φιλοσοφοῦντα καὶ πυθόμενος ὅτι τὴν ἀρετὴν ζητεῖ, πότε οὖν, εἶπεν, αὐτῇ χρήσεται;

68.2Bir filozofun, yalnız bilgenin iyi komutan olduğunu söylediğini duyunca, "Söz harika" dedi, "ama söyleyen hiç borazan sesi duymamış."

68.2

πάλιν ἀκούσας φιλοσόφου διαλεχθέντος ὅτι μόνος ἀγαθὸς στρατηγὸς ὁ σοφός ἐστιν, ὁ μὲν λόγος, ἔφη, θαυμαστός, ὁ δὲ λέγων οὐ περισεσάλπισται. # Bölüm 69 ### Ἀντιόχου

69.1Antiokhos

Eforluk yapan Antiokhos, Philippos'un Messenelilere toprak verdiğini duyunca, o toprak için savaşırken üstün gelmeyi de verip vermediğini sordu.

69.1

Ἀντίοχος ἐφορεύων, ὡς ἤκουσεν ὅτι Μεσσηνίοις Φίλιππος τὴν χώραν ἔδωκεν, ἠρώτησεν εἰ καὶ τὸ κρατεῖν αὐτοῖς μαχομένοις περὶ τῆς χώρας ἔδωκεν. # Bölüm 70 ### Ἀνταλκίδου

70.1Antalkidas

Antalkidas, Lakedaimonlulara cahil diyen Atinalıya, "Doğru" dedi, "sizden kötü bir şey öğrenmemiş tek insanlar biziz."

70.1

Ἀνταλκίδας πρὸς τὸν Ἀθηναῖον ἀμαθεῖς ἀποκαλοῦντα τοὺς Λακεδαιμονίους, μόνοι γοῦν, εἶπεν, ἡμεῖς οὐδὲν μεμαθήκαμεν κακὸν παρʼ ὑμῶν.

70.2Başka bir Atinalı ona, "Ama biz sizi Kephisos'tan çok kez kovaladık" deyince, "Biz ise sizi Eurotas'tan hiç kovalamadık" dedi.

70.2

ἑτέρου δὲ Ἀθηναίου πρὸς αὐτὸν εἰπόντος, ἀλλὰ μὴν ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ Κηφισοῦ πολλάκις ὑμᾶς ἐδιώξαμεν, ἡμεῖς δὲ οὐδέποτε, εἶπεν, ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ Εὐρώτα.

70.3Bir sofist Herakles'e övgü okuyacağı zaman, "Onu yeren mi var?" dedi.

70.3

σοφιστοῦ δὲ μέλλοντος ἀναγινώσκειν ἐγκώμιον Ἡρακλέους, ἔφη, τίς γὰρ αὐτὸν ψέγει; # Bölüm 71 ### Ἐπαμεινώνδου

71.1Epameinondas

Thebaili Epameinondas'ın komutanlığında orduya hiç panik düşmedi.

71.1

Ἐπαμεινώνδου τοῦ Θηβαίου στρατηγοῦντος, οὐδέποτε πανικὸς θόρυβος ἐνέπεσεν εἰς τὸ στρατόπεδον.

71.2Savaşta ölümün en güzel ölüm olduğunu söylerdi.

71.2

ἔλεγε δὲ τὸν ἐν πολέμῳ θάνατον εἶναι κάλλιστον.

71.3Ağır piyadenin bedeninin yalnız atlet gibi değil, asker gibi de eğitilmesi gerektiğini gösterirdi. Bu yüzden şişmanlara savaş açar, böyle birini ordudan kovarken, "Üç dört kalkan ancak kapatır onun karnını" derdi; adam o karın yüzünden kendi mahremini görememişti.

71.3

τῶν δὲ ὁπλιτῶν δεῖν ἀπέφαινεν εἶναι τὸ σῶμα γεγυμνασμένον οὐκ ἀθλητικῶς μόνον ἀλλὰ καὶ στρατιωτικῶς· διὸ καὶ τοῖς πολυσάρκοις ἐπολέμει, καί τινα τοιοῦτον ἀπήλασε τῆς στρατιᾶς εἰπὼν ὅτι μόλις αὐτοῦ σκέπουσι τὴν γαστέρα ἀσπίδες τρεῖς ἢ τέσσαρες, διʼ ἣν οὐχ ἑώρακεν αὑτοῦ τὸ αἰδοῖον.

71.4Yaşayışı o kadar sadeydi ki bir komşusunun yemeğe davetinde tatlılar, yemekler ve güzel kokular hazırlandığını görünce hemen ayrıldı: "Seni kurban kesiyor sanıyordum, küstahlık ediyor değil" dedi.

71.4

οὕτω δὲ ἦν εὐτελὴς περὶ τὴν δίαιταν ὥστε κληθεὶς ἐπὶ δεῖπνον ὑπὸ γείτονος εὑρὼν πεμμάτων καὶ ὄψων καὶ μύρων παρασκευὴν ἀπῆλθεν εὐθύς, εἰπών, ἐγώ σε θύειν ᾠόμην οὐχ ὑβρίζειν.

71.5Aşçı, komutan arkadaşlarına birkaç günün masrafını hesaplarken yalnız zeytinyağının çokluğuna öfkelendi. Arkadaşları şaşırınca, onu üzenin masraf değil, bedenine bu kadar yağ alması olduğunu söyledi.

71.5

τοῦ δὲ μαγείρου τοῖς συνάρχουσιν ἡμερῶν τινων δαπάνην ἀπολογιζομένου, πρὸς μόνον ἠγανάκτησε τὸ πλῆθος τοῦ ἐλαίου· θαυμασάντων δὲ τῶν συναρχόντων, οὐ τὸ τῆς δαπάνης ἔφη λυπεῖν αὐτόν, ἀλλʼ εἰ τοσοῦτον ἔλαιον ἐντὸς παραδέδεκται τοῦ σώματος.

71.6Şehir bayram yapıyor, herkes içki ve eğlence içindeyken, tanıdıklarından birine kirli ve düşünceli bir hâlde yürürken rastladı. Adam şaşırıp neden böyle tek başına dolaştığını sorunca, "Hepiniz sarhoş olup gevşeyebilesiniz diye" dedi.

71.6

ἑορτὴν δὲ τῆς πόλεως ἀγούσης καὶ πάντων ἐν πότοις καὶ συνουσίαις ὄντων, ἀπήντησέ τινι τῶν συνήθων αὐχμηρὸς καὶ σύννους βαδίζων θαυμάζοντος δὲ καὶ πυνθανομένου τί δὴ μόνος οὕτως ἔχων περίεισιν, ὅπως, εἶπεν, ἐξῇ πᾶσιν ὑμῖν μεθύειν καὶ ῥᾳθυμεῖν.

71.7Küçük bir suç işlemiş değersiz bir adamı Pelopidas rica edince bırakmadı, ama sevgilisi yalvarınca bıraktı: böyle armağanları almak hafif kadınlara yakışır, komutanlara değil, dedi.

71.7

ἄνθρωπον δὲ φαῦλον ἐξημαρτηκότα τι τῶν μετρίων, τοῦ μὲν Πελοπίδα παρακαλοῦντος, οὐκ ἀφῆκε, τῆς δʼ ἐρωμένης δεηθείσης, ἀφῆκεν, εἰπὼν ὅτι τοιαῦτα πρέπει λαμβάνειν ἑταιριδίοις, ἀλλὰ μὴ στρατηγοῖς.

71.8Lakedaimonlular sefere çıktığında Thebaililere kehanetler geldi; kimi yenilgi, kimi zafer bildiriyordu. Bazılarının kürsünün sağına, ötekilerin soluna konmasını buyurdu. Hepsi konunca kalktı; iyileri göstererek, "Yöneticilere itaat edip düşmanın üstüne yürümek isterseniz kehanetleriniz şunlardır" dedi, kötülere bakarak da, "tehlikeden korkup kaçarsanız şunlar."

71.8

ἐπεὶ δὲ Λακεδαιμονίων ἐπιστρατευομένων ἀνεφέροντο χρησμοὶ τοῖς Θηβαίοις, οἱ μὲν ἧτταν οἱ δὲ νίκην φράζοντες, ἐκέλευε τοὺς μὲν ἐπὶ δεξιὰ τοῦ βήματος θεῖναι τοὺς δὲ ἐπʼ ἀριστερά. τεθέντων δὲ πάντων, ἀναστὰς εἶπεν, ἐὰν μὲν ἐθελήσητε τοῖς ἄρχουσι πείθεσθαι καὶ τοῖς πολεμίοις ὁμόσε χωρεῖν, οὗτοι ὑμῖν εἰσὶν οἱ χρησμοί, δείξας τοὺς βελτίονας· ἐὰν δὲ ἀποδειλιάσητε πρὸς τὸν κίνδυνον, ἐκεῖνοι, πρὸς τοὺς χείρονας ἰδών.

71.9Yine düşmana yaklaşırken gök gürledi. Yanındakiler tanrının bununla neye işaret ettiğini sordu. "Düşmanın başına yıldırım düşmüş" dedi, "çünkü şu kadar uygun yerler yanı başındayken bu yerlerde ordugâh kuruyor."

71.9

πάλιν δὲ προσάγων τοῖς πολεμίοις, βροντῆς γενομένης καὶ τῶν περὶ αὐτὸν πυνθανομένων τί σημαίνειν οἴεται τὸν θεόν, ἐμβεβροντῆσθαι τοὺς πολεμίους εἶπεν ὅτι τοιούτων χωρίων ἐγγὺς ὄντων, ἐν τοιούτοις στρατοπεδεύουσιν.

71.10Başına gelen bütün güzel ve iyi şeyler arasında en çok, babası ve annesi sağken Leuktra'da Lakedaimonluları yenmekten haz duyduğunu söylerdi.

71.10

ἥδιστον δὲ πάντων αὑτῷ τῶν γεγονότων καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἔλεγε τὸ τοῦ πατρὸς ἔτι ζῶντος καὶ τῆς μητρὸς ἐν Λεύκτροις νικῆσαι Λακεδαιμονίους.

71.11Başka zamanlar bedeni yağlı, yüzü neşeli görünmeyi severdi; ama o savaşın ertesi günü kirli ve bitkin bir hâlde çıktı. Dostları başına üzücü bir şey gelip gelmediğini sorunca, "Hayır" dedi; "dün kendimi gereğinden fazla büyük gördüğümü fark ettim, bu yüzden bugün sevincimin ölçüsüzlüğünü cezalandırıyorum."

71.11

εἰωθὼς δὲ φαίνεσθαι τὸν ἄλλον χρόνον ἀληλιμμένος τὸ σῶμα καὶ φαιδρὸς τῷ προσώπῳ, μετὰ τὴν μάχην ἐκείνην τῇ ὑστεραίᾳ προῆλθεν αὐχμηρὸς καὶ ταπεινός· τῶν δὲ φίλων ἐρωτώντων μή τι λυπηρὸν αὐτῷ συμπέπτωκεν, οὐδέν, εἶπεν, ἀλλʼ ἐχθὲς ᾐσθόμην ἐμαυτοῦ μεῖζον ἢ καλῶς ἔχει φρονήσαντος· διὸ σήμερον κολάζω τὴν ἀμετρίαν τῆς χαρᾶς.

71.12Spartalıların böyle felaketleri gizlediğini biliyordu ve yenilgilerinin büyüklüğünü ortaya çıkarmak istiyordu. Bu yüzden ölülerin hepsinin birden kaldırılmasına değil, her şehrin ayrı ayrı kaldırmasına izin verdi; böylece Lakedaimonluların bin kişiden fazla olduğu görüldü.

71.12

εἰδὼς δὲ τοὺς Σπαρτιάτας ἐπικρυπτομένους τὰ τοιαῦτα συμπτώματα, καὶ βουλόμενος ἐξελέγξαι τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς αὐτῶν, οὐχ ὁμοῦ πᾶσι νεκρῶν ἀναίρεσιν ἀλλʼ ἑκάστοις κατὰ πόλιν ἔδωκεν, ὥστε πλείονας ἢ χιλίους ὄντας ὀφθῆναι τοὺς Λακεδαιμονίων.

71.13Thessalia hükümdarı Iason Thebai'ye müttefik olarak geldiğinde, çok yoksul olan Epameinondas'a iki bin altın gönderdi. Epameinondas altını almadı ve Iason'u görünce, "Haksız ellerle işe başlıyorsun" dedi. Kendisi vatandaşlardan birinden elli drahmi borç alıp sefer harçlığı yaptı ve Peloponnesos'a girdi.

71.13

Ἰάσονος δὲ τοῦ Θετταλῶν μονάρχου συμμάχου μὲν εἰς Θήβας παραγενομένου, δισχιλίους δὲ χρυσοῦς τῷ Ἐπαμεινώνδᾳ πέμψαντος ἰσχυρῶς πενομένῳ, τὸ μὲν χρυσίον οὐκ ἔλαβε, τὸν δὲ Ἰάσονα θεασάμενος, ἀδίκων, ἔφη, χειρῶν ἄρχεις αὐτὸς δὲ πεντήκοντα δραχμὰς δανεισάμενος παρά τινος τῶν πολιτῶν, ἐφόδιον τῆς στρατιᾶς, ἐνέβαλεν εἰς Πελοπόννησον.

71.14Bir kez de Pers kralı ona otuz bin darik gönderdi. Parayı getiren Diomedon'a sert çıktı: Epameinondas'ı baştan çıkarmak için mi bu kadar yol gelmişti? Krala da şunu söylemesini buyurdu: Thebai'nin yararını düşündükçe Epameinondas'ı parasız dost edinecek, düşünmediği sürece de düşman.

71.14

αὖθις δὲ τοῦ Περσῶν βασιλέως τρισμυρίους δαρεικοὺς ἀποστείλαντος αὐτῷ, καθήψατο πικρῶς Διομέδοντος, εἰ τοσοῦτον πλοῦν πέπλευκε διαφθερῶν Ἐπαμεινώνδαν· πρὸς δὲ τὸν βασιλέα λέγειν ἐκέλευσεν ὅτι τὰ συμφέροντα Θηβαίοις φρονῶν ἔξει προῖκα φίλον Ἐπαμεινώνδαν, τὰ δὲ μὴ συμφέροντα πολέμιον.

71.15Argoslular Thebaililerin müttefiki olunca, Arkadia'ya gelen Atina elçileri ikisini de suçluyordu. Hatip Kallistratos, Orestes ve Oidipus'u bu şehirlerin yüzüne vurdu. Epameinondas ayağa kalktı: "Kabul ediyoruz" dedi, "bizde bir baba katili, Argos'ta bir ana katili çıkmıştır. Ama biz bunları yapanları kovduk, Atinalılar kabul etti."

71.15

ἐπεὶ δὲ Ἀργεῖοι μὲν ἐγένοντο σύμμαχοι Θηβαίων, Ἀθηναίων δὲ πρέσβεις εἰς Ἀρκαδίαν παραγενόμενοι κατηγόρουν ἀμφοτέρων, καὶ Καλλίστρατος ὁ ῥήτωρ ὠνείδισε τὸν Ὀρέστην καὶ τὸν Οἰδίποδα ταῖς πόλεσιν, ἐπαναστὰς ὁ Ἐπαμεινώνδας, ὁμολογοῦμεν, ἔφη, καὶ παρʼ ἡμῖν πατροκτόνον γενέσθαι καὶ παρʼ Ἀργείοις μητροκτόνον· ἀλλὰ τοὺς ταῦτα δράσαντας ἡμεῖς μὲν ἐξεβάλομεν, Ἀθηναῖοι δὲ ὑπεδέξαντο.

71.16Thebaililere çok ve büyük suçlamalar yönelten Spartalılara, "Ama sizin kısa konuşmanıza son verenler de onlar" dedi.

71.16

πρὸς δὲ τοὺς Σπαρτιάτας πολλὰ καὶ μεγάλα τῶν Θηβαίων κατηγορήσαντας, οὗτοι μέντοι, εἶπεν, ὑμᾶς βραχυλογοῦντας ἔπαυσαν.

71.17Atinalılar, Thebai'nin düşmanı olan Pherai tiranı Aleksandros'u dost ve müttefik yapmışlardı; o da onlara bir mina eti yarım obolüse satmayı vadetmişti. "Biz de" dedi Epameinondas, "bu et için Atinalılara parasız odun veririz; burnunu sokarlarsa topraklarını keseriz."

71.17

ἐπεὶ δὲ Ἀλέξανδρον τὸν Φεραίων τύραννον πολέμιον ὄντα Θηβαίων Ἀθηναῖοι φίλον ἐποιήσαντο καὶ σύμμαχον ὑποσχόμενον αὐτοῖς ἡμιωβολίου τὴν μνᾶν κρεῶν ὤνιον παρέξειν, ἡμεῖς δέ, ἔφη ὁ Ἐπαμεινώνδας, ξύλα προῖκα παρέξομεν Ἀθηναίοις ἐπὶ τὰ κρέα ταῦτα· τὴν γὰρ χώραν αὐτῶν τεμοῦμεν, ἂν πολυπραγμονῶσι.

71.18Boşluktan gevşeyen Boiotialıları hep silah altında tutmak istiyordu. Boiotia komutanı seçildiğinde onlara, "Bir daha düşünün dostlar" derdi, "çünkü ben komutan olursam sefer yapmak zorundasınız." Düz ve açık topraklarına da savaşın dans alanı derdi: elleri kalkan kayışında olmadıkça burada hâkimiyet süremeyeceklerdi.

71.18

τοὺς δὲ Βοιωτοὺς ὑπὸ σχολῆς ἐκλυομένους ἀεὶ βουλόμενος ἐν τοῖς ὅπλοις συνέχειν, ὁπότε βοιωτάρχης αἱρεθείη, παραινῶν ἔλεγεν, ἔτι βουλεύσασθε, ἄνδρες· ἐὰν γὰρ ἐγὼ στρατηγῶ, στρατευτέον ἐστὶν ὑμῖν· καὶ τὴν χώραν ὑπτίαν οὖσαν καὶ ἀναπεπταμένην πολέμου ὀρχήστραν προσηγόρευεν, ὡς μὴ δυναμένους κρατεῖν αὐτῆς, ἂν μὴ τὴν χεῖρα διὰ πόρπακος ἔχωσι.

71.19Khabrias, Korinthos yakınlarında surların dibinde çarpışmak isteyen birkaç Thebailiyi yenip zafer anıtı dikmişti. Epameinondas alay ederek, "Oraya tropaion değil, Hekataion dikmek lazım" dedi; çünkü Hekate heykellerini genellikle kapı önündeki üç yol ağızlarına dikerlerdi.

71.19

τοῦ δὲ Χαβρίου περὶ Κόρινθον ὀλίγους τινὰς τῶν Θηβαίων ὑπὸ τὰ τείχη φιλομαχοῦντας καταβαλόντος καὶ στήσαντος τρόπαιον, ὁ Ἐπαμεινώνδας καταγελῶν ἔφη, ἐνταῦθα δεῖ οὐ τρόπαιον ἀλλὰ Ἑκάταιον ἑστάναι τὴν γὰρ Ἑκάτην ἐπιεικῶς ἐν ταῖς πρὸ τῶν πυλῶν ἱδρύοντο τριόδοις.

71.20Biri, Atinalıların yeni silahlarla donanmış bir orduyu Peloponnesos'a gönderdiğini bildirince, "Tellen yeni flüt aldı diye Antigenidas inler mi hiç?" dedi. Tellen en kötü flütçü, Antigenidas en iyi flütçüydü.

71.20

ἀπαγγείλαντος δέ τινος ὡς Ἀθηναῖοι στράτευμα καινοῖς κεκοσμημένον ὅπλοις εἰς Πελοπόννησον ἀπεστάλκασι, τί οὖν, εἶπεν, Ἀντιγενίδας στένει καινοὺς Τελλῆνος αὐλοὺς ἔχοντος; ἦν δὲ αὐλητὴς ὁ μὲν Τελλὴν κάκιστος, ὁ δὲ Ἀντιγενίδας κάλλιστος.

71.21Silahtarının esir düşmüş bir adamdan çok para aldığını öğrenince, "Bana kalkanımı geri ver" dedi, "sen de kendine içinde ömrünü geçireceğin bir dükkân satın al; çünkü zenginlerden ve mesutlardan biri olduğun için artık aynı şekilde tehlikeye girmek istemezsin."

71.21

τὸν δὲ ὑπασπιστὴν αἰσθόμενος εἰληφότα χρήματα πολλὰ παρʼ ἀνδρὸς αἰχμαλώτου γεγονότος, ἐμοὶ μέν, εἶπεν, ἀπόδος τὴν ἀσπίδα, σεαυτῷ δὲ πρίω καπηλεῖον, ἐν ᾧ καταζήσεις· οὐκέτι γὰρ ἐθελήσεις κινδυνεύειν ὁμοίως εἷς τῶν πλουσίων γεγονὼς καὶ μακαρίων.

71.22Kendini Khabrias'tan ya da İphikrates'ten daha iyi bir komutan sayıp saymadığı sorulunca, "Yaşadığımız sürece buna karar vermek zor" dedi.

71.22

ἐρωτηθεὶς δὲ πότερον ἑαυτὸν ἡγεῖται βελτίονα στρατηγὸν ἢ Χαβρίαν ἢ Ἰφικράτην δύσκριτον, εἶπεν, ἕως ζῶμεν.

71.23Lakonia'dan dönünce, kanuna aykırı olarak Boiotia komutanlığını dört ay uzattığı için komutan arkadaşlarıyla birlikte ölümle yargılandı. Arkadaşlarına suçu kendisine atmalarını, zorlandıklarını söylemelerini buyurdu. Kendisi ise yaptıklarından daha iyi sözleri olmadığını söyledi: Yargıçlara bir şey söylemesi gerekiyorsa, kendisini öldürürlerse kararı şu dikilitaşa yazmalarını isteyecekti: Thebaililer istemediği hâlde Epameinondas onları zorlayarak Lakonia'yı ateşe vermişti, beş yüz yıl yağma görmemiş olan ülkeyi; iki yüz otuz yıl sonra Messene'yi kurmuştu; Arkadyalıları toplayıp birleştirmişti; Yunanlılara özerkliklerini geri vermişti. Çünkü bütün bunlar o seferde yapılmıştı. Yargıçlar büyük kahkahalarla mahkemeden çıktılar, oyları bile kullanmadan.

