Plutarkhos
Dion
Δίων
1.11. Bölüm
Sevgili Sossius Senecio, Simonides der ki Ilion, Akhalarla birlikte üzerine sefere çıkan Korinthoslulara kızmaz; çünkü kendisini canla başla savunan Glaukos ve adamlarının soyu da Korinthos'tan gelmektedir. Bunun gibi Romalıların da Yunanların da Akademeia'dan şikâyeti olmasa gerek; çünkü Brutus'un ve Dion'un hayatlarını içeren bu yazıda ikisi de eşit pay alıyor:
ἆρά γε, ὥσπερ ὁ Σιμωνίδης φησίν, ὦ Σόσσιε Σενεκίων, τοῖς Κορινθίοις οὐ μηνίειν τὸ Ἴλιον ἐπιστρατεύσασι μετὰ τῶν Ἀχαιῶν, ὅτι κἀκείνοις οἱ περὶ Γλαῦκον ἐξ ἀρχῆς Κορίνθιοι γεγονότες συνεμάχουν προθύμως, οὕτως εἰκὸς τῇ Ἀκαδημείᾳ μήτε Ῥωμαίους μήτε Ἕλληνας ἐγκαλεῖν ἴσον φερομένους ἐκ τῆς γραφῆς ταύτης, ἣ τόν τε Βρούτου περιέχει βίον καὶ τόν Δίωνος,
1.2çünkü biri bizzat Platon'un yanında bulunmuş, öteki Platon'un öğretileriyle yetişmiştir; ikisi de sanki aynı güreş okulundan çıkıp en büyük yarışmalara atılmıştır.
ὧν ὁ μὲν αὐτῷ Πλάτωνι πλησιάσας, ὁ δὲ τοῖς λόγοις ἐντραφεὶς τοῖς Πλάτωνος, ὥσπερ ἐκ μιᾶς ὥρμησαν ἀμφότεροι παλαίστρας ἐπὶ τοὺς μεγίστους ἀγῶνας.
1.3Birbirine benzeyen, kardeş gibi pek çok iş başarmış olmalarıyla ikisinin de kendilerine aretē yolunu gösteren üstada şöyle tanıklık etmesi şaşılacak şey değildir: Siyasi işlerin hem güzellik hem büyüklük kazanması için güç ve talihin phronēsis ve adaletle bir araya gelmesi gerekir.
καὶ τὸ μὲν ὅμοια πολλὰ καὶ ἀδελφὰ πράξαντας μαρτυρῆσαι τῷ καθηγεμόνι τῆς ἀρετῆς ὅτι δεῖ φρονήσει καὶ δικαιοσύνῃ δύναμιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ τύχην συνελθεῖν, ἵνα κάλλος ἅμα καὶ μέγεθος αἱ πολιτικαὶ πράξεις λάβωσιν, οὐ θαυμαστόν ἐστιν.
1.4Beden eğitmeni Hippomakhos, kendi yanında çalışmış olanları, çarşıdan et taşırken bile uzaktan tanıdığını söylermiş; bunun gibi, iyi terbiye görmüşlerin düşüncesinin de yaptıkları işlere aynı biçimde eşlik etmesi, onlara yakışanla birlikte bir ölçü ve ahenk katması doğaldır.
ὡς γὰρ Ἱππόμαχος ο ἀλείπτης ἔλεγε τοὺς γεγυμνασμένους παρʼ αὐτῷ καὶ κρέας ἐξ ἀγορᾶς ἰδὼν φέροντας ἐπιγνῶναι πόρρωθεν, οὕτω τόν λόγον ἐστὶν εἰκὸς τῶν πεπαιδευμένων ὁμοίως ἕπεσθαι ταῖς πράξεσιν, ἐμμέλειάν τινα καὶ ῥυθμὸν ἐπιφέροντα μετὰ τοῦ πρέποντος.
2.12. Bölüm
Bu iki adamın hayatlarını birbirine benzeten ise tercihlerinden çok başlarına gelenlerdeki aynılıktır, yani talihleridir.
αἱ δὲ τύχαι, τοῖς συμπτώμασι μᾶλλον ἢ ταῖς προαιρέσεσιν οὖσαι αἱ αὐταί, συνάγουσι τῶν ἀνδρῶν τοὺς βίους εἰς ὁμοιότητα.
2.2Her ikisi de, pek çok büyük mücadeleden sonra ulaşmayı amaçladıkları sonucu yerine getiremeden, ondan önce öldürüldüler.
προανῃρέθησαν γὰρ ἀμφότεροι τοῦ τέλους, εἰς ὃ προὔθεντο τὰς πράξεις ἐκ πολλῶν καὶ μεγάλων ἀγώνων καταθέσθαι μὴ δυνηθέντες.
2.3Hepsinden şaşırtıcı olanı ise tanrısal gücün ölümlerini ikisine de önceden sezdirmiş olmasıdır: ikisinin de karşısına aynı şekilde hayra alâmet olmayan bir hayalet çıkmıştır.
ὃ δὲ πάντων θαυμασιώτατον, ὅτι καὶ τὸ δαιμόνιον ἀμφοτέροις ὑπεδήλωσε τὴν τελευτήν, ὁμοίως ἑκατέρῳ φάσματος εἰς ὄψιν οὐκ εὐμενοῦς παραγενομένου.
2.4Oysa bu gibi şeyleri inkâr edenlerin bir sözü vardır: Aklı başında hiç kimsenin önüne daimōn hayaleti ya da görüntüsü çıkmaz; ancak küçük çocuklar, kadıncıklar, bir de zayıflıktan aklı karışmış, psykhēsi şaşkınlığa düşmüş ya da bedeninin dengesi bozulmuş kimseler boş ve acayip vehimlere kapılır, çünkü içlerinde taşıdıkları kötü daimōn, batıl inançtır.
καίτοι λόγος τίς ἐστι τῶν ἀναιρούντων τὰ τοιαῦτα, μηδενὶ ἂν νοῦν ἔχοντι προσπεσεῖν φάντασμα δαίμονος μηδὲ εἴδωλον, Ἀλλὰ παιδάρια καὶ γύναια καὶ παραφόρους διʼ ἀσθένειαν ἀνθρώπους ἔν τινι πλάνῳ ψυχῆς ἢ δυσκρασίᾳ σώματος γενομένους δόξας ἐφέλκεσθαι κενὰς καὶ ἀλλοκότους, δαίμονα πονηρὸν ἐν αὑτοῖς τὴν δεισιδαιμονίαν ἔχοντας.
2.5Ama Dion ve Brutus gibi ağırbaşlı, filozof, hiçbir şey karşısında sendelemeyen, hiçbir duyguya kolay kapılmayan adamlar bir hayaletten öyle etkilenmiş, hatta bunu başkalarına da anlatmışlarsa, belki de çok eski insanların o en tuhaf sözünü kabul etmek zorunda kalacağız. Buna göre kötü ve hasetçi daimōnlar
εἰ δὲ Δίων καὶ Βροῦτος, ἄνδρες ἐμβριθεῖς καὶ φιλόσοφοι καὶ πρὸς οὐδὲν ἀκροσφαλεῖς οὐδʼ εὐάλωτοι πάθος, οὕτως ὑπὸ φάσματος διετέθησαν ὥστε καὶ φράσαι πρὸς ἑτέρους, οὐκ οἶδα μὴ τῶν πάνυ παλαιῶν τὸν ἀτοπώτατον ἀναγκασθῶμεν προσδέχεσθαι λόγον, ὡς τὰ φαῦλα δαιμόνια καὶ βάσκανα,
2.6iyi insanları kıskanır, yaptıkları işlere engel olur, korku ve kargaşa salarak aretēlerini sarsmaya, sendeletmeye çalışırlar; öyle ki bu insanlar güzel olanda düşmeden ve lekesiz kalıp öldükten sonra onlarınkinden daha iyi bir nasibe ermesinler.
προσφθονοῦντα τοῖς ἀγαθοῖς ἀνδράσι καὶ ταῖς πράξεσιν ἐνιστάμενα, ταραχὰς καὶ φόβους ἐπάγει, σείοντα καὶ σφάλλοντα τὴν ἀρετήν, ὡς μὴ διαμείναντες ἀπτῶτες ἐν τῷ καλῷ καὶ ἀκέραιοι βελτίονος ἐκείνων μοίρας μετὰ τὴν τελευτὴν τύχωσιν.
2.7Ama bu konu başka bir yazıya kalsın. Paralel hayatların on ikincisi olan bu kitapta önce yaşça büyük olanın hayatını ele alalım.
ἀλλὰ ταῦτα μὲν εἰς ἄλλον ἀνακείσθω λόγον. ἐν τούτῳ δέ, δωδεκάτῳ τῶν παραλλήλων ὄντι βίων, τὸν τοῦ πρεσβυτέρου προεισαγάγωμεν.
3.13. Bölüm
Yaşlı Dionysios iktidara gelir gelmez Syrakusalı Hermokrates'in kızıyla evlenmişti.
Διονύσιος ὁ πρεσβύτερος εἰς τὴν ἀρχὴν καταστάς εὐθὺς ἔγημε τὴν Ἑρμοκράτους τοῦ Συρακουσίου θυγατέρα,
3.2Tiranlık henüz sağlam yerleşmemişken Syrakusalılar ayaklandı ve bu kadının bedenine öyle korkunç, öyle kanun tanımaz hakaretler ettiler ki kadın kendi isteğiyle hayatına son verdi.
ταύτην, οὔπω τῆς τυραννίδος ἱδρυμένης βεβαίως, ἀποστάντες οἱ Συρακούσιοι δεινὰς καὶ παρανόμους ὕβρεις εἰς τὸ σῶμα καθύβρισαν, ἐφʼ αἷς προήκατο τὸν βίον ἑκουσίως.
3.3Dionysios iktidarı geri alıp sağlamlaştırdıktan sonra aynı anda iki kadınla evlendi: biri Lokrisli Doris, öteki yerli Aristomakhe. Aristomakhe, Syrakusalıların ileri gelenlerinden Hipparinos'un kızıydı; Hipparinos, Dionysios savaş için ilk kez tam yetkili komutan seçildiğinde onunla birlikte görev yapmıştı.
Διονύσιος δὲ τὴν ἀρχὴν ἀναλαβὼν καὶ κρατυνάμενος αὖθις ἄγεται δύο γυναῖκας ἅμα, τὴν μὲν ἐκ Λοκρῶν ὄνομα Δωρίδα, τὴν δὲ ἐπιχώριον Ἀριστομάχην, θυγατέρα Ἱππαρίνου, πρωτεύσαντος ἀνδρὸς Συρακουσίων καὶ Διονυσίῳ συνάρξαντος ὅτε πρῶτον αὐτοκράτωρ ἐπὶ τὸν πόλεμον ᾑρέθη στρατηγός.
3.4Söylendiğine göre ikisiyle aynı gün evlenmiş, hangisiyle önce birleştiğini hiç kimseye belli etmemiş, sonraki zamanlarda da kendini ikisine eşit paylaştırmıştır. Akşam yemeğini onunla birlikte yemek ikisinin de âdetiydi, geceleyin ise sırayla yanında yatarlardı.
λέγεται δʼ ἡμέρᾳ μὲν ἀμφοτέρας ἀγαγέσθαι μιᾷ καὶ μηδενὶ γενέσθαι φανερὸς ἀνθρώπων ὁποτέρᾳ προτέρᾳ συνέλθοι, τὸν δὲ ἄλλον χρόνον ἴσον νέμων ἑαυτὸν διατελεῖν ἑκατέρᾳ, κοινῇ μὲν εἰθισμένων δειπνεῖν μετʼ αὐτοῦ, παρὰ νύκτα δὲ ἐν μέρει συναναπαυομένων.
3.5Syrakusa halkı yerli kadının yabancıdan üstün tutulmasını istiyordu; ama yabancı kadının Dionysios'un en büyük oğlunu ilk doğurmuş olması, soyunun eksikliğini gideriyordu.
καίτοι τῶν Συρακουσίων ἐβούλετο τὸ πλῆθος τὴν ἐγγενῆ πλέον ἔχειν τῆς ξένης· ἀλλὰ ἐκείνῃ προτέρᾳ ὑπῆρχε τεκούσῃ τὸν πρεσβεύοντα τῆς Διονυσίου γενεᾶς υἱὸν αὐτῇ βοηθεῖν πρὸς τὸ γένος.
3.6Aristomakhe ise, Dionysios ondan çocuk sahibi olmayı çok istediği hâlde, uzun süre çocuksuz kaldı; hatta Dionysios, Lokrisli kadının annesini Aristomakhe'ye büyü yapıp ilaç içirmekle suçlayarak öldürdü.
ἡ δὲ Ἀριστομάχη πολὺν χρόνον ἄπαις συνῴκει τῷ Διονυσίῳ καίπερ σπουδάζοντι περὶ τὴν ἐκ ταύτης τέκνωσιν, ὅς γε καὶ τὴν μητέρα τῆς Λοκρίδος αἰτιασάμενος καταφαρμακεύειν τὴν Ἀριστομάχην ἀπέκτεινε.
4.14. Bölüm
Dion bu kadının kardeşiydi. Başlangıçta itibarını kız kardeşinden alıyordu, fakat sonraları aklını kanıtladıkça tiran onu kendi şahsı için sevmeye başladı.
ταύτης ἀδελφὸς ὢν ὁ Δίων ἐν ἀρχῇ μὲν εἶχε τιμὴν ἀπὸ τῆς ἀδελφῆς, ὕστερον δὲ τοῦ φρονεῖν διδοὺς πεῖραν, ἤδη καθʼ ἑαυτὸν ἠγαπᾶτο παρὰ τῷ τυράννῳ.
4.2Öteki bütün buyruklarının yanı sıra hazinedarlara, Dion ne isterse vermelerini, verdikten sonra da aynı gün kendisine bildirmelerini emretmişti.
καὶ πρὸς ἅπασι τοῖς ἄλλοις εἴρητο τοῖς ταμίαις ὅ τι ἂν αἰτῇ Δίων διδόναι, δόντας δὲ πρὸς αὐτὸν αὐθημερὸν φράζειν.
4.3Dion daha önce de yüksek karakterli, gönlü geniş, yiğit bir adamdı; ama Platon'un tanrısal bir talih eseri Sicilya'ya gelmesiyle bu yönleri daha da ilerledi.
ὢν δὲ καὶ πρότερον ὑψηλὸς τῷ ἤθει καὶ μεγαλόφρων καὶ ἀνδρώδης, ἔτι μᾶλλον ἐπέδωκε πρὸς ταῦτα θείᾳ τινὶ τύχῃ Πλάτωνος εἰς Σικελίαν παραβαλόντος,
4.4Bu geliş insan hesabıyla açıklanacak bir şey değildi. Görünen o ki bir daimōn, Syrakusalıların özgürlüğünün temelini çok önceden atıyor, tiranlığın yıkılışını hazırlıyordu; Platon'u İtalya'dan Syrakusa'ya getirdi ve Dion'la sohbet etmesini sağladı.
κατʼ οὐδένα λογισμὸν ἀνθρώπινον· ἀλλὰ δαίμων τις, ὡς ἔοικε, πόρρωθεν ἀρχὴν ἐλευθερίας βαλλόμενος Συρακουσίοις, καὶ τυραννίδος κατάλυσιν μηχανώμενος, ἐκόμισεν ἐξ Ἰταλίας εἰς Συρακούσας Πλάτωνα καὶ Δίωνα συνήγαγεν εἰς λόγους αὐτῷ,
4.5Dion henüz çok gençti, fakat Platon'un görüştüğü bütün insanlar arasında en çabuk öğreneni ve aretēnin çağrısına en hızlı karşılık vereniydi.
νέον μὲν ὄντα κομιδῇ, πολὺ δὲ εὐμαθέστατον ἁπάντων τῶν Πλάτωνι συγγεγονότων καὶ ὀξύτατον ὑπακοῦσαι πρὸς ἀρετήν,
4.6Bunu Platon kendisi yazmıştır, olaylar da doğrulamaktadır. Çünkü Dion bir tiranın boyunduruğunda alçaltıcı bir ortamda yetişmişti; eşitliğin olmadığı, korku dolu bir hayata, sonradan görme bir hizmete, ölçü bilmez bir sefahate ve güzeli zevklerde ve açgözlülükte arayan bir yaşama alışmış, bunlara doymuştu.
ὡς αὐτὸς γέγραφε Πλάτων, καὶ τὰ πράγματα μαρτυρεῖ. τραφεὶς γὰρ ἐν ἤθεσιν ὑπὸ τυράννῳ ταπεινοῖς, καὶ βίου μὲν ἀνίσου καὶ καταφόβου, θεραπείας δὲ νεοπλούτου καὶ τρυφῆς ἀπειροκάλου καὶ διαίτης ἐν ἡδοναῖς καὶ πλεονεξίαις τιθεμένης τὸ καλὸν ἐθὰς καὶ μεστὸς γενόμενος,
4.7Ama aretēye götüren logosu ve felsefeyi ilk kez tadar tatmaz psykhēsi hemen alev aldı. Kendisi güzel olana bu kadar çabuk ikna olduğu için, gerçekten saf ve toyca, aynı sözlerin Dionysios'u da aynı şekilde etkileyeceğini umdu; ona zaman ayırtıp Platon'la görüşmesini, onu dinlemesini sağlamak için çok uğraştı ve başardı.
ὡς πρῶτον ἐγεύσατο λόγου καὶ φιλοσοφίας ἡγεμονικῆς πρὸς ἀρετήν, ἀνεφλέχθη τὴν ψυχὴν ταχύ, καὶ τῇ περὶ αὐτὸν εὐπειθείᾳ τῶν καλῶν ἀκάκως πάνυ καὶ νεωτερικῶς προσδοκήσας ὑπὸ τῶν αὐτῶν λόγων ὅμοια πείσεσθαι Διονύσιον, ἐσπούδασε καὶ διεπράξατο ποιησάμενος σχολὴν αὐτὸν ἐντυχεῖν Πλάτωνι καὶ ἀκοῦσαι.
5.15. Bölüm
Görüşmede genel olarak insanın aretēsi konuşuldu, en çok da cesaret üzerine tartışıldı. Platon, herkesin tiranlardan daha cesur olduğunu gösterdi; ardından adalete geçerek adil insanların hayatının mutlu, adaletsizlerin hayatının ise sefil olduğunu anlattı.
γενομένης δὲ τῆς συνουσίας αὐτοῖς τὸ μὲν ὅλον περὶ ἀνδρὸς ἀρετῆς, πλείστων δὲ περὶ ἀνδρείας διαπορηθέντων, ὡς πάντας μᾶλλον ὁ Πλάτων ἢ τοὺς τυράννους ἀπέφαινεν ἀνδρείους, ἐκ δὲ τούτου τραπόμενος περὶ δικαιοσύνης ἐδίδασκεν ὡς μακάριος μὲν ὁ τῶν δικαίων, ἄθλιος δὲ ὁ τῶν ἀδίκων βίος,
5.2Tiran bu sözlere, sanki suçu yüzüne vuruluyormuş gibi dayanamıyordu; orada bulunanların bu adama hayran kalıp sözlerine kendilerini kaptırmalarına da içerliyordu.
οὔτε τοὺς λόγους ἔφερεν ὁ τύραννος ὥσπερ ἐξελεγχόμενος, ἤχθετό τε τοῖς παροῦσι θαυμαστῶς ἀποδεχομένοις τὸν ἄνδρα καὶ κηλουμένοις ὑπὸ τῶν λεγομένων.
5.3Sonunda öfkeyle kabararak Platon'a Sicilya'ya ne istemeye geldiğini sordu.
τέλος δὲ θυμωθεὶς καὶ παροξυνθείς ἠρώτησεν αὐτόν ὅ τι δὴ βουλόμενος εἰς Σικελίαν παραγένοιτο.
5.4O, iyi bir insan aradığını söyleyince Dionysios lafı ağzından aldı: "Tanrılar adına, belli ki böyle birini henüz bulamamışsın!"
τοῦ δὲ φήσαντος ἀγαθὸν ἄνδρα ζητεῖν, ὑπολαβὼν ἐκεῖνος, ἀλλὰ νὴ τοὺς θεοὺς, εἶπε, καὶ φαίνῃ μήπω τοιοῦτον εὑρηκώς.
5.5Dion ve yakınları öfkenin bununla bittiğini sandılar ve bir an önce gitmek isteyen Platon'u, Spartalı Pollis'i Yunanistan'a götürmekte olan kadırgaya bindirip yolcu ettiler.
οἱ μὲν οὖν περὶ τὸν Δίωνα τοῦτο τέλος ᾤοντο τῆς ὀργῆς γεγονέναι, καὶ τὸν Πλάτωνα σπεύδοντα συνεξέπεμπον ἐπὶ τριήρους, ἣ Πόλλιν ἐκόμιζεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν Σπαρτιάτην
5.6Fakat Dionysios gizlice Pollis'e rica etti: mümkünse adamı yolda öldürsün, olmazsa mutlaka satsın; adil bir adam olduğu için bundan hiçbir zarar görmezdi nasılsa, köle olsa bile aynı şekilde mesut olurdu!
ὁ δὲ Διονύσιος κρύφα τοῦ Πόλλιδος ἐποιήσατο δέησιν μάλιστα μὲν ἀποκτεῖναι τὸν ἄνδρα κατὰ πλοῦν, εἰ δὲ μή, πάντως ἀποδόσθαι· βλαβήσεσθαι γὰρ οὐδέν, ἀλλʼ εὐδαιμονήσειν ὁμοίως, δίκαιον ὄντα, κἂν δοῦλος γένηται.
5.7Bu yüzden Pollis'in Platon'u Aigina'ya götürüp sattığı söylenir; Aiginalılar Atinalılarla savaş hâlindeydi ve adada yakalanan Atinalının satılmasına dair bir kararları vardı.
διὸ καὶ λέγεται Πόλλις εἰς Αἴγιναν φέρων ἀποδόσθαι Πλάτωνα, πολέμου πρὸς Ἀθηναίους ὄντος αὐτοῖς καὶ ψηφίσματος ὅπως ὁ ληφθεὶς Ἀθηναίων ἐν Αἰγίνῃ πιπράσκηται.
5.8Dion ise Dionysios'un yanındaki itibarından da güveninden de bir şey kaybetmedi. En önemli elçilikleri yürütüyordu; Kartacalılara gönderildiğinde büyük hayranlık uyandırdı. Dionysios onun açık sözlülüğüne de katlanırdı; aklına geleni korkmadan söyleyen neredeyse tek kişi oydu. Gelon konusundaki azarlaması da böyledir.
οὐ μὴν ὅ γε Δίων ἔλαττον εἶχε παρὰ τῷ Διονυσίῳ τιμῆς ἢ πίστεως, ἀλλὰ πρεσβείας τε τὰς μεγίστας διῴκει καὶ πεμπόμενος πρὸς Καρχηδονίους ἐθαυμάσθη διαφερόντως· καὶ τὴν παρρησίαν ἔφερεν αὐτοῦ μόνου σχεδόν ἀδεῶς λέγοντος τὸ παριστάμενον, ὡς καὶ τὴν περὶ Γέλωνος ἐπίπληξιν.
5.9Bir gün, anlaşılan, Gelon'un iktidarı alaya alınıyordu; Dionysios da Gelon'un Sicilya'nın maskarası (gelōs) olduğunu söyleyince öbürleri bu kelime oyununa hayran olmuş gibi göründüler. Dion ise sinirlenip dedi ki: "Ama sen, Gelon sayesinde insanların güvenini kazandığın için tiran oldun; senin yüzünden ise kimseye güvenilmeyecek."
χλευαζομένης γὰρ, ὡς ἔοικε, τῆς Γέλωνος ἀρχῆς, αὐτόν τε τὸν Γέλωνα τοῦ Διονυσίου γέλωτα τῆς Σικελίας γεγονέναι φήσαντος, οἱ μὲν ἄλλοι τὸ σκῶμμα προσεποιοῦντο θαυμάζειν, ὁ δὲ Δίων δυσχεράνας, καὶ μὴν, ἔφη, σὺ τυραννεῖς διὰ Γέλωνα πιστευθείς· διὰ σὲ δὲ οὐδεὶς ἕτερος πιστευθήσεται.
5.10Gerçekten de Gelon, tek adam yönetimindeki bir şehrin en güzel örneğini, Dionysios ise en çirkin örneğini göstermiş görünmektedir.
τῷ γὰρ ὄντι φαίνεται κάλλιστον μὲν Γέλων ἐπιδειξάμενος θέαμα μοναρχουμένην πόλιν, αἴσχιστον δὲ Διονύσιος.
6.16. Bölüm
Dionysios'un üç çocuğu Lokrisli kadından, dört çocuğu Aristomakhe'dendi; bunların ikisi kızdı: Sophrosyne ile Arete. Sophrosyne, Dionysios'un oğlu Dionysios'la, Arete ise Dionysios'un kardeşi Thearides'le evlendi. Thearides ölünce Arete'yi, yeğeni olduğu hâlde Dion aldı.
ὄντων δὲ Διονυσίῳ παίδων τριῶν μὲν ἐκ τῆς Λοκρίδος, τεττάρων δὲ ἐξ Ἀριστομάχης, ὧν δύο ἦσαν θυγατέρες, Σωφροσύνη καὶ Ἀρέτη, Σωφροσύνη μὲν Διονυσίῳ τῷ υἱῷ συνῴκησεν, Ἀρέτη δὲ Θεαρίδῃ τῷ ἀδελφῷ. τελευτήσαντος δὲ τοῦ ἀδελφοῦ Θεαρίδου Δίων ἔλαβε τὴν Ἀρετήν ἀδελφιδῆν οὖσαν.
6.2Dionysios hastalanıp ölecek gibi görününce Dion onunla Aristomakhe'den doğan çocuklar hakkında konuşmak istedi; fakat hekimler, iktidarı devralacak olana yaranmak için bu fırsatı vermediler.
ἐπεὶ δὲ νοσῶν ἔδοξεν ὁ Διονύσιος ἀβιώτως ἔχειν, ἐπεχείρησεν αὐτῷ διαλέγεσθαι περὶ τῶν ἐκ τῆς Ἀριστομάχης τέκνων ὁ Δίων, οἱ δʼ ἰατροὶ τῷ μέλλοντι τὴν ἀρχὴν διαδέχεσθαι χαριζόμενοι καιρὸν οὐ παρέσχον·
6.3Timaios'un dediğine göre Dionysios uyku ilacı isteyince ona öyle bir ilaç verdiler ki hissini elinden aldı ve uykusu ölüme bağlandı.
ὡς δὲ Τίμαιός φησι, καὶ φάρμακον ὑπνωτικὸν αἰτοῦντι δόντες ἀφείλοντο τὴν αἴσθησιν αὐτοῦ, θανάτῳ συνάψαντες τὸν ὕπνον.
6.4Yine de genç Dionysios'un yanında dostların ilk toplantısı yapıldığında Dion, duruma uygun olanlar hakkında öyle konuştu ki öbür herkesi phronēsiste çocuk, açık sözlülükte ise tiranlığın köleleri gibi gösterdi; onlar çoğunlukla delikanlıya yaranmak için alçakça ve korkuyla öğüt veriyorlardı.
οὐ μὴν ἀλλὰ συλλόγου πρώτου τῶν φίλων γενομένου παρὰ τὸν νέον Διονύσιον οὕτω διελέχθη περὶ τῶν συμφερόντων πρὸς τὸν καιρὸν ὁ Δίων ὥστε τοὺς ἄλλους ἅπαντας τῇ μὲν φρονήσει παῖδας ἀποδεῖξαι, τῇ δὲ παρρησίᾳ δούλους τῆς τυραννίδος ἀγεννῶς καὶ περιφόβως τὰ πολλὰ πρὸς χάριν τῷ μειρακίῳ συμβουλεύοντας,
6.5Asıl şaşkınlığa düşürdüğü konu, iktidarın tepesinde asılı duran Kartaca tehlikesinden korkmalarıydı. Dion, Dionysios barış istiyorsa hemen Libya'ya gidip savaşı olabilecek en iyi şekilde sonuçlandıracağını, savaşmaya kararlıysa kendi parasıyla elli hızlı kadırga besleyip savaş için ona vereceğini vadetti.
μάλιστα δὲ αὐτοὺς ἐξέπληξε τὸν ἀπὸ Καρχηδόνος κίνδυνον ἐπικρεμάμενον τῇ ἀρχῇ δεδοικότας, ὑποσχόμενος, εἰ μὲν εἰρήνης δέοιτο Διονύσιος, πλεύσας εὐθὺς εἰς Λιβύην ὡς ἄριστα διαθήσεσθαι τὸν πόλεμον, εἰ δὲ πολεμεῖν προθυμοῖτο, θρέψειν αὐτὸς ἰδίοις τέλεσι καὶ παρέξειν εἰς τὸν πόλεμον αὐτῷ πεντήκοντα τριήρεις εὖ πλεούσας.
7.17. Bölüm
Dionysios onun yüce gönüllülüğüne fevkalade hayran kaldı, gayretinden de hoşnut oldu.
ὁ μὲν οὖν Διονύσιος ὑπερφυῶς τὴν μεγαλοψυχίαν ἐθαύμασε καὶ τὴν προθυμίαν ἠγάπησεν·
7.2Ötekiler ise Dion'un parlaklığının kendilerini gölgede bıraktığını, gücünün de küçülttüğünü düşünüyorlardı; hemen bunu fırsat bilip delikanlıyı ona karşı öfkelendirecek hiçbir sözden çekinmediler: Dion deniz yoluyla tiranlığa sızıyor, gemilerle gücü, yeğenleri olan Aristomakhe'nin çocuklarına çekiyordu.
οἱ δὲ ἐλέγχεσθαι τῇ λαμπρότητι καὶ ταπεινοῦσθαι τῇ δυνάμει τοῦ Δίωνος οἰόμενοι, ταύτην εὐθὺς ἀρχὴν λαβόντες, οὐδεμιᾶς ἐφείδοντο φωνῆς ᾗ τὸ μειράκιον ἐξαγριαίνειν ἔμελλον πρὸς αὐτόν, ὡς ὑπερχόμενον διὰ τῆς θαλάττης τυραννίδα καὶ περισπῶντα ταῖς ναυσὶ τὴν δύναμιν εἰς τοὺς Ἀριστομάχης παῖδας, ἀδελφιδοῦς ὄντας αὐτῷ.
7.3Haset ve nefretin en açık ve en büyük sebebi ise hayat tarzındaki farklılık ve onun yaşayışının ötekilerle hiç bağdaşmamasıydı.
φανερώταται δὲ καὶ μέγισται τῶν εἰς φθόνον καὶ μῖσος αἰτιῶν ὑπῆρχον ἡ τοῦ βίου διαφορὰ καὶ τὸ τῆς διαίτης ἄμικτον.
7.4Çünkü bunlar, en başından itibaren kötü yetişmiş genç tiranın yanına zevkler ve dalkavuklukla sokulup ona alışmış, onu hep birtakım aşk maceraları, içki ve kadınlar arasında geçen avare eğlenceler ve başka uygunsuz oyunlarla oyalamaktaydılar.
οἱ μὲν γὰρ, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νέου τυράννου καὶ τεθραμμένου φαύλως ὁμιλίαν καὶ συνήθειαν ἡδοναῖς καὶ κολακείαις καταλαμβάνοντες, ἀεί τινας ἔρωτας καὶ διατριβὰς ἐμηχανῶντο ῥεμβώδεις περὶ πότους καὶ γυναῖκας, καὶ παιδιὰς ἑτέρας ἀσχήμονας,
7.5Bunlarla tiranlık, demir gibi yumuşadı ve yönetilenlere insancıl görünmeye başladı; aşırı insanlık dışı yanı gevşedi. Ama bu körelme, iktidar sahibinin herhangi bir hoşgörüsünden çok tembelliğinden geliyordu.
ὑφʼ ὧν ἡ τυραννὶς, ὥσπερ σίδηρος, μαλασσομένη, τοῖς μὲν ἀρχομένοις ἐφάνη φιλάνθρωπος, καὶ τὸ λίαν ἀπάνθρωπον ὑπανῆκεν, οὐκ ἐπιεικείᾳ τινὶ μᾶλλον ἢ ῥᾳθυμίᾳ τοῦ κρατοῦντος ἀμβλυνομένη.
7.6Sonra delikanlının etrafındaki bu gevşeklik giderek yayıldı ve yaşlı Dionysios'un, monarşiyi kendisiyle bağlı bıraktığını söylediği o elmas bağları eritip yok etti.
ἐκ δὲ τούτου προϊοῦσα καὶ νεμομένη κατὰ μικρὸν ἡ περὶ τὸ μειράκιον ἄνεσις τοὺς ἀδαμαντίνους δεσμοὺς ἐκείνους, οἷς ὁ πρεσβύτερος Διονύσιος ἔφη δεδεμένην ἀπολείπειν τὴν μοναρχίαν, ἐξέτηξε καὶ διέφθειρεν.
7.7Söylendiğine göre genç tiran bir kez içmeye başlayınca doksan gün aralıksız içmiş; bu süre boyunca ciddi adamlara da ciddi sözlere de kapısı kapalı olan saray sarhoşluğa, alaylara, çalgıya, dansa ve soytarılıklara teslim olmuştur.
ἡμέρας γὰρ, ὥς φασιν, ἐνενήκοντα συνεχῶς ἔπινεν ἀρξάμενος, καὶ τὴν αὐλὴν ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ σπουδαίοις ἀνδράσι καὶ λόγοις ἄβατον καὶ ἀνείσοδον οὖσαν μέθαι καὶ σκώμματα καὶ ψαλμοὶ καὶ ὀρχήσεις καὶ βωμολοχίαι κατεῖχον.
8.18. Bölüm
Hiçbir zevke ve gençlik eğlencesine kendini kaptırmayan Dion'un onlara ağır gelmesi doğaldı. Bu yüzden aretēlerine kötülüklerin inandırıcı adlarını takarak ona iftira ediyorlardı: ağırbaşlılığına kibir, açık sözlülüğüne küstahlık diyorlardı. Öğüt verse suçluyor, onlarla birlikte yanlış yapmasa küçümsüyor sayılıyordu.
ἦν οὖν, ὡς εἰκὸς, ὁ Δίων ἐπαχθής εἰς οὐδὲν ἡδὺ καὶ νεωτερικὸν ἐνδιδοὺς ἑαυτόν, διὸ καὶ πιθανὰ κακιῶν προσρήματα ταῖς ἀρεταῖς ἐπιφέροντες αὐτοῦ διέβαλλον, ὑπεροψίαν τὴν σεμνότητα καὶ τὴν παρρησίαν αὐθάδειαν ἀποκαλοῦντες· καὶ νουθετῶν κατηγορεῖν ἐδόκει καὶ μὴ συνεξαμαρτάνων καταφρονεῖν.
8.2Gerçi karakterinde tabiatça bir azamet, insanın yanına kolay yaklaşamadığı, anlaşmakta zorlandığı bir sertlik de vardı.
ἀμέλει δὲ καὶ φύσει τινὰ τὸ ἦθος ὄγκον εἶχεν αὐτοῦ καὶ τραχύτητα δυσπρόσοδον ἐντεύξει καὶ δυσξύμβολον.
8.3Sadece kulakları dalkavuklukla bozulmuş genç bir adam için değil, onunla yakından görüşen, huyundaki sadeliği ve soyluluğu seven birçok kişi için de sohbeti tatsız ve çetindi; siyasi işlerde kendisine başvuranlara fazla kaba ve ağır davrandığından yakınırlardı.
οὐ γὰρ μόνον ἀνδρὶ νέῳ καὶ διατεθρυμμένῳ τὰ ὦτα κολακείαις ἄχαρις ἦν συγγενέσθαι καὶ προσάντης, πολλοὶ δὲ καὶ τῶν πάνυ χρωμένων αὐτῷ καὶ τὴν ἁπλότητα καὶ τὸ γενναῖον ἀγαπώντων τοῦ τρόπου κατεμέμφοντο τῆς ὁμιλίας, ὡς ἀγροικότερον καὶ βαρύτερον πολιτικῶν χρειῶν τοῖς δεομένοις συναλλάσσοντα.
8.4Platon da sonradan bu konuda sanki kehanette bulunurcasına ona yazmış, küstahlıktan sakınmasını, çünkü onun yalnızlıkla aynı evde oturduğunu söylemiştir.
περὶ ὧν καὶ Πλάτων ὕστερον ὥσπερ ἀποθεσπίζων ἔγραψε πρὸς αὐτόν ἐξευλαβεῖσθαι τὴν αὐθάδειαν ὡς ἐρημίᾳ συνοικοῦσαν.
8.5Yine de o sırada şartlar gereği en değerli adam sayılıyordu, sarsılan tiranlığı doğrultup koruyabilecek tek ya da en önemli kişi oydu. Kendisi de ilk ve en büyük kişi oluşunu, tiranın gönlünden değil, onun istemeyerek ihtiyaç yüzünden katlanmasından kaynaklandığını biliyordu.
οὐ μὴν ἀλλὰ τότε πλείστου δοκῶν ἄξιος ὑπάρχειν διὰ τὰ πράγματα καὶ μόνος ἢ μάλιστα τὴν τυραννίδα σαλεύουσαν ἀνορθοῦν καὶ διαφυλάττειν, ἐγίνωσκεν οὐ πρὸς χάριν, ἀλλʼ ἄκοντος ὑπὸ χρείας τοῦ τυράννου πρῶτος ὢν καὶ μέγιστος.
9.19. Bölüm
Bunun sebebinin terbiye görmemiş olması olduğunu düşünerek onu hür insanlara yaraşır uğraşlara yöneltmeye, karakter yetiştiren sözlerin ve bilgilerin tadına baktırmaya çok çabaladı; böylece aretēden korkmayı bırakacak, güzel olandan zevk almaya alışacaktı.
αἰτίαν δέ τούτου τὴν ἀπαιδευσίαν εἶναι νομίζων ἐμβαλεῖν αὐτὸν εἰς διατριβὰς ἐλευθερίους ἐφιλοτιμεῖτο καὶ γεῦσαι λόγων καὶ μαθημάτων ἠθοποιῶν, ὡς ἀρετήν τε παύσαιτο δεδιὼς καὶ τοῖς καλοῖς χαίρειν ἐθισθείη.
9.2Çünkü Dionysios tabiatça en kötü tiranlardan değildi. Fakat babası, oğlunun aklı başına gelir, zeki insanlarla düşüp kalkarsa kendisine tuzak kurup iktidarı elinden alacağından korkuyordu; onu evde kapalı tutup göz altında bulundurdu. Söylendiğine göre delikanlı, başka bir arkadaşlıktan yoksun kaldığı ve işlerden hiç anlamadığı için küçük arabalar, şamdanlar, tahta iskemleler ve masalar yapıp dururmuş.
φύσει γὰρ οὐ γεγόνει τῶν φαυλοτάτων τυράννων ὁ Διονύσιος, ἀλλʼ ὁ πατὴρ, δεδοικώς μὴ φρονήματος μεταλαβὼν καὶ συγγενόμενος νοῦν ἔχουσιν ἀνθρώποις ἐπιβουλεύσειεν αὐτῷ καὶ παρέλοιτο τὴν ἀρχήν, ἐφρούρει κατάκλειστον οἴκοι, διʼ ἐρημίαν ὁμιλίας ἑτέρας καὶ ἀπειρίᾳ πραγμάτων, ὥς φασιν, ἁμάξια καὶ λυχνίας καὶ δίφρους ξυλίνους καὶ τραπέζας τεκταινόμενον.
9.3Yaşlı Dionysios hiç kimseye güvenmeyecek kadar kuşkulu ve korku yüzünden her an tetikteydi; o kadar ki başındaki saçı bile berber usturasıyla kestirmez, yanına gelen bir heykeltıraş saçlarını kor kömürle dağlayıp kısaltırdı.
οὕτω γὰρ ἦν ἄπιστος καὶ πρὸς ἅπαντας ἀνθρώπους ὕποπτος καὶ προβεβλημένος διὰ φόβον ὁ πρεσβύτερος Διονύσιος ὥστε μηδὲ τῆς κεφαλῆς τὰς τρίχας ἀφελεῖν κουρικαῖς μαχαίραις, ἀλλὰ τῶν πλαστῶν τις ἐπιφοιτῶν ἄνθρακι τὴν κόμην περιέκαιεν.
9.4Odasına ne kardeşi ne oğlu üzerindeki kıyafetle girebilirdi; herkes girmeden önce elbisesini çıkarıp muhafızlara çıplak görünecek, sonra başka elbise giyecekti.
εἰσῄει δὲ πρὸς αὐτὸν εἰς τὸ δωμάτιον οὔτε ἀδελφὸς οὔθʼ υἱὸς ὡς ἔτυχεν ἠμφιεσμένος, ἀλλʼ ἔδει πρὶν εἰσελθεῖν ἀποδύντα τὴν ἑαυτοῦ στολὴν ἕκαστον ἑτέραν ἀναλαβεῖν, ὁραθέντα γυμνὸν ὑπὸ τῶν φυλαττόντων.
9.5Bir gün kardeşi Leptines ona bir arazinin yapısını anlatırken muhafızlardan birinin mızrağını alıp yere yerin krokisini çizince Dionysios ona çok kızdı, mızrağı verenin ise canını aldı.
ἐπεὶ δὲ Λεπτίνης ὁ ἀδελφὸς αὐτῷ ποτε χωρίου φύσιν ἐξηγούμενος λαβὼν λόγχην παρά τινος τῶν δορυφόρων ὑπέγραψε τὸν τόπον, ἐκείνῳ μὲν ἰσχυρῶς ἐχαλέπηνε, τὸν δέ δόντα τὴν λόγχην ἀπέκτεινεν.
9.6Dostlarına karşı tetikte olduğunu söylerdi, çünkü akıllı olduklarını ve tiranlığa boyun eğmektense tiran olmayı tercih edeceklerini biliyordu.
ἔλεγε δέ τοὺς φίλους φυλάττεσθαι νοῦν ἔχοντας εἰδὼς καὶ βουλομένους μᾶλλον τυραννεῖν ἢ τυραννεῖσθαι.
9.7Kendi yükseltip komutanlığa getirdiği Marsyas adlı birini de, rüyasında onun kendisini boğazladığını gördüğü için öldürttü; bu görüntünün uykusuna gündüzkü bir düşünce ve hesaptan geldiğine inanmıştı.
καὶ Μαρσύαν δέ τινα τῶν προηγμένων ὑπʼ αὐτοῦ καὶ τεταγμένων ἐφʼ ἡγεμονίας ἀνεῖλε δόξαντα κατὰ, τοὺς ὕπνους σφάττειν αὐτόν, ὡς ἀπʼ ἐννοίας μεθημερινῆς καὶ διαλογισμοῦ τῆς ὄψεως ταύτης εἰς τὸν ὕπνον αὐτῷ παραγενομένης.
9.8İşte Platon'a, kendisini herkesten cesur göstermedi diye kızan adam, psykhēsi korkaklıktan doğan bunca kötülükle dolu, böyle dehşet içinde biriydi.
ὁ μὲν δὴ Πλάτωνι θυμωθείς ὅτι μὴ πάντων αὐτὸν ἀνθρώπων ἀνδρειότατον ὄντα ἀπέφηνεν, οὕτω περίφοβον καὶ τοσούτων ὑπὸ δειλίας κακῶν μεστὴν εἶχε τὴν ψυχήν.
10.110. Bölüm
Dion, söylediğimiz gibi, oğlunun terbiyesizlik yüzünden sakatlanmış, karakterinin bozulmuş olduğunu görerek terbiyeye yönelmesini ve filozofların birincisine Sicilya'ya gelmesi için her yolla yalvarmasını öğütledi.
τὸν δʼ υἱὸν αὐτοῦ, καθάπερ εἴρηται, διαλελωβημένον ἀπαιδευσίᾳ καὶ συντετριμμένον τὸ ἦθος ὁ Δίων ὁρῶν παρεκάλει πρὸς παιδείαν τραπέσθαι καὶ δεηθῆναι τοῦ πρώτου τῶν φιλοσόφων πᾶσαν δέησιν ἐλθεῖν εἰς Σικελίαν·
10.2O gelince kendini ona teslim etmeli, karakterini aretē logosuna göre düzene sokmalı ve varlıkların en tanrısal, en güzel örneğine benzemeliydi; o örnek ki evren ona uyduğu için kargaşadan kozmos olmuştur.
ἐλθόντι δὲ παρασχεῖν αὑτόν, ὅπως διακοσμηθεὶς τὸ ἦθος εἰς ἀρετῆς λόγον, καὶ πρὸς τὸ θειότατον ἀφομοιωθεὶς παράδειγμα τῶν ὄντων καὶ κάλλιστον, ᾧ τὸ πᾶν ἡγουμένῳ πειθόμενον ἐξ ἀκοσμίας κόσμος ἐστί,
10.3Böylece hem kendisine hem vatandaşlarına büyük bir saadet sağlayacaktı: Onların şimdi iktidarın zoruyla isteksizce yaptıkları işler, itidal ve adaletle, babacan bir yönetim altında, gönülden yapılacak, kendisi de tiranlıktan krallığa geçecekti.
πολλὴν μὲν εὐδαιμονίαν ἑαυτῷ μηχανήσεται, πολλὴν δὲ τοῖς πολίταις, ὅσα νῦν ἐν ἀθυμίᾳ διοικοῦσι πρὸς ἀνάγκην τῆς ἀρχῆς, ταῦτα σωφροσύνῃ καὶ δικαιοσύνῃ μετʼ εὐμενείας πατρονομούμενα παρασχών καὶ γενόμενος βασιλεὺς ἐκ τυράννου.
10.4Çünkü elmastan bağlar, babasının dediği gibi korku, zor, gemi kalabalığı ve on bin kişilik barbar muhafız birliği değildi; aretēnin ve adaletin doğurduğu sevgi, gayret ve minnetti. Bunlar o gergin ve katı bağlardan daha yumuşak oldukları hâlde, iktidarın sürekliliği için daha sağlamdı.
τοὺς γὰρ ἀδαμαντίνους δεσμοὺς οὐχ, ὥσπερ ὁ πατὴρ ἔλεγεν αὐτοῦ, φόβον καὶ βίαν καὶ νεῶν πλῆθος εἶναι καὶ βαρβάρων μυρίανδρον φυλακήν, εὔνοιαν δὲ καὶ προθυμίαν καὶ χάριν ἐγγενομένην ὑπʼ ἀρετῆς καὶ δικαιοσύνης, ἅ, καίπερ ὄντα μαλακώτερα τῶν συντόνων καὶ σκληρῶν ἐκείνων, ἰσχυρότερα πρὸς διαμονὴν ἡγεμονίας ὑπάρχειν.
10.5Bunlardan başka, bir yönetici giyiminde süslü, evinin ihtişamı ve döşemesiyle gösterişli olup da sohbet ve konuşmada sokaktaki adamdan hiç üstün olmazsa, psykhēsinin saray bölümünü krallara yaraşır ve uygun bir biçimde süslemeyi umursamazsa, ona ne imrenilir ne onda bir şan olur.
χωρὶς δὲ τούτων ἀφιλότιμον εἶναι καὶ ἄζηλον τὸν ἄρχοντα, τῷ μὲν σώματι περιττῶς ἀμπεχόμενον καὶ τῇ περὶ τὴν οἴκησιν ἁβρότητι καὶ κατασκευῇ λαμπρυνόμενον, ὁμιλίᾳ δὲ καὶ λόγῳ μηδὲν ὄντα τοῦ προστυχόντος σεμνότερον, μηδὲ τῆς ψυχῆς τὸ βασίλειον ἀξιοῦντα κεκοσμημένον ἔχειν βασιλικῶς καὶ πρεπόντως.
11.111. Bölüm
Dion bunları sık sık öğütleyip araya Platon'un sözlerinden de serpiştirince Dionysios'u, Platon'un sözlerine ve sohbetine karşı keskin, deli gibi bir aşk sardı.
ταῦτα πολλάκις τοῦ Δίωνος παραινοῦντος, καὶ τῶν λόγων τοῦ Πλάτωνος ἔστιν οὕστινας ὑποσπείροντος, ἔσχεν ἔρως τὸν Διονύσιον ὀξὺς καὶ περιμανὴς τῶν τε λόγων καὶ τῆς συνουσίας τοῦ Πλάτωνος.
11.2Hemen Atina'ya Dionysios'tan birçok mektup, Dion'dan birçok rica gitti; İtalya'daki Pythagorasçılardan da gelip büyük iktidar ve güçle savrulan genç bir psykhēyi yakalamasını, daha ağırbaşlı düşüncelerle dizginlemesini isteyen başka mektuplar yazıldı.
εὐθὺς οὖν Ἀθήναζε πολλὰ μὲν ἐφοίτα γράμματα παρὰ τοῦ Διονυσίου, πολλαὶ δʼ ἐπισκήψεις παρὰ τοῦ Δίωνος, ἄλλαι δʼ ἐξ Ἰταλίας παρὰ τῶν Πυθαγορικῶν, διακελευομένων παραγενέσθαι καὶ νέας ψυχῆς ἐξουσίᾳ μεγάλῃ καὶ δυνάμει περιφερομένης ἐπιλαβέσθαι καὶ κατασχεῖν ἐμβριθεστέροις λογισμοῖς.
11.3Platon, kendi söylediğine göre, en çok da kendisinden utandı: Sadece sözden ibaret olduğu, gönüllü olarak hiçbir işe el atmayacağı sanılmasın istedi. Ayrıca tek bir adamı, sanki yöneten bir uzuvmuş gibi, arındırırsa hasta Sicilya'nın tamamını iyileştireceğini umarak çağrıya uydu.
Πλάτων μὲν οὖν, ὥς φησιν αὐτός, ἑαυτὸν αἰσχυνθεὶς μάλιστα, μὴ δόξειε λόγος εἶναί μόνον, ἔργου δʼ ἑκὼν οὐδενὸς ἂν ἅψασθαι, καὶ προσδοκήσας διʼ ἑνὸς ἀνδρὸς ὥσπερ ἡγεμονικοῦ μέρους ἐκκαθαρθέντος ὅλην ἰατρεύσειν Σικελίαν νοσοῦσαν, ὑπήκουσεν.
11.4Dion'a düşman olanlar ise Dionysios'un değişmesinden korkarak onu, Philistos'u sürgünden geri çağırmaya ikna ettiler. Philistos terbiye görmüş, edebiyat bilen ve tiran karakterlerini çok iyi tanıyan bir adamdı; onu Platon'a ve felsefeye karşı bir kalkan olarak kullanmayı umuyorlardı.
οἱ δὲ τῷ Δίωνι πολεμοῦντες φοβούμενοι τὴν τοῦ Διονυσίου μεταβολήν ἔπεισαν αὐτὸν ἀπὸ τῆς φυγῆς μεταπέμπεσθαι Φίλιστον, ἄνδρα καὶ πεπαιδευμένον περὶ λόγους καὶ τυραννικῶν ἠθῶν ἐμπειρότατον, ὡς ἀντίταγμα πρὸς Πλάτωνα καὶ φιλοσοφίαν ἐκεῖνον ἕξοντες.
11.5Çünkü Philistos en başından, tiranlık kurulurken kendini canla başla ona adamış, uzun süre kale komutanı olarak akropolisi korumuştu. Yaşlı Dionysios'un annesiyle yakınlık kurduğu, tiranın da bundan büsbütün habersiz olmadığı söylenirdi.