71.23

ἐπεὶ δὲ ἐκ τῆς Λακωνικῆς ὑποστρέψας ἔφευγε θανάτου δίκην μετὰ τῶν συστρατήγων, ὡς ἐπιβαλὼν τῇ βοιωταρχίᾳ παρὰ τὸν νόμον τέσσαρας μῆνας, τοὺς μὲν συνάρχοντας ἐκέλευεν εἰς ἑαυτὸν ἀναφέρειν τὴν αἰτίαν ὡς ἐκβιασθέντας, αὐτὸς δὲ οὐκ ἔφη βελτίονας ἔχειν τῶν ἔργων λόγους· εἰ δὲ δεῖ τι πάντως εἰπεῖν πρὸς τοὺς δικαστάς, ἀξιοῦν, ἂν ἀποκτείνωσιν αὐτόν, ἐπιγράψαι τῇ στήλῃ τὴν καταδίκην, ὅπως οἱ Ἕλληνες εἰδῶσιν ὅτι μὴ βουλομένους Θηβαίους Ἐπαμεινώνδας ἠνάγκασε τὴν Λακωνικὴν πυρπολῆσαι, πεντακοσίοις ἐνιαυτοῖς ἀδῄωτον οὖσαν οἰκίσαι δὲ Μεσσήνην διʼ ἐτῶν τριάκοντα καὶ διακοσίων συντάξαι δὲ καὶ συναγαγεῖν εἰς ταὐτὸν Ἀρκάδας· ἀποδοῦναι δὲ τοῖς Ἕλλησι τὴν αὐτονομίαν. ταῦτα γὰρ ἐπράχθη κατʼ ἐκείνην τὴν στρατείαν. ἐξῆλθον οὖν οἱ δικασταὶ σὺν πολλῷ γέλωτι μηδὲ τὰς ψήφους ἐπʼ αὐτὸν ἀναλαβόντες.

71.24Son savaşında yaralandı ve çadıra taşındı. Daiphantos'u, ondan sonra Iolaidas'ı çağırttı. Bu adamların öldüğünü öğrenince, komutanları kalmadığı için düşmanla barış yapılmasını buyurdu. Olaylar da sözünü doğruladı; vatandaşlarını çok iyi tanıyordu.

71.24

ἐν δὲ τῇ τελευταίᾳ μάχῃ τρωθεὶς καὶ κομισθεὶς ἐπὶ σκηνὴν ἐκάλει Δαΐφαντον, εἶτα μετʼ ἐκεῖνον Ἰολαΐδαν· τεθνάναι δὲ τοὺς ἄνδρας πυθόμενος ἐκέλευε διαλύεσθαι πρὸς τοὺς πολεμίους, ὡς οὐκ ὄντος αὐτοῖς στρατηγοῦ. καὶ τῷ λόγῳ τὸ ἔργον ἐμαρτύρησεν ὡς εἰδότος ἄριστα τοὺς πολίτας. # Bölüm 72 ### Πελοπίδου

72.1Pelopidas

Epameinondas'ın komutan arkadaşı Pelopidas'a dostları, gerekli bir şeyi, para toplamayı ihmal ettiğini söylediler. "Zeus hakkı için para gereklidir" dedi, "şu Nikodemos için", topal ve sakat bir adamı göstererek.

72.1

Πελοπίδας ὁ συστράτηγος Ἐπαμεινώνδου, τῶν φίλων αὐτὸν ἀμελεῖν λεγόντων πράγματος ἀναγκαίου, χρημάτων συναγωγῆς, ἀναγκαῖα τὰ χρήματα νὴ Δία, εἶπε, τούτῳ Νικοδήμῳ, δείξας χωλὸν καὶ ἀνάπηρον ἄνθρωπον.

72.2Savaşa çıkarken karısı kendini korumasını isteyince, bunu başkalarına öğütlemek gerektiğini, yönetici ve komutana düşenin ise vatandaşları korumak olduğunu söyledi.

72.2

τῆς δὲ γυναικός, ἐπὶ μάχην ἐξιόντος αὐτοῦ, δεομένης σῴζειν ἑαυτόν, ἄλλοις ἔφη δεῖν τοῦτο παραινεῖν, ἄρχοντι δὲ καὶ στρατηγῷ σῴζειν τοὺς πολίτας.

72.3Askerlerden biri, "Düşmanın içine düştük" deyince, "Neden onlar bizim içimize düşmüş olmasın?" dedi.

72.3

εἰπόντος δέ τινος τῶν στρατιωτῶν, ἐμπεπτώκαμεν εἰς τοὺς πολεμίους, τί μᾶλλον, εἶπεν, ἢ εἰς ἡμᾶς ἐκεῖνοι;

72.4Pherai tiranı Aleksandros'un ihanetiyle zincire vurulunca ona kötü sözler söylüyordu. Tiran, "Ölmek için acele mi ediyorsun?" deyince, "Evet" dedi, "Thebaililer daha çok öfkelensin, sen de cezanı daha çabuk çek diye."

72.4

ἐπεὶ δὲ παρασπονδηθεὶς ὑπὸ Ἀλεξάνδρου τοῦ Φεραίων τυράννου καὶ δεθεὶς κακῶς αὐτὸν ἔλεγεν, εἰπόντος ἐκείνου, σπεύδεις ἀποθανεῖν; πάνυ μὲν οὖν, εἶπεν, ἵνα μᾶλλον παροξυνθῶσι Θηβαῖοι, καὶ σὺ δίκην δῷς τάχιον.

72.5Tiranın karısı Thebe, Pelopidas'ın yanına gelip zincirliyken neden bu kadar neşeli olduğuna şaştığını söyleyince, o da kadının zincirsiz olduğu hâlde Aleksandros'a katlanmasına daha çok şaştığını söyledi.

72.5

Θήβης δὲ τῆς τοῦ τυράννου γυναικὸς ἐλθούσης πρὸς Πελοπίδαν καὶ λεγούσης θαυμάζειν ὅτι οὕτως ἱλαρός ἐστι δεδεμένος, αὐτὸς ἔφη μᾶλλον θαυμάζειν ἐκείνην, ὅτι μὴ δεδεμένη ὑπομένει Ἀλέξανδρον.

72.6Epameinondas onu kurtarınca, Aleksandros'a minnettar olduğunu söyledi: çünkü şimdi yalnız savaşa değil, ölüme karşı da yürekli olduğunu en iyi şekilde sınamıştı.

72.6

Κομισαμένου δʼ αὐτὸν τοῦ Ἐπαμεινώνδου, χάριν εἶπεν ἔχειν Ἀλεξάνδρῳ· πεπειρᾶσθαι γὰρ ἑαυτοῦ νῦν μάλιστα οὐ μόνον πρὸς πόλεμον, ἀλλὰ καὶ πρὸς θάνατον εὐθαρσῶς ἔχοντος. # Bölüm 73 ### Μανιου Κούριου

73.1Manius Curius

Manius Curius'u, ele geçirilen toprağın her birine küçük bir pay verip çoğunu kamu malı yaptığı için suçladıklarında, beslediği toprağı az görecek hiçbir Romalı olmamasını diledi.

73.1

Μάνιος Κούριος, ἐγκαλούντων αὐτῷ τινων ὅτι τῆς αἰχμαλώτου χώρας ὀλίγον ἑκάστῳ μέρος διένειμε τὴν δὲ πολλὴν ἐποίησε δημοσίαν, ἐπηύξατο μηδένα γενέσθαι Ῥωμαίων ὃς ὀλίγην ἡγήσεται γῆν τὴν τρέφουσαν.

73.2Samnitler yenilgiden sonra yanına gelip altın vermek istediklerinde, tesadüfen tencerede şalgam haşlıyordu. Samnitlere, böyle yemek yiyen bir adamın altına ihtiyacı olmadığını, altına sahip olmaktansa altın sahiplerine hükmetmenin kendisi için daha iyi olduğunu söyledi.

73.2

Σαυνιτῶν δὲ μετὰ τὴν ἧτταν ἀφικομένων πρὸς αὐτὸν καὶ χρυσίον διδόντων, ἔτυχεν ἐν χύτραις ἕψων γογγυλίδας· ἀπεκρίνατο δὲ τοῖς Σαυνίταις μηδὲν χρυσίου δεῖσθαι τοιοῦτον δεῖπνον δειπνῶν· αὑτῷ δὲ βέλτιον εἶναι τοῦ χρυσίον ἔχειν τὸ κρατεῖν τῶν ἐχόντων. # Bölüm 74 ### Γαιου Φαβρικιου

74.1Gaius Fabricius

Gaius Fabricius, Romalıların Pyrrhos karşısındaki yenilgisini öğrenince, "Pyrrhos Laevinus'u yendi" dedi, "Epirliler Romalıları değil."

74.1

Γάιος Φαβρίκιος τὴν ὑπὸ Πύρρου Ῥωμαίων ἧτταν πυθόμενος, Λαιβῖνον, εἶπε, Πύρρος, οὐκ Ἠπειρῶται Ῥωμαίους νενικήκασιν.

74.2Esirlerin serbest bırakılması için Pyrrhos'un yanına gitti. Kral ona çok altın önerdi, o almadı. Ertesi gün Pyrrhos, en büyük filini Fabricius'un haberi olmadan arkasına getirtip böğürtmesini sağladı. Bu olunca Fabricius dönüp gülümsedi: "Ne dünkü altın beni sarstı, ne de bugünkü hayvan" dedi.

74.2

ἐλθὼν δὲ πρὸς Πύρρον περὶ λύσεως αἰχμαλώτων χρυσίον μὲν πολὺ διδόντος οὐκ ἔλαβε· τῇ δʼ ὑστεραίᾳ τὸν μέγιστον ἐλέφαντα τοῦ Πύρρου παρασκευάσαντος ἐξόπισθεν ἀγνοοῦντι τῷ Φαβρικίῳ ῥήξαντα φωνὴν ἐπιφανῆναι· καὶ τούτου γενομένου, ἐπιστραφεὶς ὁ Φαβρίκιος καὶ μειδιάσας, ἐμέ, εἶπεν, οὔτε τὸ χρυσίον ἐχθὲς οὔτε σήμερον τὸ θηρίον ἐξέπληξε.

74.3Pyrrhos onu yanına çağırıp kendisinden sonraki komutanlığı önerince, "Bu sana da yaramaz" dedi; "Epirliler ikimizi de tanırlarsa beni senden daha çok kral isterler."

74.3

τοῦ δὲ Πύρρου παρακαλοῦντος αὐτὸν εἶναι σὺν αὐτῷ καὶ τὴν μετʼ αὐτὸν ἔχειν ἡγεμονίαν, οὐδὲ σοί, ἔφη, τοῦτο λυσιτελές ἐστιν· Ἠπειρῶται γάρ, ἐὰν ἀμφοτέρους γνῶσιν ἡμᾶς, ὑπʼ ἐμοῦ βασιλεύεσθαι μᾶλλον ἢ σοῦ ἐθελήσουσιν.

74.4Fabricius konsülken Pyrrhos'un hekimi ona bir mektup göndererek, isterse Pyrrhos'u zehirle öldüreceğini vadetti. Fabricius mektubu Pyrrhos'a yolladı ve dostlarını da düşmanlarını da ne kadar kötü seçtiğini görmesini söyledi.

74.4

ὑπατεύοντι δὲ τῷ Φαβρικίῳ προσέπεμψεν ἐπιστολὴν ὁ τοῦ Πύρρου ἰατρὸς, ἐπαγγελλόμενος, ἐὰν κελεύῃ, φαρμάκοις τὸν Πύρρον ἀποκτενεῖν ὁ δὲ Φαβρίκιος τὴν ἐπιστολὴν πρὸς Πύρρον ἔπεμψεν, αἰσθέσθαι κελεύσας διʼ ὅ τι καὶ φίλων κάκιστός ἐστι κριτὴς καὶ πολεμίων.

74.5Pyrrhos komployu ortaya çıkarınca hekimi astırdı, esirleri de Fabricius'a fidyesiz geri verdi. Fabricius bunu armağan olarak kabul etmedi, aynı sayıda esir geri verdi ki ücret almış görünmesin. Çünkü komployu Pyrrhos'a iyilik olsun diye değil, Romalılar açıkça yenemedikleri için hileyle öldürüyor görünmesinler diye bildirmişti.

74.5

ἐπεὶ δὲ φωράσας τὴν ἐπιβουλὴν ὁ Πύρρος τὸν μὲν ἰατρὸν ἐκρέμασε, τῷ δὲ Φαβρικίῳ τοὺς αἰχμαλώτους ἄνευ λύτρων ἀπέδωκεν, οὐκ ἐδέξατο δωρεὰν ἀλλʼ ἴσους ἀντέδωκε, μὴ δόξῃ λαμβάνειν μισθὸν οὐδὲ γὰρ χάριτι Πύρρου μεμηνυκέναι τὴν ἐπιβουλήν, ἀλλʼ ὅπως μὴ δοκῶσι Ῥωμαῖοι δόλῳ κτείνειν, ὡς φανερῶς νικᾶν οὐ δυνάμενοι. # Bölüm 75 ### Φαβίου Μαξίμου

75.1Fabius Maximus

Fabius Maximus, Hannibal'la savaşmak istemiyor, parası ve erzakı tükenen ordusunu zamanla yıpratmak istiyordu; bu yüzden onu sarp ve dağlık yerlerden, karşısından yürüyerek izliyordu. Çoğunluk onunla alay edip Hannibal'ın lalası diyordu. O buna hiç aldırmıyor, kendi hesabına göre davranıyordu. Dostlarına, alaylardan ve hakaretlerden korkan adamı, düşmandan kaçan adamdan daha korkak saydığını söylerdi.

75.1

Φάβιος Μάξιμος Ἀννίβᾳ μάχεσθαι μὴ βουλόμενος ἀλλὰ τρίβειν χρόνῳ τὴν δύναμιν αὐτοῦ, καὶ χρημάτων ἐνδεᾶ καὶ σιτίων οὖσαν, ἐπηκολούθει διὰ τῶν τραχέων καὶ ὀρεινῶν ἀντιπαρεξιών· καταγελώντων δὲ τῶν πολλῶν καὶ παιδαγωγὸν Ἀννίβα καλούντων, μικρὰ φροντίζων ἐχρῆτο τοῖς αὑτοῦ λογισμοῖς· καὶ πρὸς τοὺς φίλους ἔλεγεν ὅτι τὸν σκώμματα φοβούμενον καὶ λοιδορίας δειλότερον ἡγεῖται τοῦ φεύγοντος τοὺς πολεμίους.

75.2Yardımcı komutanı Minucius düşmandan birkaçını yenince, Roma'ya layık bir adam olduğu çok söylendi. Fabius, Minucius'un başarısızlığından çok başarısından korktuğunu söyledi. Az sonra Minucius bir pusuya düşüp ordusuyla birlikte yok olma tehlikesine girince yardıma koştu, düşmandan çok kişi öldürüp onu kurtardı. Hannibal da dostlarına, "Dağlardan gelen o bulutun bir gün üstümüze fırtına olacağını size defalarca söylememiş miydim?" dedi.

75.2

ἐπεὶ δὲ τοῦ συνάρχοντος Μινουκίου καταβαλόντος τινὰς τῶν πολεμίων πολὺς ἦν λόγος ὡς ἀνδρὸς ἀξίου τῆς Ῥώμης, μᾶλλον ἔφη τὴν εὐτυχίαν ἢ τὴν ἀτυχίαν τοῦ Μινουκίου φοβεῖσθαι. καὶ μετὰ μικρὸν ἐνέδρᾳ περιπεσόντος καὶ κινδυνεύοντος ἀπολέσθαι μετὰ τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως, ἐπιβοηθήσας τῶν τε πολεμίων πολλοὺς διέφθειρε κἀκεῖνον ἔσωσεν. ὁ μὲν οὖν Ἀννίβας εἶπε πρὸς τοὺς φίλους, οὐ πολλάκις ὑμῖν προὔλεγον ἐγὼ τὴν ἀπὸ τῶν ὀρῶν νεφέλην ὅτι χειμάσει ποτὲ ἐφʼ ἡμᾶς;

75.3Cannae felaketinden sonra, cesur ve Hannibal'la sürekli savaşmaya hevesli Claudius Marcellus ile birlikte şehrin yöneticisi yapıldı. Kendisi, hiç kimse savaşmazsa uzayan savaşın Hannibal'ın ordusunu çabucak tüketeceğini umuyordu. Hannibal da savaşan Marcellus'tan çok savaşmayan Fabius'tan korktuğunu söylerdi.

75.3

μετὰ δὲ τὴν ἐν Κάνναις ἀτυχίαν τῆς πόλεως ἄρχων κατασταθεὶς μετὰ Κλαυδίου Μαρκέλλου, τόλμαν ἔχοντος ἀνδρὸς καὶ φιλομαχοῦντος ἀεὶ πρὸς τὸν Ἀννίβαν, αὐτὸς ἤλπιζεν, εἰ μηδεὶς μάχοιτο, ταχὺ τὴν δύναμιν τοῦ Ἀννίβα παρατεινομένην ἀπαγορεύσειν ἔλεγεν οὖν ὁ Ἀννίβας ὅτι μᾶλλον φοβεῖται Μαρκέλλου μαχομένου Φάβιον μὴ μαχόμενον.

75.4Lucanialı bir askerin, âşık olduğu bir kadın yüzünden geceleri sık sık ordugâhtan ayrıldığı ona bildirildi. Adamın başka bakımlardan olağanüstü bir savaşçı olduğunu öğrenince, sevgilisinin gizlice yakalanıp yanına getirilmesini buyurdu. Kadın gelince adamı çağırttı: "Kanuna aykırı olarak geceleri dışarıda kaldığın gizli kalmadı" dedi; "ama önceden iyi bir asker olduğun da gizli kalmamıştı. Suçlarını yiğitliklerin bağışlasın; bundan sonra yanımızda olacaksın, çünkü elimde bir kefil var." Sonra kadını öne çıkarıp ona teslim etti.

75.4

στρατιώτου δέ τινος Λευκανοῦ κατηγορηθέντος πρὸς αὐτόν, ὡς νύκτωρ ἀπὸ τοῦ στρατοπέδου πλανῷτο πολλάκις ἐρῶν γυναικός, τὰ δὲ ἄλλα θαυμαστὸν ἐν τοῖς ὅπλοις πυνθανόμενος εἶναι τὸν ἄνδρα, συλλαβεῖν ἐκέλευσε τὴν ἐρωμένην αὐτοῦ κρύφα καὶ πρὸς αὐτὸν ἀγαγεῖν· ὡς δὲ ἤχθη, μεταπεμψάμενος τὸν ἄνθρωπον, οὐ λέληθας, ἔφη, παρὰ τὸν νόμον ἀπονυκτερεύων ἀλλʼ οὐδὲ χρηστὸς ὢν πρότερον ἐλελήθεις· τὰ μὲν οὖν ἡμαρτημένα λελύσθω τοῖς ἠνδραγαθημένοις, τὸ δὲ λοιπὸν ἔσῃ μεθʼ ἡμῶν· ἔχω γὰρ ἐγγυητήν καὶ προαγαγὼν συνέστησεν αὐτῷ τὸ γύναιον.

75.5Hannibal, kale dışında Tarentum'u garnizonla tutuyordu. Fabius onu bir hileyle çok uzağa götürüp şehri aldı ve yağmaladı. Kâtibi, kutsal heykeller konusunda ne karar verdiğini sorunca, "Öfkeli tanrıları Tarentumlulara bırakalım" dedi.

75.5

Ταραντίνους δὲ κατέχοντα φρουρᾷ τὸν Ἀννίβαν πλὴν τῆς ἀκροπόλεως ἀπαγαγὼν πορρωτάτω διʼ ἀπάτης καὶ τὴν πόλιν ἑλὼν καὶ διαρπάσας, τοῦ γραμματέως ἐπερωτήσαντος τί περὶ τῶν ἱερῶν ἔγνωκεν ἀγαλμάτων, ἀπολίπωμεν, ἔφη, Ταραντίνοις τοὺς θεοὺς κεχολωμένους.

75.6Kaleyi koruyan Marcus Livius, şehrin kendisi sayesinde alındığını söyleyince başkaları güldü. Fabius ise, "Doğru söylüyorsun" dedi, "sen şehri kaybetmeseydin ben de geri almazdım."

75.6

Μάρκου δὲ Λιβίου τοῦ τὴν ἀκρόπολιν φρουροῦντος διʼ ἑαυτὸν ἑαλωκέναι τὴν πόλιν λέγοντος, οἱ μὲν ἄλλοι κατεγέλων, ὁ δὲ Φάβιος εἶπεν ἀληθῆ λέγεις· εἰ γὰρ μὴ σὺ τὴν πόλιν ἀπέβαλες, οὐκ ἂν ἐγὼ ἀνέλαβον.

75.7Artık yaşlanmışken, oğlu konsüldü ve birçok insanın önünde resmî işlerini görüyordu; Fabius da atına binip ona doğru ilerledi. Delikanlı bir liktor gönderip atından inmesini buyurdu. Ötekiler utançla yüz çevirdi, ama Fabius atından atlayıp yaşına rağmen koştu, oğluna sarıldı: "Aferin oğlum" dedi, "aklın başında; kimlere hükmettiğini ve nasıl bir makamın büyüklüğünü devraldığını biliyorsun."