ὁ γὰρ δὴ Φίλιστος ἐξ ἀρχῆς τε τῇ τυραννίδι καθισταμένῃ προθυμότατον ἑαυτὸν παρέσχε, καὶ τὴν ἄκραν διεφύλαξε φρουραρχῶν ἐπὶ πολὺν χρόνον. ἦν δὲ λόγος ὡς καὶ τῇ μητρὶ πλησιάζοι τοῦ πρεσβυτέρου Διονυσίου, τοῦ τυράννου μὴ παντάπασιν ἀγνοοῦντος.
11.6Leptines, başka bir adamla evli iken baştan çıkarıp aldığı bir kadından iki kız sahibi olmuştu; bunlardan birini Dionysios'a haber vermeden Philistos'a verince Dionysios öfkelendi, Leptines'in karısını zincire vurup hapse attı, Philistos'u da Sicilya'dan sürdü. Philistos Adriatik'teki bazı misafir dostlarının yanına sığındı; tarihinin büyük bölümünü de bu boş zamanında yazmış olsa gerektir.
ἐπεὶ δὲ Λεπτίνης, ἐκ γυναικὸς ἣν διαφθείρας ἑτέρῳ συνοικοῦσαν ἔσχε γενομένων αὐτῷ δυεῖν θυγατέρων, τὴν ἑτέραν ἔδωκε Φιλίστῳ μηδὲ φράσας πρὸς Διονύσιον, ὀργισθεὶς ἐκεῖνος τὴν μὲν γυναῖκα τοῦ Λεπτίνου δήσας ἐν πέδαις καθεῖρξε, τὸν δὲ Φίλιστον ἐξήλασε Σικελίας, φυγόντα παρὰ ξένους τινὰς εἰς τὸν Ἀδρίαν, ὅπου καὶ δοκεῖ τὰ πλεῖστα συνθεῖναι τῆς ἱστορίας σχολάζων.
11.7Çünkü yaşlı Dionysios hayattayken dönememişti. Onun ölümünden sonra, söylediğimiz gibi, ötekilerin Dion'a karşı hasedi onu geri getirdi; hem kendilerine daha uygun hem tiranlık için daha güvenilir bir adam olduğunu düşünüyorlardı.
οὐ γὰρ ἐπανῆλθε τοῦ πρεσβυτέρου ζῶντος, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτήν, ὥσπερ εἴρηται, κατήγαγεν αὐτὸν ὁ πρὸς Δίωνα τῶν ἄλλων φθόνος, ὡς αὐτοῖς τε μᾶλλον ἐπιτήδειον ὄντα καὶ τῇ τυραννίδι βεβαιότερον.
12.112. Bölüm
Philistos döner dönmez tiranlığa sımsıkı sarıldı. Dion'u ise başkaları da tirana karşı iftira ve suçlamalarla hedef alıyordu: Theodotes ve Herakleides'le iktidarı devirmek üzerine konuşmuş olduğunu söylüyorlardı.
οὗτος μὲν οὖν εὐθὺς κατελθὼν διεπεφύκει τῆς τυραννίδος τῷ δὲ Δίωνι καὶ παρʼ ἄλλων ἐτύγχανον οὖσαι διαβολαὶ καὶ κατηγορίαι πρός τὸν τύραννον, ὡς διειλεγμένῳ περὶ καταλύσεως τῆς ἀρχῆς πρός τε Θεοδότην καὶ πρός Ἡρακλείδην.
12.2Görünen o ki Dion, Platon'un gelişi sayesinde tiranlığın zorbalığını ve aşırı katılığını giderip Dionysios'u ölçülü ve kanuna saygılı bir yönetici yapmayı umuyordu.
ἤλπιζε μὲν γὰρ, ὡς ἔοικε, διὰ Πλάτωνος παραγενομένου τὸ δεσποτικὸν καὶ λίαν ἄκρατον ἀφελὼν τῆς τυραννίδος ἐμμελῆ τινα καὶ νόμιμον ἄρχοντα τὸν Διονύσιον καταστήσειν·
12.3Dionysios direnir, yumuşamazsa, onu devirip yönetimi Syrakusalılara geri vermeye karar vermişti. Demokrasiyi övmüyordu, ama sağlıklı bir aristokrasiye ulaşamayanlar için onu her hâlde tiranlıktan daha iyi görüyordu.
εἰ δὲ ἀντιβαίνοι καὶ μὴ μαλάσσοιτο, καταλύσας ἐκεῖνον ἐγνώκει τὴν πολιτείαν ἀποδιδόναι Συρακουσίοις, οὐκ ἐπαινῶν μὲν δημοκρατίαν, πάντως δὲ βελτίω τυραννίδος ἡγούμενος τοῖς διαμαρτάνουσιν ὑγιαινούσης ἀριστοκρατίας.
13.113. Bölüm
İşler bu durumdayken Sicilya'ya varan Platon'a ilk karşılamalarda olağanüstü bir yakınlık ve saygı gösterildi.
ἐν τοιαύτῃ δὲ καταστάσει τῶν πραγμάτων ὄντων Πλάτων εἰς Σικελίαν ἀφικόμενος περὶ μὲν τὰς πρώτας ἀπαντήσεις θαυμαστῆς ἐτύγχανε φιλοφροσύνης καὶ τιμῆς.
13.2Kadırgadan indiğinde kendisini süslü bir kraliyet arabası bekliyordu; tiran, iktidarına büyük bir kısmet nasip olmuş gibi kurban kesti.
καὶ γὰρ ἅρμα τῶν βασιλικῶν αὐτῷ παρέστη κεκοσμημένον διαπρεπῶς ἀποβάντι τῆς τριήρους, καὶ θυσίαν ἔθυσεν ὁ τύραννος ὡς εὐτυχήματος μεγάλου τῇ ἀρχῇ προσγεγονότος.
13.3Şölenlerdeki edep, saray ahalisinin ağırbaşlı tavrı, tiranın da görülen her işte gösterdiği yumuşaklık vatandaşlarda değişim için şaşılacak umutlar uyandırdı.
αἰδὼς δὲ συμποσίων καὶ σχηματισμὸς αὐλῆς καὶ πρᾳότης αὐτοῦ τοῦ τυράννου περὶ ἕκαστα τῶν χρηματιζομένων θαυμαστὰς ἐνέδωκεν ἐλπίδας μεταβολῆς τοῖς πολίταις.
13.4Herkesi felsefeye ve söze bir akın almıştı; söylendiğine göre tiran sarayını, geometri çalışanların çokluğundan toz bulutu sarmıştı.
φορὰ δέ τις ἦν ἐπὶ λόγους καὶ φιλοσοφίαν ἁπάντων, καὶ τὸ τυραννεῖον, ὥς φασι, κονιορτὸς ὑπὸ πλήθους τῶν γεωμετρούντων κατεῖχεν.
13.5Birkaç gün sonra sarayda atalardan kalma bir kurban töreni vardı. Haberci, âdet olduğu üzere tiranlığın uzun zaman sarsılmadan kalması için dua edince, yanında duran Dionysios'un "Bize beddua etmeyi bırakmayacak mısın?" dediği söylenir.
ἡμερῶν δὲ ὀλίγων διαγενομένων θυσία μὲν ἦν πάτριος ἐν τοῖς τυραννείοις τοῦ δὲ κήρυκος, ὥσπερ εἰώθει, κατευξαμένου διαμένειν τὴν τυραννίδα ἀσάλευτον πολλοὺς χρόνους, ὁ Διονύσιος λέγεται παρεστὼς, οὐ παύσῃ, φάναι, καταρώμενος ἡμῖν;
13.6Bu söz, Philistos ve yakınlarını çok üzdü. Delikanlının kısacık bir sohbetten sonra fikri bu kadar değişip başkalaştığına göre, zaman geçip alışkanlık yerleşince Platon'un gücüne artık karşı konulamayacağını düşünüyorlardı.
τοῦτο κομιδῇ τοὺς περὶ τὸν Φίλιστον ἐλύπησεν, ἄμαχόν τινα τοῦ Πλάτωνος ἡγουμένους ἔσεσθαι χρόνῳ καὶ συνηθείᾳ τὴν δύναμιν, εἰ νῦν ἐκ συνουσίας ὀλίγης ἠλλοίωκεν οὕτω καὶ μεταβέβληκε τὴν γνώμην τὸ μειράκιον.
14.114. Bölüm
Artık tek tek ve gizlice değil, hep birden açıkça Dion'a söverek şöyle diyorlardı: Dionysios'u Platon'un logosuyla büyüleyip zehirlediği gizli değildi; Dionysios iktidarı isteyerek bırakınca onu alıp dayısı olduğu Aristomakhe'nin çocuklarına devretmek istiyordu.
οὐκέτʼ οὖν καθʼ ἕνα καὶ λαθραίως, ἀλλὰ πάντες ἀναφανδὸν ἐλοιδόρουν τὸν Δίωνα, λέγοντες ὡς οὐ λέληθε κατεπᾴδων καὶ καταφαρμάσσων τῷ Πλάτωνος λόγῳ Διονύσιον, ὅπως ἀφέντος ἑκουσίως αὐτοῦ καὶ προεμένου τὴν ἀρχὴν ὑπολαβὼν εἰς τοὺς Ἀριστομάχης περιστήσῃ παῖδας, ὧν θεῖός ἐστιν.
14.2Bazıları da şöyle bir kırgınlık gösteriyordu: Atinalılar vaktiyle büyük deniz ve kara kuvvetleriyle buraya gelmiş, Syrakusa'yı alamadan kırılıp yok olmuşlardı;
ἔνιοι δὲ προσεποιοῦντο δυσχεραίνειν, εἰ πρότερον μὲν Ἀθηναῖοι ναυτικαῖς καὶ πεζικαῖς δυνάμεσι μεγάλαις δεῦρο πλεύσαντες ἀπώλοντο καὶ διεφθάρησαν πρότερον ἢ λαβεῖν Συρακούσας,
14.3şimdi ise tek bir sofist ile Dionysios'un tiranlığını yıkıyorlardı. Onu on bin muhafızından kaçmaya, dört yüz kadırgasını, on bin süvarisini, bunun kat kat fazlası ağır piyadesini bırakıp Akademeia'da o adı anılmayan iyiyi aramaya ve geometriyle mesut olmaya ikna ediyor, iktidardaki, servetteki ve refahtaki saadeti Dion'la yeğenlerine bıraktırıyorlardı.
νυνὶ δὲ διʼ ἑνὸς σοφιστοῦ καταλύουσι τὴν Διονυσίου τυραννίδα, συμπείσαντες αὐτὸν ἐκ τῶν μυρίων δορυφόρων ἀποδράντα, καὶ καταλιπόντα τὰς τετρακοσίας τριήρεις καὶ τοὺς μυρίους ἱππεῖς καὶ τοὺς πολλάκις τοσούτους ὁπλίτας, ἐν Ἀκαδημείᾳ τὸ σιωπώμενον ἀγαθὸν ζητεῖν καὶ διὰ γεωμετρίας εὐδαίμονα γενέσθαι, τὴν ἐν ἀρχῇ καὶ χρήμασι καὶ τρυφαῖς εὐδαιμονίαν Δίωνι καὶ τοῖς Δίωνος ἀδελφιδοῖς προέμενον.
14.4Bunlardan önce kuşkular, sonra daha açık bir öfke ve anlaşmazlık doğdu. Bu sırada Dionysios'a gizlice bir mektup getirildi: Dion, Kartaca yetkililerine yazıyor, Dionysios'la barış görüşmesi yaparlarsa kendisi olmadan buluşmamalarını, çünkü her şeyi kendisi sayesinde sağlama alacaklarını bildiriyordu.
ἐκ τούτων ὑποψίας πρῶτον, εἶτα καὶ φανερωτέρας ὀργῆς καὶ διαφορᾶς γενομένης, ἐκομίσθη τις ἐπιστολὴ κρύφα πρὸς Διονύσιον, ἣν ἐγεγράφει Δίων πρὸς τοὺς Καρχηδονίων ἐπιμελητάς κελεύων, ὅταν Διονυσίῳ περὶ τῆς εἰρήνης διαλέγωνται, μὴ χωρὶς αὐτοῦ ποιήσασθαι τὴν ἔντευξιν, ὡς πάντα θησομένους ἀμεταπτώτως διʼ αὐτοῦ.
14.5Dionysios mektubu Philistos'a okudu ve onunla danışarak, Timaios'un söylediğine göre, sahte bir uzlaşmayla Dion'u aldattı.
ταύτην ἀναγνοὺς Διονύσιος Φιλίστῳ καὶ μετʼ ἐκείνου βουλευσάμενος, ὥς φησι Τίμαιος, ὑπῆλθε τὸν Δίωνα πεπλασμέναις διαλύσεσι·
14.6Ölçülü davrandı, barışmak istediğini söyledi, onu tek başına akropolisin altına, denize götürdü; orada mektubu gösterip Kartacalılarla birlikte kendisine karşı komplo kurmakla suçladı.
καὶ μέτρια σκηψάμενος διαλλάττεσθαί τε φήσας, μόνον τε ἀπαγαγὼν ὑπὸ τὴν ἀκρόπολιν πρὸς τὴν θάλασσαν, ἔδειξε τὴν ἐπιστολὴν καὶ κατηγόρησεν ὡς συνισταμένου μετὰ Καρχηδονίων ἐπʼ αὐτόν.
14.7Dion savunma yapmak isteyince izin vermedi. Hemen, olduğu gibi bir sandala bindirip denizcilere onu götürüp İtalya'da karaya çıkarmalarını emretti.
ἀπολογεῖσθαι δὲ βουλομένου τοῦ Δίωνος οὐκ ἀνασχόμενος, ἀλλʼ εὐθὺς, ὡς εἶχεν, ἐνθέμενος εἰς ἀκάτιον προσέταξε τοῖς ναύταις κομίζοντας αὐτὸν ἐκθεῖναι πρὸς τὴν Ἰταλίαν.
15.115. Bölüm
Bu olay insanlara acımasızca göründü. Tiranın evi kadınlar yüzünden matem içindeydi; Syrakusa şehri ise heyecanla yeni şeyler ve Dion'un yarattığı kargaşadan, öbürlerinin tirana güvensizliğinden kaynaklanan hızlı bir değişim bekliyordu.
γενομένου δὲ τούτου καὶ φανέντος ὠμοῦ τοῖς ἀνθρώποις, τὴν μὲν οἰκίαν τοῦ τυράννου πένθος εἶχε διὰ τὰς γυναῖκας, ἡ δὲ πόλις τῶν Συρακουσίων ἐπῆρτο πράγματα νεώτερα καὶ μεταβολὴν προσδεχομένη ταχεῖαν ἐκ τοῦ περὶ Δίωνα θορύβου καὶ τῆς πρὸς τὸν τύραννον ἀπιστίας τῶν ἄλλων.
15.2Dionysios bunu görünce korktu; dostlarını ve kadınları, Dion'un sürgüne değil yolculuğa gittiğini söyleyerek avuttu: Burada kalsa, onun küstahlığı karşısında öfkesine yenilip daha kötü bir yanlış yapmak zorunda kalabilirdi.
ἃ δὴ συνορῶν ὁ Διονύσιος καὶ δεδοικώς, τοὺς μὲν φίλους παρεμυθεῖτο καὶ τὰς γυναῖκας ὡς οὐ φυγῆς, ἀλλʼ ἀποδημίας τῷ Δίωνι γεγενημένης, ὡς μή τι χεῖρον ὀργῇ πρὸς τὴν αὐθάδειαν αὐτοῦ παρόντος ἁμαρτεῖν βιασθείη·
15.3Dion'un yakınlarına iki gemi verdi, onun mallarından ve kölelerinden istediklerini yükleyip Peloponnesos'a yanına götürmelerini söyledi.
δύο δὲ ναῦς παραδοὺς τοῖς Δίωνος οἰκείοις ἐκέλευσεν ἐνθεμένοις ὅσα βούλοιντο τῶν ἐκείνου χρήματα καὶ θεράποντας ἀπάγειν πρὸς αὐτὸν εἰς Πελοπόννησον.
15.4Dion'un büyük bir mal varlığı, yaşayışında neredeyse tiranlara özgü bir debdebe ve teçhizatı vardı; dostları bunları toplayıp ona götürdüler.
ἦν δʼ οὐσία μεγάλη τῷ Δίωνι καὶ σχεδόν τι τυραννικὴ πομπὴ καὶ κατασκευὴ περὶ τὴν δίαιταν, ἣν οἱ φίλοι συλλαβόντες ἐκόμιζον.
15.5Kadınlardan ve arkadaşlarından da birçok şey gönderildi. Öyle ki serveti ve zenginliğiyle Yunanlar arasında göz kamaştırıyordu, tiranlığın gücü de sürgünün refahından belli oluyordu.
ἄλλα δʼ ἐπέμπετο πολλὰ παρὰ τῶν γυναικῶν καὶ τῶν ἑταίρων, ὥστε χρημάτων ἕνεκα καὶ πλούτου λαμπρὸν ἐν τοῖς Ἕλλησιν εἶναι καὶ διαφανῆναι τῇ τοῦ φυγάδος εὐπορίᾳ τὴν τῆς τυραννίδος δύναμιν.
16.116. Bölüm
Platon'u ise Dionysios hemen akropolise aldı; bu, misafirperver bir ağırlama görünümünde şerefli bir hapisti. Amacı, Platon'un Dion'la birlikte gidip kendisine yapılan haksızlığa tanıklık etmesini önlemekti.
Πλάτωνα δὲ Διονύσιος εὐθὺς μὲν εἰς τὴν ἀκρόπολιν μετέστησεν, ἔντιμον αὐτῷ σχήματι ξενίας φιλανθρώπου φρουρὰν μηχανησάμενος, ὡς μὴ συμπλέοι Δίωνι μάρτυς ὧν ἠδίκητο.
16.2Zaman geçtikçe ve birlikte yaşadıkça, tıpkı bir yabani hayvanın insanın dokunmasına alışması gibi, Platon'un sohbetine ve sözlerine katlanmaya alıştı; ona bir tiran aşkıyla tutuldu. Yalnız kendisinin Platon'dan sevgi görmesini, herkesten çok hayranlık uyandırmasını istiyor, Dion'un dostluğunu kendi dostluğundan üstün tutmazsa işleri ve tiranlığı ona teslim etmeye hazır olduğunu söylüyordu.
χρόνῳ δὲ καὶ συνδιαιτήσει, καθάπερ ψαύειν ἀνθρώπου θηρίον, ἐθισθεὶς ὑπομένειν τήν τε ὁμιλίαν αὐτοῦ καὶ τὸν λόγον, ἠράσθη τυραννικὸν ἔρωτα, μόνος ἀξιῶν ὑπὸ Πλάτωνος ἀντερᾶσθαι καὶ θαυμάζεσθαι μάλιστα πάντων, ἕτοιμος ὢν ἐπιτρέπειν τὰ πράγματα καὶ τὴν τυραννίδα μὴ προτιμῶντι τὴν πρὸς Δίωνα φιλίαν τῆς πρὸς αὐτόν,
16.3Bu tutku Platon için bir felaket oldu. Dionysios, mutsuz âşıklar gibi kıskançlıktan çıldırıyor, kısa sürede defalarca öfkeleniyor, defalarca barışıp yalvarıyordu. Platon'un sözlerini dinlemeyi, felsefe uğraşına katılmayı son derece istiyor, ama bu yüzden yoldan çıkacağını söyleyip kendisini vazgeçirmeye çalışanlardan da utanıyordu.
ἦν οὖν τῷ Πλάτωνι συμφορὰ τὸ πάθος αὐτοῦ τοῦτο, μαινομένου καθάπερ οἱ δυσέρωτες ὑπὸ ζηλοτυπίας, καὶ πολλὰς μὲν ὀργὰς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ, πολλὰς δὲ διαλλαγὰς καὶ δεήσεις ποιουμένου πρὸς αὐτόν, ἀκροᾶσθαι δὲ τῶν λόγων καὶ κοινωνεῖν τῆς περὶ φιλοσοφίαν πραγματείας σπουδάζοντος μὲν ὑπερφυῶς, αἰδουμένου δὲ τοὺς ἀποτρέποντας ὡς διαφθαρησομένου.
16.4Bu sırada bir savaş çıkınca Platon'u gönderdi; yazın Dion'u geri çağıracağına söz verdi.
ἐν τούτῳ δὲ πολέμου τινὸς ἐμπεσόντος ἀποπέμπει τὸν Πλάτωνα, συνθέμενος εἰς ὥραν ἔτους μεταπέμψασθαι Δίωνα.
16.5Bu sözünü hemen çiğnedi. Yine de mülklerinin gelirini Dion'a gönderiyor ve Platon'dan, savaş yüzünden zamanında yapamadığı için kendisini bağışlamasını diliyordu:
καὶ τοῦτο μὲν εὐθὺς ἐψεύσατο, τὰς δὲ προσόδους τῶν κτημάτων ἀπέπεμπεν αὐτῷ, ἀξιῶν Πλάτωνα συγγνῶναι περὶ τοῦ χρόνου διὰ τὸν πόλεμον·
16.6Barış olur olmaz Dion'u çağıracaktı; o da sessiz dursun, hiçbir kalkışmaya girmesin, Yunanlar arasında onu kötülemesin.
εἰρήνης γὰρ γενομένης τάχιστα μεταπέμψεσθαι τὸν Δίωνα, καὶ ἀξιοῦν αὐτὸν ἡσυχίαν ἄγειν καὶ μηδὲν νεωτερίζειν μηδὲ βλασφημεῖν κατʼ αὐτοῦ πρὸς τοὺς Ἕλληνας.
17.117. Bölüm
Platon bunları sağlamaya çalıştı; Dion'u felsefeye yöneltip Akademeia'da tuttu.
ταῦτα ἐπειρᾶτο ποιεῖν Πλάτων, καὶ Δίωνα τρέψας ἐπὶ φιλοσοφίαν ἐν Ἀκαδημείᾳ συνεῖχεν.
17.2Dion şehirde tanıdıklarından Kallippos'un evinde oturuyordu; dinlenmek için bir de kır evi almıştı. Sonraları Sicilya'ya yelken açarken burayı Speusippos'a armağan etti.
ᾤκει μὲν οὖν ἐν ἄστει παρὰ Καλλίππῳ τινὶ τῶν γνωρίμων, ἀγρὸν δὲ διαγωγῆς χάριν ἐκτήσατο, καὶ τοῦτον ὕστερον εἰς Σικελίαν πλέων Σπευσίππῳ δωρεὰν ἔδωκεν,
17.3Atina'daki dostları arasında en çok onunla görüşür, onunla vakit geçirirdi. Bunu Platon istemişti: Dion'un karakteri, yeri geldikçe ölçülü bir şakaya da başvuran hoş bir sohbetle yumuşasın, tatlılaşsın diye.
ᾧ μάλιστα τῶν Ἀθήνησι φίλων ἐχρῆτο καὶ συνδιῃτᾶτο, βουλομένου τοῦ Πλάτωνος ὁμιλίᾳ χάριν ἐχούσῃ καὶ παιδιᾶς ἐμμελοῦς κατὰ καιρὸν ἁπτομένῃ κεραννύμενον ἀφηδύνεσθαι τοῦ Δίωνος τὸ ἦθος.
17.4Speusippos böyle biriydi; bu yüzden Timon Sille'lerinde ona "şakada usta" der.
τοιοῦτος δέ τις ὁ Σπεύσιππος ἦν· ᾗ καὶ σκῶψαι ἀγαθὸν αὐτὸν ἐν τοῖς Σίλλοις ὁ Τίμων προσηγόρευσεν.
17.5Platon'un kendisi bir çocuk korosunun koregosu olduğunda koroyu Dion çalıştırdı, bütün masrafı da kendi cebinden karşıladı; Platon, Atinalılara karşı böyle bir cömertliğe izin verdi, çünkü bu, kendisine şöhret değil, Dion'a sevgi getirecekti.
αὐτῷ δὲ Πλάτωνι χορηγοῦντι παίδων χορῷ τόν τε χορὸν ἤσκησεν ὁ Δίων καὶ τὸ δαπάνημα πᾶν ἐτέλεσε παρʼ ἑαυτοῦ, συγχωροῦντος τοῦ Πλάτωνος τὴν τοιαύτην φιλοτιμίαν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, ὡς ἐκείνῳ μᾶλλον εὔνοιαν ἢ δόξαν αὐτῷ φέρουσαν.
17.6Dion öteki şehirleri de gezer, en seçkin ve siyasete en yatkın adamlarla vakit geçirir, onlarla bayramlara katılırdı. Yaşayışında hiçbir bayağılık, hiçbir tiranlık, hiçbir şımarıklık göstermiyor; itidal, aretē ve cesaret, sözde ve felsefede yakışıklı uğraşlar sergiliyordu.
ἐπεφοίτα δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις πόλεσιν ὁ Δίων, καὶ συνεσχόλαζε καὶ συνεπανηγύριζε τοῖς ἀρίστοις καὶ πολιτικωτάτοις ἀνδράσιν, οὐδὲν ἐν τῇ διαίτῃ σόλοικον ἐπιδεικνύμενος οὐδὲ τυραννικὸν οὐδὲ ἐπιτεθρυμμένον, ἀλλὰ σωφροσύνην καὶ ἀρετὴν καὶ ἀνδρείαν καὶ περὶ λόγους καὶ περὶ φιλοσοφίαν εὐσχήμονας διατριβάς.
17.7Bu yüzden herkesin sevgisini ve imrenmesini kazandı, şehirlerden ona resmî onurlar ve kararlar çıktı.
ἐφʼ οἷς εὔνοια παρὰ πάντων ἐγίνετο καὶ ζῆλος αὐτῷ τιμαί τε δημόσιαι καὶ ψηφίσματα παρὰ τῶν πόλεων.
17.8Lakedaimonlular, o sırada Thebailılara karşı kendilerine gönülden yardım eden Dionysios'un öfkesini hiçe sayıp onu Spartalı yaptılar.
Λακεδαιμόνιοι δὲ καὶ Σπαρτιάτην αὐτὸν ἐποιήσαντο, τῆς Διονυσίου καταφρονήσαντες ὀργῆς, καίπερ αὐτοῖς τότε προθύμως ἐπὶ τοὺς Θηβαίους συμμαχοῦντος.
17.9Söylendiğine göre Dion bir gün Megaralı Ptoiodoros'la görüşmek için evine gitmiş; bu adam, görünüşe göre, zengin ve nüfuzlu biriydi.
λέγεται δέ ποτε τὸν Δίωνα τοῦ Μεγαρέως Πτοιοδώρου δεόμενον ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἐλθεῖν ἦν δέ, ὡς ἔοικε, τῶν πλουσίων τις καὶ δυνατῶν ὁ Πτοιόδωρος·
17.10Kapıda bir kalabalık, içeride bir yığın iş ve kendisine zor ulaşılan, görüşülmesi güç bir adam görünce dostlarının sinirlendiğini, öfkelendiğini fark eden Dion, onlara şöyle demiş: "Neden kınıyoruz bu adamı? Biz de Syrakusa'dayken aynısını yapardık."
ὄχλον οὖν ἐπὶ θύραις ἰδὼν ὁ Δίων καὶ πλῆθος ἀσχολιῶν καὶ δυσέντευκτον αὐτὸν καὶ δυσπρόσοδον, ἀπιδὼν πρὸς τοὺς φίλους δυσχεραίνοντας καὶ ἀγανακτοῦντας, τί τοῦτον ἔφη, μεμφόμεθα; καὶ γὰρ αὐτοὶ πάντως ἐν Συρακούσαις ὅμοια τούτοις ἐποιοῦμεν.
18.118. Bölüm
Zaman ilerledikçe Dionysios, Dion'un Yunanlar arasındaki sevilirliğini kıskanmaya ve ondan korkmaya başladı; gelirlerini göndermeyi kesti ve mal varlığını kendi kâhyalarına verdi.
χρόνου δὲ προϊόντος ὁ Διονύσιος ζηλοτυπῶν καὶ δεδοικὼς τοῦ Δίωνος τὴν παρὰ τοῖς Ἕλλησιν εὔνοιαν, ἐπαύσατο τὰς προσόδους ἀποστέλλων καὶ τὴν οὐσίαν παρέδωκεν ἰδίοις ἐπιτρόποις.
18.2Ayrıca Platon yüzünden filozoflar arasında düştüğü kötü şöhreti düzeltmek istiyor, terbiyeli diye bilinen pek çok kişiyi yanında topluyordu.
βουλόμενος δὲ καὶ τὴν εἰς τοὺς φιλοσόφους διὰ Πλάτωνα κακοδοξίαν ἀναμάχεσθαι, πολλοὺς συνῆγε τῶν πεπαιδεῦσθαι δοκούντων.
18.3Tartışmalarda herkesi geçmek hırsıyla, Platon'dan yanlış anladığı sözleri kötü kullanmak zorunda kalıyordu.
φιλοτιμούμενος δὲ τῷ διαλέγεσθαι περιεῖναι πάντων, ἠναγκάζετο τοῖς Πλάτωνος παρακούσμασι κακῶς χρῆσθαι.
18.4Yine onu özledi; oradayken ondan yararlanmadığı, güzel olan şeyleri sonuna kadar dinlemediği için kendini suçladı.
καὶ πάλιν ἐκεῖνον ἐπόθει, καὶ κατεγίνωσκεν αὐτός αὑτοῦ μὴ χρησάμενος παρόντι μηδὲ διακούσας ὅσα καλῶς εἶχεν.
18.5Bir tiran olarak arzularında her zaman tutarsız, her heves için hep aceleciydi; hemen Platon'a yöneldi. Her yolu deneyerek Arkhytas ve çevresindeki Pythagorasçıları ikna etti: Platon'u çağırsınlar, verilen sözlerin kefili olsunlar; çünkü onlarla dostluk ve misafirlik bağı ilk kez Platon sayesinde kurulmuştu.
οἷα δὲ τύραννος ἔμπληκτος ἀεὶ ταῖς ἐπιθυμίαις καὶ πρὸς πᾶσαν ὀξύρροπος σπουδήν, εὐθὺς ὥρμησεν ἐπὶ τὸν Πλάτωνα, καὶ πᾶσαν μηχανὴν αἴρων, συνέπεισε τοὺς περὶ Ἀρχύταν Πυθαγορικοὺς τῶν ὁμολογουμένων ἀναδόχους γενομένους καλεῖν Πλάτωνα· διʼ ἐκείνου γὰρ αὐτοῖς ἐγεγόνει φιλία καὶ ξενία τὸ πρῶτον.
18.6Onlar Arkhedemos'u Platon'a gönderdiler; Dionysios da bir kadırga ile Platon'a yalvaracak dostlar yolladı.
οἱ δʼ ἔπεμψαν Ἀρχέδημον παρʼ αὐτόν· ἔπεμψε δὲ καὶ Διονύσιος τριήρη καὶ φίλους δεησομένους τοῦ Πλάτωνος·
18.7Kendisi de açık seçik yazdı: Platon Sicilya'ya gelmeye razı olmazsa Dion hiçbir makul şey elde edemeyecekti, razı olursa her şeyi alacaktı.
αὐτός τε σαφῶς καὶ διαρρήδην ἔγραψεν ὡς οὐδὲν ἂν γένοιτο τῶν μετρίων Δίωνι μὴ πεισθέντος Πλάτωνος ἐλθεῖν εἰς Σικελίαν, πεισθέντος δὲ πάντα.
18.8Kız kardeşinden ve karısından Dion'a pek çok rica geldi: Platon'a yalvarsın, Dionysios'a uysun ve ona bahane vermesin.
πολλαὶ δʼ ἀφίκοντο πρὸς Δίωνα παρὰ τῆς ἀδελφῆς καὶ γυναικὸς ἐπισκήψεις, δεῖσθαι Πλάτωνος ὑπακοῦσαι Διονυσίῳ καὶ μὴ πρόφασιν παρασχεῖν.
18.9Böylece, Platon'un dediği gibi, üçüncü kez Skylla'nın boğazına gelmiş oldu, "uğursuz Kharybdis'i bir kez daha ölçmek için".
οὕτω μὲν δή φησιν ὁ Πλάτων ἐλθεῖν τὸ τρίτον εἰς τὸν πορθμὸν τὸν περὶ Σκύλλαν, ὄφρʼ ἔτι τὴν ὀλοὴν ἀναμετρήσειε Χάρυβδιν.
19.119. Bölüm
Platon'un gelişi Dionysios'u büyük bir sevince, Sicilya'yı da yeniden büyük bir umuda boğdu; herkes Platon'un Philistos'u, felsefenin tiranlığı yenmesi için dua ediyor, onunla birlikte çabalıyordu.
ἐλθὼν δὲ μεγάλης μὲν αὐτὸν ἐνέπλησε χαρᾶς, μεγάλης δὲ πάλιν ἐλπίδος Σικελίαν, συνευχομένην καὶ συμφιλοτιμουμένην Πλάτωνα μὲν Φιλίστου περιγενέσθαι, φιλοσοφίαν δὲ τυραννίδος.
19.2Kadınlar ona çok ilgi gösteriyordu.
ἦν δὲ πολλὴ μὲν τῶν γυναικῶν σπουδὴ περὶ αὐτόν,
19.3Dionysios'un yanında da, başka kimsede bulunmayan ayrıcalıklı bir güven görüyordu: üstü aranmadan yanına girebiliyordu. Dionysios ona defalarca çok para vermek istiyor, o da kabul etmiyordu; orada bulunan Kyreneli Aristippos, Dionysios'un cömertliğinin kendisine hiç zarar getirmediğini söyledi: "Daha fazlasını isteyen bize az veriyor, hiçbir şey almayan Platon'a ise çok."
ἐξαίρετος δὲ παρὰ τῷ Διονυσίῳ πίστις, ἣν οὐδεὶς ἄλλος εἶχεν, ἀδιερεύνητον αὐτῷ πλησιάζειν. δωρεὰς δὲ χρημάτων πολλῶν καὶ πολλάκις τοῦ μὲν διδόντος, τοῦ δὲ μὴ δεχομένου, παρὼν Ἀρίστιππος ὁ Κυρηναῖος ἀσφαλῶς ἔφη μεγαλόψυχον εἶναι Διονύσιον· αὐτοῖς μὲν γὰρ μικρὰ διδόναι πλειόνων δεομένοις, Πλάτωνι δὲ πολλὰ μηδὲν λαμβάνοντι.
19.4İlk nezaket gösterilerinden sonra Platon, Dion'dan söz etmeye başlayınca
μετὰ δὲ τὰς πρώτας φιλοφροσύνας, ἀρξαμένου Πλάτωνος ἐντυγχάνειν περὶ Δίωνος,
19.5önce ertelemeler, sonra sitemler ve dışarıdan görünmeyen anlaşmazlıklar başladı. Dionysios bunları gizliyor, Platon'u başka ilgiler ve onurlarla Dion'un dostluğundan ayırmaya çalışıyordu. Platon da ilk zamanlarda onun güvenilmezliğini ve yalanlarını açığa vurmuyor, sabrediyor, durumu idare ediyordu.
ὑπερθέσεις τὸ πρῶτον ἦσαν, εἶτα μέμψεις καὶ διαφοραὶ λανθάνουσαι τοὺς ἐκτός, ἐπικρυπτομένου Διονυσίου καὶ ταῖς ἄλλαις τὸν Πλάτωνα θεραπείαις καὶ τιμαῖς πειρωμένου παράγειν ἀπὸ τῆς Δίωνος εὐνοίας, οὐδʼ αὐτὸν ἔν γε τοῖς πρώτοις χρόνοις ἀποκαλύπτοντα τὴν ἀπιστίαν αὐτοῦ καὶ ψευδολογίαν, ἀλλʼ ἐγκαρτεροῦντα καὶ σχηματιζόμενον.
19.6Birbirlerine karşı bu durumdaydılar ve herkesten sakladıklarını sanıyorlardı. Bu sırada Platon'un yakınlarından Kyzikoslu Helikon bir güneş tutulması öngördü; tutulma dediği gibi gerçekleşince tiran ona hayran kaldı ve armağan olarak bir talant gümüş verdi.
οὕτω δὲ διακειμένων πρὸς ἀλλήλους καὶ λανθάνειν πάντας οἰομένων. ἑλίκων ὁ Κυζικηνός εἷς τῶν Πλάτωνος συνήθων ἡλίου προεῖπεν ἔκλειψιν καὶ γενομένης ὡς προεῖπε, θαυμασθεὶς ὑπὸ τοῦ τυράννου δωρεὰν ἔλαβεν ἀργυρίου τάλαντον.
19.7Aristippos, öbür filozoflara şakayla, kendisinin de olağanüstü bir öngörüsü olduğunu söyledi. Onlar söylemesini isteyince: "Yakında Platon ile Dionysios'un düşman olacağını öngörüyorum" dedi.
Ἀρίστιππος δὲ παίζων πρὸς τοὺς ἄλλους φιλοσόφους ἔφη τι καὶ αὐτὸς ἔχειν τῶν παραδόξων προειπεῖν. ἐκείνων δὲ φράσαι δεομένων, προλέγω τοίνυν, εἶπεν, ὀλίγου χρόνου Πλάτωνα καὶ Διονύσιον ἐχθροὺς γενησομένους.
19.8Sonunda Dionysios, Dion'un mal varlığını satıp parasını kendine aldı; saray bahçesinde yaşayan Platon'u da ücretli askerlerin yanına nakletti. Bu askerler uzun zamandır ondan nefret ediyor, Dionysios'u tiranlığı bırakıp muhafızsız yaşamaya ikna ediyor diye onu öldürmeye fırsat kolluyorlardı.
τέλος δὲ τὴν μ?ὲν οὐσίαν τοῦ Δίωνος ὁ Διονύσιος ἐπώλει καὶ τὰ χρήματα κατεῖχε, Πλάτωνα δʼ ἐν τῷ περὶ τὴν οἰκίαν κήπῳ διαιτώμενον εἷς τοὺς μισθοφόρους μετέστησε πάλαι μισοῦντας αὐτὸν καὶ ζητοῦντας ἀνελεῖν ὡς πείθοντα Διονύσιον ἀφεῖναι τὴν τυραννίδα καὶ ζῆν ἀδορυφόρητον,
20.120. Bölüm
Platon böyle bir tehlike içindeyken bunu haber alan Arkhytas ve arkadaşları hemen bir elçilik ve otuz kürekli bir gemi gönderdiler; adamı Dionysios'tan geri istiyor, güvenliği için kendilerinin kefil olması sayesinde Syrakusa'ya geldiğini söylüyorlardı.
ἐν τοιούτῳ δὲ κινδύνῳ γενομένου τοῦ Πλάτωνος οἱ περὶ Ἀρχύταν πυθόμενοι ταχὺ πέμπουσι πρεσβείαν καὶ τριακόντορον, ἀπαιτοῦντες τὸν ἄνδρα παρὰ Διονυσίου καὶ λέγοντες ὡς αὐτοὺς λαβὼν ἀναδόχους τῆς ἀσφαλείας πλεύσειεν εἰς Συρακούσας.
20.2Dionysios düşmanlığını yalanlamak için onu yola çıkarmadan önce şölenler verip nezaket gösterdi. Bir keresinde dayanamayıp ona şöyle dedi: "Platon, filozof arkadaşlarının yanında beni çok ve ağır biçimde suçlayacaksın herhâlde."
ἀπολεγομένου δὲ τοῦ Διονυσίου τὴν ἔχθραν ἑστιάσεσι καὶ φιλοφροσύναις περὶ τὴν προπομπήν, ἓν δέ τι προαχθέντος πρὸς αὐτὸν τοιοῦτον εἰπεῖν· ἦ που, Πλάτων, πολλὰ καὶ δεινὰ κατηγορήσεις ἡμῶν πρὸς τοὺς συμφιλοσοφοῦντας·
20.3O gülümseyerek karşılık verdi: "Akademeia'da konuşacak söz o kadar kıtlaşmasın ki senin adın anılsın."
ὑπομειδιάσας ἐκεῖνος ἀπεκρίνατο μὴ τοσαύτη λόγων ἐν Ἀκαδημείᾳ γένοιτο σπάνις ὥστε σοῦ τινα μνημονεῦσαι.
20.4Platon'un gönderilişinin böyle olduğu anlatılır; ancak Platon'un kendi yazdıkları bununla pek uyuşmaz.
τοιαύτην μὲν τὴν ἀποστολὴν τοῦ Πλάτωνος γενέσθαι λέγουσιν· οὐ μέντοι τὰ Πλάτωνος αὐτοῦ πάνυ τούτοις συνᾴδει.
21.121. Bölüm
Dion buna da kızdı. Kısa süre sonra karısıyla ilgili olanı öğrenince büsbütün savaşa yöneldi; Platon'un Dionysios'a yazarken üstü kapalı değindiği olay şöyledir.
Δίων δὲ καὶ τούτοις ἐχαλέπαινε, καὶ μετʼ ὀλίγον χρόνον ἐξεπολεμώθη παντάπασι πυθόμενος τὸ περὶ τὴν γυναῖκα, περὶ οὗ καὶ Πλάτων ᾐνίξατο γράφων πρὸς Διονύσιον, ἦν δὲ τοιοῦτον.
21.2Dion'un sürgününden sonra Dionysios, Platon'u gönderirken ona, gizlice Dion'un ağzını aramasını, karısının başka biriyle evlendirilmesine bir engel olup olmadığını öğrenmesini söyledi.
μετὰ τὴν ἐκβολὴν τοῦ Δίωνος ἀποπέμπων Πλάτωνα Διονύσιος ἐκέλευσεν αὐτοῦ διʼ ἀπορρήτων πυθέσθαι, μή τι κωλύοι τὴν γυναῖκα πρὸς γάμον ἑτέρῳ δοθῆναι·
21.3Çünkü, ister doğru ister Dion'dan nefret edenlerin uydurması olsun, Dion'un bu evlilikten memnun olmadığı, karısıyla geçinemediği söyleniyordu.
καὶ γὰρ ἦν λόγος, εἴτʼ ἀληθὴς εἴτε συντεθεὶς ὑπὸ τῶν Δίωνα μισούντων, ὡς οὐ καθʼ ἡδονὴν ὁ γάμος εἴη Δίωνι γεγονὼς οὐδʼ εὐάρμοστος ἡ πρὸς τὴν γυναῖκα συμβίωσις.
21.4Platon Atina'ya gelip Dion'la her şeyi konuşunca tirana bir mektup yazdı; bu mektupta başka şeyler herkesin anlayacağı biçimde, bu konu ise yalnız Dionysios'un anlayacağı biçimde söyleniyordu: Dion'la o mesele hakkında konuşmuş, Dionysios bunu yaparsa çok kızacağı açıkça belli olmuştu.
ὡς οὖν ἧκεν ὁ Πλάτων Ἀθήναζε καὶ τῷ Δίωνι περὶ πάντων ἐνέτυχε, γράφει πρὸς τὸν τύραννον ἐπιστολήν τὰ μὲν ἄλλα σαφῶς πᾶσιν, αὐτὸ δὲ τοῦτο μόνῳ γνώριμον ἐκείνῳ φράζουσαν, ὡς διαλεχθείη Δίωνι περὶ τοῦ πράγματος ἐκείνου καὶ σφόδρα δῆλος εἴη χαλεπαίνων, εἰ τοῦτο Διονύσιος ἐξεργάσαιτο.
21.5O sırada uzlaşma için henüz çok umut olduğundan Dionysios kız kardeşi hakkında yeni bir şey yapmadı, onun Dion'un küçük oğluyla oturmasına izin verdi.
καὶ τότε μὲν ἔτι πολλῶν ἐλπίδων οὐσῶν πρὸς τὰς διαλύσεις οὐδὲν ἔπραξε περὶ τὴν ἀδελφὴν νεώτερον, ἀλλʼ εἴα μένειν αὐτὴν μετὰ τοῦ παιδίου τοῦ Δίωνος οἰκοῦσαν.
21.6Fakat uzlaşma tamamen imkânsızlaşıp Platon da yeniden gelip düşmanca gönderilince Arete'yi rızası olmadan dostlarından Timokrates'e verdi. Bu konuda babasının gösterdiği hoşgörüye uymadı.
ἐπεὶ δὲ παντάπασιν ἀσυμβάτως εἶχε καὶ Πλάτων αὖθις ἐλθὼν ἀπεπέμφθη πρὸς ἀπέχθειαν, οὕτω τὴν Ἀρετὴν ἄκουσαν ἑνὶ τῶν φίλων Τιμοκράτει δίδωσιν, οὐ μιμησάμενος τὴν κατά γε τοῦτο τοῦ πατρὸς ἐπιείκειαν.
21.7Görünüşe göre babasının da kız kardeşi Theste'nin kocası Polyxenos ona düşman olmuştu. Polyxenos korkup Sicilya'dan kaçınca kız kardeşini çağırttı ve kocasının kaçacağını bildiği hâlde kendisine söylemediği için suçladı.
ἐγεγόνει γὰρ, ὡς ἔοικε, κἀκείνῳ Πολύξενος ὁ τὴν ἀδελφὴν ἔχων αὐτοῦ Θέστην πολέμιος, ἀποδράντος οὖν αὐτοῦ διὰ φόβον καὶ φυγόντος ἐκ Σικελίας μεταπεμψάμενος ᾐτιᾶτο τὴν ἀδελφήν, ὅτι συνειδυῖα τὴν φυγὴν τοῦ ἀνδρὸς οὐ κατεῖπε πρὸς αὐτόν.
21.8Kadın sarsılmadan, korkusuzca cevap verdi: "Dionysios, ben sana bu kadar aşağılık, korkak bir kadın mı gibi geliyorum ki kocamın kaçacağını önceden bilseydim onunla birlikte denize açılmayıp aynı talihi paylaşmayayım? Bilmiyordum; yoksa senin gibi bir tiranın kız kardeşi olmaktansa kaçak Polyxenos'un karısı olmak daha iyi olurdu."
ἡ δʼ ἀνεκπλήκτως καὶ νὴ Δίʼ ἀφόβως· εἶθʼ οὕτω σοι δοκῶ, Διονύσιε, φαύλη γυνὴ γεγονέναι καὶ ἄνανδρος ὥστε προγνοῦσα τὴν φυγὴν τοῦ ἀνδρὸς οὐκ ἂν συνεκπλεῦσαι καὶ μετασχεῖν τῆς αὐτῆς τύχης; ἀλλʼ οὐ προέγνων ἐπεὶ καλῶς εἶχέ μοι μᾶλλον Πολυξένου γυναῖκα φεύγοντος ἢ σοῦ τυραννοῦντος ἀδελφὴν λέγεσθαι.
21.9Theste'nin bu açık sözlülüğüne tiranın hayran kaldığı söylenir. Syrakusalılar da bu kadının aretēsine hayran kalmışlardır; o kadar ki tiranlık yıkıldıktan sonra da ona kraliçelere yaraşır onur ve saygı gösterildi, ölünce vatandaşlar devlet töreniyle cenazesini izledi. Bu konudaki sapma yararsız değildir.
ταῦτα τῆς Θέστης παρρησιασαμένης θαυμάσαι λέγουσι τὸν τύραννον.ἐθαύμασαν δὲ καὶ οἱ Συρακούσιοι τὴν ἀρετὴν τῆς γυναικός, ὥστε καὶ μετὰ τὴν κατάλυσιν τῆς τυραννίδος ἐκείνῃ τιμὴν καὶ θεραπείαν βασιλικὴν ὑπάρχειν, ἀποθανούσης δὲ δημοσίᾳ πρὸς τὴν ταφὴν ἐπακολουθῆσαι τοὺς πολίτας. ταῦτα μὲν οὖν οὐκ ἄχρηστον ἔχει τὴν παρέκβασιν.
22.122. Bölüm
Dion bundan sonra savaşa döndü. Platon kendisi, Dionysios'la misafirlik bağına saygısından ve yaşlılığı yüzünden uzak durdu; ama Speusippos ve öbür arkadaşları Dion'a yardım ediyor, kendisine ellerini uzatıp onu gönülden bekleyen Sicilya'yı özgürleştirmesi için teşvik ediyorlardı.
ὁ δὲ Δίων ἐντεῦθεν ἤδη τρέπεται πρὸς πόλεμον, αὐτοῦ μὲν Πλάτωνος ἐκποδὼν ἱσταμένου διʼ αἰδῶ τῆς πρὸς Διονύσιον ξενίας καὶ γῆρας, Σπευσίππου δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἑταίρων τῷ Δίωνι συλλαμβανόντων καὶ παρακελευομένων ἐλευθεροῦν Σικελίαν χεῖρας ὀρέγουσαν αὐτῷ καὶ προθύμως ὑποδεχομένην.
22.2Çünkü Platon Syrakusa'da bulunduğu sırada Speusippos ve arkadaşları, görünen o ki insanlarla daha çok düşüp kalkmış ve halkın düşüncesini öğrenmişti.
ὅτε γὰρ ἐν Συρακούσαις Πλάτων διέτριβεν, οἱ περὶ Σπεύσιππον, ὡς ἔοικε, μᾶλλον ἀναμιγνύμενοι τοῖς ἀνθρώποις κατεμάνθανον τὴν διάνοιαν αὐτῶν,
22.3Önceleri onların açık sözlülüğünden, tiranın bir sınaması olduğu düşüncesiyle korkmuşlar, zamanla inanmışlardı. Çünkü herkes aynı şeyi söylüyor, Dion'un gelmesini istiyor ve teşvik ediyordu: gemi, ağır piyade, at getirmesi gerekmiyordu, kendisi küçük bir tekneye binip Sicilyalılara Dionysios'a karşı bedenini ve adını ödünç vermesi yeterdi.
καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἐφοβοῦντο τὴν παρρησίαν ὡς διάπειραν οὖσαν ὑπὸ τοῦ τυράννου, χρόνῳ δʼ ἐπίστευσαν. ὁ γὰρ αὐτὸς ἦν παρὰ πάντων λόγος δεομένων καὶ παρακελευομένων ἐλθεῖν Δίωνα μὴ ναῦς ἔχοντα μηδʼ ὁπλίτας μηδʼ ἵππους, ἀλλʼ αὐτὸν εἰς ὑπηρετικὸν ἐμβάντα χρῆσαι τὸ σῶμα καὶ τοὔνομα Σικελιώταις ἐπὶ τὸν Διονύσιον.
22.4Speusippos ve arkadaşlarından bunları duyan Dion cesaretlendi; amacını gizleyerek başkaları aracılığıyla gizlice paralı asker toplamaya başladı.
ταῦτα τῶν περὶ Σπεύσιππον ἀγγελλόντων ἐπιρρωσθεὶς ἐξενολόγει κρύφα καὶ διʼ ἑτέρων ἐπικρυπτόμενος τὴν διάνοιαν.
22.5Birçok siyaset adamı ve filozof da yardım etti: Kıbrıslı Eudemos, ki Aristoteles öldüğünde onun için Psykhē Üzerine diyaloğunu yazmıştır, ve Leukaslı Timonides.
συνέπραττον δὲ καὶ τῶν πολιτικῶν πολλοὶ καὶ τῶν φιλοσόφων, ὅ τε Κύπριος Εὔδημος, εἰς ὃν Ἀριστοτέλης ἀποθανόντα τὸν περὶ ψυχῆς διάλογον ἐποίησε, καὶ Τιμωνίδης ὁ Λευκάδιος.
22.6Thessalialı Miltas'ı da ona kazandırdılar; bu adam kâhindi ve Akademeia'daki eğitime katılmıştı.
συνέστησαν δὲ καὶ Μιλτᾶν αὐτῷ τὸν Θεσσαλόν, ἄνδρα μάντιν καὶ μετεσχηκότα τῆς ἐν Ἀκαδημείᾳ διατριβῆς.
22.7Tiranın sürgün ettikleri bin kişiden az değildi, ama bunlardan yalnızca yirmi beşi sefere katıldı, ötekiler korkup ihanet ettiler.