75.7

ἤδη δὲ πρεσβύτερος ὤν, ὑπατεύοντος τοῦ υἱοῦ καὶ χρηματίζοντος ἐν δημοσίῳ πολλῶν παρόντων, ἀναβὰς ἐφʼ ἵππου προῄει· πέμψαντος δὲ τοῦ νεανίσκου ῥαβδοῦχον καὶ καταβῆναι κελεύσαντος, οἱ μὲν ἄλλοι διετράπησαν, αὐτὸς δὲ ὁ Φάβιος ἀποπηδήσας τοῦ ἵππου προσέδραμε παρʼ ἡλικίαν καὶ περιβαλὼν τὸν υἱόν, εὖγε, εἶπεν, ὦ παῖ, φρονεῖς, αἰσθόμενος τίνων ἄρχεις καὶ πηλίκης ἀρχῆς μέγεθος παρείληφας. # Bölüm 76 ### Σκιπιῶνος τοῦ Πρεσβυτερου

76.1Büyük Scipio

Büyük Scipio seferlerden ve devlet işlerinden arta kalan boş vaktini edebiyatla geçirir, boş olduğu zamanlar daha çok iş yaptığını söylerdi.

76.1

Σκιπίων δὲ ὁ πρεσβύτερος τὴν ἀπὸ τῶν στρατειῶν καὶ τῆς πολιτείας σχολὴν ἐν γράμμασι διατριβὴν ποιούμενος, ἔλεγεν ὁπότε σχολάζοι, πλείονα πράττειν.

76.2Kartaca'yı zorla alınca askerlerden bazıları güzel bir genç kızı esir alıp ona getirdiler. "Sıradan bir adam olsaydım, komutan olmasaydım, memnuniyetle kabul ederdim" dedi.

76.2

ἐπεὶ δὲ Καρχηδόνα κατὰ κράτος εἷλε καὶ τῶν στρατιωτῶν τινες αἰχμάλωτον λαβόντες εὐπρεπῆ παρθένον ἧκον κομίζοντες, αὐτῷ δὲ ἐδίδοσαν, ἡδέως ἄν, ἔφη, ἔλαβον, εἴπερ ἦν ἰδιώτης καὶ μὴ ἄρχων.

76.3Üstünde Aphrodite tapınağı yükselen Batheia şehrini kuşatırken, kefaletlerin orada verilmesini, üç gün sonra davalıları Aphrodite tapınağında dinleyeceğini söyledi. Şehir alındı ve söylediği gibi yaptı.

76.3

πολιορκῶν δὲ πόλιν Βαθεῖαν, ἧς ὑπερεφαίνετο ναὸς Ἀφροδίτης, ἐκέλευσεν ἐκεῖ τὰς ἐγγύας ὁμολογεῖν, ὡς εἰς τρίτην ἐν τῷ ἱερῷ τῆς Ἀφροδίτης ἀκουσόμενος τῶν διαδικούντων καὶ τοῦτʼ ἐποίησεν, ὡς προεῖπε, τῆς πόλεως ἁλούσης.

76.4Sicilya'da biri ona Kartaca'ya donanmasını neye güvenerek geçireceğini sordu. O da idman yapan üç yüz silahlı askeri ve denizin üzerinde yükselen bir kuleyi göstererek, "Bunlardan her biri, ben buyursam şu kuleye çıkıp kendini baş aşağı atar" dedi.

76.4

πυνθανομένου δέ τινος ἐν Σικελίᾳ τίνι πεποιθὼς ἐπὶ Καρχηδόνα μέλλει τὸν στόλον περαιοῦν, δείξας αὐτῷ ἐνόπλους ἄνδρας τριακοσίους γυμναζομένους καὶ πύργον ὑψηλὸν ὑπὲρ θαλάττης, οὐδείς, ἔφη, τούτων ἐστὶν ὅστις ἐπὶ τὸν πύργον ἀναβὰς τοῦτον οὐκ ἂν ἑαυτὸν ῥίψειεν ἐπὶ κεφαλὴν ἐμοῦ κελεύσαντος.

76.5Geçtikten sonra ülkeye hâkim oldu ve düşmanın ordugâhlarını yaktı. Kartacalılar elçi gönderip antlaşma yaptılar, fillerini, gemilerini ve para vermeyi kabul ettiler. Ama Hannibal İtalya'dan gelince cesaretlenip antlaşmaya pişman oldular. Scipio bunu duyunca, Hannibal'ı çağırdıkları için beş bin talant daha ödemedikçe, isteseler bile antlaşmaya uymayacağını söyledi.

76.5

ἐπεὶ δὲ διαβὰς τῆς τε γῆς ἐκράτει καὶ τὰ στρατόπεδα τῶν πολεμίων κατέκαυσεν, οἱ Καρχηδόνιοι πέμψαντες ἐποιοῦντο συνθήκας, τά τε θηρία καὶ τὰς ναῦς καὶ τὰ χρήματα δώσειν ὁμολογήσαντες· Ἀννίβου δὲ καταπλεύσαντος ἐξ Ἰταλίας, μετεμέλοντο ταῖς ὁμολογίαις διὰ τὸ θαρρεῖν πυθόμενος δὲ ὁ Σκιπίων ἔφη μηδὲ βουλομένοις αὐτοῖς ἔτι τὰς σπονδὰς φυλάξειν, ἂν μὴ τάλαντα πεντακισχίλια προσεκτείσωσιν, ὅτι μετεπέμψαντο τὸν Ἀννίβαν.

76.6Kartacalılar ağır bir yenilgiden sonra antlaşma ve barış için ona elçiler gönderdiler. Gelenlerin hemen gitmesini buyurdu: Lucius Terentius'u getirmeden onları dinlemeyecekti. Terentius, Kartacalıların eline esir düşmüş, saygın bir Romalıydı. Adamı getirince, onu kurulda kendisinin yanına, kürsüye oturttu ve Kartacalılarla öyle görüşüp savaşı bitirdi.

76.6

ἐπεὶ δὲ νικηθέντες οἱ Καρχηδόνιοι κατὰ κράτος περὶ σπονδῶν καὶ εἰρήνης πρέσβεις ἀπέστειλαν πρὸς αὐτόν, ἐκέλευσεν εὐθὺς ἀπιέναι τοὺς ἥκοντας, ὡς οὐκ ἀκουσόμενος πρότερον αὐτῶν ἢ Λεύκιον Τερέντιον ἀγάγωσιν· ἦν δὲ Ῥωμαῖος ὁ Τερέντιος, ἐπιεικὴς ἀνήρ, γεγονὼς αἰχμάλωτος ὑπὸ Καρχηδονίων· ἐπεὶ δὲ ἧκον ἄγοντες τὸν ἄνδρα, καθίσας ἐν τῷ συμβουλίῳ παρʼ αὑτὸν ἐπὶ τοῦ βήματος, οὕτως ἐχρημάτισε τοῖς Καρχηδονίοις καὶ κατέλυσε τὸν πόλεμον.

76.7Terentius da, âzat edilmiş bir köle gibi başında keçe başlıkla, zafer alayında onu izledi. Scipio ölünce cenazeye gelenlere ballı şarap sundu ve cenazede başka gayretler de gösterdi. Ama bunlar sonraki işler.

76.7

ὁ δὲ Τερέντιος ἐπηκολούθησεν αὐτῷ θριαμβεύοντι πιλίον ἔχων ὥσπερ ἀπελεύθερος· ἀποθανόντος δὲ τοῖς ἐπὶ τὴν ἐκφορὰν παραγινομένοις ἐνέχει πίνειν οἰνόμελι καὶ τὰ ἄλλα περὶ τὴν ταφὴν ἐφιλοτιμήθη. ταῦτα μὲν οὖν ὕστερον.

76.8Romalılar Asya'ya geçtikten sonra Kral Antiokhos barış için Scipio'ya adam gönderdi. "Bunu daha önce yapmalıydın" dedi, "şimdi değil, gemi de biniciyi de kabul ettikten sonra."

76.8

Ἀντιόχου δὲ τοῦ βασιλέως μετὰ τὸ διαβῆναι Ῥωμαίους ἐπʼ αὐτὸν εἰς Ἀσίαν πέμψαντος πρὸς τὸν Σκιπίωνα περὶ διαλύσεως, ἔδει πρότερον, εἶπεν, ἀλλὰ μὴ νῦν, ὁπότε καὶ τὸν χαλινὸν καὶ τὸν ἀναβάτην προσδέδεξαι.

76.9Senato, hazineden para almasına karar vermişti; hazinedarlar o gün açmak istemeyince, kendisinin açacağını söyledi: çünkü hazineyi böyle para doldurup kapanır hâle getiren kendisiydi.

76.9

χρήματα δὲ τῆς συγκλήτου λαβεῖν αὐτὸν ἐκ τοῦ ταμιείου ψηφισαμένης, τῶν δὲ ταμιῶν οὐ βουλομένων ἀνοῖξαι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, αὐτὸς ἀνοίξειν ἔφη· καὶ γὰρ κλείεσθαι διʼ αὐτὸν πλήσαντα χρημάτων τοσούτων τὸ ταμιεῖον.

76.10Petillius ve Quintus halka karşı onu çok suçladılar. Bugün Kartacalıları ve Hannibal'ı yendiği gün olduğunu söyledi; kendisinin çelengini takıp kurban için Capitolium'a çıkacağını, isteyenin onun hakkında oy kullanabileceğini ekledi. Bunu deyip yola çıktı, halk da suçlayıcıları konuşur hâlde bırakıp onu izledi.

76.10

Πετιλλίου δὲ καὶ Κοΐντου πολλὰ πρὸς τὸν δῆμον αὐτοῦ κατηγορησάντων, εἰπὼν ὅτι τῇ σήμερον ἡμέρᾳ Καρχηδονίους καὶ Ἀννίβαν ἐνίκησεν αὐτὸς μὲν ἔφη στεφανωσάμενος ἀναβαίνειν εἰς τὸ Καπετώλιον θύσων, τὸν δὲ βουλόμενον τὴν ψῆφον ἐκέλευσε φέρειν περὶ αὐτοῦ καὶ ταῦτα εἰπὼν ἀνέβαινεν, ὁ δὲ δῆμος ἐπηκολούθησε τοὺς κατηγόρους ἀπολιπὼν λέγοντας. # Bölüm 77 ### Τίτου Κοιντίου

77.1Titus Quinctius

Titus Quinctius daha en başından öyle ünlüydü ki tribünlükten, praetorluktan ve aedilislikten önce konsül seçildi. Philippos'a karşı komutan gönderilince onunla görüşmeye ikna edildi. Philippos rehine isteyip, Quinctius'un yanında birçok Romalı, kendisinin ise Makedonlar arasında tek başına olduğunu söyleyince, "Dostlarını ve akrabalarını öldürerek kendini tek başına bıraktın" dedi.

77.1

Τίτος Κοΐντιος οὕτως ἦν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπιφανής, ὥστε πρὸ δημαρχίας καὶ στρατηγίας καὶ ἀγορανομίας ὕπατος αἱρεθῆναι. πεμφθεὶς δὲ στρατηγὸς ἐπὶ Φίλιππον εἰς λόγους ἐπείσθη συνελθεῖν αὐτῷ· τοῦ δὲ Φιλίππου λαβεῖν ὁμήρους ἀξιοῦντος, ἐκεῖνον μὲν γὰρ εἶναι μετὰ πολλῶν Ῥωμαίων, ἑαυτὸν δὲ μόνον Μακεδόσι· σὺ γὰρ μόνον, ὁ Κοΐντιος ἔφη, ἑαυτὸν ἐποίησας ἀποκτείνας τοὺς φίλους καὶ συγγενεῖς.

77.2Philippos'u savaşta yendikten sonra İsthmia oyunlarında Yunanlıları hür ve özerk bıraktığını ilan etti. Hannibal zamanında esir düşüp Yunanlıların yanında köle olarak çalışan Romalıların her birini Yunanlılar beş yüz drahmiye satın alıp ona armağan ettiler. Bunlar da zafer alayında, âzat edilenlerin âdeti üzere başlarında keçe başlıkla Roma'da onu izlediler.

77.2

νικήσας δὲ μάχῃ τὸν Φίλιππον ἐκήρυξεν ἐν Ἰσθμίοις ὅτι τοὺς Ἕλληνας ἐλευθέρους καὶ αὐτονόμους ἀφίησιν. ὅσοι δὲ Ῥωμαίων αἰχμάλωτοι γενόμενοι ἐν τοῖς κατʼ Ἀννίβαν χρόνοις ἐδούλευον παρὰ τοῖς Ἕλλησι, τούτων ἕκαστον οἱ Ἕλληνες ἐξωνησάμενοι δραχμῶν πεντακοσίων δωρεὰν ἔδωκαν αὐτῷ, κἀκεῖνοι θριαμβεύοντι συνηκολούθησαν ἐν Ῥώμῃ πιλία περὶ ταῖς κεφαλαῖς ἔχοντες, ὥσπερ ἔθος ἐστὶ τοῖς ἐλευθερωθεῖσι.

77.3Zakynthos adasına sefer düzenlemek isteyen Akhalara, kaplumbağalar gibi başlarını Peloponnesos'un dışına uzatıp tehlikeye girmemelerini öğütledi.

77.3

τοὺς δʼ Ἀχαιοὺς ἐπὶ τὴν Ζακυνθίων νῆσον διανοουμένους στρατεύειν ἐκέλευε φυλάττεσθαι, μὴ καθάπερ αἱ χελῶναι τὴν κεφαλὴν προτείναντες ἔξω τῆς Πελοποννήσου κινδυνεύσωσιν.

77.4Kral Antiokhos büyük bir orduyla Yunanistan'a gelince herkes onun sayısından ve silahlarından dehşete düşmüştü. Akhalara şunu anlattı: Khalkis'te bir konuk dostunun yemeğinde etin çokluğuna şaşmış; adam da bunların hepsinin domuz olduğunu, yalnız baharat ve pişirme bakımından farklı olduğunu söylemiş. "Siz de krallık ordusuna şaşmayın" dedi, "mızraklılar, zırhlılar, yaya muhafızlar, atlı okçular diye duyunca. Hepsi Suriyelidir, yalnız silahçıkları farklıdır."

77.4

Ἀντιόχου δὲ τοῦ βασιλέως μετὰ πολλῆς δυνάμεως ἥκοντος εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ πάντων ἐκπεπληγμένων τὰ πλήθη καὶ τοὺς ὁπλισμούς, λόγον εἶπε τοιοῦτον πρὸς τοὺς Ἀχαιούς· ἔφη γὰρ ἐν Χαλκίδι παρά τῳ ξένῳ δειπνῶν θαυμάζειν τό τῶν κρεῶν πλῆθος· εἰπεῖν δὲ τόν ξένον ὅτι ταῦτα πάντα χοίρειά ἐστιν ἡδύσμασι καὶ σκευασίαις διαφέροντα. μὴ τοίνυν μηδὲ ὑμεῖς, ἔφη, θαυμάζετε τήν βασιλικήν δύναμιν, λογχοφόρους καὶ καταφράκτους καὶ πεζεταίρους καὶ ἀμφιπποτοξότας ἀκούοντες· πάντες γάρ εἰσιν οὗτοι Σύροι ὁπλαρίοις ἀλλήλων διαφέροντες.

77.5Akha komutanı Philopoimen'in çok süvarisi ve ağır piyadesi vardı, ama parası yoktu. Onunla alay ederek, "Philopoimen'in kolları bacakları var, karnı yok" derdi. Philopoimen'in bedeni de gerçekten böyleydi.

77.5

Φιλοποίμενι δὲ τῷ στρατηγῷ τῶν Ἀχαιῶν ἱππεῖς μὲν πολλοὺς καὶ ὁπλίτας ἔχοντι, χρημάτων δὲ οὐκ εὐποροῦντι, προσπαίζων ἔλεγεν ὅτι χεῖρας ἔχει Φιλοποίμην καὶ σκέλη, γαστέρα δὲ οὐκ ἔχει. καὶ γὰρ τῇ φύσει τοῦ σώματος ἦν καὶ ὁ Φιλοποίμην τοιοῦτος. # Bölüm 78 ### Γναίου Δομιτίου

78.1Gnaeus Domitius

Büyük Scipio, Antiokhos savaşında kendi yerine kardeşi Lucius'a Gnaeus Domitius'u yardımcı bırakmıştı. Domitius düşman safını inceledi; yanındaki yüksek rütbeliler hemen saldırmasını isteyince, bunca on binleri kılıçtan geçirip eşyaları yağmalamaya, ordugâha dönüp kendilerine bakmaya vakitlerinin yetmeyeceğini, aynı şeyi yarın vakitlice yapacaklarını söyledi. Ertesi gün çarpıştı ve elli bin düşman öldürdü.

78.1

Γνάιος Δομίτιος, ὃν Σκιπίων ὁ μέγας ἀνθʼ ἑαυτοῦ τῷ ἀδελφῷ Λευκίῳ παρακατέστησεν ἐν τῷ πρὸς Ἀντίοχον πολέμῳ, κατασκεψάμενος τὴν τῶν πολεμίων φάλαγγα, καὶ τῶν περὶ αὐτὸν ἡγεμονικῶν εὐθὺς ἐπιχειρεῖν κελευόντων, ἔφη τὴν ὥραν οὐκ ἐπαρκεῖν, ἵνα τοσαύτας μυριάδας κατακόψαντες καὶ διαρπάσαντες τὴν ἀποσκευὴν ἐπανελθόντες εἰς τὸ στρατόπεδον ἑαυτῶν ἐπιμεληθῶσι, τὸ δὲ αὐτὸ ποιήσειν αὔριον καθʼ ὥραν. καὶ συμβαλὼν τῇ ὑστεραίᾳ πεντακισμυρίους τῶν πολεμίων ἀνεῖλεν. # Bölüm 79 ### Ποπλίου Λικινίου

79.1Publius Licinius

Konsül ve komutan Publius Licinius, Makedon kralı Perseus'a süvari savaşında yenilip iki bin sekiz yüz asker kaybetti; kimi düştü, kimi esir alındı. Savaştan sonra Perseus antlaşma ve barış için elçiler gönderince, yenilen taraf, yenen tarafa kendini Romalılara teslim etmesini buyurdu.

79.1

Πόπλιος Λικίνιος ὕπατος στρατηγός, ἡττηθεὶς ὑπὸ Περσέως τοῦ Μακεδόνων βασιλέως ἱππομαχίᾳ, δισχιλίους ὀκτακοσίους ἀπέβαλε, τοὺς μὲν πεσόντας τοὺς δὲ ἁλόντας· ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν μάχην ἔπεμψεν ὁ Περσεὺς πρέσβεις περὶ σπονδῶν καὶ εἰρήνης, ἐκέλευεν ὁ νενικημένος τὸν νενικηκότα Ῥωμαίοις ἐπιτρέπειν τὰ καθʼ αὑτόν. # Bölüm 80 ### Παύλου Ἀιμιλίου

80.1Aemilius Paulus

Aemilius Paulus ikinci konsüllüğe adaylığında başarısız oldu. Sonra Perseus ve Makedonlarla savaş, komutanların tecrübesizliği ve gevşekliği yüzünden uzayınca onu konsül yaptılar. Ama onlara minnettar olmadığını söyledi: kendisi makama muhtaç olduğu için değil, onlar yöneticiye muhtaç oldukları için seçilmişti.

80.1

Παῦλος Αἰμίλιος δευτέραν ὑπατείαν μετελθὼν ἀπέτυχεν ἐπεὶ δὲ τοῦ πρὸς Περσέα καὶ Μακεδόνας πολέμου μῆκος λαμβάνοντος ἀπειρίᾳ καὶ μαλακίᾳ τῶν στρατηγῶν, ἐκεῖνον ὕπατον ἀπέδειξαν, οὐκ ἔφη χάριν ἔχειν αὐτοῖς· οὐ γὰρ αὐτὸς ἀρχῆς δεόμενος, ὡς ἐκείνων ἄρχοντος, ᾑρῆσθαι στρατηγός.

80.2Çarşıdan eve dönünce küçük kızı Tertia'yı ağlarken buldu. Sebebini sorunca kız, "Perseus öldü" dedi; bu, onların köpeğinin adıydı. "Hayırlısı olsun kızım" dedi, "bu alameti kabul ediyorum."

80.2

ἐλθὼν δὲ εἰς οἶκον ἐξ ἀγορᾶς καὶ τὴν Τερτίαν τὸ θυγάτριον εὑρὼν δεδακρυμένον ἐπυνθάνετο τὴν αἰτίαν εἰπούσης δὲ ὅτι Περσεὺς τέθνηκεν ἡμῖν ʽ κυνίδιον δʼ ἦν οὕτως ὀνομαζόμενον ʽ, ἀγαθῇ τύχῃ, εἶπεν, ὦ θύγατερ, καὶ δέχομαι τὸν οἰωνόν.

80.3Orduda büyük bir küstahlık ve gevezelik buldu, askerler komutanlık yapmaya kalkıyor, her işe burun sokuyordu. Onlara sessiz olmalarını, yalnız kılıçlarını bilemelerini, gerisini kendisinin halledeceğini söyledi.

80.3

εὑρὼν δὲ ἐπὶ στρατοπέδου πολλὴν θρασύτητα καὶ λαλιὰν παραστρατηγούντων καὶ πολυπραγμονούντων ἐκέλευσεν ἡσυχίαν ἔχειν καὶ ποιεῖν ὀξείας τὰς μαχαίρας μόνον, αὑτῷ δὲ τῶν ἄλλων μελήσειν.

80.4Gece nöbetlerini mızraksız ve kılıçsız tutmalarını buyurdu; böylece düşmana karşı koymayı umut etmeyip uykuyla daha iyi mücadele edeceklerdi.

80.4

τὰς δὲ νυκτερινὰς φυλακὰς ἐκέλευσεν φυλάττειν ἄνευ λόγχης καὶ ξίφους, ὅπως ἀμύνασθαι τοὺς πολεμίους ἀπεγνωκότες μᾶλλον καὶ διαμαχοῦνται πρὸς τὸν ὕπνον.