τῶν δʼ ὑπὸ τοῦ τυράννου πεφυγαδευμένων, οὐ μεῖον ἢ χιλίων ὄντων, πέντε καὶ εἴκοσι μόνοι τῆς στρατείας ἐκοινώνησαν, οἱ δʼ ἄλλοι προὔδοσαν ἀποδειλιάσαντες.
22.8Üs Zakynthos adasıydı. Askerler orada toplandılar, sekiz yüzden azdılar; ama hepsi birçok büyük seferde tanınmış, bedenleri çok iyi eğitilmiş, tecrübe ve cesaret bakımından herkesten üstün kimselerdi. Dion'un Sicilya'da bulmayı umduğu kalabalığı tutuşturup savaşa sürükleyecek güçteydiler.
ὁρμητήριον δʼ ἦν ἡ Ζακυνθίων νῆσος, εἰς ἣν οἱ στρατιῶται συνελέγησαν ὀκτακοσίων ἐλάττους γενόμενοι, γνώριμοι δὲ πάντες ἐκ πολλῶν καὶ μεγάλων στρατειῶν, καὶ τοῖς σώμασιν ἠσκημένοι διαφερόντως, ἐμπειρίᾳ δὲ καὶ τόλμῃ πολὺ πάντων κράτιστοι, καὶ δυνάμενοι πλῆθος ὅσον ἤλπιζεν ἕξειν ἐν Σικελίᾳ Δίων ὑπεκκαῦσαι καὶ συνεξορμῆσαι πρὸς ἀλκήν.
23.123. Bölüm
Bunlar önce seferin Dionysios'a ve Sicilya'ya karşı açıldığını duyunca şaşkına döndüler ve bunu ayıpladılar: Dion ya bir öfke çılgınlığı ve deliliğiyle ya da iyi bir umudu kalmadığı için kendini umutsuz işlere atıyordu. Kendi komutanlarına ve kendilerini tutanlara da savaşı en baştan söylemedikleri için kızdılar.
οὗτοι τὸ μὲν πρῶτον ἀκούσαντες ἐπὶ Διονύσιον καὶ Σικελίαν αἴρεσθαι τὸν στόλον, ἐξεπλάγησαν καὶ κατέγνωσαν, ὡς ὀργῆς τινος παραφροσύνῃ καὶ μανίᾳ τοῦ Δίωνος ἢ χρηστῶν ἐλπίδων ἀπορίᾳ ῥιπτοῦντος ἑαυτὸν εἰς ἀπεγνωσμένας πράξεις· καὶ τοῖς ἑαυτῶν ἡγεμόσι καὶ ξενολόγοις ὠργίζοντο μὴ προειποῦσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸν πόλεμον.
23.2Fakat Dion, tiranlığın çürük yanlarını birer birer anlatarak, onları asker değil, daha çok çoktandır ayaklanmaya hazır Syrakusalıların ve öteki Sicilyalıların önderleri olarak götürdüğünü öğretti; ondan sonra Akhaların şan ve soy bakımından birincisi olan ve seferde bulunan Alkimenes de onlarla konuşunca ikna oldular.
ἐπεὶ δὲ Δίων τῷ λόγῳ τὰ σαθρὰ τῆς τυραννίδος ἐπεξιὼν ἐδίδασκεν, ὡς οὐ στρατιώτας, ἀλλὰ μᾶλλον ἡγεμόνας αὐτοὺς κομίζοι Συρακουσίων καὶ τῶν ἄλλων Σικελιωτῶν πάλαι πρὸς ἀπόστασιν ἑτοίμων ὑπαρχόντων, μετὰ δὲ τὸν Δίωνα διαλεχθέντος αὐτοῖς Ἀλκιμένους, ὃς πρῶτος ὢν Ἀχαιῶν δόξῃ καὶ γένει συνεστράτευεν, ἐπείσθησαν.
23.3Yazın tam ortasıydı, denize yıllık rüzgârlar hâkimdi, ay dolunay hâlindeydi. Dion, Apollon'a görkemli bir kurban hazırladı, tam silah kuşanmış askerleriyle birlikte tapınağa alay hâlinde gitti.
ἦν μὲν οὖν θέρους ἀκμή καὶ κατεῖχον ἐτησίαι τὸ πέλαγος, ἡ δὲ σελήνη διχομηνίαν ἦγε. τῷ δʼ Ἀπόλλωνι θυσίαν μεγαλοπρεπῆ παρασκευάσας ὁ Δίων ἐπόμπευσε μετὰ τῶν στρατιωτῶν κεκοσμημένων ταῖς πανοπλίαις πρὸς τὸ ἱερόν·
23.4Kurbandan sonra onları Zakynthos stadyumunda sofraya oturttu. Altın ve gümüş kupaların ve masaların, bir özel kişinin zenginliğini aşan parlaklığı karşısında şaşırdılar. Artık yaşını başını almış, bu kadar servetin sahibi bir adamın, sağlam bir umudu olmadan ve oradaki dostları ona pek çok büyük imkân sunmadan böyle bir tehlikeli işe girişmeyeceğini düşündüler.
καὶ μετὰ τὴν θυσίαν ἐν τῷ σταδίῳ τῶν Ζακυνθίων κατακλιθέντας αὐτοὺς εἱστία, θαυμάζοντας ἀργυρῶν καὶ χρυσῶν ἐκπωμάτων καὶ τραπεζῶν ὑπερβάλλουσαν ἰδιωτικὸν πλοῦτον λαμπρότητα, καὶ λογιζομένους ὅτι παρηκμακὼς ἀνὴρ ἤδη καὶ τοσαύτης εὐπορίας κύριος οὐκ ἂν ἐπιχειροίη παραβόλοις πράγμασι χωρὶς ἐλπίδος βεβαίου καὶ φίλων ἐνδιδόντων ἐκεῖθεν αὐτῷ τὰς πλείστας καὶ μεγίστας ἀφορμάς.
24.124. Bölüm
Sunular ve âdet olan dualardan sonra ay tutuldu. Dion ve yakınları için bunda şaşılacak bir şey yoktu; çünkü tutulma devirlerini, gölgenin ayla karşılaşmasını ve dünyanın ayla güneş arasına girmesini hesaplıyorlardı.
μετὰ δὲ τὰς σπονδὰς καὶ τὰς νενομισμένας κατευχὰς ἐξέλιπεν ἡ σελήνη, καὶ τοῖς μὲν περὶ τὸν Δίωνα θαυμαστὸν οὐδὲν ἦν λογιζομένοις τὰς ἐκλειπτικὰς περιόδους καὶ τὴν γινομένην τοῦ σκιάσματος ἀπάντησιν πρὸς τὴν σελήνην καὶ τῆς γῆς τὴν ἀντίφραξιν πρὸς τὸν ἥλιον.
24.2Fakat askerler sarsılmıştı ve teselliye ihtiyaçları vardı. Kâhin Miltas ortaya çıkıp cesur olmalarını, en iyisini beklemelerini söyledi: Tanrısal güç, şimdi parlayan bir şeyin tutulacağını işaret ediyordu.
ἐπεὶ δὲ τοῖς στρατιώταις διαταραχθεῖσιν ἔδει τινὸς παρηγορίας, Μιλτᾶς ὁ μάντις ἐν μέσῳ καταστὰς ἐκέλευε θαρρεῖν αὐτοὺς καὶ προσδοκᾶν τὰ κράτιστα· σημαίνειν γὰρ τὸ δαιμόνιον ἔκλειψίν τινος τῶν νῦν ἐπιφανῶν·
24.3Dionysios'un tiranlığından daha parlak bir şey yoktu; onun ışığını, Sicilya'ya ayak basar basmaz söndüreceklerdi.
ἐπιφανέστερον δὲ μηδὲν εἶναι τῆς Διονυσίου τυραννίδος, ἧς τὸ λαμπρὸν ἀποσβέσειν ἐκείνους εὐθὺς ἁψαμένους Σικελίας.
24.4Miltas bunu herkesin önünde açıkladı. Dion'un gemilerinin çevresinde görülen ve kıç tarafında oğul veren arılara gelince, bunu özel olarak Dion ve dostlarına söyledi: Yaptığı işlerin güzel olacağından, ama kısa bir süre çiçek açtıktan sonra solacağından korkuyordu.
τοῦτο μὲν οὖν ὁ Μιλτᾶς εἰς μέσον ἐξέθηκε πᾶσι τὸ δὲ τῶν μελισσῶν, αἳ περὶ τὰ πλοῖα τοῦ Δίωνος ὤφθησαν ἑσμὸν λαμβάνουσαι κατὰ πρύμναν, ἰδίᾳ πρὸς αὐτὸν καὶ τοὺς φίλους ἔφραζε δεδιέναι μὴ καλαὶ μὲν αἱ πράξεις αὐτοῦ γένωνται, χρόνον δʼ ὀλίγον ἀνθήσασαι μαρανθῶσι.
24.5Dionysios'a da tanrısal güçten birçok olağanüstü işaret geldiği söylenir.
λέγεται δὲ καὶ τῷ Διονυσίῳ πολλὰ τερατώδη παρὰ τοῦ δαιμονίου γενέσθαι σημεῖα.
24.6Bir kartal, muhafızlardan birinin mızrağını kapıp yükseğe çıkardı, sonra alıp denizin dibine bıraktı.
ἀετὸς μὲν γὰρ ἁρπάσας δοράτιόν τινος τῶν δορυφόρων ἀράμενος ὑψοῦ καὶ φέρων ἀφῆκεν εἰς τὸν βυθόν·
24.7Akropolisi yalayan deniz bir gün boyunca tatlı, içilebilir su verdi; tadanların hepsi bunu açıkça gördü.
ἡ δὲ προσκλύζουσα πρὸς τὴν ἀκρόπολιν θάλασσα μίαν ἡμέραν τὸ ὕδωρ γλυκὺ καὶ πότιμον παρέσχεν, ὥστε γευσαμένοις πᾶσι κατάδηλον εἶναι.
24.8Çiftliğinde hiçbir uzvu eksik olmayan, fakat kulakları bulunmayan domuz yavruları doğdu.
χοῖροι δʼ ἐτέχθησαν αὐτῷ τῶν μὲν ἄλλων οὐδενὸς ἐνδεεῖς μορίων, ὦτα δʼ οὐκ ἔχοντες.
24.9Kâhinler, bunun isyan ve itaatsizlik işareti olduğunu, vatandaşların artık tiranlığa kulak asmayacaklarını; denizin tatlılaşmasının ise Syrakusalılar için sıkıntılı ve kötü zamanların iyi bir duruma döneceğini gösterdiğini söylediler.
ἀπεφαίνοντο δʼ οἱ μάντεις τοῦτο μὲν ἀποστάσεως καὶ ἀπειθείας εἶναι σημεῖον, ὡς οὐκέτι τῶν πολιτῶν ἀκουσομένων τῆς τυραννίδος, τὴν δὲ γλυκύτητα τῆς θαλάσσης μεταβολὴν καιρῶν ἀνιαρῶν καὶ πονηρῶν εἰς πράγματα χρηστὰ φέρειν Συρακουσίοις.
24.10Kartal, Zeus'un hizmetkârıdır; mızrak ise iktidarın ve hâkimiyetin alâmetidir; dolayısıyla tanrıların en büyüğü tiranlığın ortadan kaldırılmasını, yıkılmasını amaçlıyordu. Bunları Theopompos anlatmıştır.
ἀετὸς δὲ θεράπων Διός, λόγχη δὲ παράσημον ἀρχῆς καὶ δυναστείας· ἀφανισμὸν οὖν καὶ κατάλυσιν τῇ τυραννίδι βουλεύειν τὸν τῶν θεῶν μέγιστον. ταῦτα μὲν οὖν Θεόπομπος ἱστόρηκε.
25.125. Bölüm
Dion'un askerlerini iki yük gemisi aldı, bir üçüncü küçük gemi ve iki otuz kürekli de onlara eşlik etti.
τοὺς δὲ στρατιώτας τοὺς Δίωνος ἐξεδέξαντο στρογγύλαι δύο ναῦς, τρίτον δὲ πλοῖον οὐ μέγα καὶ δύο τριακόντοροι παρηκολούθουν.
25.2Askerlerin üzerindekilerden başka iki bin kalkan, çok sayıda ok ve mızrak taşıyordu; denizde hiçbir eksikleri kalmasın diye bol miktarda erzak da yüklenmişti. Çünkü bütün yolculuklarını rüzgâra ve açık denize bırakmışlardı: karadan korkuyorlardı ve Philistos'un Iapygia'da demir atmış, gözetlemekte olduğunu duymuşlardı.
ὅπλα δέ, χωρὶς ὧν εἶχον οἱ στρατιῶται, δισχιλίας μὲν ἐκόμιζεν ἀσπίδας, βέλη δὲ καὶ δόρατα πολλὰ, καὶ πλῆθος ἐφοδίων ἄφθονον, ὅπως ἐπιλίπῃ μηδὲν αὐτοὺς ποντοποροῦντας, ἅτε δὴ τὸ σύμπαν ἐπὶ πνεύμασι καὶ θαλάσσῃ πεποιημένους τὸν πλοῦν διὰ τὸ τὴν γῆν φοβεῖσθαι καὶ πυνθάνεσθαι Φίλιστον ἐν Ἰαπυγίᾳ ναυλοχοῦντα παραφυλάττειν.
25.3On iki gün zayıf ve hafif bir rüzgârla yol aldılar, on üçüncü gün Sicilya'nın burnu Pakhynos açıklarına geldiler.
ἀραιῷ δὲ καὶ μαλακῷ πνεύματι πλεύσαντες ἡμέρας δώδεκα, τῇ τρισκαιδεκάτῃ κατὰ Πάχυνον ἦσαν, ἄκραν τῆς Σικελίας.
25.4Dümenci Protos hemen karaya çıkılmasını istedi; karadan uzaklaşır ve bu burnu bile bile geride bırakırlarsa yazın güney rüzgârını bekleyerek günlerce, gecelerce açık denizde oyalanacaklarını söylüyordu.
καὶ Πρῶτος μὲν ὁ κυβερνήτης κατὰ τάχος ἐκέλευσεν ἀποβαίνειν, ὡς, ἂν ἀποσπασθῶσι τῆς γῆς καὶ τὴν ἄκραν ἑκόντες ἀφῶσι, πολλὰς ἡμέρας καὶ νύκτας ἐν τῷ πελάγει τριβησομένους, ὥρᾳ θέρους νότον περιμένοντας.
25.5Ama Dion, düşmana yakın yere çıkmaktan korkuyor, daha ileriden karaya ayak basmak istiyordu; Pakhynos'u geçti.
Δίων δὲ τὴν ἐγγὺς τῶν πολεμίων ἀπόβασιν δεδιὼς καὶ τῶν πρόσω μᾶλλον ἅψασθαι βουλόμενος παρέπλευσε τὸν Πάχυνον.
25.6Bunun üzerine sert bir kuzey rüzgârı patladı, büyük dalgalarla gemileri Sicilya'dan uzaklaştırdı; Arktouros'un doğuşuyla birlikte şimşek ve gök gürültüleri çıkıp gökten şiddetli bir fırtına ve sağanak yağmur boşalttı.
ἐκ δὲ τούτου τραχὺς μὲν ἀπαρκτίας ἐπιπεσὼν ἤλαυνε πολλῷ κλύδωνι τὰς ναῦς ἀπὸ τῆς Σικελίας, ἀστραπαὶ δὲ καὶ βρονταὶ φανέντος Ἀρκτούρου συμπεσοῦσαι πολὺν ἐξ οὐρανοῦ χειμῶνα καὶ ῥαγδαῖον ὄμβρον ἐξέχεαν·
25.7Denizciler şaşkına dönmüş, yönlerini kaybetmişlerdi; birden gemilerin dalgalarla Libya kıyısındaki Kerkina'ya sürüklendiğini gördüler, ada tam önlerine dimdik ve sarp bir yüzüyle çıkıyordu.
ᾧ τῶν ναυτῶν συνταραχθέντων καὶ πλάνης γενομένης καθορῶσιν αἰφνίδιον ὑπὸ τοῦ κύματος ὠθουμένας τὰς ναῦς ἐπὶ τὴν πρὸς Λιβύῃ Κέρκιναν, ᾗ μάλιστα κρημνώδης ἀπήντα καὶ τραχεῖα προσφερομένοις αὐτοῖς ἡ νῆσος.
25.8Kayalara çarpıp parçalanmalarına az kalmıştı; sırıklarla zorla kayalardan sıyrılıp yanından geçtiler. Fırtına dinince bir gemiye rastladılar ve Büyük Syrtis'in Başlar denen yerinde olduklarını öğrendiler.
μικρὸν οὖν δεήσαντες ἐκριφῆναι καὶ συντριβῆναι περὶ τὰς πέτρας ἐβιάζοντο πρὸς κοντὸν παραφερόμενοι μόλις, ἕως ὁ χειμὼν ἐλώφησε καὶ πλοίῳ συντυχόντες ἔγνωσαν ἐπὶ ταῖς καλουμέναις κεφαλαῖς τῆς μεγάλης Σύρτεως ὅντες.
25.9Şimdi de durgunluktan yılmış, sürüklenip duruyorlardı ki karadan güneyden bir hafif esinti geldi; güney rüzgârını hiç beklemiyor, bu değişikliğe inanamıyorlardı.
ἀθυμοῦσι δʼ αὐτοῖς πρὸς τὴν γαλήνην καὶ διαφερομένοις αὔραν τινὰ κατέσπειρεν ἡ χώρα νότιον, οὐ πάνυ προσδεχομένοις νότον οὐδὲ πιστεύουσι τῇ μεταβολῇ.
25.10Rüzgâr yavaş yavaş güçlenip büyüyünce bütün yelkenlerini açtılar, tanrılara dua ettiler ve açık denizden Libya'dan Sicilya'ya doğru kaçtılar.
κατὰ μικρὸν δὲ ῥωννυμένου τοῦ πνεύματος καὶ μέγεθος λαμβάνοντος ἐκτείναντες ὅσον ἦν ἱστίων, καὶ προσευξάμενοι τοῖς θεοῖς, πελάγιοι πρὸς τὴν Σικελίαν ἔφευγον ἀπὸ τῆς Λιβύης·
25.11Hızla ilerleyip beşinci gün Sicilya'da Kartaca hâkimiyetindeki küçük bir kasaba olan Minoa'ya demir attılar.
καὶ θέοντες ἐλαφρῶς πεμπταῖοι κατὰ Μίνῳαν ὡρμίσαντο, πολισμάτιον ἐν τῇ Σικελίᾳ τῆς Καρχηδονίων ἐπικρατείας.
25.12Kartacalı komutan Synalos o sırada orada bulunuyordu; Dion'un misafir dostu ve arkadaşıydı. Onun geldiğini ve seferi bilmediği için askerlerin karaya çıkmasına engel olmaya çalıştı.
ἔτυχε δὲ παρὼν ὁ Καρχηδόνιος ἄρχων Σύναλος ἐν τῷ χωρίῳ, ξένος ὢν καὶ φίλος Δίωνος. ἀγνοῶν δὲ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ καὶ τὸν στόλον, ἐπειρᾶτο κωλύειν τοὺς στρατιώτας ἀποβαίνοντας.
25.13Askerler silahlarıyla karaya koştular; Kartacalıyla dostluğu yüzünden Dion yasakladığı için hiç kimseyi öldürmediler, ama kaçanlarla birlikte içeri dalıp orayı ele geçirdiler.
οἱ δὲ μετὰ τῶν ὅπλων ἐκδραμόντες ἀπέκτειναν μὲν οὐδένα, ἀπειρήκει γὰρ ὁ Δίων διὰ τὴν οὖσαν αὐτῷ φιλίαν πρὸς τὸν Καρχηδόνιον, φεύγουσι δὲ συνεισπεσόντες αἱροῦσι τὸ χωρίον.
25.14Komutanlar karşılaşıp selamlaştılar, Dion kasabaya hiç zarar vermeden onu Synalos'a geri verdi; Synalos da askerleri ağırladı, Dion'un ihtiyaçlarını karşıladı.
ὡς δʼ ἀπήντησαν ἀλλήλοις οἱ ἡγεμόνες καὶ ἠσπάσαντο, Δίων μὲν ἀπέδωκε τὴν πόλιν Συνάλῳ, οὐδὲν ἀδικήσας, Σύναλος δὲ τοὺς στρατιώτας ἐξένιζε καὶ συμπαρεσκεύαζεν ὧν Δίων ἐδεῖτο.
26.126. Bölüm
Onları en çok cesaretlendiren, kendiliğinden gerçekleşen bir olaydı, yani Dionysios'un uzakta bulunuşu; o sırada seksen gemiyle İtalya'ya yeni açılmıştı.
μάλιστα δʼ αὐτοὺς ἐθάρρυνε τὸ συμβεβηκὸς αὐτομάτως περὶ τὴν ἀποδημίαν τοῦ Διονυσίου· νεωστὶ γὰρ ἐκπεπλευκὼς ἐτύγχανεν ὀγδοήκοντα ναυσὶν εἰς τὴν Ἰταλίαν.
26.2Bu yüzden Dion, denizde uzun süre yıpranan askerlere burada dinlenmelerini söylediği hâlde onlar buna yanaşmadılar; fırsatı kaçırmak istemiyor, Dion'un kendilerini Syrakusa'ya götürmesini istiyorlardı.
διὸ καὶ τοῦ Δίωνος παρακαλοῦντος ἐνταῦθα τοὺς στρατιώτας ἀναλαμβάνειν πολὺν χρόνον ἐν τῇ θαλάσσῃ κεκακωμένους, οὐχ ὑπέμειναν αὐτοὶ σπεύδοντες ἁρπάσαι τὸν καιρόν, ἀλλʼ ἐκέλευον ἡγεῖσθαι τὸν Δίωνα πρὸς τὰς Συρακούσας.
26.3Fazla silahları ve yükleri oraya bıraktı, Synalos'tan zamanı gelince bunları kendisine göndermesini rica etti ve Syrakusa üzerine yürüdü.
ἀποσκευασάμενος οὖν τὰ περιόντα τῶν ὅπλων καὶ τῶν φορτίων ἐκεῖ, καὶ τοῦ Συνάλου δεηθεὶς, ὅταν ᾖ καιρὸς, ἀποστεῖλαι πρὸς αὐτόν, ἐβάδιζεν ἐπὶ τὰς Συρακούσας.
26.4Yolda önce Eknomos dolaylarında oturan Akragaslı iki yüz süvari, sonra Gelalılar ona katıldı.
πορευομένῳ δʼ αὐτῷ πρῶτον μὲν Ἀκραγαντίνων προσεχώρησαν ἱππεῖς διακόσιοι τῶν περὶ τὸ Ἔκνομον οἰκούντων, μετὰ δὲ τούτους Γελῷοι.
26.5Haber hızla Syrakusa'ya ulaştı. Dion'un karısıyla, yani Dionysios'un kız kardeşiyle evli olan ve şehirde kalan dostların başında bulunan Timokrates, hemen Dionysios'a Dion'un gelişini bildiren mektupları taşıyan bir haberci gönderdi.
ταχὺ δὲ τῆς φήμης διαδραμούσης εἰς Συρακούσας Τιμοκράτης, ὁ τῇ Δίωνος γυναικὶ συνοικῶν, Διονυσίου δʼ ἀδελφῇ, τῶν ἀπολελειμμένων ἐν τῇ πόλει φίλων προεστώς, ἐκπέμπει κατὰ τάχος ἄγγελον τῷ Διονυσίῳ γράμματα κομίζοντα περὶ τῆς Δίωνος ἀφίξεως.
26.6Kendisi ise şehirdeki kargaşa ve hareketlerle uğraşıyordu; herkes heyecan içindeydi, ama güvensizlik ve korkudan henüz sessiz duruyordu.
αὐτὸς δὲ τοῖς κατὰ τὴν πόλιν προσεῖχε θορύβοις καὶ κινήμασιν, ἐπηρμένων μὲν πάντων, διὰ δʼ ἀπιστίαν ἔτι καὶ φόβον ἡσυχαζόντων.
26.7Gönderilen haberciye beklenmedik bir şey oldu. İtalya'ya geçmiş, Rhegion topraklarını aşmış, Kaulonia'ya Dionysios'un yanına gitmek için acele ederken tanıdıklarından birine rastladı; adam yeni kesilmiş bir kurban taşıyordu. Ondan bir parça et aldı ve hızla yoluna devam etti.
τῷ δὲ πεμφθέντι γραμματοφόρῳ τύχη τις συμπίπτει παράλογος.διαπλεύσας γὰρ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Ῥηγίνην διελθὼν, ἐπειγόμενος εἰς Καυλωνίαν πρὸς Διονύσιον ἀπήντησέ τινι τῶν συνήθων ἱερεῖον νεωστὶ τεθυμένον κομίζοντι· καὶ λαβὼν παρʼ αὐτοῦ μοῖραν τῶν κρεῶν ἐχώρει σπουδῇ.
26.8Gecenin bir kısmını yürüyerek geçirdi, yorgunluktan biraz uyumak zorunda kalınca yol kenarında bir koruda olduğu gibi uzandı.
τῆς δὲ νυκτὸς μέρος ὁδεύσας καὶ μικρὸν ἀποδαρθεῖν ὑπὸ κόπου βιασθείς, ὡς εἶχε, παρὰ τὴν ὁδὸν ἐν ὕλῃ τινὶ κατέκλινεν ἑαυτόν.
26.9Kokuyu alan bir kurt geldi, heybeye bağlı eti kaptı ve onunla birlikte adamın mektupları taşıdığı heybeyi de alıp götürdü.
πρὸς δὲ τὴν ὀσμὴν λύκος ἐπελθὼν, καὶ λαβόμενος τῶν κρεῶν ἀναδεδεμένων ἐκ τῆς πήρας, ᾤχετο φέρων ἅμα σὺν αὐτοῖς τὴν πήραν, ἐν ᾗ τὰς ἐπιστολὰς ὁ ἄνθρωπος εἶχεν.