80.5Sınır tepelerinden Makedonya'ya girip düşmanı savaş düzeninde görünce, Nasica hemen saldırmasını istedi. "Senin yaşında olsaydım saldırırdım" dedi, "ama tecrübelerim, yürüyüş hâlinde düzenli bir safa karşı savaşmamı engelliyor."

80.5

ἐμβαλὼν δὲ διὰ τῶν ἄκρων εἰς Μακεδονίαν καὶ συντεταγμένους ἰδὼν τοὺς πολεμίους, τοῦ Νασικᾶ παρακαλοῦντος αὐτὸν εὐθὺς ἐπιχειρεῖν εἴγε τὴν σήν, εἶπεν, ἡλικίαν εἶχον, αἱ δὲ πολλαί με πεῖραι κωλύουσιν ἐκ πορείας πρὸς φάλαγγα συντεταγμένην μάχεσθαι.

80.6Perseus'u yenip zafer şölenleri düzenlerken, düşmanı en çok korkutan orduyu kurmanın da dostlara en hoş şöleni vermenin de aynı tecrübe olduğunu söyledi.

80.6

νικήσας δὲ τὸν Περσέα καὶ τὰς ἐπινικίους ποιούμενος ἑστιάσεις ἔλεγε τῆς αὐτῆς ἐμπειρίας εἶναι στράτευμα φοβερώτατον πολεμίοις καὶ συμπόσιον ἥδιστον φίλοις παρασχεῖν.

80.7Esir Perseus zafer alayından muaf tutulmak için yalvarınca, "Bu senin elinde" dedi; böylece ona kendini öldürme imkânı verdi.

80.7

τοῦ δὲ Περσέως αἰχμαλώτου γενομένου καὶ παρακρουομένου τὸν θρίαμβον, ἐπὶ σοί, εἶπε, τοῦτʼ ἐστίν, ἐξουσίαν διδοὺς αὐτῷ ἑαυτὸν ἀνελεῖν.

80.8Sınırsız servet bulundu. Kendisi almadı, damadı Tubero'ya yiğitlik ödülü olarak beş libre ağırlığında gümüş bir kâse verdi. Aelius ailesine giren ilk gümüş eşyanın bu olduğu söylenir.

80.8

χρημάτων δὲ ἀπείρων εὑρεθέντων, αὐτὸς μὲν οὐκ ἔλαβε, τῷ δὲ γαμβρῷ Τουβέρωνι φιάλην ἀργυρᾶν ὁλκῆς πέντε λιτρῶν ἀριστεῖον ἔδωκε. καὶ τοῦτό φασι πρῶτον εἰς τὸν Αἰλίων οἶκον εἰσελθεῖν κειμήλιον ἀργυροῦν.

80.9Dört erkek çocuğundan ikisini daha önce başkalarına evlatlık vermişti. Evde kalan ikisinden on dört yaşındaki zafer alayından beş gün önce, on iki yaşındaki de beş gün sonra öldü. Halk acısını paylaşıp onunla yas tutarken ortaya çıktı: artık vatanı için korkmadığını, tehlikede görmediğini söyledi; çünkü talih, başarıların nemesisini onun evine yüklemişti ve herkesin yerine bunu kendisi üstlenmişti.

80.9

τεττάρων δὲ παίδων ἀρρένων αὐτῷ γεγονότων, δύο μὲν πρότερον ἐτύγχανεν ἐκδεδωκὼς ἑτέροις θέσθαι· δυοῖν δὲ ὄντων ἐπὶ τῆς οἰκίας ὁ μὲν ἡμέραις πέντε πρὸ τοῦ θριάμβου, τετταρεσκαίδεκα γεγονὼς ἔτη, ἀπέθανεν, ὁ δὲ ὕστερον πέντε τοῦ θριάμβου, δωδεκαέτης. προελθὼν δέ, τοῦ δήμου συναλγοῦντος αὐτῷ καὶ συμπενθοῦντος, νῦν ἔφη περὶ τῆς πατρίδος ἀδεὴς γεγονέναι καὶ ἀκίνδυνος, ὁπότε τῶν εὐτυχημάτων τὴν νέμεσιν εἰς τὸν οἶκον ἀπερεισαμένης τῆς τύχης ὑπὲρ πάντων αὐτὸς ἀναδέδεκται. # Bölüm 81 ### Κάτωνος Τοῦ Πρεσβυτέρου

81.1Yaşlı Cato

Yaşlı Cato halk önünde sefahati ve israfı eleştirirken, kulağı olmayan bir mideye konuşmanın zor olduğunu söyledi.

81.1

Κάτων ὁ πρεσβύτερος ἐν τῷ δήμῳ τῆς ἀσωτίας καὶ πολυτελείας καθαπτόμενος εἶπεν ὡς χαλεπόν ἐστι λέγειν πρὸς γαστέρα ὦτα μὴ ἔχουσαν.

81.2Balığın öküzden pahalı satıldığı bir şehrin nasıl ayakta kaldığına şaştığını söylerdi.

81.2

θαυμάζειν δὲ πῶς σῴζεται πόλις, ἐν πωλεῖται πλείονος ἰχθὺς ἢ βοῦς.

81.3Bir gün yayılan kadın egemenliğini yererken, "Bütün insanlar kadınlara hükmeder" dedi, "biz de bütün insanlara, bize de kadınlar."

81.3

λοιδορῶν δέ ποτε τὴν ἐπιπολάζουσαν γυναικοκρατίαν, πάντες, εἶπεν, ἄνθρωποι τῶν γυναικῶν ἄρχουσιν, ἡμεῖς δὲ πάντων ἀνθρώπων, ἡμῶν δὲ αἱ γυναῖκες.

81.4İyilik edip karşılığını görmemeyi, kötülük edip ceza çekmemeye tercih ettiğini söylerdi; kendisi dışında hata yapan herkesi de her zaman bağışladığını.

81.4

ἔφη δὲ βούλεσθαι μᾶλλον εὐεργετήσας μὴ κομίσασθαι χάριν ἢ μὴ ὑποσχεῖν κόλασιν ἀδικήσας, καὶ πᾶσιν ἀεὶ τοῖς ἁμαρτάνουσι χωρὶς ἑαυτοῦ δοῦναι συγγνώμην.

81.5Yöneticileri suçluları cezalandırmaya teşvik ederken, kötülük yapanları engelleyebilecek olanların engellemezlerse onlara bunu buyurmuş olacağını söylerdi.

81.5

παρορμῶν δὲ τοὺς ἄρχοντας ἐπιτιμᾶν τοῖς ἁμαρτάνουσιν ἔλεγε τοὺς δυναμένους κωλύειν τοὺς κακῶς ποιοῦντας, ἐὰν μὴ κωλύωσι, κελεύειν.

81.6Gençlerden yüzü kızaranları, sararanlardan daha çok sevdiğini söylerdi.

81.6

τῶν δὲ νέων ἔφη χαίρειν τοῖς ἐρυθριῶσι μᾶλλον ἢ τοῖς ὠχριῶσι.

81.7Yürürken ellerini, savaşırken ayaklarını oynatan, savaş narasından daha yüksek horlayan askerden nefret ettiğini söylerdi.

81.7

στρατιώτην δὲ μισεῖν, ὃς ἐν τῷ περιπατεῖν τὰς χεῖρας, ἐν δὲ τῷ μάχεσθαι τοὺς πόδας κινεῖ, ῥέγχει δὲ μεῖζον ἢ ἀλαλάζει.

81.8En kötü yöneticinin, kendini yönetemeyen kişi olduğunu söylerdi.

81.8

κάκιστον δὲ ἔλεγεν ἄρχοντα εἶναι τὸν ἄρχειν ἑαυτοῦ μὴ δυνάμενον.

81.9Herkesin en çok kendinden utanması gerektiğine inanırdı, çünkü kimse kendinden hiç ayrı değildir.

81.9

μάλιστα δὲ ἐνόμιζε δεῖν ἕκαστον ἑαυτὸν αἰδεῖσθαι· μηδένα γὰρ ἑαυτοῦ μηδέποτε χωρὶς εἶναι.

81.10Birçok kişinin heykelinin dikildiğini görünce, "İnsanların benim için 'Cato'nun heykeli neden yok?' diye sormalarını, 'neden var?' diye sormalarına tercih ederim" dedi.

81.10

πολλῶν δὲ ὁρῶν ἀνισταμένους ἀνδριάντας, ἐμοῦ δέ, ἔφη, ἐρωτᾶν βούλομαι μᾶλλον τοὺς ἀνθρώπους, διὰ τί ἀνδριὰς οὐ κεῖται Κάτωνος ἢ διὰ τί κεῖται.

81.11Güçlülere yetkilerini idareli kullanmalarını öğütlerdi ki yetki hep ellerinde kalsın.

81.11

φείδεσθαι δὲ τῆς ἐξουσίας παρεκάλει τοὺς δυναμένους, ὅπως ἀεὶ παραμένοι τὸ ἐξεῖναι.

81.12Aretēden onurunu alanların gençlikten aretēyi aldığını söylerdi.

81.12

τοὺς δὲ τῆς ἀρετῆς τὴν τιμὴν ἀφαιροῦντας ἔλεγε τὴν ἀρετὴν ἀφαιρεῖν τῆς νεότητος.

81.13Yönetici ya da yargıç, adil olan için yalvartılmamalı, adil olmayan için de yalvarmayla kandırılmamalıdır, derdi.

81.13

τὸν δὲ ἄρχοντα ἢ κριτὴν ἔλεγε δεῖν μήτε ὑπὲρ τῶν δικαίων λιπαρεῖσθαι μήτε ὑπὲρ τῶν ἀδίκων ἐκλιπαρεῖσθαι.

81.14Adaletsizlik, yapanlara tehlike getirmese bile herkese getirir, derdi.

81.14

τὴν δὲ ἀδικίαν ἔλεγε, τοῖς ἀδικοῦσι κἂν μὴ φέρῃ κίνδυνον, ἅπασι φέρειν.

81.15Yaşlılıkta zaten birçok utanılacak şey varken, kötülükten gelen utancı eklememek gerektiğini düşünürdü.

81.15

τῷ δὲ γήρᾳ πολλῶν αἰσχρῶν παρόντων ἠξίου μὴ προστιθέναι τὴν ἀπὸ τῆς κακίας αἰσχύνην.

81.16Öfkelinin deliden yalnız süre bakımından farklı olduğuna inanırdı.

81.16

τὸν δὲ ὀργιζόμενον ἐνόμιζε τοῦ μαινομένου χρόνῳ διαφέρειν.

81.17Talihi dürüstçe ve ölçülü kullananların en az kıskanıldığını söylerdi: çünkü bizi değil, çevremizdekileri kıskanırlar.

81.17

ἥκιστα δὲ φθονεῖσθαι τοὺς τῇ τύχῃ χρωμένους ἐπιεικῶς καὶ μετρίως· οὐ γὰρ ἡμῖν ἀλλὰ τοῖς περὶ ἡμᾶς φθονοῦσι.

81.18Gülünç şeylerde ciddi olanların ciddi işlerde gülünç olacağını söylerdi.

81.18

τοὺς δὲ σπουδάζοντας ἐν τοῖς γελοίοις ἔλεγεν ἐν τοῖς σπουδαίοις ἔσεσθαι καταγελάστους.

81.19Güzel işleri güzel işlerle pekiştirmek gerektiğini söylerdi ki şöhretten akıp gitmesinler.

81.19

τὰς καλὰς πράξεις ἔλεγε δεῖν καταλαμβάνειν πράξεσι καλαῖς, ἵνα μὴ τῆς δόξης ἀπορρέωσιν.

81.20Hep aynı kişileri yönetici seçen vatandaşları kınardı: "Ya yöneticiliğe az değer veriyor, ya yönetmeye layık kişi az görüyor gibi görüneceksiniz."

81.20

ἐπετίμα δὲ τοῖς πολίταις ἀεὶ τοὺς αὐτοὺς αἱρουμένοις ἄρχοντας· δόξετε γάρ, εἶπεν, μὴ πολλοῦ τὸ ἄρχειν ἄξιον ἢ μὴ πολλοὺς τοῦ ἄρχειν ἀξίους ἡγεῖσθαι.

81.21Kıyıdaki tarlalarını satan adama hayran kalır gibi yapardı, denizden güçlü bulurdu: denizin güçlükle yıktığı yerleri o kolayca yutmuştu.

81.21

τὸν δὲ τοὺς παραλίους ἀγροὺς πεπρακότα προσεποιεῖτο θαυμάζειν ὡς ἰσχυρότερον τῆς θαλάττης· ἃ γὰρ ἐκείνη μόλις ἐπικλύζει, οὗτος ῥᾳδίως καταπέπωκε.

81.22Sansörlüğe aday olurken ötekilerin halka yalvarıp dalkavukluk ettiğini görüyordu. Kendisi ise halkın sert bir hekime ve büyük bir arınmaya ihtiyacı olduğunu haykırıyor, en hoş olanın değil, en amansız olanın seçilmesi gerektiğini söylüyordu. Bunu söyleyerek herkesten önce seçildi.

81.22

τιμητείαν δὲ μετιὼν καὶ τοὺς ἄλλους ὁρῶν δεομένους τῶν πολλῶν καὶ κολακεύοντας, αὐτὸς ἐβόα τὸν δῆμον ἀποτόμου χρείαν ἔχειν ἰατροῦ καὶ μεγάλου καθαρμοῦ· δεῖν οὖν μὴ τὸν ἥδιστον, ἀλλὰ τὸν ἀπαραίτητον αἱρεῖσθαι. καὶ ταῦτα λέγων ᾑρέθη πρὸ πάντων.

81.23Gençlere cesurca savaşmayı öğretirken, sözün kılıçtan, sesin elden daha çok düşmanı kaçırıp korkuttuğunu sık sık söylerdi.

81.23

διδάσκων δὲ τοὺς νέους εὐθαρσῶς μάχεσθαι, πολλάκις ἔλεγε τοῦ ξίφους τὸν λόγον μᾶλλον καὶ τὴν φωνὴν τῆς χειρὸς τρέπειν καὶ καταπλήττειν τοὺς πολεμίους.

81.24Baetis ırmağı çevresinde oturanlarla savaşırken düşmanın kalabalığı yüzünden tehlikeye düştü. Keltiberler iki yüz talanta yardıma razıydı, ama Romalılar barbarlara ücret vaat etmeye karşı çıkıyordu. Onların yanıldığını söyledi: kazanırlarsa parayı kendilerinden değil düşmandan ödeyeceklerdi, yenilirlerse ne isteyen kalacaktı ne de istenen.

81.24

ἐπεὶ δὲ πολεμῶν τοῖς περὶ τὸν Βαῖτιν ποταμὸν οἰκοῦσιν εἰς κίνδυνον ὑπὸ πλήθους τῶν πολεμίων κατέστη, τῶν μὲν Κελτιβήρων ἐπὶ διακοσίοις ταλάντοις βουλομένων βοηθεῖν, τῶν δὲ Ῥωμαίων οὐκ ἐώντων ὁμολογεῖν μισθὸν ἀνθρώποις βαρβάροις, ἁμαρτάνειν ἔφησεν αὐτούς· νικῶντας μὲν γὰρ ἀποδώσειν οὐ παρʼ αὑτῶν ἀλλὰ παρὰ τῶν πολεμίων ἡττωμένων δέ, μήτε τοὺς ἀπῃτημένους μήτε τοὺς ἀπαιτοῦντας ἔσεσθαι.

81.25Kendi söylediğine göre düşman ülkesinde kaldığı günlerden daha çok şehir aldı, ama düşman ülkesinde yiyip içtiğinden fazlasını kendine almadı.

81.25

πλείονας δὲ πόλεις ἑλών, ὥς φησι, τῶν ἡμερῶν ἃς διέτριψεν ἐν τοῖς πολεμίοις, οὐδὲν αὐτὸς πλέον ἔλαβεν ὧν ἔφαγε καὶ ἔπιεν ἐκ τῆς πολεμίας.

81.26Askerlerinin her birine bir libre gümüş dağıttı ve az kişinin altınla dönmesindense çok kişinin gümüşle dönmesinin daha iyi olduğunu söyledi; çünkü yöneticilerin eyaletlerde şöhretlerini artırmaktan başka bir şey yapmaması gerekirdi.

81.26

τῶν δὲ στρατιωτῶν ἑκάστῳ λίτραν ἀργύρου διανείμας φησὶ βέλτιον εἶναι πολλοὺς ἔχοντας ἀργύριον ἢ ὀλίγους χρυσίον ἀπὸ τῆς στρατείας ἐπανελθεῖν τῶν γὰρ ἀρχόντων οὐδὲν ἄλλο δεῖν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἢ τὴν δόξαν αὐξάνεσθαι.

81.27Seferde beş hizmetkârı vardı. Biri üç esir satın almıştı; bu Cato'ya gizli kalmayınca, huzuruna çıkmadan kendini astı.

81.27

πέντε δὲ οἰκέτας εἶχεν ἐπὶ τῆς στρατείας, ὧν εἷς αἰχμάλωτα σώματα τρία πριάμενος, ὡς οὐκ ἔλαθε τὸν Κάτωνα, πρὶν εἰς ὄφιν ἐλθεῖν, ἀπήγξατο.

81.28Afrikalı Scipio, Akhalı sürgünlerin vatanlarına dönmesine yardım etmesini istediğinde, işe aldırmaz görünüyordu. Senatoda uzun tartışmalar olurken kalktı ve dedi ki: "Yapacak işimiz yokmuş gibi oturmuş, yaşlı Yunanlıların cenazelerini bizim mi, oradaki ölü taşıyıcılarının mı kaldıracağını araştırıyoruz."

81.28

παρακληθεὶς δὲ ὑπὸ Σκιπίωνος Ἀφρικανοῦ τοῖς Ἀχαιῶν συλλαβέσθαι φυγάσιν, ὅπως εἰς τὰς πατρίδας κατέλθωσιν, προσεποιεῖτο μηδὲν αὐτῷ μέλειν τοῦ πράγματος ἐν δὲ τῇ συγκλήτῳ πολλῶν γινομένων λόγων ἀναστάς, ὥσπερ οὐκ ἔχοντες, εἶπεν, ὃ πράττωμεν, καθήμεθα περὶ Γραικῶν γεροντίων ζητοῦντες πότερον ὑπὸ τῶν παρʼ ἡμῖν ἢ ὑπὸ τῶν ἐκεῖ νεκροφόρων ἐξενεχθῶσι.

81.29Postumius Albinus Yunanca bir tarih yazıp dinleyenlerden özür dilemişti. Cato alaycı bir tavırla, Amphiktyonlar kararıyla zorla yazdırıldıysa bağışlanması gerektiğini söyledi.

81.29

Ποστουμίου δὲ Ἀλβίνου γράψαντος ἱστορίας Ἑλληνιστὶ καὶ συγγνώμην παρὰ τῶν ἀκροωμένων αἰτοῦντος, εἰρωνευόμενος ὁ Κάτων ἔφη δοτέον εἶναι συγγνώμην, εἰ τῶν Ἀμφικτυόνων ψηφισαμένων ἀναγκασθεὶς ἔγραψεν. # Bölüm 82 ### Σκιπίωνος τοῦ Νεωτέρου

82.1Genç Scipio

Genç Scipio'nun, yaşadığı elli dört yılda ne bir şey satın aldığı, ne bir şey sattığı, ne de bir şey yaptırdığı söylenir. Büyük mal varlığı içinde yalnız otuz üç libre gümüş ve iki libre altın bıraktı; üstelik Kartaca'nın hâkimiydi ve komutanlar içinde askerlerini en çok zengin eden oydu.

82.1

Σκιπίωνα τὸν νεώτερον λέγουσιν ἔτεσι πεντήκοντα καὶ τέτταρσιν, οἷς ἐβίωσε, μηδὲν πρίασθαι μηδὲν ἀποδόσθαι μηδὲν οἰκοδομῆσαι, λίτρας δὲ ἀργύρου τρεῖς καὶ τριάκοντα μόνας ἐν οὐσίᾳ μεγάλῃ δύο δὲ χρυσίου καταλιπεῖν· καὶ ταῦτα Καρχηδόνος κύριον ὄντα καὶ μάλιστα τῶν στρατηγῶν πλουτίσαντα τοὺς στρατιώτας.

82.2Polybios'un öğüdünü koruyarak, karşılaştığı kişilerden birini bir şekilde yakını ve dostu yapmadan çarşıdan ayrılmamaya çalışırdı.

82.2

τὸ δὲ Πολυβίου παράγγελμα διαφυλάττων ἐπειρᾶτο μὴ πρότερον ἐξ ἀγορᾶς ἀπελθεῖν ἢ ποιήσασθαί τινα συνήθη καὶ φίλον ἁμωσγέπως τῶν ἐντυγχανόντων.

82.3Daha gençken cesaret ve akıl bakımından öyle büyük bir şöhreti vardı ki Yaşlı Cato, aralarında Scipio'nun da bulunduğu Kartaca'daki askerler sorulduğunda, Homeros'tan şu dizeyi söyledi: "Aklı başında bir o var, ötekiler gölge gibi uçuşuyor."

82.3

ἔτι δὲ νέος ὢν τοσαύτην εἶχε δόξαν ἀνδρείας καὶ συνέσεως ὥστε Κάτωνα μὲν τὸν πρεσβύτερον εἰπεῖν ἐρωτηθέντα περὶ τῶν ἐν Καρχηδόνι στρατευομένων, ἐν οἷς καὶ Σκιπίων ἦν, οἶος πέπνυται, τοὶ δὲ σκιαὶ ἀίσσουσιν.

82.4Seferden Roma'ya dönünce onu çağırdılar; ona iyilik olsun diye değil, Kartaca'yı onun eliyle çabucak ve kolayca alacakları için.

82.4

εἰς δὲ τὴν Ῥώμην ἐλθόντος ἀπὸ στρατείας, ἐκάλουν αὐτόν, οὐκ ἐκείνῳ χαριζόμενοι, ἀλλʼ ὡς Καρχηδόνα διʼ ἐκείνου ταχὺ καὶ ῥᾳδίως ληψόμενοι.

82.5Surlara girmişti; Kartacalılar kaleden güçle karşı koyuyordu. Aradaki denizin pek derin olmadığını gördü. Polybios ona demir dikenler serpmesini ya da çivili tahtalar atmasını öğütledi ki düşman geçip setlere saldırmasın. Surları almış, şehrin içine girmişken düşmanla savaşmamanın yolunu aramanın gülünç olduğunu söyledi.

82.5

ἐπεὶ δὲ παρελθὼν εἰς τὸ τεῖχος, τῶν Καρχηδονίων ἐκ τῆς ἄκρας ἀμυνομένων ῥώμῃ, συνεῖδε τὴν διὰ μέσου θάλατταν οὐ πάνυ βαθεῖαν οὖσαν τοῦ Πολυβίου συμβουλεύοντος αὐτῷ κατασπεῖραι τριβόλους σιδηροῦς ἢ σανίδας ἐμβάλλειν κεντρωτάς, ὅπως μὴ διαβαίνοντες οἱ πολέμιοι προσμάχωνται τοῖς χώμασιν, ἔφη γελοῖον εἶναι κατειληφότας τὰ τείχη καὶ τῆς πόλεως ἐντὸς ὄντας εἶτα πράττειν ὅπως οὐ μαχοῦνται τοῖς πολεμίοις.

82.6Şehri Sicilya'dan getirilmiş Yunan heykelleri ve adaklarıyla dolu bulunca, şehirlerden gelenlerin bunları tanıyıp almalarını tellalla ilan ettirdi.

82.6

εὑρὼν δὲ τὴν πόλιν ἀνδριάντων Ἑλληνικῶν καὶ ἀναθημάτων ἀπὸ Σικελίας μεστὴν οὖσαν, ἐκήρυξε τοὺς ἀπὸ τῶν πόλεων παρόντας ἐπιγινώσκειν καὶ κομίζεσθαι.

82.7Ganimetten hiçbir kölenin ya da âzatlının almasına, hatta satın almasına bile izin vermedi, herkes yağmalarken bile.

82.7

τῶν δὲ χρημάτων οὔτε δοῦλον οὔτε ἀπελεύθερον εἴα λαβεῖν οὐδένα, ἀλλʼ οὐδὲ πρίασθαι, πάντων ἀγόντων καὶ φερόντων.

82.8En sevgili arkadaşı Gaius Laelius'un konsüllüğe adaylığına yardım ederken Pompeius'a kendisinin de aday olup olmadığını sordu. Pompeius'un flütçü oğlu olduğu sanılıyordu. Aday olmadığını söyledi, üstelik Laelius'la birlikte dolaşıp seçim kampanyasına yardım edeceğini vadetti. Ona inanıp bekleyenler kandırıldı: kendisinin çarşıda dolaşıp vatandaşların ellerini sıktığı haberi geldi. Ötekiler öfkelenince Scipio güldü: "Budalalığımız yüzünden" dedi, "tanrıları değil de insanları çağıracakmışız gibi uzun süredir bir flütçüyü bekleyip duruyoruz."

82.8

Γαΐῳ δὲ Λαιλίῳ τῷ φιλτάτῳ τῶν ἑταίρων ὑπατείαν μετιόντι συμπράττων ἐπηρώτησε Πομπήιον εἰ καὶ αὐτὸς ὑπατείαν μέτεισιν· ἐδόκει δὲ ὁ Πομπήιος υἱὸς αὐλητοῦ γεγονέναι· τοῦ δὲ φήσαντος μὴ μετιέναι, ἀλλὰ καὶ τὸν Λαίλιον ἐπαγγελλομένου συμπεριάξειν καὶ συναρχαιρεσιάσειν, πιστεύσαντες καὶ περιμένοντες ἐκεῖνον ἐξηπατήθησαν· ἀπηγγέλλετο γὰρ αὐτὸς ἐν ἀγορᾷ περιιὼν καὶ δεξιούμενος τοὺς πολίτας. ἀγανακτούντων δὲ τῶν ἄλλων, ὁ Σκιπίων γελάσας, ἀβελτερίᾳ γε, εἶπεν, ἡμῶν, καθάπερ οὐκ ἀνθρώπους μέλλοντες ἀλλὰ θεοὺς παρακαλεῖν, πάλαι διατρίβομεν αὐλητὴν ἀναμένοντες.

82.9Appius Claudius sansörlük için onunla yarışıyor, bütün Romalıları adlarıyla selamladığını, Scipio'nun ise neredeyse hiçbirini tanımadığını söylüyordu. "Doğru söylüyorsun" dedi; "çünkü ben çok kişiyi tanımaya değil, herkesçe tanınmaya çalıştım."

82.9

Ἀππίου δὲ Κλαυδίου περὶ τῆς τιμητικῆς ἀρχῆς ἁμιλλωμένου πρὸς αὐτὸν καὶ λέγοντος, ὅτι πάντας ὀνομαστὶ Ῥωμαίους αὐτὸς ἀσπάζεται, Σκιπίωνος ὀλίγου δεῖν ἀγνοοῦντος ἅπαντας, ἀληθῆ λέγεις, εἶπεν, ἐμοὶ γὰρ οὐκ εἰδέναι πολλοὺς ἀλλʼ ὑπὸ μηδενὸς ἀγνοεῖσθαι μεμέληκεν.

82.10Keltiberlerle savaştıkları sırada vatandaşlara, ikisini de elçi ya da askerî tribün olarak sefere göndermelerini söyledi; böylece savaşanlar her birinin aretēsine tanık ve hakem olacaktı.

82.10

ἐκέλευε δὲ τοὺς πολίτας, ἐπειδὴ ἐτύγχανον πολεμοῦντες Κελτίβηρσιν, ἀμφοτέρους ἐπὶ τὴν στρατείαν ἐκπέμψαντας ἢ πρεσβευτὰς ἢ χιλιάρχους μάρτυρας λαμβάνειν καὶ κριτὰς τῆς ἑκάστου ἀρετῆς τοὺς πολεμοῦντας.

82.11Sansör olunca bir delikanlının atını elinden aldı. Çünkü Kartaca kuşatılırken pahalı bir yemek vermiş, ballı bir tatlıyı şehir biçiminde yaptırıp ona Kartaca adını vererek davetlilere yağmalatmıştı. Delikanlı atının neden alındığını sorunca, "Çünkü Kartaca'yı benden önce sen yağmaladın" dedi.

82.11

ἀποδειχθεὶς δὲ τιμητὴς νεανίσκου μὲν ἀφείλετο τὸν ἵππον, ὅτι δειπνῶν πολυτελῶς, ἐν ᾧ χρόνῳ Καρχηδὼν ἐπολεμεῖτο, μελίπηκτον εἰς σχῆμα τῆς πόλεως διαπλάσας καὶ τοῦτο Καρχηδόνα προσειπὼν προύθηκε διαρπάσαι τοῖς παροῦσι καὶ πυνθανομένου τοῦ νεανίσκου τὴν αἰτίαν διʼ ἣν ἀφῄρηται τὸν ἵππον, ἐμοῦ γάρ, ἔφη, πρότερος Καρχηδόνα διήρπασας.

82.12Gaius Licinius'un geçtiğini görünce, "Bu adamın yalan yere yemin ettiğini biliyorum" dedi; "ama kimse suçlamadığına göre hem savcı hem yargıç olamam."

82.12

Γάιον δὲ Λικίνιον ἰδὼν παρερχόμενον, οἶδα, ἔφη, τοῦτον ἐπιωρκηκότα τὸν ἄνδρα· μηδενὸς δὲ κατηγοροῦντος, οὐ δύναμαι κατήγορος αὐτὸς εἶναι καὶ δικαστής.

82.13Senato onu üçüncü kez gönderdi; Kleitomakhos'un deyişiyle "insanların küstahlığını ve iyi düzenini gözetlemek için", şehirleri, kavimleri, kralları denetlemeye. İskenderiye'ye gelip gemiden inince başı giysisiyle örtülü yürümeye başladı. İskenderiyeliler çevresinde koşuşup başını açmasını, yüzünü özlemle bekleyenlere göstermesini istediler. Başını açınca bağırıp alkışladılar. Kral, tembellik ve bedeninin rahatlığı yüzünden onlara yürüyüşte güçlükle yetişiyordu. Scipio Panaitios'a sessizce fısıldadı: "İskenderiyeliler ziyaretimizden şimdiden bir fayda gördüler: bizim sayemizde krallarını yürürken gördüler."

82.13

Ἐκπεμφθέντα δʼ αὐτὸν ὑπὸ τῆς βουλῆς τρίτον, ὥς φησι Κλειτόμαχος, ἀνθρώπων ὕβριν τε καὶ εὐνομίην ἐφορῶντα, πόλεων ἐθνῶν βασιλέων ἐπίσκοπον, ὡς εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἧκε καὶ τῆς νεὼς ἀποβὰς ἐβάδιζε κατὰ τῆς κεφαλῆς ἔχων τὸ ἱμάτιον, ἠξίουν ἀποκαλύψασθαι περιθέοντες οἱ Ἀλεξανδρεῖς καὶ δεῖξαι ποθοῦσιν αὐτοῖς τὸ πρόσωπον. τοῦ δὲ ἀποκαλυψαμένου, κραυγὴν καὶ κρότον ἐποίησαν. τοῦ δὲ βασιλέως μόλις ἁμιλλωμένου βαδίζουσιν αὐτοῖς διʼ ἀργίαν καὶ τρυφὴν τοῦ σώματος, ὁ Σκιπίων ἀτρέμα πρὸς τὸν Παναίτιον ψιθυρίσας εἶπεν, ἤδη τι τῆς ἐπιδημίας ἡμῶν Ἀλεξανδρεῖς ἀπολελαύκασι· διʼ ἡμᾶς γὰρ ἑωράκασι τὸν βασιλέα περιπατοῦντα.

82.14Yolculukta yanında bir dost, filozof Panaitios, ve beş hizmetkâr vardı. Bunlardan biri yabancı ülkede ölünce başka bir tane satın almak istemedi ve Roma'dan getirtti.

82.14

Συναπεδήμει δὲ αὐτῷ φίλος μὲν εἷς φιλόσοφος Παναίτιος, οἰκέται δὲ πέντε· καὶ τούτων ἑνὸς ἀποθανόντος ἐπὶ τῆς ξένης, ἄλλον μὴ βουλόμενος πρίασθαι ἀπὸ τῆς Ῥώμης μετεπέμψατο.

82.15Numantialılar yenilmez görünüyor, birçok komutanı yenmiş bulunuyordu. Halk bu savaş için Scipio'yu ikinci kez konsül yaptı. Birçok kişi sefere koşuyordu, ama senato bunu da engelledi, İtalya boşalacak diye. Hazır paradan almasına da izin vermediler, henüz vadesi gelmemiş vergi gelirlerini ona ayırdılar. Scipio paraya ihtiyacı olmadığını, kendisinin ve dostlarının malının yeteceğini söyledi. Askerler konusunda ise yakındı: savaş zordu; çünkü bunca kez yenilmelerinin sebebi düşmanın cesaretiyse böyle insanlara karşı, vatandaşların korkaklığıysa böyle insanlarla savaşacaktı.

82.15

τῶν δὲ Νομαντίνων ἀμάχων εἶναι δοκούντων καὶ πολλοὺς νενικηκότων στρατηγούς, ὕπατον ἀπέδειξε Σκιπίωνα τὸ δεύτερον ὁ δῆμος ἐπὶ τὸν πόλεμον ὡρμημένων δὲ πολλῶν ἐπὶ τὴν στρατείαν, καὶ τοῦτο διεκώλυσεν ἡ σύγκλητος, ὡς ἐρήμου τῆς Ἰταλίας ἐσομένης. καὶ χρήματα λαβεῖν τῶν ἑτοίμων οὐκ εἴασαν, ἀλλὰ τὰς τελωνικὰς προσόδους ἀπέταξαν οὔπω χρόνον ἐχούσας. ὁ δὲ Σκιπίων χρημάτων μὲν οὐκ ἔφη δεῖσθαι, τὰ γὰρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν φίλων ἐξαρκέσειν· περὶ δὲ τῶν στρατιωτῶν ἐμέμψατο, χαλεπὸν γὰρ εἶναι τὸν πόλεμον, εἰ μὲν διʼ ἀνδρείαν τῶν πολεμίων ἥττηνται τοσαυτάκις, ὅτι πρὸς τοιούτους, εἰ δὲ διʼ ἀνανδρίαν τῶν πολιτῶν, ὅτι μετὰ τοιούτων.

82.16Ordugâha gelince büyük bir düzensizlik, başıboşluk, batıl inanç ve sefahat buldu. Kâhinleri, falcıları ve pezevenkleri hemen kovdu. Bir tencere, bir şiş ve bir toprak kadeh dışında bütün eşyaların gönderilmesini buyurdu; isteyenlere iki libreden büyük olmayan bir gümüş kadehe izin verdi. Banyoyu yasakladı, yağlananların da herkesin kendini kendisinin ovmasını istedi: "Yük hayvanları ovacak başka eli olmadığından başkasına muhtaçtır" dedi. Öğle yemeğinde ayakta ateşe değmemiş yiyecek, akşam yemeğinde uzanarak sadece ekmek ya da lapa ve kızarmış ya da haşlanmış et yemelerini buyurdu. Kendisi siyah bir pelerin giyip dolaşır, ordunun utancının yasını tuttuğunu söylerdi.

82.16

ἐπεὶ δὲ ἐλθὼν εἰς τὸ στρατόπεδον πολλὴν ἀταξίαν καὶ ἀκολασίαν καὶ δεισιδαιμονίαν καὶ τρυφὴν κατέλαβε, μάντεις μὲν εὐθὺς ἐξήλασε καὶ θύτας καὶ πορνοβοσκούς, σκεύη δὲ προσέταξεν ἀποπέμπειν ἅπαντα πλὴν χύτρας ὀβελίσκου καὶ ποτηρίου κεραμεοῦ· τῶν δὲ ἀργυρῶν ἔκπωμα οὐ μεῖζον δύο λιτρῶν συνεχώρησε τοῖς βουλομένοις ἔχειν· λούεσθαι δὲ ἀπεῖπε, τῶν δὲ ἀλειφομένων τρίβειν ἕκαστον ἑαυτόν· τὰ γὰρ ὑποζύγια χεῖρας μὴ ἔχοντα ἑτέρου τρίψοντος δεῖσθαι· προσέταξε δὲ ἀριστᾶν μὲν ἑστῶτας ἄπυρον ὄψον, δειπνεῖν δὲ κατακειμένους ἄρτον ἢ πόλτον ἁπλῶς καὶ κρέας ὀπτὸν ἢ ἑφθόν· αὐτὸς δὲ σάγον ἐμπεπορπημένος μέλανα περιῄει, πενθεῖν τὴν τοῦ στρατεύματος αἰσχύνην λέγων.

82.17Askerî tribün Memmius'un taş işlemeli soğutma kapları ve Therikles kadehleri taşıyan yük hayvanlarını yakalayınca, "Bana otuz gün, vatanına otuz gün, kendine ise bütün ömrünce yararsız kaldın" dedi.

82.17

Μεμμίου δέ τινος χιλιάρχου λαβὼν ὑποζύγια φυκτῆρας διαλίθους παρακομίζοντα καὶ Θηρικλείους, ἐμοὶ μέν, εἶπεν, ἡμέρας τριάκοντα καὶ τῇ πατρίδι, σαυτῷ δὲ τὸν βίον ἅπαντα τοιοῦτος ὢν ἄχρηστον πεποίηκας σεαυτόν.

82.18Başka biri güzel süslenmiş kalkanını gösterince, "Delikanlı, kalkan güzel" dedi, "ama Romalıya, umudunu sol elinden çok sağ elinde taşımak yakışır."

82.18

ἑτέρου δὲ θυρεὸν ἐπιδείξαντος εὖ κεκοσμημένον, ὁ μὲν θυρεός, εἶπεν, ὦ νεανία, καλός, πρέπει δὲ Ῥωμαῖον ἄνδρα μᾶλλον ἐν τῇ δεξιᾷ τὰς ἐλπίδας ἔχειν ἢ τῇ ἀριστερᾷ.

82.19Çit kazığı taşıyan biri ağırlığından çok yakınınca, "Doğal" dedi, "çünkü bu odun parçasına kılıcından daha çok güveniyorsun."

82.19

τοῦ δὲ τὸν χάρακα ἄραντος σφόδρα πιέζεσθαι φάσκοντος, εἰκότως, ἔφη· τῷ γὰρ ξύλῳ τούτῳ μᾶλλον ἢ τῇ μαχαίρᾳ πιστεύεις.

82.20Düşmanın çılgınlığını görünce, zamanla güvenliği satın aldığını söyledi; iyi komutan da hekim gibi demire en son başvurmalıdır. Yine de uygun zamanda Numantialılara saldırıp onları bozguna uğrattı.

82.20

ὁρῶν δὲ τὴν ἀπόνοιαν τῶν πολεμίων ἔλεγεν ὠνεῖσθαι τοῦ χρόνου τὴν ἀσφάλειαν τὸν γὰρ ἀγαθὸν στρατηγὸν ὥσπερ ἰατρὸν ἐσχάτης δεῖσθαι τῆς διὰ τοῦ σιδήρου θεραπείας. οὐ μὴν ἀλλʼ ἐπιθέμενος ἐν καιρῷ τοὺς Νομαντίνους ἐτρέψατο.

82.21Yaşlılar yenilenleri, defalarca kovaladıkları adamlardan neden kaçtıkları diye azarlayınca, Numantialılardan biri koyunların aynı olduğunu, ama çobanın değiştiğini söylemiş.

82.21

τῶν δὲ πρεσβυτέρων τοὺς ἡττημένους κακιζόντων, τί πεφεύγασιν οὓς τοσαυτάκις ἐδίωξαν, εἰπεῖν τινα λέγεται τῶν Νομαντίνων ὡς τὰ πρόβατα ταὐτὰ καὶ νῦν ἐστιν, ὁ δὲ ποιμὴν ἄλλος.

82.22Numantia'yı alıp ikinci kez zafer alayı yaptıktan sonra senato ve müttefikler konusunda Gaius Gracchus'la anlaşmazlığa düştü. Halk üzülüp kürsüde onu gürültüye boğunca, "Beni ordu naraları bile korkutmadı" dedi, "İtalya'nın annesi değil üvey annesi olduğunu bildiğim ayak takımı hiç korkutamaz."

82.22

ἐπεὶ δὲ τὴν Νομαντίαν ἑλὼν καὶ θριαμβεύσας τὸ δεύτερον πρὸς Γάιον Γράκχον ὑπέρ τε τῆς βουλῆς καὶ τῶν συμμάχων κατέστη διαφορᾷ, καὶ λυπούμενος ὁ δῆμος ἐθορύβησεν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐμέ, εἶπεν, οὐδέποτε στρατοπέδων ἀλαλαγμὸς ἐθορύβησεν, οὔτι γε συγκλύδων ἀνθρώπων, ὧν οὐ μητέρα τὴν Ἰταλίαν ἀλλὰ μητρυιὰν οὖσαν ἐπίσταμαι.

82.23Gaius'un yandaşları tiranı öldürün diye bağırınca, "Vatanla savaşanların beni önce öldürmek istemesi doğal" dedi; "çünkü Scipio ayaktayken Roma düşemez, Roma düşünce de Scipio yaşayamaz."

82.23

τῶν δὲ περὶ τὸν Γάιον βοώντων κτεῖναι τὸν τύραννον, εἰκότως, εἶπεν, οἱ τῇ πατρίδι πολεμοῦντες ἐμὲ βούλονται προανελεῖν οὐ γὰρ οἷόν τε τὴν Ῥώμην πεσεῖν Σκιπίωνος ἑστῶτος οὐδὲ ζῆν Σκιπίωνα τῆς Ῥώμης πεσούσης. # Bölüm 83 ### Καικιλίου Μετέλλου

83.1Caecilius Metellus

Caecilius Metellus sağlam bir yere saldırmayı planlıyordu. Bir yüzbaşı, yalnız on adam kaybederse orayı alacağını söyleyince, on kişiden biri olmak isteyip istemediğini sordu.

83.1

Καικίλιος Μέτελλος ὀχυρῷ χωρίῳ βουλευόμενος προσαγαγεῖν, εἰπόντος ἑκατοντάρχου πρὸς αὐτὸν ὡς, ἐὰν δέκα μόνους ἀποβάλῃ, λήψεται τὸ χωρίον, ἠρώτησεν αὐτὸν εἰ βούλοιτο εἷς τῶν δέκα γενέσθαι.

83.2Genç askerî tribünlerden biri ne yapacağını sorunca, "Gömleğimin bunu bildiğini sansaydım, çıkarıp ateşe atardım" dedi.

83.2

τῶν δὲ νεωτέρων τινὸς χιλιάρχου πυνθανομένου τί μέλλει ποιεῖν, εἰ τοῦτο, ἔφη, συνειδέναι μοι τὸν χιτωνίσκον ἐνόμιζον, ἀποδυσάμενος ἂν αὐτὸν ἐπὶ. τὸ πῦρ ἐπέθηκα.

83.3Scipio sağken onunla mücadele etti, ölünce üzüldü; oğullarına tabutunun altına girip kaldırmalarını buyurdu ve tanrılara, Scipio başka bir halkın içinde doğmadığı için Roma adına şükrettiğini söyledi.