26.10Adam uyanıp bunu fark edince çok arayıp boşuna peşinden gitti ve bulamadı; mektuplar olmadan tiranın yanına gitmemeye karar verdi, kaçıp ortadan kayboldu.
ὡς δὲ διεγερθεὶς ᾔσθετο καὶ πολλὰ μάτην πλανηθεὶς καὶ διώξας οὐχ εὗρεν, ἔγνω μὴ πορεύεσθαι δίχα τῶν γραμμάτων πρὸς τὸν τύραννον, ἀλλʼ ἀποδρὰς ἐκποδὼν γενέσθαι.
27.127. Bölüm
Böylece Dionysios Sicilya'daki savaşı geç ve başkalarından öğrenecekti. Yolda ilerleyen Dion'a Kamarinalılar katıldı, ayaklanan kırsal Syrakusalılardan da az olmayan bir kalabalık akın etti.
Διονύσιος μὲν οὖν ὀψὲ καὶ παρʼ ἑτέρων ἔμελλε πυνθάνεσθαι τὸν ἐν Σικελίᾳ πόλεμον, Δίωνι δὲ πορευομένῳ Καμαριναῖοί τε προσέθεντο καὶ τῶν κατʼ ἀγροὺς Συρακουσίων ἀνισταμένων ἐπέρρει πλῆθος οὐκ ὀλίγον.
27.2Timokrates'le birlikte Epipolai'yi koruyan Leontinoilular ve Campanialılar, Dion'un kendilerine yolladığı, önce onların şehirlerine yürüyeceği yolundaki yalan haberi alınca Timokrates'i bırakıp kendi şehirlerine yardıma gittiler.
οἱ δὲ μετὰ Τιμοκράτους τὰς Ἐπιπολὰς φυλάσσοντες Λεοντῖνοι καὶ Καμπανοί, λόγον ψευδῆ προσπέμψαντος εἰς αὐτοὺς τοῦ Δίωνος ὡς ἐπὶ τὰς πόλεις πρῶτον τρέποιτο τὰς ἐκείνων, ἀπολιπόντες ᾤχοντο τὸν Τιμοκράτην τοῖς οἰκείοις βοηθήσοντες.
27.3Bu haber Akrai yakınlarında ordugâh kuran Dion'a bildirildi; daha gece iken askerleri kaldırdı ve şehirden on stadion uzaktaki Anapos ırmağına geldi.
ὡς δʼ ἀπηγγέλη ταῦτα πρὸς τὸν Δίωνα περὶ τὰς Ἄκρας στρατοπεδεύοντα, νυκτὸς ἔτι τοὺς στρατιώτας ἀναστήσας πρὸς τὸν Ἄναπον ποταμὸν ἧκεν, ἀπέχοντα τῆς πόλεως δέκα σταδίους.
27.4Orada yürüyüşü durdurdu, ırmak kıyısında kurban kesti, doğan güneşe dua etti. Kâhinler de tanrıların ona zafer vereceğini bildirdiler. Orada bulunanlar, Dion'u kurban nedeniyle çelenkli görünce hep birden çelenk taktılar.
ἐνταῦθα δὲ τὴν πορείαν ἐπιστήσας ἐσφαγιάζετο πρὸς τὸν ποταμόν, ἀνατέλλοντι τῷ ἡλίῳ προσευξάμενος· ἅμα δʼ οἱ μάντεις παρὰ τῶν θεῶν νίκην ἔφραζον αὐτῷ. καὶ θεασάμενοι τὸν Δίωνα διὰ τὴν θυσίαν ἐστεφανωμένον οἱ παρόντες ἀπὸ μιᾶς ὁρμῆς ἐστεφανοῦντο πάντες.
27.5Yolda kendilerine katılanlar beş binden az değildi. Rastgele kötü silahlanmış olmalarına rağmen teçhizattaki eksikliği gayretle dolduruyorlardı; öyle ki Dion yola çıkınca sevinç ve bağırışlar içinde, birbirlerini özgürlüğe çağırarak koşarak ilerliyorlardı.
ἦσαν δὲ πεντακισχιλίων οὐκ ἐλάττους προσγεγονότες κατὰ τὴν ὁδόν ὡπλισμένοι δὲ φαύλως ἐκ τοῦ προστυχόντος ἀνεπλήρουν τῇ προθυμίᾳ τὴν τῆς παρασκευῆς ἔνδειαν, ὥστε κινήσαντος τοῦ Δίωνος δρόμῳ χωρεῖν μετὰ χαρᾶς καὶ βοῆς ἀλλήλους παρακαλοῦντας ἐπὶ τὴν ἐλευθερίαν.
28.128. Bölüm
Şehirdeki Syrakusalılardan ileri gelenler ve kültürlüler temiz elbiseler giyip kapılara karşılamaya çıktı; halk ise tiranın dostlarına saldırıyor, "muhbir" denilen adamları yakalıyordu. Bunlar tanrısız, tanrıların nefret ettiği insanlardı; Syrakusalılar arasına karışıp şehri dolaşır, herkesin düşünce ve sözlerini kurcalayıp tirana bildirirlerdi.
τῶν δʼ ἐν τῇ πόλει Συρακουσίων οἱ μὲν γνώριμοι καὶ χαρίεντες ἐσθῆτα καθαρὰν ἔχοντες ἀπήντων ἐπὶ τάς πύλας, οἱ δὲ πολλοὶ τοῖς τυράννου φίλοις ἐπετίθεντο καὶ συνήρπαζον τοὺς καλουμένους προσαγωγίδας, ἀνθρώπους ἀνοσίους καὶ θεοῖς ἐχθρούς, οἳ περιενόστουν ἐν τῇ πόλει καταμεμιγμένοι τοῖς Συρακουσίοις πολυπραγμονοῦντες καὶ διαγγέλλοντες τῷ τυράννῳ τάς τε διανοίας καὶ τάς φωνὰς ἑκάστων,
28.2Bunlar ilk olarak cezalarını çekti, rastlayanlar onları sopayla öldürdü. Timokrates ise akropolisi koruyanlara katılamadı; bir ata atlayıp şehirden kaçtı ve kaçarken her yeri korku ve kargaşayla doldurdu. Dion'un gücünü büyütüp anlatıyordu ki önemsiz bir korkuyla şehri bırakmış sayılmasın.
οὗτοι μὲν οὖν πρῶτοι δίκην ἐδίδοσαν ὑπὸ τῶν προστυγχανόντων ἀποτυμπανιζόμενοι Τιμοκράτης δὲ συμμῖξαι τοῖς φρουροῦσι τὴν ἀκρόπολιν μὴ δυνηθείς ἵππον λαβὼν διεξέπεσε τῆς πόλεως καὶ πάντα φεύγων ἐνέπλησε φόβου καὶ ταραχῆς, ἐπὶ μεῖζον αἴρων τὰ τοῦ Δίωνος, ὡς μὴ δοκοίη μέτριόν τι δείσας ἀποβεβληκέναι τὴν πόλιν.
28.3Bu sırada Dion da yaklaşarak görünmüştü. En önde kendisi, parlak silahlarıyla ilerliyor, bir yanında kardeşi Megakles, öte yanında Atinalı Kallippos çelenkli olarak yürüyordu.
ἐν τούτῳ δὲ καὶ Δίων προσερχόμενος ἤδη καταφανὴς ἦν, πρῶτος αὐτὸς ὡπλισμένος λαμπρῶς, καὶ παρʼ αὐτὸν ἔνθεν μὲν ὁ ἀδελφὸς Μεγακλῆς, ἔνθεν δὲ Κάλλιππος ὁ Ἀθηναῖος, ἐστεφανωμένοι.
28.4Paralı askerlerden yüz kişi Dion'un çevresinde muhafız olarak geliyor, öbürlerini bölük komutanları düzen içinde getiriyordu. Syrakusalılar, kırk sekiz yıl sonra şehre dönen özgürlüğün ve demokrasinin bir tür kutsal, tanrılara yaraşır alayını izler, karşılar gibiydiler.
τῶν δὲ ξένων ἑκατὸν μὲν εἵποντο φύλακες περὶ τὸν Δίωνα, τοὺς δʼ ἄλλους ἦγον οἱ λοχαγοὶ διακεκοσμημένους, θεωμένων τῶν Συρακουσίων καὶ δεχομένων ὥσπερ ἱεράν τινα καὶ θεοπρεπῆ πομπὴν ἐλευθερίας καὶ δημοκρατίας διʼ ἐτῶν ὀκτὼ καὶ τετταράκοντα κατιούσης εἰς τὴν πόλιν.
29.129. Bölüm
Dion Temenites kapısından girdikten sonra borazanla gürültüyü susturdu ve Dion ve Megakles'in tiranlığı yıkmaya geldiklerini, Syrakusalıları ve öteki Sicilyalıları tirandan kurtardıklarını ilan etti.
ἐπεὶ δὲ εἰσῆλθεν ὁ Δίων κατὰ τὰς Τεμενίτιδας πύλας, τῇ σάλπιγγι καταπαύσας τὸν θόρυβον, ἐκήρυξεν ὅτι Δίων καὶ Μεγακλῆς ἥκοντες ἐπὶ καταλύσει τῆς τυραννίδος ἐλευθεροῦσι Συρακουσίους καὶ τοὺς ἄλλους Σικελιώτας ἀπὸ τοῦ τυράννου.
29.2Halka kendisi de seslenmek için Akhradine'den yukarı çıktı. Syrakusalılar yolun iki tarafına kurbanlar, masalar ve kâseler dizmiş, o geçerken üzerine arpa saçıyor ve bir tanrı gibi dua ile yakarıyorlardı.
βουλόμενος δὲ καὶ διʼ ἑαυτοῦ προσαγορεῦσαι τοὺς ἀνθρώπους ἀνῄει διὰ τῆς Ἀχραδινῆς, ἑκατέρωθεν παρὰ τὴν ὁδὸν τῶν Συρακουσίων ἱερεῖα καὶ τραπέζας καὶ κρατῆρας ἱστάντων, καὶ καθʼ οὓς γένοιτο προχύταις τε βαλλόντων καὶ προστρεπομένων ὥσπερ θεὸν κατευχαῖς.
29.3Akropolisin ve Beş Kapı'nın altında Dionysios'un yaptırdığı, gözle görülen, yüksek bir güneş saati vardı. Dion oraya çıkıp halka konuştu ve vatandaşları özgürlüğe sarılmaya çağırdı.
ἦν δʼ ὑπὸ τὴν ἀκρόπολιν καὶ τὰ Πεντάπυλα, Διονυσίου κατασκευάσαντος, ἡλιοτρόπιον καταφανὲς καὶ ὑψηλόν. ἐπὶ τοῦτο προβὰς ἐδημηγόρησε καὶ παρώρμησε τοὺς πολίτας ἀντέχεσθαι τῆς ἐλευθερίας.
29.4Onlar sevinç ve minnetle ikisini de tam yetkili komutan yaptılar; onların isteği ve ricası üzerine yanlarına yirmi yönetici daha seçtiler, bunların yarısı Dion'la birlikte sürgünden dönenlerdendi.
οἱ δὲ χαίροντες καὶ φιλοφρονούμενοι κατέστησαν ἀμφοτέρους αὐτοκράτορας στρατηγούς, καὶ προσείλοντο, βουλομένων καὶ δεομένων ἐκείνων, αὐτοῖς συνάρχοντας εἴκοσιν, ὧν ἡμίσεις ἦσαν ἐκ τῶν μετὰ Δίωνος ἀπὸ τῆς φυγῆς συγκατερχομένων.
29.5Kâhinlere ise, Dion'un konuşurken tiranın gururu ve anıtını ayağının altına alması parlak bir işaret gibi geliyordu; ama komutan seçildiği yerin bir güneş dönümü aleti (hēliotropion) olması, işlerinin talihin hızlı bir dönüşüne uğramasından korkutuyordu.
τοῖς δὲ μάντεσιν αὖθις ἐδόκει τὸ μὲν ὑπὸ πόδας λαβεῖν τὸν Δίωνα δημηγοροῦντα τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὸ ἀνάθημα τοῦ τυράννου λαμπρὸν εἶναι σημεῖον ὅτι δʼ ἡλιοτρόπιον ἦν ἐφʼ οὗ βεβηκὼς ᾑρέθη στρατηγός, ὠρρώδουν μὴ τροπήν τινα τῆς τύχης αἱ πράξεις ταχεῖαν λάβωσιν.
29.6Bundan sonra Epipolai'yi ele geçirip hapisteki vatandaşları serbest bıraktı, akropolisi ise bir duvarla çevirdi.
ἐκ τούτου τὰς μὲν Ἐπιπολὰς ἑλὼν τοὺς καθειργμένους τῶν πολιτῶν ἔλυσε, τὴν δὲ ἀκρόπολιν ἀπετείχισεν.
29.7Yedinci gün Dionysios gemiyle akropolise geldi, Dion'a da Synalos'a bıraktığı silahları getiren arabalar ulaştı.
ἑβδόμῃ δʼ ἡμέρᾳ Διονύσιος κατέπλευσεν εἰς τὴν ἀκρόπολιν, καὶ Δίωνι προσῆγον ἅμαξαι πανοπλίας ἃς Συνάλῳ κατέλιπε.
29.8Bunları vatandaşlara dağıttı; öteki her vatandaş da elinden geldiğince silahlanıp gayretli bir ağır piyade oldu.
ταύτας διένειμε τοῖς πολίταις, τῶν δʼ ἄλλων ἕκαστος ἑαυτὸν, ὡς δυνατὸν ἦν, ἐκόσμει καὶ παρεῖχεν ὁπλίτην πρόθυμον.
30.130. Bölüm
Dionysios önce nabız yoklamak için özel olarak Dion'a elçiler gönderdi. Dion ona özgür insanlar olduklarından Syrakusalılarla herkesin önünde görüşmesini söyleyince elçiler aracılığıyla tirandan yumuşak sözler geldi: vergilerin hafifletileceğini, sefer yükünün azaltılacağını, bunların kendi oylarıyla belirleneceğini vaat ediyordu.
Διονύσιος δὲ πρῶτον ἰδίᾳ πρὸς Δίωνα πρέσβεις ἔπεμπεν ἀποπειρώμενος· ἔπειτα κελεύσαντος ἐκείνου διαλέγεσθαι κοινῇ Συρακουσίοις ὡς ἐλευθέροις οὖσιν, ἐγένοντο λόγοι διὰ τῶν πρέσβεων παρὰ τοῦ τυράννου φιλάνθρωποι, φόρων ὑπισχνουμένου μετριότητα καὶ ῥᾳστώνην στρατειῶν, ὧν ἂν αὐτοὶ σύμψηφοι γένωνται.
30.2Syrakusalılar bunlarla alay ettiler. Dion, elçilere Dionysios'un iktidarı bırakmadıkça onlarla görüşmemesini söyledi; bırakırsa ona dokunulmazlık sağlayacak, akrabalığını anarak başka makul bir şey de yapabilirse yapacaktı.
ταῦτα ἐχλεύαζον οἱ Συρακούσιοι. Δίων δʼ ἀπεκρίνατο τοῖς πρέσβεσι μὴ διαλέγεσθαι πρὸς αὐτοὺς Διονύσιον, εἰ μὴ τὴν ἀρχὴν ἀφίησιν ἀφέντι δὲ συμπράξειν ἄδειαν αὐτός, κἂν ἄλλο τι τῶν μετρίων δύνηται, μεμνημένος τῆς οἰκειότητος.
30.3Dionysios bunu övdü ve yeniden elçiler gönderip Syrakusalılardan bazı kimselerin akropolise gelmesini istedi; onlarla hem ikna ederek hem ikna olarak ortak çıkarlar üzerine konuşacağını söylüyordu.
ταῦτα Διονύσιος ἐπῄνει, καὶ πάλιν ἔπεμπε πρέσβεις κελεύων ἥκειν τινὰς εἰς τὴν ἀκρόπολιν τῶν Συρακουσίων, οἷς τὰ μὲν πείθων, τὰ δὲ πειθόμενος διαλέξεται περὶ τῶν κοινῇ συμφερόντων,
30.4Dion'un uygun gördüğü adamlar yanına gönderildi. Kaleden Syrakusalılara, Dionysios'un tiranlığı bırakacağı, üstelik bunu Dion'dan çok kendi lehine yapacağı yolunda bir söylenti yayıldı.
ἐπέμφθησαν οὖν ἄνδρες πρὸς αὐτὸν οὓς Δίων ἐδοκίμασε. καὶ λόγος πολὺς ἐκ τῆς ἄκρας εἰς τούς Συρακουσίους κατῄει Διονύσιον ἀφήσειν τὴν τυραννίδα καὶ μᾶλλον ἑαυτοῦ ποιήσεσθαι χάριν ἢ Δίωνος.
30.5Bu ise tiranın bir hilesi ve Syrakusalılara karşı bir tuzaktı. Şehirden gelenleri içeri kapatıp tuttu, ücretli askerleri şafakta saf şarapla doyurdu ve koşarak Syrakusalıların surlarına saldırttı.
ἦν δὲ δόλος ἡ προσποίησις αὕτη τοῦ τυράννου καὶ σκευωρία κατὰ τῶν Συρακουσίων, τούς μὲν γὰρ ἐλθόντας πρὸς αὐτὸν ἐκ τῆς πόλεως συγκλείσας εἶχε, τούς δὲ μισθοφόρους πρὸς ὄρθρον ἐμπλήσας ἀκράτου δρόμῳ πρὸς τὸ περιτείχισμα τῶν Συρακουσίων ἐφῆκε·
30.6Saldırı beklenmedikti. Barbarlar büyük bir cüret ve gürültüyle ara duvarını yıkıp Syrakusalılara saldırınca kimse direnmeye cesaret edemedi; yalnız Dion'un paralı askerleri gürültüyü duyar duymaz yardıma koştu.
γενομένης δὲ τῆς προσβολῆς ἀνελπίστου καὶ τῶν βαρβάρων θράσει πολλῷ καὶ θορύβῳ καθαιρούντων τὸ διατείχισμα καὶ τοῖς Συρακουσίοις ἐπιφερομένων, οὐδεὶς ἐτόλμα μένων ἀμύνεσθαι, πλὴν τῶν ξένων τῶν Δίωνος, οἳ πρῶτον αἰσθόμενοι τὸν θόρυβον ἐξεβοήθησαν.
30.7Fakat onlar da nasıl yardım edeceklerini bilmiyor, aralarına karışıp koşan kaçak Syrakusalıların bağırtısı ve şaşkınlığı arasında sözleri duymuyorlardı. Sonunda Dion, sözüne kulak veren bulunmayınca yapılması gerekeni işle göstermek isteyerek barbarların üzerine ilk olarak kendisi atıldı.
οὐδʼ οὗτοι δὲ τῆς βοηθείας τὸν τρόπον συνεφρόνουν οὐδʼ εἰσήκουον ὑπὸ κραυγῆς καὶ πλάνης τῶν φευγόντων Συρακουσίων ἀναπεφυρμένων αὐτοῖς καὶ διεκθεόντων, πρίν γε δὴ Δίων, ἐπεὶ λέγοντος οὐδεὶς κατήκουεν, ἔργῳ τὸ πρακτέον ὑφηγήσασθαι βουλόμενος ἐμβάλλει πρῶτος εἰς τούς βαρβάρους,
30.8Etrafında keskin ve korkunç bir çarpışma koptu; dostları kadar düşmanları da onu tanıyordu, çünkü herkes bağırarak üzerine saldırdı.
καὶ γίνεται περὶ αὐτὸν ὀξεῖα καὶ δεινὴ μάχη, γινωσκόμενον οὐχ ἧττον ὑπὸ τῶν πολεμίων ἢ τῶν φίλων· ὥρμησαν γὰρ ἅμα πάντες ἐμβοήσαντες.
30.9Yaşı gereği bu tür mücadeleler için artık ağırlaşmıştı, ama güç ve öfkeyle gelenleri karşılayıp püskürtüyordu; elinden bir mızrakla yaralandı. Öteki silahlara ve yakından inen darbelere zırhı güçlükle dayandı, çünkü kalkanın içinden pek çok mızrak ve kargı ona saplanıyordu; bunlar kırılınca Dion yere düştü.
ὁ δʼ ἦν μὲν ἤδη βαρύτερος διʼ ἡλικίαν ἢ κατὰ τοιούτους ἀγῶνας, ἀλκῇ δὲ καὶ θυμῷ τούς προσφερομένους ὑφιστάμενος καὶ ἀνακόπτων τιτρώσκεται λόγχῃ τὴν χεῖρα, πρὸς δὲ τὰ ἄλλα βέλη καὶ τὰς ἐκ χειρὸς πληγὰς μόλις ὁ θώραξ ἤρκεσε διὰ τῆς ἀσπίδος δόρασι πολλοῖς καὶ λόγχαις τυπτόμενος ὧν κατακλασθέντων κατέπεσεν ὁ Δίων.
30.10Askerleri onu kurtarıp kaldırdı. Dion onlara komutan olarak Timonides'i atadı, kendisi atla şehri dolaşıp Syrakusalıları kaçmaktan alıkoydu. Akhradine'yi koruyan paralı askerleri topladı; dinç ve istekli bu adamları, yorulmuş ve girişimden artık yılmaya başlamış barbarların üzerine sürdü.
εἶτα ἀναρπασθεὶς ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ἐκείνοις μὲν ἡγεμόνα Τιμωνίδην ἐπέστησεν, αὐτὸς δὲ τὴν πόλιν ἵππῳ περιελαύνων τούς τε Συρακουσίους ἔπαυε φυγῆς, καὶ τῶν ξένων τούς φυλάττοντας τὴν Ἀχραδινὴν ἀναστήσας ἐπῆγε τοῖς βαρβάροις ἀκμῆτας ἐκπεπονημένοις καὶ προθύμους ἀπαυδῶσιν ἤδη πρὸς τὴν πεῖραν.
30.11Barbarlar ilk atılışta şehrin tamamını ele geçireceklerini umuyorlardı; umulmadık şekilde güçlü ve savaşçı adamlarla karşılaşınca akropolise doğru geri çekildiler.
ἐλπίσαντες γὰρ ἅμα τῇ πρώτῃ ῥύμῃ τὴν πόλιν ἅπασαν ἐξ ἐπιδρομῆς καθέξειν, εἶτα παρὰ δόξαν ἐντυγχάνοντες ἀνδράσι πλήκταις καὶ μαχίμοις ἀνεστέλλοντο πρὸς τὴν ἀκρόπολιν.
30.12Gevşeyince Yunanlar daha da baskı kurdu, onlar da dönüp surların içine kapandılar. Dion'un yanındakilerden yetmiş dört kişi öldürmüşler, kendileri ise çok kayıp vermişlerdi.
ἔτι δὲ μᾶλλον, ὡς ἐνέδωκαν, ἐπικειμένων τῶν Ἑλλήνων τραπόμενοι κατεκλείσθησαν εἰς τὸ τεῖχος, ἑβδομήκοντα μὲν καὶ τέσσαρας ἀποκτείναντες τῶν μετὰ Δίωνος, ἑαυτῶν δὲ πολλοὺς ἀποβαλόντες,
31.131. Bölüm
Parlak zaferden sonra Syrakusalılar paralı askerlere yüz mina hediye ettiler, onlar da Dion'a altın bir çelenk verdi.
γενομένης δὲ λαμπρᾶς τῆς νίκης οἱ μὲν Συρακούσιοι τοὺς ξένους ἑκατὸν μναῖς ἐστεφάνωσαν, οἱ δὲ ξένοι Δίωνα χρυσῷ στεφάνῳ.
31.2Dionysios'tan haberciler indi, Dion'un akrabası kadınlardan mektuplar getirdiler; bunlardan birinin üstünde "Babama, Hipparinos'tan" yazılıydı.
κήρυκες δὲ παρὰ τοῦ Διονυσίου κατέβαινον ἐπιστολὰς πρὸς Δίωνα παρὰ τῶν οἰκείων γυναικῶν κομίζοντες, μία δʼ ἦν ἔξωθεν ἐπιγεγραμμένη, τῷ πατρὶ, παρʼ Ἱππαρίνου·
31.3Dion'un oğlunun adı buydu. Gerçi Timaios onun annesi Arete'den gelen bir adla Aretaios diye çağrıldığını söyler; fakat ben bu konuda Dion'un dostu ve silah arkadaşı Timonides'e inanmak gerektiğini düşünüyorum.
τοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα τῷ Δίωνος υἱῷ. καίτοι φησὶ Τίμαιος Ἀρεταῖον αὐτὸν ἀπὸ τῆς μητρὸς Ἀρετῆς καλεῖσθαι· Τιμωνίδῃ δὲ μᾶλλον, ὡς οἴομαι, περί γε τούτων πιστευτέον, ἀνδρὶ φίλῳ καὶ συστρατιώτῃ Δίωνος.
31.4Öteki mektuplar, kadınların birçok yakarış ve ricasını içeriyordu, Syrakusalılara okundu. Oğlundan geldiği sanılanı ise herkesin önünde açılmasına izin verilmedi, ama Dion zorla açtı.
αἱ μὲν οὖν ἄλλαι τοῖς Συρακουσίοις ἀνεγνώσθησαν ἐπιστολαί πολλὰς ἱκεσίας καὶ δεήσεις ἔχουσαι παρὰ τῶν γυναικῶν, τὴν δὲ παρὰ τοῦ παιδὸς εἶναι δοκοῦσαν οὐκ ἐώντων φανερῶς λυθῆναι βιασάμενος ὁ Δίων ἔλυσεν.
31.5Mektup Dionysios'tandı; yazıda Dion'a, gerçekte ise Syrakusalılara hitap ediyordu. Görünüşte bir yakarış ve hak iddiasıydı, ama Dion'a iftira etmek için yazılmıştı.