83.3

Σκιπίωνι δὲ ζῶντι πολεμῶν, ἀποθανόντος ἠχθέσθη, καὶ τοὺς μὲν υἱοὺς ἐκέλευσεν ὑποδύντας ἄρασθαι τὸ λέχος, τοῖς δὲ θεοῖς ἔφη χάριν ἔχειν ὑπὲρ τῆς Ῥώμης, ὅτι παρʼ ἄλλοις οὐκ ἐγένετο Σκιπίων. # Bölüm 84 ### Γαίου Μαρίου

84.1Gaius Marius

Gaius Marius ünsüz bir aileden gelip askerlik yoluyla siyasete atıldı. Büyük aedilisliğe aday oldu; geride kaldığını anlayınca aynı gün küçük aedilisliğe geçti. Onu da kaybetti, ama Romalıların birincisi olacağından yine umudunu kesmedi.

84.1

Γάιος Μάριος ἐκ γένους ἀδόξου προϊὼν εἰς πολιτείαν διὰ τῶν στρατειῶν, ἀγορανομίαν τὴν μείζονα παρήγγειλεν· αἰσθόμενος δὲ ὅτι λείπεται τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἐπὶ τὴν ἐλάττονα μετῆλθε· κἀκείνης ἀποτυχὼν, ὅμως οὐκ ἀπέγνω τοῦ πρωτεύσειν Ῥωμαίων.

84.2İki bacağında da varisi vardı. Bağlanmadan kendini hekime kestirdi, ne inledi ne kaşını çattı, ameliyata dayandı. Hekim öbür bacağa geçince buna izin vermedi: tedavinin bu acıya değmediğini söyledi.

84.2

Ἰξίας δὲ ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τοῖς σκέλεσι παρέσχεν ἄδετος ἐκτεμεῖν τῷ ἰατρῷ, καὶ μὴ στενάξας μηδὲ τὰς ὀφρῦς συναγαγὼν ἐνεκαρτέρησε τῇ χειρουργίᾳ· τοῦ δὲ ἰατροῦ μεταβαίνοντος ἐπὶ θάτερον, οὐκ ἠθέλησεν εἰπὼν οὐκ εἶναι τὸ θεράπευμα τῆς ἀλγηδόνος ἄξιον.

84.3İkinci konsüllüğünde yeğeni Lusius, askerlerden Trebonius adlı yakışıklı bir gence zor kullanmaya kalkmış, Trebonius da onu öldürmüştü. Birçok kişi onu suçluyordu; komutanı öldürdüğünü inkâr etmedi, ama sebebini söyleyip kanıtladı. Marius, yiğitlik için verilen çelengin getirilmesini buyurdu ve onu Trebonius'un başına koydu.

84.3

ἐπεὶ δὲ Λούσιος ὁ ἀδελφιδοῦς, αὐτοῦ τὸ δεύτερον ὑπατεύοντος, ἐβιάζετο τῶν ἐν ὥρᾳ στρατευομένων τινὰ ὀνόματι Τρεβώνιον, ὁ δὲ ἀπέκτεινεν αὐτόν, καὶ πολλῶν κατηγορούντων οὐκ ἠρνήσατο κτεῖναι τὸν ἄρχοντα, τὴν δὲ αἰτίαν εἶπε καὶ ἀπέδειξε· κελεύσας οὖν ὁ Μάριος τὸν ἐπὶ ταῖς ἀριστείαις διδόμενον στέφανον κομισθῆναι τῷ Τρεβωνίῳ περιέθηκε.

84.4Teutonlara karşı az suyu olan bir yerde ordugâh kurdu. Askerler susadıklarını söyleyince, düşmanın kazıklı siperinin yanından akan bir ırmağı gösterdi: "Oradan içeceğinizi kanla satın alabilirsiniz" dedi. Onlar da, kanları henüz akarken, susuzluktan bütünüyle kurumadan önce kendilerini götürmesini istediler.

84.4

τοῖς δὲ Τεύτοσι παραστρατοπεδεύσας ἐν χωρίῳ ὀλίγον ὕδωρ ἔχοντι, τῶν στρατιωτῶν διψῆν λεγόντων, δείξας αὐτοῖς ποταμὸν ἐγγὺς ῥέοντα τῷ χάρακι τῶν πολεμίων, ἐκεῖθεν ὑμῖν ἔστιν, εἶπε, ποτὸν ὤνιον αἵματος. οἱ δὲ ἄγειν παρεκάλουν, ἕως ὑγρὸν ἔχουσι τὸ αἷμα καὶ μήπω πᾶν ὑπὸ τοῦ διψῆν ἐκπεπηγός.

84.5Kimbr savaşlarında yiğitlik gösteren bin Camerinumluyu toptan, hiçbir kanuna dayanmadan Romalı yaptı. Bunu suçlayanlara, silah gürültüsünden kanunları duyamadığını söyledi.

84.5

ἐν δὲ τοῖς Κιμβρικοῖς πολέμοις Καμαρίνων χιλίους ἄνδρας ἀγαθοὺς γενομένους ὁμοῦ Ῥωμαίους ἐποίησε, κατʼ οὐδένα νόμον πρὸς δὲ τοὺς ἐγκαλοῦντας ἔλεγε τῶν νόμων οὐκ ἐξακοῦσαι διὰ τὸν τῶν ὅπλων ψόφον.

84.6İç savaşta çevresi hendekle sarılmış, kuşatılmışken sabretti, uygun anı bekliyordu. Pompaedius Silo ona, "Marius, büyük bir komutansan in ve savaş" deyince, "Sen büyük bir komutansan" dedi, "beni istemesem de savaşmaya zorla."

84.6

ἐν δὲ τῷ ἐμφυλίῳ πολέμῳ περιταφρευόμενος καὶ πολιορκούμενος ἐκαρτέρει, τὸν οἰκεῖον ἀναμένων καιρόν. εἰπόντος δὲ Πομπαιδίου Σίλωνος πρὸς αὐτόν, εἰ μέγας εἶ στρατηγός, ὦ Μάριε, καταβὰς διαγώνισαι, σύ μὲν οὖν, εἶπεν, εἰ μέγας εἶ στρατηγός, ἀνάγκασόν με διαγωνίσασθαι καὶ μὴ βουλόμενον. # Bölüm 85 ### Κάτλου Λουτατίου

85.1Lutatius Catulus

Lutatius Catulus, Kimbr savaşında Atiso ırmağı kıyısında ordugâh kurmuştu. Romalılar barbarların geçmeye çalıştığını görüp geri çekiliyorlardı. Onları tutamayınca kaçanların en önüne atıldı; böylece askerler düşmandan kaçıyor değil, komutanlarını izliyor görünecekti.

85.1

Κάτλος Λουτάτιος ἐν τῷ Κιμβρικῷ πολέμῳ παρὰ τὸν Ἀτίσωνα ποταμὸν στρατοπεδεύων, ἐπεὶ τοὺς βαρβάρους ὁρῶντες οἱ Ῥωμαῖοι διαβαίνειν ἐπιχειροῦντας ἀνεχώρουν, μὴ δυνάμενος αὐτοὺς κατασχεῖν ὥρμησεν εἰς τοὺς πρώτους τῶν ἀποτρεχόντων, ὅπως δοκῶσι μὴ φεύγειν τοὺς πολεμίους, ἀλλὰ τῷ στρατηγῷ κατακολουθεῖν. # Bölüm 86 ### Σύλλα Συλλα, the usual form: Συλλου.

86.1Sulla

Talihli lakabıyla anılan Sulla, en büyük iki talihinin Pius Metellus'un dostluğu ve Atina'yı yıkmayıp bağışlaması olduğunu söylerdi.

86.1

Σύλλας ὁ εὐτυχὴς ἀναγορευθεὶς τῶν μεγίστων εὐτυχιῶν ἐποιεῖτο δύο, τὴν Πίου Μετέλλου φιλίαν, καὶ τὸ μὴ κατασκάψαι τὰς Ἀθήνας ἀλλὰ φείσασθαι τῆς πόλεως. # Bölüm 87 ### Γαΐου Ποπιλλίου

87.1Gaius Popillius

Gaius Popillius, senatodan bir mektupla Antiokhos'a gönderildi. Mektup ordusunu Mısır'dan çekmesini, Ptolemaios'un öksüz çocuklarının krallığını gasp etmemesini buyuruyordu. Ordugâhın içinden gelirken Antiokhos uzaktan dostça selam verdi; Popillius selamını almadan yazıyı uzattı. Kral okuyup düşüneceğini ve cevap vereceğini söyleyince, Popillius asmasıyla çevresine bir daire çizdi: "Öyleyse burada durup düşün ve cevap ver" dedi. Herkes adamın kararlılığı karşısında dehşete düştü. Antiokhos, Romalıların istediğini yapacağını kabul edince, ancak o zaman Popillius onu selamlayıp kucakladı.

87.1

Γάιος Ποπίλλιος ἐπέμφθη πρὸς Ἀντίοχον ἐπιστολὴν παρὰ τῆς συγκλήτου κομίζων, κελεύουσαν ἀπάγειν ἐξ Αἰγύπτου τὸ στράτευμα καὶ μὴ σφετερίζεσθαι τῶν Πτολεμαίου τέκνων ὀρφανῶν ὄντων τὴν βασιλείαν· προσιόντα δʼ αὐτὸν διὰ τοῦ στρατοπέδου πόρρωθεν ἀσπασαμένου τοῦ Ἀντιόχου φιλοφρόνως, οὐκ ἀντασπασάμενος τὸ γραμματεῖον ἐπέδωκεν· ἐπεὶ δὲ ἀναγνοὺς ἔφη βουλεύσεσθαι καὶ δώσειν τὴν ἀπόκρισιν, τῷ κλήματι γῦρον περὶ αὐτὸν ὁ Ποπίλλιος περιέγραψεν εἰπών, ἐνταῦθα τοίνυν ἑστὼς βούλευσαι καὶ ἀπόκριναι. πάντων δὲ τὸ φρόνημα τοῦ ἀνδρὸς καταπλαγέντων τοῦ τε Ἀντιόχου ποιήσειν ὁμολογοῦντος τὰ δοκοῦντα Ῥωμαίοις, οὕτως ἠσπάσατο καὶ περιέπτυξεν αὐτὸν ὁ Ποπίλλιος. # Bölüm 88 ### Λευκούλλου

88.1Lucullus

Lucullus Ermenistan'da on bin ağır piyade ve bin süvariyle, yüz elli bin askeri olan Tigranes'in üzerine yürüdü. Gün, Ekim nonaelerinden bir önceki gündü; Caepio'nun ordusu önceden o gün Kimbrlerce yok edilmişti. Biri Romalıların bu günü uğursuz sayıp korktuklarını söyleyince, "Öyleyse bugün gayretle savaşalım" dedi, "Romalılar için bu uğursuz ve kara günü de neşeli ve sevilen bir güne çevirelim."

88.1

Λεύκουλλος ἐν Ἀρμενίᾳ μετὰ μυρίων ὁπλιτῶν καὶ χιλίων ἱππέων ἐπὶ Τιγράνην ἐχώρει πεντεκαίδεκα; μυριάδας στρατιᾶς ἔχοντα τῇ πρὸ μιᾶς νωνῶν ὀκτωβρίων, ἐν ᾗ πρότερον ὑπὸ Κίμβρων ἡ μετὰ Καιπίωνος διεφθάρη δύναμις. εἰπόντος δέ τινος ὅτι Ῥωμαῖοι τὴν ἡμέραν ἀφοσιοῦνται καὶ δεδοίκασιν, οὐκοῦν, ἔφη, σήμερον ἀγωνισώμεθα προθύμως, ἵνα καὶ ταύτην ἐξ ἀποφράδος καὶ σκυθρωπῆς ποιήσωμεν ἱλαρὰν καὶ προσφιλῆ Ῥωμαῖοι.

88.2Askerler en çok zırhlı süvarilerden korkuyordu. Onlara cesur olmalarını söyledi: bunları soymak, yenmekten daha çok iş olacaktı. Tepeye ilk çıkan oydu; barbarların kımıldadığını görünce, "Yendik, askerler!" diye bağırdı. Kimse karşı koymadı, kovalarken beş Romalı düştü, düşmandan ise yüz binden fazla kişi öldü.

88.2

τοὺς δὲ καταφράκτους μάλιστα φοβουμένων τῶν στρατιωτῶν ἐκέλευσε θαρρεῖν· πλεῖον γὰρ ἔργον εἶναι τοῦ νικῆσαι τὸ τούτους σκυλεῦσαι. προσβὰς δὲ τῷ λόφῳ πρῶτος καὶ τὸ κίνημα τῶν βαρβάρων θεασάμενος ἀνεβόησε, νενικήκαμεν, ὦ συστρατιῶται · καὶ μηδενὸς ὑποστάντος διώκων πέντε Ῥωμαίων ἀπέβαλε πεσόντας, τῶν δὲ πολεμίων ὑπὲρ δέκα μυριάδας ἀπέκτεινε. # Bölüm 89 ### Γναίου Πομπηίου

89.1Gnaeus Pompeius

Gnaeus Pompeius'u Romalılar, babasından nefret ettikleri kadar sevdiler. Daha çok gençken Sulla'nın tarafına geçti ve hiçbir makamı ya da senatörlüğü yokken İtalya'dan birçok asker topladı. Sulla çağırınca, orduyu ganimetsiz ve kansız olarak komutanına göstermeyeceğini söyledi ve birçok savaşta düşman komutanlarını yenmeden gelmedi.

89.1

Γναῖος Πομπήιος ὑπὸ Ῥωμαίων ἠγαπήθη τοσοῦτον ὅσον ὁ πατὴρ ἐμισήθη. νέος δὲ ὢν παντάπασι τῇ Σύλλα μερίδι προσέθηκεν αὑτόν καὶ μήτε ἄρχων μήτε βουλεύων πολλοὺς ἐκ τῆς Ἰταλίας ἐστρατολόγησε. καὶ Σύλλα καλοῦντος οὐκ ἔφη δίχα λαφύρων οὐδὲ ἀναίμακτον ἐπιδείξειν τῷ αὐτοκράτορι τὴν δύναμιν οὐδʼ ἦλθε πρότερον πρὶν ἢ πολλαῖς μάχαις νικῆσαι τοὺς στρατηγοὺς τῶν πολεμίων.

89.2Sulla tarafından komutan olarak Sicilya'ya gönderildiğinde, askerlerin yolda saptıklarını, zorbalık ve yağma yaptıklarını öğrendi. Başıboş dolaşıp gezinenleri cezalandırdı, kendi gönderdiklerinin kılıçlarını da mühürledi.

89.2

ἐπεὶ δὲ πεμφθεὶς εἰς Σικελίαν ὑπὸ Σύλλα στρατηγὸς ἐπυνθάνετο τοὺς στρατιώτας ἐν ταῖς ὁδοιπορίαις ἐκτρεπομένους βιάζεσθαι καὶ ἁρπάζειν, τοὺς μὲν ἄλλως πλανωμένους καὶ περιθέοντας ἐκόλασε, τῶν δὲ πεμπομένων ὑπʼ αὐτοῦ σφραγῖδας ἐπέβαλλε ταῖς μαχαίραις.

89.3Karşı tarafta olan Mamertinleri neredeyse bütünüyle kılıçtan geçirecekti. Demagog Sthennius, bir suçlu yerine birçok masumu cezalandırmanın haksızlık olduğunu, dostlarını ikna edip düşmanlarını zorlayarak Marius'un tarafını seçenin kendisi olduğunu söyledi. Pompeius hayran kaldı: Vatanını canından üstün tutan böyle bir adama uydukları için Mamertinleri bağışladığını söyledi ve hem şehri hem Sthennius'u salıverdi.

89.3

Μαμερτίνους δὲ τῆς ἐναντίας γενομένους μερίδος οἷός ἦν ἀποσφάττειν ἅπαντας· Σθεννίου δὲ τοῦ δημαγωγοῦ φήσαντος οὐ δίκαια ποιεῖν αὐτὸν ἀνθʼ ἑνὸς αἰτίου πολλοὺς ἀναιτίους κολάζοντα, τοῦτον δὲ αὑτὸν εἶναι τοὺς μὲν φίλους πείσαντα, τοὺς δὲ ἐχθροὺς βιασάμενον ἑλέσθαι τὰ Μαρίου θαυμάσας ὁ Πομπήιος ἔφη συγγνώμην ἔχειν Μαμερτίνοις ὑπὸ τοιούτου πεισθεῖσιν ἀνδρός, ὃς τὴν πατρίδα τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς προτιμᾷ. καὶ τήν τε πόλιν καὶ τὸν Σθέννιον ἀπέλυσεν.

89.4Domitius'a karşı Libya'ya geçip büyük bir savaşta galip gelince, askerler ona imperator diye seslendiler. Düşmanın kazıklı siperi ayakta durdukça bu onuru kabul etmeyeceğini söyledi. Askerler, şiddetli yağmura rağmen saldırıp ordugâhı yağmaladılar.

89.4

εἰς δὲ Λιβύην διαβὰς ἐπὶ Δομίτιον καὶ μάχῃ μεγάλῃ κρατήσας, ἀσπασαμένων αὐτὸν αὐτοκράτορα τῶν στρατιωτῶν ἔφη μὴ δέχεσθαι τὴν τιμήν, ἕως ὀρθὸς ἕστηκεν ὁ χάραξ τῶν πολεμίων. οἱ δέ, καίπερ ὄμβρου πολλοῦ κατέχοντος, ὁρμήσαντες διεπόρθησαν τὸ στρατόπεδον.

89.5Dönüşünde Sulla onu başka onurlarla dostça karşıladı ve ona ilk kez Magnus adını verdi; ama daha senatoya girmemiş olduğundan zafer alayı yapmasına izin vermedi. Pompeius yanındakilere, Sulla'nın doğan güneşe batan güneşten daha çok insanın tapındığını bilmediğini söyledi. Aristokrat Sulla öfkelendi; askerlerin birçoğu da armağan isteyerek zafer alayına karşı çıkıyordu. Pompeius onlara dalkavukluk etmektense zafer alayından vazgeçeceğini söyleyince, Sulla, Pompeius'u şimdi gerçekten büyük ve zafer alayına layık gördüğünü söyledi.

89.5

ἐπανελθόντα δὲ αὐτὸν ὁ Σύλλας ταῖς μὲν ἄλλαις τιμαῖς ἐδέξατο φιλοφρόνως καὶ Μάγνον προσηγόρευσε πρῶτος αὐτὸν θριαμβεῦσαι δὲ βουλόμενον οὐκ εἴα μηδέπω μετέχοντα βουλῆς. εἰπόντος δὲ τοῦ Πομπηίου πρὸς τοὺς παρόντας ἀγνοεῖν τὸν Σύλλαν ὅτι καὶ τὸν ἥλιον ἀνατέλλοντα πλείονες ἢ δύνοντα προσκυνοῦσιν, ὁ μὲν Σύλλας ἀριστοκρατικὸς ἠγανάκτει, καὶ τῶν στρατιωτῶν ἐνίσταντο πολλοὶ τῷ θριάμβῳ δωρεάς τινας ἀπαιτοῦντες. ἐπεὶ δὲ ὁ Πομπήιος ἔφη μᾶλλον ἀφήσειν τὸν θρίαμβον ἢ κολακεύσειν ἐκείνους, νῦν ἔφη καὶ μέγαν ἀληθῶς ὁρᾶν καὶ ἄξιον τοῦ θριάμβου τὸν Πομπήιον.

89.6Roma'da süvarilerin âdetiydi: kanunda belirtilen süre askerlik yaptıktan sonra atlarını çarşıya, sansör denilen iki adamın önüne götürürler, seferlerini ve altında hizmet ettikleri komutanları sayıp dökerler, gereken övgü ya da yergiyi alırlardı. Pompeius konsülken atını kendisi sansörler Gellius ile Lentulus'un önüne götürdü. Onlar âdet üzere bütün seferleri yapıp yapmadığını sorunca, "Hepsini" dedi, "kendi komutanlığım altında."

89.6

ἔθους δὲ ὄντος ἐν Ῥώμῃ τοῖς ἱππεῦσιν, ὅταν στρατεύσωνται τὸν νόμιμον χρόνον, ἄγειν τὸν ἵππον εἰς ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς δύο ἄνδρας, οὓς τιμητὰς καλοῦσι, καὶ καταριθμησαμένους τὰς στρατείας καὶ τοὺς στρατηγοὺς ὑφʼ οἷς ἐστρατεύσαντο τυγχάνειν ἐπαίνων ἢ ψόγων τῶν προσηκόντων ὑπατεύων ὁ Πομπήιος κατήγαγεν αὐτὸς τὸν ἵππον ἐπὶ τοὺς τιμητὰς Γέλλιον καὶ Λέντλον ἐκείνων δὲ ὥσπερ ἔθος ἐστὶ πυθομένων, εἰ πάσας ἐστράτευται τὰς στρατείας, πάσας, εἶπεν, ὑπʼ ἐμαυτῷ αὐτοκράτορι.

89.7İberya'da Sertorius'un yazışmalarını ele geçirdi. Bunlar arasında birçok önderin, yenilik ve rejim değişikliği için Sertorius'u Roma'ya çağıran mektupları vardı. Hepsini yaktı; kötülere pişman olup iyileşme fırsatı verdi.

89.7

τῶν δὲ Σερτωρίου γραμμάτων κρατήσας ἐν Ἰβηρίᾳ, ἐν οἷς ἦσαν ἐπιστολαὶ πολλῶν ἡγεμόνων ἐπὶ νεωτερισμῷ καὶ μεταβολῇ τῆς πολιτείας τὸν Σερτώριον εἰς Ῥώμην καλούντων, κατέκαυσε πάσας διδοὺς μετανοῆσαι καὶ βελτίονας γενέσθαι τοὺς πονηρούς.

89.8Part kralı Phraates elçi gönderip Fırat'ın sınır olmasını isteyince, Romalıların Partlarla sınırının adalet olmasını yeğlediğini söyledi.

89.8

ἐπεὶ δὲ Φραάτης ὁ Πάρθων βασιλεὺς ἔπεμψε πρὸς αὐτὸν ἀξιῶν ὅρῳ χρῆσθαι τῷ Εὐφράτῃ, μᾶλλον ἔφη χρῆσθαι Ῥωμαίους ὅρῳ πρὸς Πάρθους τῷ δικαίῳ.

89.9Lucius Lucullus seferlerden sonra kendini hazlara verip gösterişli yaşıyor, yaşına rağmen çok iş peşinde koştuğu için Pompeius'u kınıyordu. Pompeius, yaşlı bir adama sefahatin yönetmekten daha az yakıştığını söyledi.

89.9

Λευκίου δὲ Λευκούλλου μετὰ τὰς στρατείας ἀφεικότος αὑτὸν εἰς ἡδονὰς καὶ πολυτελῶς ζῶντος, τὸν δὲ Πομπήιον ὡς παρʼ ἡλικίαν τοῦ πολλὰ πράττειν ὀρεγόμενον ψέγοντος, μᾶλλον ἔφη γέροντι τὸ τρυφᾶν ἢ τὸ ἄρχειν εἶναι παρʼ ἡλικίαν.

89.10Hastayken hekim ona bir ardıç kuşu yemesini söyledi. Aradılar, ama mevsimi değildi, bulamadılar. Biri Lucullus'ta bulunabileceğini, onun bütün yıl beslediğini söyledi. "Yani Lucullus sefahat yapmasaydı Pompeius yaşamayacak mıydı?" dedi. Hekimi bir kenara bırakıp kolay bulunan bir şey yedi.

89.10

νοσοῦντι δὲ αὐτῷ κίχλην ὁ ἰατρὸς λαβεῖν προσέταξεν· οἱ δὲ ζητοῦντες οὐχ εὗρον ἦν γὰρ παρʼ ὥραν, ἔφη δέ τις εὑρεθήσεσθαι παρὰ Λευκούλλῳ διʼ ἔτους τρεφομένας· εἶτα, ἔφη, εἰ μὴ Λεύκουλλος ἐτρύφα, Πομπήιος οὐκ ἂν ἔζησε; καὶ χαίρειν ἐάσας τὸν ἰατρὸν ἔλαβέ τῶν εὐπορίστων.

89.11Roma'da ağır bir kıtlık olunca, sözde erzak sorumlusu, gerçekte kara ve denizin efendisi yapıldı. Libya, Sardinya ve Sicilya'ya gitti, çok tahıl toplayıp Roma'ya koştu. Büyük bir fırtına çıktı, dümenciler çekindi. Gemiye ilk o bindi, demir aldırdı ve haykırdı: "Yola çıkmak zorunlu, yaşamak zorunlu değil."

89.11

ἰσχυρᾶς δὲ σιτοδείας ἐν Ῥώμῃ γενομένης, ἀποδειχθεὶς λόγῳ μὲν ἀγορᾶς ἐπιμελητής, ἔργῳ δὲ γῆς καὶ θαλάττης κύριος, ἔπλευσεν εἰς Λιβύην καὶ Σαρδόνα καὶ Σικελίαν καὶ πολὺν ἀθροίσας σῖτον ἔσπευδεν εἰς τὴν Ῥώμην. μεγάλου δὲ χειμῶνος γενομένου καὶ τῶν κυβερνητῶν ὀκνούντων, πρῶτος ἐμβὰς καὶ τὴν ἄγκυραν ἆραι κελεύσας ἀνεβόησε, πλεῖν ἀνάγκη, ζῆν οὐκ ἀνάγκη.

89.12Caesar'la anlaşmazlığı ortaya çıkarken, Pompeius'un yükselttiği sanılan Marcellinus Caesar'ın tarafına geçti ve senatoda ona karşı çok konuşmaya başladı. "Marcellinus" dedi, "seni dilsizken hatip, açken kusacak kadar tok yapan adama sövmekten utanmıyor musun?"

89.12

τῆς δὲ πρὸς τὸν Καίσαρα διαφορᾶς ἀποκαλυπτομένης καὶ Μαρκελλίνου τινὸς τῶν ὑπὸ Πομπηίου προῆχθαι δοκούντων μεταβεβλημένου δὲ πρὸς Καίσαρα πολλὰ πρὸς αὐτὸν ἐν συγκλήτῳ λέγοντος, οὐκ αἰσχύνῃ Μαρκελλῖνε, εἶπεν, ἐμοὶ λοιδορούμενος, διʼ ὃν ἐξ· ἀφώνου λόγιος ἐκ δὲ πεινατικοῦ ἐμετικὸς γέγονας;

89.13Cato, Caesar'ın gücünün ve yükselişinin demokrasinin hayrına olmadığını defalarca söylediği hâlde Pompeius'un buna karşı çıktığını yüzüne sertçe vurunca, "Seninkiler daha kehanet gibiydi, benimkiler ise daha dostça" cevabını verdi.

89.13

πρὸς δὲ Κάτωνα πικρῶς καθαψάμενον ὅτι. πολλάκις αὐτοῦ προαγορεύοντος τὴν Καίσαρος δύναμιν καὶ αὔξησιν οὐκ ἐπʼ ἀγαθῷ τῆς δημοκρατίας γινομένην αὐτὸς ἀντέπραττεν, ἀπεκρίνατο, τὰ μὲν σὰ μαντικώτερα τά δʼ ἐμὰ φιλικώτερα.

89.14Kendisi hakkında açıkça konuşurken, her makamı umduğundan önce aldığını, beklenenden önce de bıraktığını söylerdi.

89.14

περὶ δὲ αὑτοῦ παρρησιαζόμενος εἶπεν, ὡς πᾶσαν ἀρχὴν καὶ ἔλαβε θᾶττον ἢ προσεδόκησε, καὶ καταθοῖτο θᾶττον ἢ προσεδοκήθη.

89.15Pharsalos savaşından sonra Mısır'a kaçarken, kralın gönderdiği balıkçı teknesine kadırgadan geçmek üzereyken dönüp karısına ve oğluna yalnız Sophokles'in şu sözünü söyledi:

Bir tiranın kapısına ticaret için giden, hür gelse bile onun kölesidir.

Tekneye geçti, kılıçla vuruldu, bir kez inledi, hiçbir şey söylemeden başını örtüp kendini teslim etti.

89.15

μετὰ δὲ τὴν ἐν Φαρσάλῳ μάχην φεύγων εἰς Αἴγυπτον, ὡς ἔμελλε διαβαίνειν ἐκ τῆς τριήρους εἰς ἁλιευτικὸν πλοῖον ἀποστείλαντος τοῦ βασιλέως, ἐπιστραφεὶς πρὸς τὴν γυναῖκα καὶ τὸν υἱὸν οὐδὲν ἕτερον ἢ τὸ τοῦ Σοφοκλέους εἶπεν, ὅστις δὲ πρὸς τύραννον ἐμπορεύεται, κείνου ʼστὶ δοῦλος, κἂν ἐλεύθερος μόλῃ. μεταβὰς δὲ καὶ πληγεὶς ξίφει καὶ στενάξας ἅπαξ, εἰπὼν δὲ μηδὲν ἀλλʼ ἐγκαλυψάμενος, παρέδωκεν ἑαυτόν. # Bölüm 90 ### Κικέρωνος

90.1Cicero

Hatip Cicero'nun adıyla alay ediliyordu, dostları değiştirmesini öneriyordu. Cicero adını Catolardan, Catuluslardan ve Scauruslardan daha ünlü yapacağını söyledi.

90.1

Κικέρων ὁ ῥήτωρ εἰς τοὔνομα σκωπτόμενος καὶ τῶν φίλων μεταθέσθαι κελευόντων, ἔφη τὸν Κικέρωνα ποιήσειν τῶν Κατώνων καὶ τῶν Κάτλων καὶ τῶν Σκαύρων ἐνδοξότερον.

90.2Tanrılara gümüş bir kupa adarken adlarının başlarını harflerle yazdı, Cicero yerine ise bir nohut kabartması yaptırdı.

90.2

ἔκπωμα δὲ ἀργυροῦν τοῖς θεοῖς ἀνατιθεὶς τὰ μὲν πρῶτα τῶν ὀνομάτων γράμμασιν ἐσήμανεν, ἀντὶ δὲ τοῦ Κικέρωνος ἐρέβινθον ἐτόρευσε.

90.3Yüksek sesle bağıran hatiplerin, topalların ata binmesi gibi, güçsüzlükten çığlığa bindiğini söylerdi.

90.3

τῶν δὲ ῥητόρων τοὺς μέγα βοῶντας ἔλεγε διʼ ἀσθένειαν ἐπὶ τὴν κραυγὴν ὡς χωλοὺς ἀναβαίνειν ἐφʼ ἵππον.

90.4Verres'in oğlunun gençlikte adı kötüye çıkmıştı; Verres ise Cicero'ya gevşeklik ve ahlaksızlıkla hakaret ediyordu. "Bilmiyor musun" dedi, "çocuklara kapı içinde sövmek gerekir?"

90.4

Οὐέρρου δὲ υἱὸν ἔχοντος οὐκ εὖ κεχρημένον ἐφʼ ὥρᾳ τῷ σώματι, τὸν δὲ Κικέρωνα λοιδοροῦντος εἰς μαλακίαν καὶ κίναιδον ἀποκαλοῦντος, ἀγνοεῖς, εἶπεν, ὅτι προσήκει τοῖς τέκνοις ἐντὸς θυρῶν λοιδορεῖσθαι;

90.5Metellus Nepos ona, "Savunarak kurtardığından çok kişiyi tanıklığınla öldürdün" deyince, "Çünkü bende belagatten çok güvenilirlik var" dedi.

90.5

Μετέλλου δὲ Νέπωτος εἰπόντος πρὸς αὐτὸν ὅτι πλείονας μαρτυρῶν ἀπέκτονας ἢ συνηγορῶν σέσωκας, καὶ γὰρ ἔστιν, ἔφη, πλεῖον ἐμοὶ πίστεως ἢ λογιότητος.

90.6Metellus ona babasının kim olduğunu sorunca, "Bu soruyu annen senin için daha zor bir soru yaptı" dedi. Metellus'un annesi hafif meşrepti, Metellus'un kendisi de havai, kararsız, ani hevesleriyle sürüklenen biriydi.

90.6

ἐρωτῶντος δὲ τοῦ Μετέλλου τίς αὐτοῦ πατήρ ἐστι, ταύτην, ἔφη, τὴν ἀπόκρισιν χαλεπωτέραν ἡ σὴ μήτηρ πεποίηκεν. ἦν γὰρ ἡ τοῦ Μετέλλου ἀκόλαστος, ὁ δὲ Μέτελλος αὐτὸς ὑπόκουφος καὶ ἀβέβαιος καὶ φερόμενος ταῖς ὁρμαῖς.

90.7Metellus, retorik öğretmeni Diodotos ölünce mezarına taştan bir karga diktirmişti. Cicero bunu yerinde bir karşılık buldu: "Çünkü ona konuşmayı değil, uçmayı öğretti."

90.7

Διοδότῳ δὲ τῷ διδασκάλῳ τῶν ῥητορικῶν ἀποθανόντι κόρακα λίθινον ἐπιστήσαντος αὐτοῦ, δικαίαν ἔφη τὴν ἀμοιβὴν γεγονέναι· πέτεσθαι γὰρ τοῦτον οὐ λέγειν ἐδίδαξεν.

90.8Düşmanı olan ve zaten kötü bir adam sayılan Vatinius'un öldüğünü duydu, sonra yaşadığını öğrenince, "Yalan söyleyen kötü adamın kötü sonu olsun" dedi.

90.8

Οὐατίνιον δὲ ἄνθρωπον ἑαυτῷ διάφορον καὶ μοχθηρὸν ἄλλως ἀκούσας ὅτι τέθνηκεν, εἶτα γνοὺς ὕστερον ὅτι ζῇ, κακός, εἶπεν, ἀπόλοιτο κακῶς ὁ ψευσάμενος.

90.9Libyalı kökenden olduğu sanılan biri onu duymadığını söyleyince, "Ama kulağın delik" dedi.

90.9

πρὸς δὲ τὸν δοκοῦντα Λίβυν ἀπὸ γένους εἶναι, φήσαντα δὲ αὐτοῦ μὴ ἀκούειν λέγοντος, καὶ μὴν οὐκ ἀτρύπητον ἔχεις τὸ οὖς, εἶπε.

90.10Popillius Castus cahil ve yeteneksiz olduğu hâlde hukukçu olmak istiyordu. Cicero onu bir davaya tanık çağırdı. Hiçbir şey bilmediğini söyleyince, "Belki de kanunlar hakkında soru sorulduğunu sanıyorsun" dedi.

90.10

Κάστον δὲ Ποπίλλιον νομικὸν εἶναι βουλόμενον, ὄντα δὲ ἀμαθῆ καὶ ἀφυῆ, προσεκαλεῖτο μάρτυρα πρός τινα δίκην εἰπόντος δὲ ἐκείνου μηδὲν γινώσκειν, οἴει γὰρ ἴσως, εἶπε, περὶ τῶν νομίμων ἐπερωτᾶσθαι.

90.11Hatip Hortensius, Verres'ten ücret olarak gümüş bir sfenks almıştı. Cicero'nun ima yollu bir söz söylemesi üzerine bilmece çözmekte tecrübesi olmadığını söyleyince, "Ama sfenks sende" dedi.

90.11

Ὁρτησίου δὲ τοῦ ῥήτορος λαβόντος μισθὸν ἀργυρᾶν σφίγγα παρὰ τοῦ Βέρρου καὶ πρὸς τὸν Κικέρωνα πλαγίως τι εἰπόντα φήσαντος αἰνιγμάτων λύσεως ἀπείρως ἔχειν, καὶ μὴν ἡ σφίγξ, ἔφη, παρὰ σοί ἐστιν.

90.12Üç son derece çirkin kızıyla Voconius'a rastlayınca dostlarına sessizce şu dizeyi söyledi: "Phoibos istemezken ekmiş evlatlarını."

90.12

Οὐοκωνίῳ δὲ ἀπαντήσας μετὰ τριῶν θυγατέρων ἀμορφοτάτων τὴν ὄψιν ἀτρέμα πρὸς τοὺς φίλους εἶπεν Φοίβου ποτʼ οὐκ ἐῶντος ἔσπειρεν τέκνα.

90.13Sulla'nın oğlu Faustus, borçlarının çokluğu yüzünden mallarını satılığa çıkaran bir ilan astırdı. "Bu ilanı" dedi, "babasınınkinden çok daha fazla seviyorum."

90.13

Φαύστου δὲ τοῦ Σύλλα παιδὸς διὰ πλῆθος δανείων ἀπάρτιον προγράψαντος, ταύτην, ἔφη, μᾶλλον ἀσπάζομαι τὴν προγραφὴν ἢ τὴν πατρῴαν.

90.14Pompeius ile Caesar arası açılınca, "Kimden kaçacağımı biliyorum" dedi, "kime kaçacağımı bilmiyorum."

90.14

Πομπηίου δὲ καὶ Καίσαρος διαστάντων, ἔφη, γιγνώσκω ὃν φύγω, μὴ γιγνώσκων πρὸς ὃν φύγω.

90.15Pompeius'u, şehri terk edip Perikles'i değil Themistokles'i taklit ettiği için kınadı: işler Themistokles zamanındaki gibi değil, Perikles zamanındaki gibiydi.

90.15

καὶ Πομπήιον ἐμέμψατο τὴν πόλιν ἐκλιπόντα καὶ Θεμιστοκλέα μᾶλλον ἢ Περικλέα μιμησάμενον, οὐκ ἐκείνοις τῶν πραγμάτων ἀλλὰ τούτοις ὁμοίων ὄντων.

90.16Yine de Pompeius'un yanına gitti ve yine pişman oldu. Pompeius damadı Piso'yu nerede bıraktığını sorunca, "Senin kayınpederinin yanında" dedi.

90.16

γενόμενος δʼ οὖν παρὰ Πομπηίῳ καὶ πάλιν μετανοῶν, ἐρωτηθεὶς ὑπὸ Πομπηίου ποῦ Πείσωνα τὸν γαμβρὸν ἀπολέλοιπεν ἔφη, παρὰ τῷ σῷ πενθερῷ.

90.17Biri Caesar'dan Pompeius'un tarafına geçmiş, telaş ve gayretten atını geride bıraktığını söylüyordu. Atı konusunda daha iyi karar verdiğini söyledi.

90.17

μεταβαλομένου δέ τινος ἀπὸ Καίσαρος πρὸς τὸν Πομπήιον, λέγοντος ὑπὸ σπουδῆς καὶ προθυμίας ἀπολελοιπέναι τὸν ἵππον, βέλτιον ἔφη αὐτὸν περὶ τοῦ ἵππου βεβουλεῦσθαι.

90.18Caesar'ın dostlarının yüzünün asık olduğunu bildiren adama, "Caesar'a kötü niyetli olduklarını mı söylüyorsun?" dedi.

90.18

πρὸς δὲ τὸν ἀπαγγέλλοντα τοὺς Καίσαρος φίλους σκυθρωποὺς εἶναι, λέγεις, ἔφη, δυσνοεῖν αὐτοὺς Καίσαρι.

90.19Pharsalos savaşından sonra Pompeius kaçmıştı. Nonius adlı biri, ellerinde hâlâ yedi kartal olduğunu söyleyip cesaret vermek isteyince, "Küçük kargalarla savaşıyor olsaydık güzel bir öğüt olurdu" dedi.

90.19

μετὰ δὲ τὴν ἐν Φαρσάλῳ μάχην Πομπηίου μὲν φυγόντος, Νωνίου δέ τινος ἔτι παρʼ αὑτοῖς ἀετοὺς ἑπτὰ φήσαντος εἶναι καὶ διὰ τοῦτο θαρρεῖν παρακαλοῦντος, καλῶς ἂν παρῄνεις, εἶπεν, εἰ κολοιοῖς ἐπολεμοῦμεν.

90.20Caesar zafer kazanınca Pompeius'un yıkılmış heykellerini onurla yeniden diktirdi. Cicero onun hakkında, Pompeius'un heykellerini dikerken kendi heykellerini sağlamlaştırdığını söyledi.

90.20

ἐπεὶ δὲ Καῖσαρ κρατήσας τὰς Πομπηίου καταβεβλημένας εἰκόνας ἀνέστησε μετὰ τιμῆς, ἔφη περὶ αὐτοῦ λέγων ὁ Κικέρων ὅτι τοὺς Πομπηίου Καῖσαρ ἀνδριάντας ἱστὰς τοὺς αὑτοῦ πήγνυσιν.

90.21İyi konuşmaya o kadar önem verir, bunun için o kadar çabalardı ki Yüzler mahkemesinde bir dava yaklaşmış, gün gelip çatmışken, kölesi Eros davanın ertesi güne ertelendiğini bildirince onu âzat etti.

90.21

οὕτω δὲ πολλοῦ τὸ καλῶς λέγειν ἐτίμα τε καὶ περὶ τοῦτο μάλιστα ἠγωνία, ὥστε προκειμένης δίκης ἐπὶ τῶν ἑκατὸν ἀνδρῶν καὶ ἐπικειμένης τῆς ἡμέρας, Ἔρωτα ἀπαγγείλαντα αὐτῷ τὸν οἰκέτην εἰς τὴν ἐπιοῦσαν ὑπερτεθῆναι τὴν δίκην ἠλευθέρωσε. # Bölüm 91 ### Γαίου Καίσαρος

91.1Gaius Caesar

Gaius Caesar daha delikanlıyken Sulla'dan kaçarken korsanların eline düştü. Önce ondan büyük para istediler; kimi tuttuklarını bilmiyorlar diye onlara güldü ve iki katını vereceğini söyledi. Sonra, para toplanana kadar gözetim altındayken uyurken sessiz olmalarını buyurdu. Yazdığı nutukları ve şiirleri onlara okur, yeterince övmeyenlere duygusuz ve barbar der, gülerek onları asacağını söylerdi. Bunu da az sonra yaptı: fidye gelip serbest kalınca Asya'dan adam ve gemi topladı, korsanları yakalayıp çarmıha gerdi.

91.1

Γάιος Καῖσαρ, ὅτε Σύλλαν ἔφευγεν ἔτι μειράκιον ὤν, περιέπεσε πειραταῖς· καὶ πρῶτον μὲν αἰτηθεὶς ἀργυρίου πλῆθος κατεγέλασε τῶν λῃστῶν ὡς ἀγνοούντων ὃν ἔχουσι, καὶ διπλάσιον ὡμολόγησε δώσειν ἔπειτα φρουρούμενος, ἕως συνῆγε τὰ χρήματα, προσέταττεν ἡσυχίαν αὐτῷ παρέχειν κοιμωμένῳ καὶ σιωπᾶν. λόγους δὲ καὶ ποιήματα γράφων ἀνεγίνωσκεν αὐτοῖς, καὶ τοὺς μὴ λίαν ἐπαινοῦντας ἀναισθήτους καὶ βαρβάρους ἀπεκάλει καὶ μετὰ γέλωτος ἠπείλει κρεμᾶν αὐτούς· ὃ καὶ ὀλίγον ἐποίησεν. τῶν γὰρ λύτρων κομισθέντων ἀπολυθεὶς καὶ συναγαγὼν ἄνδρας ἐξ Ἀσίας καὶ πλοῖα συνήρπασε τοὺς λῃστὰς καὶ προσήλωσεν.

91.2Roma'da, Romalıların önde geleni Catulus'la başrahiplik için yarışırken annesi onu kapıya kadar geçirdi. "Anne" dedi, "bugün ya başrahip ya sürgün bir oğlun olacak."

91.2

ἐν δὲ Ῥώμῃ πρὸς Κάτλον πρωτεύοντα Ῥωμαίων εἰς ἅμιλλαν ὑπὲρ τῆς ἀρχιερωσύνης καταστὰς καὶ προπεμπόμενος ὑπὸ τῆς μητρὸς ἐπὶ τὰς θύρας, σήμερον, εἶπεν, ὦ μῆτερ, ἀρχιερέα τὸν τὸν ἢ φυγάδα ἕξεις.