ἦν δὲ παρὰ τοῦ Διονυσίου, τοῖς μὲν γράμμασι πρὸς τὸν Δίωνα, τοῖς δὲ πράγμασι πρὸς τοὺς Συρακοσίους διαλεγομένου, σχῆμα μὲν ἔχουσα δεήσεως καὶ δικαιολογίας, συγκειμένη δὲ πρὸς διαβολὴν τοῦ Δίωνος,
31.6Tiranlık için gayretle yaptıklarını hatırlatıyor, en sevdikleri kişilere, kız kardeşine, çocuğuna ve karısına karşı tehditler savuruyor, ağlayıp sızlanarak korkunç beddualar ediyordu. Onu en çok sarsan da şuydu: tiranlığı yıkmasını değil, devralmasını istiyor; kendisinden nefret eden, kin besleyen insanları özgürleştirmesin, kendisi yönetsin ve dostlarına, yakınlarına güvenlik sağlasın diyordu.
ὑπομνήσεις τε γὰρ ἦσαν ὧν ὑπὲρ τῆς τυραννίδος ἔπραξε προθύμως, καὶ κατὰ τῶν φιλτάτων ἀπειλαὶ σωμάτων, ἀδελφῆς καί τέκνου καὶ γυναικός, ἐπισκήψεις τε δειναὶ μετʼ ὀλοφυρμῶν, καί τὸ μάλιστα κινῆσαν αὐτόν, ἀξιοῦντος μὴ καθαιρεῖν, ἀλλὰ παραλαμβάνειν τὴν τυραννίδα, μηδʼ ἐλευθεροῦν μισοῦντας ἀνθρώπους καὶ μνησικακοῦντας, ἀλλʼ αὐτὸν ἄρχειν, παρέχοντα τοῖς φίλοις καὶ οἰκείοις τὴν ἀσφάλειαν.
32.132. Bölüm
Bunlar okunurken Syrakusalılar, Dion'un güzel ve adil olan uğruna böyle akrabalıklara direnişindeki soğukkanlılık ve yüce gönüllülük karşısında, haklı olarak hayran kalmaları gerekirken öyle olmadı.
ἀναγινωσκομένων δὲ τούτων οὐχ, ὅπερ ἦν δίκαιον, εἰσῄει τοὺς Συρακοσίους ἐκπλήττεσθαι τὴν ἀπάθειαν καὶ τὴν μεγαλοψυχίαν τοῦ Δίωνος ὑπὲρ τῶν καλῶν καὶ δικαίων ἀπισχυριζομένου πρὸς τοιαύτας οἰκειότητας,
32.2Tersine kuşku ve korkuya düştüler: Dion'un tirana kıyamaması için güçlü bir zorunluluk vardı. Artık başka önderlere bakmaya başladılar, özellikle Herakleides'in gelmekte olduğunu duyunca heyecanlandılar.
ἀλλʼ ὑποψίας καὶ φόβου λαβόντες ἀρχήν, ὡς μεγάλης οὔσης ἀνάγκης ἐκείνῳ φείδεσθαι τοῦ τυράννου, πρὸς ἑτέρους ἤδη προστάτας ἀπέβλεπον καὶ μάλιστα πυνθανόμενοι καταπλεῖν Ἡρακλείδην ἀνεπτοήθησαν.
32.3Herakleides sürgünlerden biriydi; komutan olarak yetenekli, tiranların yanındaki komutanlığından dolayı tanınan bir adamdı, ama fikrinde sebatsız, her şeye karşı hafif, iktidar ve şan paylaşılan işlerde hiç de güvenilmez biriydi.
ἦν δὲ τῶν φυγάδων Ἡρακλείδης, στρατηγικὸς μέν ἄνθρωπος καὶ γνώριμος ἀφʼ ἡγεμονίας ἣν ἔσχε παρὰ τοῖς τυράννοις, οὐκ ἀραρὼς δὲ τὴν γνώμην, ἀλλὰ πρὸς πάντα κοῦφος, ἥκιστα δὲ βέβαιος ἐν κοινωνίᾳ πραγμάτων ἀρχὴν ἐχόντων καὶ δόξαν.
32.4Peloponnesos'ta Dion'la ters düşmüş, tirana karşı kendi başına sefere çıkmaya karar vermişti. Yedi kadırga ve üç gemiyle Syrakusa'ya vardığında Dionysios'u yeniden kuşatılmış, Syrakusalıları da heyecan içinde buldu.
οὗτος ἐν Πελοποννήσῳ πρὸς Δίωνα στασιάσας ἔγνω καθʼ αὑτὸν ἰδιόστολος πλεῖν ἐπὶ τὸν τύραννον, εἴς τε Συρακούσας ἀφικόμενος ἑπτὰ τριήρεσι καὶ τρισὶ πλοίοις Διονύσιον μέν αὖθις εὗρε περιτετειχισμένον, ἐπηρμένους δὲ τοὺς Συρακουσίους.
32.5Hemen halkın gözüne girmeye koyuldu. Tabiatında ilgi bekleyen kalabalığı ikna edip harekete geçirecek bir yetenek vardı. Onları daha kolay kazanıp yönlendiriyordu; çünkü zaferden doğan gevşeklik ve cüretle Dion'un ağırbaşlılığını sıkıcı ve siyasete elverişsiz bularak ondan yüz çeviriyorlardı. Daha halk olmadan demagogların eline düşmek istiyorlardı.
εὐθὺς οὖν ὑπεδύετο τὴν τῶν πολλῶν χάριν, ἔχων μέν τι καὶ φύσει πιθανὸν καὶ κινητικὸν ὄχλου θεραπεύεσθαι ζητοῦντος, ὑπολαμβάνων δὲ καὶ μετάγων ῥᾷον αὐτούς, οἳ τὸ σεμνὸν τοῦ Δίωνος ὡς βαρὺ καὶ δυσπολίτευτον ἀπεστρέφοντο διὰ τὴν γεγενημένην ἐκ τοῦ κρατεῖν ἄνεσιν καὶ θρασύτητα, πρὸ τοῦ δῆμος εἶναι τὸ δημαγωγεῖσθαι θέλοντες.
33.133. Bölüm
Önce kendi başlarına meclise koşup Herakleides'i donanma komutanı seçtiler.
καὶ πρῶτον μὲν εἰς ἐκκλησίαν ἀφʼ αὑτῶν συνδραμόντες εἵλοντο τὸν Ἡρακλείδην ναύαρχον.
33.2Dion ortaya çıkıp ona verilen görevin daha önce kendisine verilen yetkiyi elinden almak olduğunu, deniz işlerini başkası yönetirse artık tam yetkili kalamayacağını söyleyince Syrakusalılar istemeyerek Herakleides'in seçimini iptal ettiler.
ἐπεὶ δὲ Δίων παρελθὼν ᾐτιᾶτο τὴν ἐκείνῳ διδομένην ἀρχὴν ἀφαίρεσιν εἶναι τῆς πρότερον αὐτῷ δεδομένης, οὐκέτι γὰρ αὐτοκράτωρ μένειν, ἂν ἄλλος ἡγῆται τῶν κατὰ θάλασσαν, ἄκοντες οἱ Συρακούσιοι πάλιν ἀπεψηφίσαντο τὸν Ἡρακλείδην.
33.3Bundan sonra Dion onu evine çağırdı, hafifçe azarladı: Küçük bir sarsıntının bile felakete yol açabileceği bir anda şan için kendisiyle ters düşmek ne güzel ne yararlıydı. Sonra kendisi meclisi toplayıp Herakleides'i donanma komutanı yaptı, vatandaşları ona da kendisininki gibi bir muhafız birliği vermeye ikna etti.
γενομένων δὲ τούτων μεταπεμψάμενος αὐτὸν ὁ Δίων οἴκαδε, καὶ μικρὰ μεμψάμενος, ὡς οὐ καλῶς οὐδὲ συμφερόντως ὑπὲρ δόξης στασιάζοντα πρὸς αὐτὸν ἐν καιρῷ ῥοπῆς ὀλίγης δεομένῳ πρὸς ἀπώλειαν, αὖθις ἐκκλησίαν αὐτὸς συναγαγών ναύαρχον ἀπέδειξε τὸν Ἡρακλείδην, καὶ τοῦ σώματος ἔπεισε φυλακὴν δοῦναι τοὺς πολίτας, ὥσπερ αὐτὸς εἶχεν.
33.4Herakleides sözle ve görünüşte Dion'a saygı gösteriyor, minnet duyduğunu söylüyor, alçakgönüllü bir şekilde arkasından gelip emirlerini yerine getiriyordu; ama gizlice halkı ve yenilikçileri kışkırtıp ayartıyor, Dion'u kargaşalarla çevreleyip her türlü çıkmaza sokuyordu.
ὁ δὲ τῷ μὲν λόγῳ καὶ τῷ σχήματι τὸν Δίωνα θεραπεύων καὶ χάριν ὁμολογῶν ἔχειν παρηκολούθει ταπεινός, ὑπηρετῶν τὸ κελευόμενον, κρύφα δὲ τοὺς πολλοὺς καὶ νεωτεριστὰς διαφθείρων καὶ ὑποκινῶν, θορύβοις τὸν Δίωνα περιέβαλλεν, εἰς ἅπασαν ἀπορίαν καθιστάμενον.
33.5Çünkü Dion, Dionysios'un anlaşmayla kaleden çıkmasına izin verilmesini söylese ona kıyıyor ve koruyor diye iftiraya uğruyor; onu üzmek istemeyip kuşatmada sessizce beklese, daha çok yönetmek ve vatandaşları korkutmak için savaşı uzatıyor sayılıyordu.
εἴτε γὰρ ἀφιέναι κελεύοι Διονύσιον ὑπόσπονδον ἐκ τῆς ἄκρας, διαβολὴν εἶχε φείδεσθαι καὶ περισῴζειν ἐκεῖνον, εἴτε λυπεῖν μὴ βουλόμενος ἐπὶ τῆς πολιορκίας ἡσυχάζοι, διατηρεῖν ἐδόκει τὸν πόλεμον, ὡς μᾶλλον ἄρχοι καὶ καταπλήττοιτο τοὺς πολίτας.
34.134. Bölüm
Sosis adında biri vardı; kötülüğü ve cüretiyle Syrakusalılar arasında itibar kazanmıştı, çünkü onlar açık sözlülüğün bu dereceye varmasını özgürlüğün bolluğu sanıyorlardı.
ἦν δέ τις Σῶσις, ἄνθρωπος ἐκ πονηρίας καὶ θρασύτητος εὐδοκιμῶν παρὰ τοῖς Συρακουσίοις, περιουσίαν ἡγουμένοις ἐλευθερίας τὸ μέχρι τοιούτων ἀνεῖσθαι τὴν παρρησίαν.
34.2Bu adam Dion'a tuzak kurdu. Önce mecliste ayağa kalkıp Syrakusalılara çok ağır sözler söyledi: Sarhoş ve kararsız bir tiranlıktan kurtulup uyanık ve ayık bir efendiye düştüklerini anlamıyorlardı!
οὗτος ἐπιβουλεύων Δίωνι πρῶτον μὲν ἐκκλησίας οὔσης ἀναστὰς πολλὰ τοὺς Συρακουσίους ἐλοιδόρησεν, εἰ μὴ συνιᾶσιν ὡς ἐμπλήκτου καὶ μεθυούσης ἀπηλλαγμένοι τυραννίδος ἐγρηγορότα καὶ νήφοντα δεσπότην εἰλήφασιν·
34.3Sonra Dion'a açıkça düşman olduğunu göstererek o gün meydandan ayrıldı. Ertesi gün şehirde çıplak ve başı yüzü kan içinde, sanki kendisini kovalayanlardan kaçıyormuş gibi koşarken görüldü.
ἔπειτα φανερὸν τοῦ Δίωνος ἐχθρὸν ἀναδείξας ἑαυτόν τότε μὲν ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἀπῆλθε, τῇ δʼ ὑστεραίᾳ γυμνὸς ὤφθη διὰ τῆς πόλεως θέων ἀνάπλεως αἵματος τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπον, ὡς δή τινας φεύγων διώκοντας.
34.4Bu hâlde meydana daldı, Dion'un paralı askerlerinin kendisine tuzak kurduğunu söyledi, yaralı başını gösterdi. Çoğu kişi onunla birlikte öfkelendi, Dion'a karşı birleşti: öldürmeler ve tehlikelerle vatandaşların açık sözlülüğünü elinden alıyorsa bu korkunç bir tiranlık işiydi.
ἐμβαλὼν δὲ τοιοῦτος εἰς τὴν ἀγορὰν ἔλεγεν ὑπὸ τῶν ξένων τοῦ Δίωνος ἐπιβεβουλεῦσθαι, καὶ τὴν κεφαλὴν ἐπεδείκνυε τετρωμένην· καὶ πολλοὺς εἶχε τοὺς συναγανακτοῦντας καὶ συνισταμένους κατὰ τοῦ Δίωνος, ὡς δεινὰ καὶ τυραννικὰ πράττοντος, εἰ φόνοις καὶ κινδύνοις τῶν πολιτῶν ἀφαιρεῖται τὴν παρρησίαν.
34.5Meclis karışık ve gürültülüydü, ama Dion ortaya çıkıp kendini savundu. Sosis'in Dionysios'un muhafızlarından birinin kardeşi olduğunu, kardeşinin onu şehri ayaklandırıp karıştırmaya ikna ettiğini gösterdi: Dionysios'un tek kurtuluşu onların güvensizliği ve aralarındaki anlaşmazlıktı.
οὐ μὴν ἀλλὰ, καίπερ ἀκρίτου καὶ ταραχώδους ἐκκλησίας γενομένης, παρελθὼν ὁ Δίων ἀπελογεῖτο καὶ τὸν Σῶσιν ἀπέφαινε τῶν Διονυσίου δορυφόρων ἑνὸς ἀδελφὸν ὄντα καὶ διʼ ἐκείνου πεπεισμένον στασιάσαι καὶ συνταράξαι τὴν πόλιν, οὐδεμιᾶς Διονυσίῳ σωτηρίας οὔσης, πλὴν τῆς ἐκείνων ἀπιστίας καὶ διαφορᾶς πρὸς αὑτούς,
34.6Bu arada hekimler Sosis'in yarasını inceleyip onun yukarıdan aşağıya vurulmuş bir darbeden değil, daha çok sıyırmadan oluştuğunu anladılar.
ἅμα δʼ οἱ μὲν ἰατροὶ τοῦ Σώσιδος τὸ τραῦμα καταμανθάνοντες εὕρισκον ἐξ ἐπιπολῆς μᾶλλον ἢ καταφορᾶς γεγενημένον.
34.7Çünkü kılıç yaraları ağırlığın etkisiyle en çok ortadan derinleşir, Sosis'inki ise baştan sona ince ve birçok başlangıçlıydı; besbelli adam acıdan elini çekmiş, sonra yeniden sürmüştü.
αἱ μὲν γὰρ ὑπὸ ξίφους πληγαὶ μάλιστα τὸ μέσον ὑπὸ βάρους πιέζουσι, τὸ δὲ τοῦ Σώσιδος λεπτὸν ἦν διόλου καὶ πολλὰς εἶχεν ἀρχάς, ὡς εἰκὸς, ὑπʼ ἀλγηδόνος ἀνιέντος, εἶτα αὖθις ἐπάγοντος.
34.8Tanıdıklardan bazıları da bir ustura getirdiler ve meclise anlattılar: Yürürken Sosis kanlar içinde kendilerine rastlamış, Dion'un paralı askerlerinin kendisini biraz önce yaraladığını söyleyip kaçtığını bildirmişti.
ἧκον δέ τινες τῶν γνωρίμων ξυρὸν κομίζοντες εἰς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ διηγούμενοι βαδίζουσιν αὐτοῖς καθʼ ὁδὸν ἀπαντῆσαι τὸν Σῶσιν ᾑμαγμένον καὶ λέγοντα φεύγειν τοὺς Δίωνος ξένους ὡς ἀρτίως ὑπʼ ἐκείνων τετρωμένος·
34.9Hemen peşine düşmüşler, kimseyi yakalayamamışlar, ama onun geldiği tarafta bir kaya oyuğunda duran bir ustura görmüşlerdi.
εὐθὺς οὖν διώκοντες ἄνθρωπον μὲν οὐδένα λαβεῖν, ὑπὸ πέτραν δὲ κοίλην κείμενον ἰδεῖν ξυρὸν, ὅθεν ἐκεῖνος ὤφθη προσερχόμενος.
35.135. Bölüm
Sosis'in işleri artık kötüydü. Bu kanıtların üzerine köleler de onun daha geceyken usturayla tek başına çıktığına tanıklık edince Dion'u suçlayanlar geri çekildi. Halk Sosis'i ölüme mahkûm etti ve Dion'la barıştı.
ἦν μὲν οὖν ἤδη μοχθηρὰ τὰ περὶ τὸν Σῶσιν προσγενομένων δὲ τούτοις τοῖς ἐλέγχοις οἰκετῶν καταμαρτυρούντων ὡς ἔτι νυκτὸς ἐξέλθοι μόνος ἔχων τὸ ξυρόν, οἵ τε κατηγοροῦντες τοῦ Δίωνος ὑπεχώρησαν ὅ τε δῆμος καταψηφισάμενος θάνατον τοῦ Σώσιδος διηλλάσσετο τῷ Δίωνι.
35.2Paralı askerlere karşı kuşkuları ise hiç azalmadı. Özellikle tirana karşı mücadelelerin çoğu artık denizde yapılıyordu; çünkü Philistos çok sayıda kadırgayla Iapygia'dan Dionysios'a yardıma gelmişti. Ağır piyade olan paralı askerlerin savaşta artık yararı olmadığına, gücü gemilerden alan kendileri denizci olduklarından onların da kendilerine bağlı kalacağına inanıyorlardı.
τοὺς δὲ μισθοφόρους οὐδὲν ἧττον ἐν ὑποψίαις εἶχον, καὶ μάλιστα τῶν πλείστων ἀγώνων πρὸς τὸν τύραννον ἤδη γινομένων κατὰ θάλατταν, ἐπειδὴ Φίλιστος ἧκεν ἐξ Ἰαπυγίας ἔχων πολλὰς τριήρεις Διονυσίῳ βοηθήσων, καὶ τῶν ξένων ὄντων ὁπλιτῶν οὐδεμίαν ἔτι χρῆσιν ἐνόμιζον εἶναι πρὸς τὸν πόλεμον, ἀλλὰ κἀκείνους ἐφʼ ἑαυτοῖς ἔσεσθαι ναυβάταις οὖσι καὶ τὸ κράτος ἐκ τῶν νεῶν κτωμένοις.
35.3Denizde kazandıkları bir başarı onları daha da şımarttı. Philistos'u yendikten sonra ona acımasız ve barbarca davrandılar.
ἔτι δὲ μᾶλλον αὐτοὺς ἐπῆρεν εὐτυχία τις γενομένη κατὰ θάλασσαν, ἐν ᾗ νικήσαντες τὸν Φίλιστον ὠμῶς καὶ βαρβαρικῶς αὐτῷ προσηνέχθησαν.
35.4Ephoros, Philistos'un gemisi ele geçirilince kendini öldürdüğünü söyler. Ama bu işlerde başından beri Dion'un yanında bulunan ve filozof Speusippos'a mektup yazan Timonides, kadırganın karaya oturması üzerine Philistos'un sağ ele geçirildiğini anlatır.
Ἔφορος μὲν οὖν φησιν ὡς ἁλισκομένης τῆς νεὼς ἑαυτὸν ἀνέλοι, Τιμωνίδης δὲ πραττομέναις ἐξ ἀρχῆς ταῖς πράξεσι ταύταις μετὰ Δίωνος παραγενόμενος καὶ γράφων πρὸς Σπεύσιππον τὸν φιλόσοφον ἱστορεῖ ζῶντα ληφθῆναι τῆς τριήρους εἰς τὴν γῆν ἐκπεσούσης τὸν Φίλιστον·
35.5Syrakusalılar önce zırhını çıkarmışlar, artık yaşlı olan adamın bedenini çıplak hâlde gösterip ona hakaret etmişler; sonra başını kesip gövdesini çocuklara vermişler, Akhradine'de sürükleyip Taşocakları'na atmalarını söylemişler.
καὶ πρῶτον μὲν ἀποδύσαντας αὐτοῦ τὸν θώρακα τοὺς Συρακουσίους καὶ γυμνὸν ἐπιδειξαμένους τὸ σῶμα προπηλακίζειν ὄντος ἤδη γέροντος· ἔπειτα τὴν κεφαλὴν ἀποτεμεῖν καὶ τοῖς παισὶ παραδοῦναι τὸ σῶμα, κελεύσαντας ἕλκειν διὰ τῆς Ἀχραδινῆς καὶ καταβαλεῖν εἰς τὰς Λατομίας.
35.6Timaios daha da ağır bir hakaretle, çocukların Philistos'un cesedini aksak ayağından tutup şehirde sürüklediklerini, Syrakusalıların hepsinin alay ettiğini söyler: Dionysios'a tiranlıktan hızlı atla kaçmamasını, ancak bacağından sürüklenerek ayrılmasını söyleyen adamın kendisi bacağından sürükleniyordu.
ἔτι δὲ μᾶλλον ἐφυβρίζων ὁ Τίμαιος ἐκ τοῦ σκέλους φησὶ τοῦ χωλοῦ τὰ παιδάρια τὸν νεκρὸν ἐφαψάμενα τοῦ Φιλίστου σύρειν διὰ τῆς πόλεως· χλευαζόμενον ὑπὸ τῶν Συρακουσίων πάντων, ὁρώντων τοῦ σκέλους ἑλκόμενον τὸν εἰπόντα μὴ δεῖν ἐκ τυραννίδος φεύγειν Διονύσιον ἵππῳ ταχεῖ χρώμενον, ἀλλὰ τοῦ σκέλους ἑλκόμενον.
35.7Oysa Philistos bu sözü Dionysios'a kendisinin değil başka birinin sözü olarak aktarmıştır.
καίτοι τοῦτο Φίλιστος, ὡς ὑφʼ ἑτέρου λεχθέν, οὐχ ὑφʼ αὑτοῦ, πρὸς Διονύσιον ἐξήγγελκεν.
36.136. Bölüm
Ancak Timaios, Philistos'un tiranlık uğrundaki gayretini ve sadakatini haklı bir bahane sayarak ona karşı küfürlerle doluyor. O dönemde haksızlığa uğrayanların, duygusu kalmamış bir bedene karşı öfkeyle bu kadar sertleşmeleri belki bağışlanabilir.
ἀλλὰ Τίμαιος οὐκ ἄδικον λαβὼν πρόφασιν τὴν ὑπὲρ τῆς τυραννίδος τοῦ Φιλίστου σπουδὴν καὶ πίστιν ἐμπίπλαται τῶν κατʼ αὐτοῦ βλασφημιῶν, ᾧ τοὺς μὲν ἀδικηθέντας τότε συγγνωστόν ἐστιν ἴσως ἄχρι τῆς εἰς ἀναίσθητον ὀργῆς χαλεποὺς γενέσθαι,
36.2Ama sonradan olayları yazanlar, onun hayatından bir zarar görmemişler, üstelik yazısından yararlanmaktadırlar. Şan onlardan, insanların en iyisinin de talihle uğrayabileceği felaketleri hakaretle ve soytarılıkla yüzüne vurmamalarını ister.
τοὺς δὲ ὕστερον συγγράφοντας τὰ πεπραγμένα καὶ τῷ μὲν βίῳ μὴ λυπηθέντας αὐτοῦ, τῷ δὲ λόγῳ χρωμένους, ἡ δόξα παραιτεῖται μὴ μεθʼ ὕβρεως μηδὲ μετὰ βωμολοχίας ὀνειδίζειν τὰς συμφοράς, ὢν οὐδὲν ἀπέχει καὶ τὸν ἄριστον ἀνδρῶν ἐκ τύχης μετασχεῖν.
36.3Philistos'u öven Ephoros'un da aklı başında sayılmaz. Bu adam, haksız işlere ve kötü karakterlere yakışıklı bahaneler uydurmakta ve düzgün sözler bulmakta en usta kişi olmasına rağmen, bütün kurnazlıklarına karşın kendisini yazılarından kurtaramaz; insanların en tiran sevdalısı olduğu, tiranların sefahatine, gücüne, zenginliğine ve evliliklerine herkesten çok özendiği ve hayran kaldığı bellidir.
οὐ μὴν οὐδὲ Ἔφορος ὑγιαίνει τὸν Φίλιστον ἐγκωμιάζων, ὃς, καίπερ ὢν δεινότατος ἀδίκοις πράγμασι καὶ πονηροῖς ἤθεσιν εὐσχήμονας αἰτίας περιβαλεῖν καὶ λόγους ἔχοντας κόσμον ἐξευρεῖν, αὐτὸς αὑτὸν οὐ δύναται πάντα μηχανώμενος ἐξελέσθαι τῆς γραφῆς, ὡς οὐ φιλοτυραννότατος ἀνθρώπων γένοιτο καὶ μάλιστα πάντων ἀεὶ ζηλώσας καὶ θαυμάσας τρυφὴν καὶ δύναμιν καὶ πλούτους καὶ γάμους τοὺς τῶν τυράννων·
36.4Philistos'tan söz ederken ne yaptıklarını öven ne talihini yüzüne vuran kişi en doğru ölçüyü bulmuş olur.
ἀλλὰ γὰρ Φιλίστου μὲν ὁ μήτε τὰς πράξεις ἐπαινῶν μήτε τὰς τύχας ὀνειδίζων ἐμμελέστατος.
37.137. Bölüm
Philistos'un ölümünden sonra Dionysios, Dion'a haber gönderip akropolisi, silahları ve paralı askerleri beş aylık tam ücretleriyle teslim etmeyi önerdi.