91.3Karısı Pompeia, Clodius yüzünden kötü bir ün salınca onu boşadı. Sonra Clodius bu yüzden yargılanırken tanık olarak çağrıldı, ama karısı hakkında kötü bir şey söylemedi. Savcı, "Öyleyse neden boşadın?" diye sorunca, "Çünkü Caesar'ın karısı iftiradan bile uzak olmalıdır" dedi.

91.3

Πομπηίαν δὲ τὴν γυναῖκα κακῶς ἀκούσασαν ἐπὶ Κλωδίῳ παραιτησάμενος, εἶτα τοῦ Κλωδίου φεύγοντος ἐπὶ τούτῳ δίκην μάρτυς εἰσαχθεὶς οὐδὲν εἶπε φαῦλον περὶ τῆς γυναικός· ἐρομένου δὲ τοῦ κατηγόρου, διὰ τί τοίνυν ἐξέβαλες αὐτήν, ὅτι τὴν Καίσαρος, ἔφη, γυναῖκα καὶ διαβολῆς δεῖ καθαρὰν εἶναι.

91.4İskender'in yaptıklarını okurken ağladı ve dostlarına, "O benim yaşımdayken Dareios'u yenmişti" dedi, "bense şimdiye dek hiçbir şey yapmadım."

91.4

τὰς δʼ Ἀλεξάνδρου πράξεις ἀναγινώσκων ἐδάκρυσε καὶ πρὸς τοὺς φίλους εἶπεν ὅτι ταύτην τὴν ἡλικίαν ἔχων ἐνίκησε Δαρεῖον, ἐμοὶ δὲ μέχρι νῦν οὐδὲν πέπρακται.

91.5Alpler'de sefil bir kasabanın yanından geçerken dostları, burada da parti çekişmeleri ve birincilik yarışları olup olmadığını merak ettiler. Durup düşünceye daldı: "Burada birinci olmayı Roma'da ikinci olmaya yeğlerim" dedi.

91.5

πολίχνιον δὲ αὐτοῦ λυπρὸν ἐν ταῖς Ἄλπεσι παρερχομένου, καὶ τῶν φίλων διαπορούντων εἰ καὶ ἐνταῦθά τινες στάσεις εἰσὶ καὶ ἅμιλλαι περὶ πρωτείων, ἐπιστὰς καὶ σύννους γενόμενος, μᾶλλον ἄν, ἔφη, ἐβουλόμην πρῶτος ἐνταῦθα εἶναι ἢ δεύτερος ἐν Ῥώμῃ.

91.6Cesur ve büyük işlerin düşünülmemesi, yapılması gerektiğini söylerdi.

91.6

τῶν δὲ τολμημάτων τὰ παράβολα καὶ μεγάλα πράττειν ἔφη δεῖν, ἀλλὰ μὴ βουλεύεσθαι.

91.7Rubicon ırmağını Galya eyaletinden geçerek Pompeius'un üzerine yürürken herkese, "Zar atıldı" dedi.

91.7

καὶ διέβη τὸν Ῥουβίκωνα ποταμὸν ἐκ τῆς Γαλατικῆς ἐπαρχίας ἐπὶ Πομπήιον, εἰπὼν πᾶσι, ἀνερρίφθω κύβος.

91.8Pompeius Roma'dan denize kaçınca, hazine sorumlusu Metellus para almasını engellemeye çalışıp hazineyi kilitledi. Caesar onu öldürmekle tehdit etti. Metellus dehşete düşünce, "Delikanlı" dedi, "bunu söylemek benim için yapmaktan daha zordu."

91.8

ἐπεὶ δὲ Πομπηίου φεύγοντος ἐπὶ θάλατταν ἐκ τῆς Ῥώμης, καὶ Μέτελλος ἔπαρχος ὢν τοῦ ταμιείου βουλόμενον αὐτὸν χρήματα λαβεῖν ἐκώλυε καὶ τὸ ταμιεῖον ἀπέκλεισεν, ἠπείλησεν ἀποκτενεῖν αὐτὸν καταπλαγέντος δὲ τοῦ Μετέλλου, τοῦτο, εἶπεν, ὦ νεανίσκε, φῆσαί μοι χαλεπώτερον ἦν ἢ ποιῆσαι.

91.9Askerleri Brundisium'dan Dyrrhachium'a yavaş taşınınca, herkesten gizli küçük bir tekneye binip denizi geçmeye kalkıştı. Tekne dalgalarla dolarken kim olduğunu dümenciye gösterip haykırdı: "Talihe güven, Caesar'ı taşıdığını bil!"

91.9

τῶν δὲ στρατιωτῶν αὐτῷ βραδέως εἰς Δυρράχιον ἐκ Βρεντεσίου κομιζομένων, λαθὼν ἅπαντας εἰς πλοῖον ἐμβὰς μικρὸν ἐπεχείρησε διαπλεῖν τὸ πέλαγος· συγκλυζομένου δὲ τοῦ πλοίου, ποιήσας τῷ κυβερνήτῃ φανερὸν ἑαυτὸν ἀνεβόησε, πίστευε τῇ τύχῃ γνοὺς ὅτι Καίσαρα κομίζεις.

91.10O sırada fırtına şiddetlenince engellendi; askerler de başına toplanıp, başka bir orduyu bekleyerek kendilerine güvenmiyor mu diye üzüldüler. Sonraki savaşta Pompeius galip gelip takip etmedi, ordugâhına döndü. "Bugün zafer düşmanındı" dedi, "ama kazanmayı bilen adamları yok."

91.10

τότε μὲν οὖν ἐκωλύθη, τοῦ χειμῶνος ἰσχυροῦ γενομένου καὶ τῶν στρατιωτῶν συνδραμόντων καὶ περιπαθούντων, εἰ περιμένει δύναμιν ἄλλην ὡς ἀπιστῶν αὐτοῖς· ἐπεὶ δὲ μάχης γενομένης νικῶν ὁ Πομπήιος οὐκ ἐπεξῆλθεν, ἀλλὰ ἀνεχώρησεν εἰς τὸ στρατόπεδον, τήμερον, εἶπεν, ἦν ἡ νίκη παρὰ τοῖς πολεμίοις, ἀλλὰ τὸν εἰδότα νικᾶν οὐκ ἔχουσιν.

91.11Pharsalos'ta Pompeius'un, savaş düzenine girmiş safı yerinde durup düşmanı beklemesini buyurmasının hata olduğunu söyledi: böylece askerlerin hücumdan gelen coşkusunu ve atılımını gevşetmişti.

91.11

ἐν δὲ Φαρσάλῳ Πομπηίου παρατεταγμένην τὴν φάλαγγα κατὰ χώραν ἑστάναι καὶ προσδέχεσθαι τοὺς πολεμίους παρεγγυήσαντος, ἁμαρτεῖν αὐτὸν ἔλεγε τὸν ἐξ ἐπιδρομῆς μετʼ ἐνθουσιασμοῦ τόνον καὶ ῥοῖζον ἐκλύσαντα τῶν στρατιωτῶν.

91.12Pontoslu Pharnakes'i ilk saldırıda yenince dostlarına şunu yazdı: "Geldim, gördüm, yendim."

91.12

Φαρνάκην δὲ νικήσας τὸν Ποντικὸν ἐξ ἐφόδου πρὸς τοὺς φίλους ἔγραψεν, ἦλθον εἶδον ἐνίκησα.

91.13Libya'da Scipio ve yandaşları kaçıp yenildikten sonra Cato kendini öldürdü. "Cato" dedi, "senin ölümünü kıskanıyorum, çünkü sen de benim seni kurtarmamı kıskandın."

91.13

μετὰ δὲ τὴν ἐν Λιβύῃ τῶν περὶ τὸν Σκιπίωνα φυγὴν καὶ ἧτταν Κάτωνος ἑαυτὸν ἀνελόντος, φθονῶ σοι Κάτων, εἶπε, τοῦ θανάτου· καὶ γὰρ σὺ ἐμοὶ τῆς σῆς σωτηρίας ἐφθόνησας.

91.14Bazıları Antonius ve Dolabella'dan şüphelenip onlardan sakınmasını öğütleyince, bu şişman ve yağlılardan korkmadığını, Brutus ve Cassius'u göstererek, şu sıska ve solgunlardan korktuğunu söyledi.

91.14

Ἀντώνιον δὲ καὶ Δολοβέλλαν ὑφορωμένων ἐνίων καὶ φυλάττεσθαι κελευόντων, οὐ τούτους ἔφη δεδιέναι τοὺς βαναύσους καὶ λιπῶντας, ἀλλὰ τοὺς ἰσχνοὺς καὶ ὠχροὺς ἐκείνους, δείξας Βροῦτον καὶ Κάσσιον.

91.15Yemekte hangi ölümün en iyi olduğu konuşulurken, "Beklenmedik olan" dedi.

91.15

λόγου δὲ παρὰ δεῖπνον ἐμπεσόντος περὶ θανάτου ποῖος ἄριστος, ὁ ἀπροσδόκητος, εἶπε. # Bölüm 92 ### Καίσαρος τοῦ Σεβαστοῦ

92.1Sebastos Lakaplı Caesar

Sebastos lakabını ilk alan Caesar, daha delikanlıyken, ilk Caesar öldürüldükten sonra Antonius'un evinden kendi evine taşıdığı yirmi beş milyon drahmiyi geri istedi; çünkü Caesar'ın bıraktığı mirası Romalılara, her birine yetmiş beş drahmi olarak ödemek istiyordu. Antonius parayı alıkoyup aklı başındaysa bu talebi unutmasını söyleyince, babasından kalan malları açık artırmayla sattı. Bağışı ödeyerek vatandaşların sevgisini kazandı, Antonius'u ise nefret ettirdi.

92.1

Καῖσαρ ὁ πρῶτος ἐπικληθεὶς Σεβαστός, ἔτι μειράκιον ὢν Ἀντώνιον ἀπῄτει δισχιλίας πεντακοσίας μυριάδας τοῦ πρώτου Καίσαρος ἀναιρεθέντος, ἐκ τῆς οἰκίας ἃς πρὸς αὑτὸν ὁ Ἀντώνιος μετήνεγκεν ἀποδοῦναι βουλόμενος Ῥωμαίοις τὸ καταλειφθὲν ὑπὸ Καίσαρος, ἑκάστῳ δραχμὰς ἑβδομήκοντα πέντε· τοῦ δὲ Ἀντωνίου τὰ μὲν χρήματα κατέχοντος, ἐκεῖνον δὲ τῆς ἀπαιτήσεως ἀμελεῖν, εἰ σωφρονεῖ, κελεύοντος, ἐκήρυττε τὰ πατρῷα καὶ ἐπίπρασκε· καὶ τὴν δωρεὰν ἀποδοὺς εὔνοιαν μὲν αὑτῷ, μῖσος δὲ ἐκείνῳ παρὰ τῶν πολιτῶν περιεποίησεν.

92.2Trakya kralı Rhoimetalkes Antonius'tan ayrılıp onun tarafına geçmişti; içki sofralarında ölçüsüz davranıyor, ittifakını başa kakarak can sıkıyordu. Caesar başka bir krala kadeh kaldırırken, "İhaneti severim" dedi, "ama hainleri övmem."

92.2

ἐπεὶ δὲ Ῥοιμητάλκης ὁ τῶν Θρᾳκῶν βασιλεὺς ἀπʼ Ἀντωνίου μεταβαλόμενος πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐμετρίαζεν παρὰ τοὺς πότους, ἀλλʼ ἦν ἐπαχθὴς ὀνειδίζων τὴν συμμαχίαν, προπιών τινι τῶν ἄλλων βασιλέων ὁ Καῖσαρ εἶπεν, ἐγὼ προδοσίαν φιλῶ, προδότας δʼ οὐκ ἐπαινῶ.

92.3İskenderiyeliler alındıktan sonra en korkunç şeylerle karşılaşacaklarını sanıyordu. Kürsüye çıktı, yanına İskenderiyeli Areios'u aldı ve şehri önce büyüklüğü ve güzelliği, sonra kurucusu İskender, üçüncü olarak da dostu Areios için bağışladığını söyledi.

92.3

τῶν δὲ Ἀλεξανδρέων μετὰ τὴν ἅλωσιν τὰ δεινότατα πείσεσθαι προσδοκώντων, ἀναβὰς ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ παραστησάμενος Ἄρειον τὸν Ἀλεξανδρέα φείδεσθαι μὲν τῆς πόλεως ἔφη πρῶτον διὰ τὸ μέγεθος καὶ τὸ κάλλος, ἔπειτα διὰ τὸν κτίστην Ἀλέξανδρον, τρίτον δὲ διʼ Ἄρειον τὸν φίλον.

92.4Mısır'ı yöneten Eros'un, bütün dövüşlerde üstün gelen, hiç yenilmemiş bir bıldırcını satın alıp kızartarak yediğini duydu. Onu çağırtıp sorguladı, itiraf edince bir geminin direğine çarmıha gerilmesini buyurdu.

92.4

ἀκούσας δὲ ὅτι Ἔρως ὁ τὰ ἐν Αἰγύπτῳ διοικῶν ὄρτυγα τὸν κρατοῦντα πάντων ἐν τῷ μάχεσθαι καὶ ἀήττητον ὄντα πριάμενος ὀπτήσας κατέφαγε, μετεπέμψατο αὐτὸν καὶ ἀνέκρινεν ὁμολογήσαντα σὲ ἐκέλευσεν ἱστῷ νηὸς προσηλωθῆναι.

92.5Sicilya'da Theodoros'un yerine Areios'u yönetici yaptı. Biri ona üzerinde şöyle yazan bir kâğıt verdi: "Tarsoslu Theodoros kel mi hırsız mı; sence?" Caesar okuyup altına yazdı: "Evet."

92.5

ἐν δὲ Σικελίᾳ Ἄρειον ἀντὶ Θεοδώρου κατέστησε διοικητὴν ἐπιδόντος δέ τινος αὐτῷ βιβλίον, ἐν ᾧ γεγραμμένον ἦν, φαλακρὸς ἢ κλέπτης Θεόδωρος ὁ Ταρσεύς· τί σοι δοκεῖ; ἀναγνοὺς Καῖσαρ ὑπέγραψε, δοκεῖ.

92.6Hayat arkadaşı Maecenas'tan her yıl doğum gününde armağan olarak bir kâse alırdı.

92.6

παρὰ δὲ Μαικήνα τοῦ συμβιωτοῦ καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἐν τοῖς γενεθλίοις δῶρον ἐλάμβανε φιάλην.

92.7Filozof Athenodoros yaşlılığı yüzünden evine dönmek isteyince izin verdi. Athenodoros vedalaşırken, "Caesar" dedi, "öfkelendiğinde yirmi dört harfi içinden saymadan önce hiçbir şey söyleme, hiçbir şey yapma." Caesar elini tuttu: "Sana hâlâ ihtiyacım var" dedi ve onu bir yıl daha alıkoydu, "Sessizliğin de tehlikesiz bir ödülü vardır" diyerek.

92.7

Ἀθηνοδώρῳ δὲ τῷ φιλοσόφῳ διὰ γῆρας εἰς οἶκον ἀφεθῆναι δεηθέντι συνεχώρησεν. ἐπεὶ δὲ ἀσπασάμενος αὐτὸν ὁ Ἀθηνόδωρος εἶπεν, ὅταν ὀργισθῇς, Καῖσαρ, μηδὲν εἴπῃς μηδὲ ποιήσῃς πρότερον ἢ τὰ εἴκοσι καὶ τέτταρα γράμματα διελθεῖν πρὸς ἑαυτόν, ἐπιλαβόμενος αὐτοῦ τῆς χειρός, ἔτι σοῦ παρόντος, ἔφη, χρείαν ἔχω καὶ κατέσχεν αὐτὸν ἐνιαυτὸν ὅλον, εἰπὼν ὅτι ἔστι καὶ σιγῆς ἀκίνδυνον γέρας.

92.8İskender'in otuz iki yaşında çoğu yeri fethettikten sonra kalan zamanda ne yapacağını bilmediğini duyunca şaştı: İskender elindeki imparatorluğu düzenlemeyi, onu kazanmaktan daha büyük iş saymıyor muydu?

92.8

ἀκούσας δὲ ὅτι Ἀλέξανδρος δύο καὶ τριάκοντα γεγονὼς ἔτη κατεστραμμένος τὰ πλεῖστα διηπόρει τί ποιήσει τὸν λοιπὸν χρόνον, ἐθαύμαζεν εἰ μὴ μεῖζον Ἀλέξανδρος ἔργον ἡγεῖτο τοῦ κτήσασθαι τὴν ἡγεμονίαν τὸ διατάξαι τὴν ὑπάρχουσαν.

92.9Zina kanununu yazdı; bu kanun suçlananların nasıl yargılanacağını ve yakalananların nasıl cezalandırılacağını belirliyordu. Sonra kızı Iulia ile adı karışan delikanlıya öfkeyle saldırıp elleriyle dövmeye başladı. Delikanlı, "Kanun koydun, Caesar!" diye bağırınca öyle pişman oldu ki o gün yemek yemedi.

92.9

γράψας δὲ τὸν περὶ τῶν μοιχῶν νόμον, ἐν ᾧ διώρισται πῶς δεῖ κρίνεσθαι τοὺς ἐν αἰτίαις γενομένους καὶ πῶς δεῖ κολάζεσθαι τοὺς ἁλόντας, εἶτα προσπεσὼν ὑπʼ ὀργῆς τὸν ἐπὶ Ἰουλίᾳ τῇ θυγατρὶ διαβεβλημένον νεανίσκον ἔτυπτε ταῖς χερσὶν ἐκείνου δὲ ἀναβοῶντος, νόμον ἔθηκας, ὦ Καῖσαρ, οὕτω μετενόησεν ὥστε τὴν ἡμέραν ἐκείνην παραιτήσασθαι τὸ δεῖπνον.

92.10Torunu Gaius'u Ermenistan'a gönderirken tanrılardan, Pompeius'un sevgisinin, İskender'in cesaretinin ve kendi talihinin ona eşlik etmesini diledi.

92.10

Γάιον δὲ τὸν θυγατριδοῦν εἰς Ἀρμενίαν ἀποστέλλων ᾐτεῖτο παρὰ τῶν θεῶν εὔνοιαν αὐτῷ τὴν Πομπηίου, τόλμαν δὲ τὴν Ἀλεξάνδρου, τύχην δὲ τὴν ἑαυτοῦ παρακολουθῆσαι.

92.11Romalılara, aynı konuda hiç iki kez düşünmeyen bir halef bırakacağını söylerdi; Tiberius'u kastediyordu.

92.11

Ῥωμαίοις δὲ τῆς ἀρχῆς ἔλεγεν ἀπολείψειν διάδοχον, ὃς οὐδέποτε περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος δὶς ἐβουλεύσατο, Τιβέριον λέγων.

92.12Yüksek mevkideki gürültücü gençleri yatıştırmak istedi; dikkate almayıp gürültüye devam edince, "Gençler" dedi, "yaşlılar gençken dinlediği bu yaşlı adamı dinleyin."

92.12

θορυβοῦντας δὲ τοὺς ἐν ἀξιώματι νέους καταστεῖλαι βουλόμενος, ὡς οὐ προσεῖχον ἀλλʼ ἐθορύβουν, ἀκούσατε, εἶπε, νέοι γέροντος, οὗ νέου γέροντες ἤκουον.

92.13Atina halkı bir hata yapmış görününce Aigina'dan onlara yazdı: öfkeli olduğunu bilmediklerini sanmıyordu, yoksa kışı Aigina'da geçirmezdi. Başka hiçbir şey söylemedi, hiçbir şey yapmadı.

92.13

τοῦ δὲ Ἀθηναίων δήμου ἐξημαρτηκέναι τι δόξαντος, ἔγραψεν ἀπʼ Αἰγίνης οἴεσθαι μὴ λανθάνειν αὐτοὺς ὀργιζόμενος, οὐ γὰρ ἂν ἐν Αἰγίνῃ διαχειμάσαι. ἄλλο δὲ οὐδὲν οὔτε εἶπεν αὐτοὺς οὔτε ἐποίησε.

92.14Eurykles'in suçlayıcılarından biri sakınmasızca, usandırıcı biçimde açık konuşuyor, sonunda şuna benzer bir şey söyledi: "Caesar, bunlar sana büyük görünmüyorsa, Thukydides'in yedinci kitabını bana geri vermesini söyle." Öfkelenip adamın götürülmesini buyurdu; ama onun Brasidas soyundan kalan son kişi olduğunu öğrenince çağırttı ve hafifçe azarlayıp salıverdi.

92.14

τῶν δὲ Εὐρυκλέους κατηγόρων ἑνὸς ἀφειδῶς καὶ κατακόρως παρρησιαζομένου καὶ προαχθέντος εἰπεῖν τι τοιοῦτον, εἰ ταῦτά σοι, Καῖσαρ, οὐ φαίνεται μεγάλα, κέλευσον αὐτὸν ἀποδοῦναί μοι Θουκυδίδου τὴν ἑβδόμην διοργισθεὶς ἀπάγειν ἐκέλευσε· πυθόμενος δέ, ὅτι τῶν ἀπὸ Βρασίδου γεγονότων ὑπόλοιπος οὗτός ἐστι, μετεπέμψατο, καὶ μέτρια νουθετήσας ἀπέλυσε.

92.15Piso evini temelinden çatısına kadar özenle yaptırıyordu. "Beni sevindiriyorsun" dedi, "Roma sonsuza dek duracakmış gibi inşa ediyorsun."

92.15

Πείσωνος δὲ τὴν οἰκίαν ἐκ θεμελίων ἄχρι πάσης στέγης ἐπιμελῶς οἰκοδομοῦντος, εὔθυμον, ἔφη, με ποιεῖς οὕτως οἰκοδομῶν, ὡς ἀιδίου τῆς Ῥώμης ἐσομένης.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…