μετὰ δὲ τὴν Φιλίστου τελευτὴν Διονύσιος ἔπεμπε πρὸς Δίωνα τὴν μὲν ἀκρόπολιν ἐκείνῳ παραδιδοὺς καὶ τὰ ὅπλα καὶ τοὺς μισθοφόρους καὶ πέντε μηνῶν ἐντελῆ τούτοις μισθόν,
37.2Kendisi ise anlaşmayla İtalya'ya gitmek, orada oturmak ve Syrakusa topraklarında denizden iç bölgelere uzanan büyük ve verimli bir yer olan Gyarta denilen bölgenin gelirini almak istiyordu.
αὐτὸς δὲ ἀξιῶν ὑπόσπονδος εἰς Ἰταλίαν ἀπελθεῖν κἀκεῖ κατοικῶν καρποῦσθαι τῆς Συρακουσίας τὸν καλούμενον Γύαρτα, πολλὴν καὶ ἀγαθὴν χώραν ἀνήκουσαν ἀπὸ θαλάττης εἰς τὴν μεσόγειον.
37.3Dion bunu kabul etmedi, Syrakusalılara başvurmasını söyledi. Onlar Dionysios'u canlı ele geçirmeyi umarak elçileri geri çevirdiler.
οὐ προσδεξαμένου δὲ τοῦ Δίωνος, ἀλλὰ δεῖσθαι τῶν Συρακουσίων κελεύσαντος, οἱ μὲν Συρακούσιοι ζῶντα λήψεσθαι τὸν Διονύσιον ἐλπίσαντες ἀπήλασαν τοὺς πρέσβεις,
37.4Dionysios kaleyi çocuklarının büyüğü Apollokrates'e bıraktı, kendisi uygun bir rüzgâr kollayarak en değerli kişileri ve mallarını gemilere yükledi ve donanma komutanı Herakleides'i atlatıp denize açıldı.
ἐκεῖνος δὲ τὴν μὲν ἄκραν Ἀπολλοκράτει, τῷ πρεσβυτέρῳ τῶν παίδων, παρέδωκεν, αὐτὸς δὲ πνεῦμα τηρήσας ἐπίφορον καὶ τὰ τιμιώτατα τῶν σωμάτων καὶ τῶν χρημάτων ἐνθέμενος εἰς τὰς ναῦς λαθὼν τὸν ναύαρχον Ἡρακλείδην ἐξέπλευσεν.
37.5Herakleides bu yüzden vatandaşlardan kötü sözler işitip gürültüye uğrayınca demagoglardan Hippon'u, halkı toprak dağıtımına kışkırtsın diye öne sürdü: eşitlik özgürlüğün başlangıcıydı, yoksulluk ise mülksüzler için köleliğin.
ὁ δὲ κακῶς ἀκούων καὶ θορυβούμενος ὑπὸ τῶν πολιτῶν Ἵππωνά τινα τῶν δημαγωγῶν καθίησι προκαλεῖσθαι τὸν δῆμον ἐπὶ γῆς ἀναδασμόν, ὡς ἐλευθερίας ἀρχὴν οὖσαν τὴν ἰσότητα, δουλείας δὲ τὴν πενίαν τοῖς ἀκτήμοσι.
37.6Herakleides onu destekleyip karşı çıkan Dion'a karşı hizip kurarak Syrakusalıları bunları oylamaya, paralı askerlerin ücretini kesmeye ve onun ağırlığından kurtulmak için başka komutanlar seçmeye ikna etti.
συνηγορῶν δὲ τούτῳ καὶ τὸν Δίωνα καταστασιάζων ἐναντιούμενον ἔπεισε τοὺς Συρακουσίους ταῦτά ψηφίσασθαι καὶ τῶν ξένων τὸν μισθὸν ἀποστερεῖν καὶ στρατηγοὺς ἑτέρους ἑλέσθαι, τῆς ἐκείνου βαρύτητος ἀπαλλαγέντας.
37.7Tiranlığın uzun hastalığından hemen ayağa kalkmaya çalışan bu insanlar, kendi kanunlarıyla yaşayanların işlerini zamansız yapmak isterken sendeliyor, hekim gibi şehri titiz ve ölçülü bir perhizde tutmak isteyen Dion'dan nefret ediyorlardı.
οἱ δʼ, ὥσπερ ἐκ μακρᾶς ἀρρωστίας τῆς τυραννίδος εὐθὺς ἐπιχειροῦντες ἐξανίστασθαι, καὶ πράττειν τὰ τῶν αὐτονομουμένων παρὰ καιρόν, ἐσφάλλοντο μὲν αὐτοὶ ταῖς πράξεσιν, ἐμίσουν δὲ τὸν Δίωνα βουλόμενον ὥσπερ ἰατρὸν ἐν ἀκριβεῖ καὶ σωφρονούσῃ διαίτῃ κατασχεῖν τὴν πόλιν.
38.138. Bölüm
Yeni görevliler için toplanmışlardı. Yazın ortasında on beş gün boyunca olağanüstü gök gürültüleri ve kötü işaretler görüldü; bunlar halkı dağıtıyor, batıl inanç yüzünden başka komutanlar seçmelerini engelliyordu.
ἐκκλησιάζουσι δʼ αὐτοῖς ἐπὶ νέαις ἀρχαῖς, θέρους μεσοῦντος, ἐξαίσιοι βρονταὶ καὶ διοσημίαι πονηραὶ συνέβαινον ἐφʼ ἡμέρας δεκαπέντε συνεχῶς, ἀνιστᾶσαι τὸν δῆμον ὑπὸ δεισιδαιμονίας κωλυόμενον ἑτέρους ἀποδεῖξαι στρατηγούς.
38.2Demagoglar sakin bir hava bekleyip seçimi yapmaya başlayınca bir araba öküzü, kalabalığa alışık ve yabancı olmadığı hâlde, nedense o sırada sürücüsüne kızıp boyunduruktan kurtuldu ve koşarak tiyatroya doğru atıldı.
ἐπεὶ δὲ φυλάξαντες εὐδίαν σταθερὰν οἱ δημαγωγοὶ συνετέλουν τὰς ἀρχαιρεσίας, βοῦς ἁμαξεὺς οὐκ ἀήθης οὐδʼ ἄπειρος ὄχλων, ἄλλως δέ πως τότε πρὸς τὸν ἐλαύνοντα θυμωθεὶς καὶ φυγὼν ἀπὸ τοῦ ζυγοῦ, δρόμῳ πρὸς τὸ θέατρον ὥρμησε·
38.3Halkı hemen ayağa kaldırıp düzensizce kaçırarak dağıttı; şehrin geri kalanında, sonradan düşmanların ele geçireceği bölgenin tamamında sıçrayıp karışıklık çıkararak koştu.
καὶ τὸν μὲν δῆμον εὐθὺς ἀνέστησε καὶ διεσκέδασεν οὐδενὶ κόσμῳ φεύγοντα, τῆς δʼ ἄλλης πόλεως ἐπέδραμε σκιρτῶν καὶ ταράττων ὅσον ὕστερον οἱ πολέμιοι κατέσχον.
38.4Syrakusalılar bunu önemsemeyip yirmi beş komutan seçtiler, bunlardan biri de Herakleides'ti. Gizlice paralı askerlere adam gönderip onları Dion'dan ayırmaya, kendi taraflarına çağırmaya çalışıyor, vatandaşlıkta eşit pay vaat ediyorlardı.
οὐ μὴν ἀλλὰ ταῦτα χαίρειν ἐάσαντες οἱ Συρακούσιοι πέντε καὶ εἴκοσι στρατηγοὺς ἐχειροτόνησαν, ὧν εἷς ἦν Ἡρακλείδης· καὶ τοὺς ξένους ὑποπέμποντες κρύφα τοῦ Δίωνος ἀφίστασαν καὶ μετεκάλουν πρὸς αὑτούς, ἐπαγγελλόμενοι καὶ τῆς πολιτείας ἰσομοιρίαν.
38.5Askerler bunu kabul etmedi; Dion'u sadakatle ve gönülden aralarına alıp silahlarıyla kuşatarak şehirden çıkardılar. Kimseye dokunmadılar, ama karşılaştıklarına nankörlüğü ve alçaklığı için çok sitem ettiler.
οἱ δὲ ταῦτα μὲν οὐ προσεδέξαντο, τὸν δὲ Δίωνα πιστῶς καὶ προθύμως μετὰ τῶν ὅπλων ἀναλαβόντες καὶ συμφράξαντες ὑπῆγον ἐκ τῆς πόλεως, ἀδικοῦντες μὲν οὐδένα, πολλὰ δὲ τοὺς ἐντυγχάνοντας εἰς ἀχαριστίαν καὶ μοχθηρίαν ὀνειδίζοντες.
38.6Syrakusalılar onların azlığını ve saldırmamasını küçümsediler; onlardan çok daha kalabalık olduklarından, şehirde kolayca üstün gelip hepsini öldüreceklerini sanarak üzerlerine yürüdüler.
οἱ δὲ τῆς ὀλιγότητος αὐτῶν καὶ τοῦ μὴ προεπιχειρεῖν καταφρονήσαντες, καὶ γενόμενοι πολὺ πλείους ἐκείνων, ἐφώρμησαν ὡς ῥᾳδίως ἐπικρατήσοντες ἐν τῇ πόλει καὶ πάντας αὐτοὺς κατακτενοῦντες.
39.139. Bölüm
Dion, ya vatandaşlarla savaşmak ya da paralı askerlerle ölmek gibi zorunlu bir duruma düşmüştü. Syrakusalılara ellerini uzatarak yalvardı, duvarların üstüne çıkıp olanları seyreden düşmanlarla dolu akropolisi gösterdi.
ἐν τούτῳ δὲ γεγονὼς ἀνάγκης καὶ τύχης ὁ Δίων ἢ μάχεσθαι τοῖς πολίταις ἢ μετὰ τῶν ξένων ἀποθανεῖν, πολλὰ μὲν ἱκέτευεν ὀρέγων τὰς χεῖρας τοῖς Συρακουσίοις καὶ τὴν ἀκρόπολιν περίπλεων πολεμίων οὖσαν ὑπερφαινομένων τὰ τείχη καὶ τὰ γενόμενα καθορώντων ἐπιδεικνύμενος·
39.2Halkın akını yatıştırılamayınca ve demagogların fırtınası şehri denizdeki gibi kapladığında, paralı askerlere saldırmamalarını, yalnız bağırarak koşmalarını ve silahlarını sallamalarını emretti. Bunu görür görmez Syrakusalılardan kimse yerinde kalmadı; kimse kovalamadığı hâlde sokaklardan kaçtılar. Dion askerleri hemen geri çevirip Leontinoi'ye götürdü.
ὡς δʼ ἦν ἀπαραίτητος ἡ τῶν πολλῶν φορά καὶ κατεῖχεν ὥσπερ ἐν πελάγει τὸ τῶν δημαγωγῶν πνεῦμα τὴν πόλιν, ἐμβολῆς μὲν ἀποσχέσθαι τοῖς ξένοις προσέταξεν, ὅσον δʼ ἐπιδραμόντων μετὰ βοῆς καὶ τοῖς ὅπλοις τιναξαμένων οὐδεὶς ἔμεινε τῶν Συρακουσίων, ἀλλʼ ᾤχοντο φεύγοντες ἀνὰ τὰς ἀγυιάς, οὐδενὸς ἐπιδιώκοντος· εὐθὺς γὰρ ἀπέστρεψεν ὁ Δίων τοὺς ξένους καὶ προῆγεν εἰς Λεοντίνους.
39.3Syrakusalı yöneticiler kadınlardan gülünç duruma düşmüş, utançlarını gidermek istiyorlardı;
οἱ δʼ ἄρχοντες τῶν Συρακουσίων καταγέλαστοι γεγονότες ὑπὸ τῶν γυναικῶν, καὶ τὴν αἰσχύνην ἀναλαβεῖν ζητοῦντες,
39.4vatandaşları yeniden silahlandırıp Dion'un peşine düştüler. Bir ırmağı geçerken ona yetiştiler, atlarıyla ileri çıkıp çarpışmaya başladılar. Fakat artık onların yanlışlarına yumuşak ve babacan bir tavırla katlanmadığını, öfkeyle askerlerini döndürüp saflarını düzenlediğini görünce, ilkinden daha utanç verici bir kaçışla şehre döndüler; pek az kişi öldü.
αὖθις ὁπλίσαντες τοὺς πολίτας ἐδίωκον τὸν Δίωνα, καὶ κατέλαβον μὲν ἐπὶ διαβάσει τινὸς ποταμοῦ καὶ προσίππευσαν ἁψιμαχοῦντες· ὡς δʼ ἑώρων οὐκέτι πρᾴως οὐδὲ πατρικῶς ὑπομένοντα τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, ἀλλὰ θυμῷ τοὺς ξένους ἐπιστρέφοντα καὶ παραταττόμενον, αἰσχίονα φυγὴν τῆς προτέρας φυγόντες ὑπεχώρησαν εἰς τὴν πόλιν, οὐ πολλῶν ἀποθανόντων.
40.140. Bölüm
Leontinoililer Dion'u parlak onurlarla karşıladılar, paralı askerleri ücret ve vatandaşlıkla kendilerine bağladılar. Syrakusalılara da elçiler gönderip askerlere hakkını vermelerini istediler.
Δίωνα δὲ Λεοντῖνοι λαμπραῖς ἐδέχοντο τιμαῖς, καὶ τοὺς ξένους ἀνελάμβανον μισθοῖς καὶ πολιτείαις πρὸς δὲ τοὺς Συρακουσίους ἐπρέσβευον ἀξιοῦντες τὰ δίκαια τοῖς ξένοις ποιεῖν.
40.2Syrakusalılar Dion'u suçlamak üzere elçiler gönderdi. Bütün müttefikler Leontinoi'de toplanıp konuştular ve Syrakusalıları haksız buldular.
οἱ δὲ πρέσβεις ἔπεμψαν κατηγορήσοντας Δίωνος τῶν δὲ συμμάχων ἁπάντων εἰς Λεοντίνους ἁθροισθέντων καὶ γενομένων λόγων ἐν αὐτοῖς, ἔδοξαν ἀδικεῖν οἱ Συρακούσιοι·
40.3Fakat Syrakusalılar müttefiklerin kararına uymadılar; artık şımarmış, kimseyi dinlememek ve halktan korkup ona kölelik eden komutanlar kullanmakla övünür hâle gelmişlerdi.
τοῖς δὲ κριθεῖσιν ὑπὸ τῶν συμμάχων οὐκ ἐνέμειναν τρυφῶντες ἤδη καὶ μεγαλοφρονοῦντες ἐπὶ τῷ μηδενὸς ἀκούειν, ἀλλὰ χρῆσθαι δουλεύουσι καὶ φοβουμένοις τὸν δῆμον στρατηγοῖς.
41.141. Bölüm
Bundan sonra Dionysios'un kadırgaları Neapolisli Nypsios'u, kuşatılanlara buğday ve para götürmek üzere şehre getirdi.
ἐκ τούτου καταπλέουσιν εἰς τὴν πόλιν παρὰ Διονυσίου τριήρεις Νύψιον ἄγουσαι τὸν Νεαπολίτην, σῖτον καὶ χρήματα κομίζοντα τοῖς πολιορκουμένοις.
41.2Bir deniz savaşı oldu, Syrakusalılar kazandı ve tiranın dört gemisini aldılar. Zaferle şımardılar, başıbozukluk yüzünden sevinçlerini içki âlemlerine ve çılgın toplantılara çevirdiler. Yararlı işleri o kadar ihmal ettiler ki akropolisi ele geçirmek üzereyken şehri de elden çıkardılar.
γενομένης δὲ ναυμαχίας ἐνίκων μὲν οἱ Συρακούσιοι καὶ τέσσαρας τῶν τυραννικῶν νεῶν ἔλαβον, ὑβρίσαντες δὲ τῇ νίκῃ, καὶ διʼ ἀναρχίαν τὸ χαῖρον εἰς πότους καὶ συνουσίας μανικὰς τρέψαντες, οὕτω τῶν χρησίμων ἠμέλησαν ὥστε τὴν ἀκρόπολιν ἔχειν δοκοῦντες ἤδη καὶ τὴν πόλιν προσαπέβαλον.
41.3Nypsios, şehirde hiçbir yerin sağlam olmadığını gördü: halk gündüzden gece yarılarına kadar flüt ve sarhoşluk içindeydi, komutanlar da bu bayramdan zevk alıyor, sarhoş insanları zorlamaya çekiniyordu.
ὁ γὰρ Νύψιος ὁρῶν οὐδὲν ὑγιαῖνον ἐν τῇ πόλει μέρος, ἀλλὰ τὸν μὲν ὄχλον αὐλήμασι καὶ μέθαις εἰς νύκτα βαθεῖαν ἀφʼ ἡμέρας κατεχόμενον, τοὺς δὲ στρατηγοὺς ἐπιτερπομένους τε τούτῳ τῷ πανηγυρισμῷ καὶ προσάγειν ἀνάγκην μεθύουσιν ἀνθρώποις ὀκνοῦντας,
41.4Fırsattan en iyi şekilde yararlandı, surlara saldırdı, onları ele geçirip yıktı ve barbarları salıverdi; rastladıklarına canlarının istediğini, güçlerinin yettiğini yapmalarını söyledi.
ἄριστα τῷ καιρῷ χρησάμενος ἐπεχείρησε τῷ τειχίσματι καὶ κρατήσας καὶ διαθρύψας ἐφῆκε τοὺς βαρβάρους, κελεύσας χρῆσθαι τοῖς προστυγχάνουσιν ὡς βούλονται καὶ δύνανται.
41.5Syrakusalılar felaketi çabuk fark ettiler, ama şaşkınlıkla ancak geç ve güçlükle yardıma gelebildiler.
ταχέως μὲν οὖν οἱ Συρακούσιοι τὸ κακὸν ᾔσθοντο, βραδέως δὲ καὶ χαλεπῶς συνεβοήθουν ἐκπεπληγμένοι.
41.6Çünkü olan şey şehrin yağmalanmasıydı: erkekler öldürülüyor, surlar yıkılıyor, kadınlar ve çocuklar feryatlar içinde akropolise götürülüyordu. Komutanlar umudu kesmişti; her yandan düşmanla iç içe geçmiş vatandaşları kullanmaları mümkün değildi.
πόρθησις γὰρ ἦν τὰ γινόμενα τῆς πόλεως, τῶν μὲν ἀνδρῶν φονευομένων, τῶν δὲ τειχῶν κατασκαπτομένων, γυναικῶν δὲ καὶ παίδων ἀγομένων εἰς τὴν ἀκρόπολιν μετʼ οἰμωγῆς, ἀπεγνωκότων δὲ τὰ πράγματα τῶν στρατηγῶν καὶ χρῆσθαι μὴ δυναμένων τοῖς πολίταις πρὸς τοὺς πολεμίους ἀναπεφυρμένους καὶ συμμεμιγμένους αὐτοῖς πανταχόθεν.
42.142. Bölüm
Şehirde durum buyken tehlike Akhradine'ye yaklaşıyordu. Herkes umutlarını bağlayabilecekleri tek insanı düşünüyordu, ama kimse söyleyemiyordu; Dion'a karşı nankörlüklerinden ve akılsızlıklarından utanıyorlardı.
οὕτω δὲ τῶν κατὰ τὴν πόλιν ἐχόντων καὶ τοῦ κινδύνου πρὸς τὴν Ἀχραδινὴν πλησιάζοντος, εἰς ὃν μόνον ἦν καὶ λοιπὸν ἀπερείσασθαι τὴν ἐλπίδα πάντες μὲν ἐφρόνουν, ἔλεγε δὲ οὐδείς, αἰσχυνόμενοι τὴν ἀχαριστίαν καὶ τὴν ἀβουλίαν τὴν πρὸς Δίωνα.
42.2Yine de zorunluluk baskı yapınca, müttefiklerden ve süvarilerden Dion'un çağrılması, Peloponnesosluların Leontinoi'den getirilmesi yolunda bir ses yükseldi.
πλήν γε δὴ τῆς ἀνάγκης ἐκβιαζομένης παρὰ τῶν συμμάχων καὶ τῶν ἱππέων γίνεται φωνὴ καλεῖν Δίωνα καὶ μεταπέμπεσθαι τοὺς Πελοποννησίους ἐκ Λεοντίνων.
42.3Bu söz ilk kez söylenip cesaret edilince Syrakusalılar bağırış, sevinç ve gözyaşına boğuldular. Adamın görünmesi için dua ediyor, yüzünü özlüyor, tehlike anlarındaki gücünü ve gayretini anıyorlardı: yalnız kendisi korkmamakla kalmıyor, onları da cesaretlendiriyor, düşmana korkusuzca saldırmalarını sağlıyordu.
ὡς δὲ πρῶτον ἠκούσθη καὶ ἀπετολμήθη τοῦτο, κραυγὴ καὶ χαρὰ καὶ δάκρυα τοὺς Συρακουσίους κατεῖχεν εὐχομένους ἐπιφανῆναι τὸν ἄνδρα καὶ ποθοῦντας τὴν ὄψιν αὐτοῦ καὶ μεμνημένους τῆς παρὰ τὰ δεινὰ ῥώμης καὶ προθυμίας, ὡς οὐ μόνον αὐτὸς ἦν ἀνέκπληκτος, ἀλλὰ κἀκείνους παρεῖχε θαρροῦντας καὶ ἀδεῶς τοῖς πολεμίοις συμφερομένους.
42.4Hemen müttefiklerden Arkhonides ile Telesides'i, süvarilerden de Hellanikos'la birlikte beş kişiyi ona gönderdiler.
εὐθὺς οὖν ἐκπέμπουσι πρὸς αὐτὸν ἀπὸ μὲν τῶν συμμάχων Ἀρχωνίδην καὶ Τελεσίδην, ἀπὸ δὲ τῶν ἱππέων πέντε τοὺς περὶ Ἑλλάνικον.
42.5Bunlar yolu atlarını dizginsiz sürerek aştılar ve gün batarken Leontinoi'ye vardılar.
οὗτοι διελάσαντες τὴν ὁδὸν ἵπποις ἀπὸ ῥυτῆρος ἧκον εἰς Λεοντίνους τῆς ἡμέρας ἤδη καταφερομένης.
42.6Atlarından atlayıp ilk önce Dion'un ayaklarına kapandılar, gözyaşları içinde Syrakusalıların felaketini anlattılar.
ἀποπηδήσαντες δὲ τῶν ἵππων καὶ τῷ Δίωνι πρώτῳ προσπεσόντες δεδακρυμένοι τὰς συμφορὰς τῶν Συρακοσίων ἔφραζον.
42.7Leontinoililerden bazıları da geldi, Peloponnesoslulardan birçoğu Dion'un yanında toplandı; bu adamların telaşından ve yalvarışından yeni bir şey olduğunu sezmişlerdi.
ἤδη δὲ καὶ τῶν Λεοντίνων τινὲς ἀπήντων καὶ τῶν Πελοποννησίων ἡθροίζοντο πρὸς τὸν Δίωνα πολλοί, τῇ σπουδῇ καὶ τῇ δεήσει τῶν ἀνδρῶν ὑπονοοῦντες εἶναί τι καινότερον.
42.8Dion onları hemen meclise götürdü. Herkes gayretle koştu; Arkhonides ile Hellanikos içeri girip felaketin büyüklüğünü kısaca anlattılar ve paralı askerlere, kinlerini bir yana bırakıp Syrakusalılara yardım etmelerini rica ettiler: Syrakusalılar, kötülük görenlerin talep edebileceğinden daha ağır bir ceza çekmişlerdi.
εὐθὺς οὖν ἡγεῖτο πρὸς τὴν ἐκκλησίαν αὐτοῖς, καὶ συνδραμόντων προθύμως οἱ περὶ τὸν Ἀρχωνίδην καὶ τὸν Ἑλλάνικον εἰσελθόντες ἐξήγγειλάν τε βραχέως τὸ μέγεθος τῶν κακῶν, καὶ παρεκάλουν τοὺς ξένους ἐπαμῦναι τοῖς Συρακουσίοις, τὸ μνησικακεῖν ἀφέντας, ὡς μείζονα δίκην δεδωκότων αὐτῶν ἢ λαβεῖν ἂν οἱ κακῶς πεπονθότες ἠξίωσαν.
43.143. Bölüm
Sözleri bitince tiyatroyu derin bir sessizlik kapladı. Dion ayağa kalkıp konuşmaya başladı, ama gözyaşları sesini kesti. Askerler teselli ediyor, onunla birlikte üzülüyorlardı.
παυσαμένων δὲ τούτων σιγὴ μὲν εἶχε πολλὴ τὸ θέατρον ἀναστάντος δὲ τοῦ Δίωνος καὶ λέγειν ἀρξαμένου πολλὰ τῶν δακρύων ἐκπίπτοντα τὴν φωνὴν ἐπέσχεν· οἱ δὲ ξένοι παρεκάλουν θαρρεῖν καὶ συνήχθοντο.
43.2Dion duygusunun etkisinden biraz sıyrılıp şöyle dedi: "Peloponnesoslular ve müttefikler! Sizi burada kendi durumunuz hakkında karar vermeniz için topladım.
μικρὸν οὖν ἀναλαβὼν ἐκ τοῦ πάθους ἑαυτὸν ὁ Δίων, ἂνδρες, ἔφη, Πελοποννήσιοι καὶ σύμμαχοι, βουλευσομένους ὑμᾶς ἐνταῦθα περὶ ὑμῶν αὐτῶν συνήγαγον.
43.3Ben ise Syrakusa yok olurken kendi durumumu düşünmeyi doğru bulmam. Onu kurtaramazsam gidip vatanımın yangınında ve yıkıntısında gömüleceğim.
ἐμοὶ δὲ περὶ ἐμαυτοῦ βουλεύεσθαι καλῶς οὐκ ἔχει Συρακουσῶν ἀπολλυμένων, ἀλλʼ εἰ σῶσαι μὴ δυναίμην, ἄπειμι τῷ πυρὶ καὶ τῷ πτώματι τῆς πατρίδος ἐνταφησόμενος.
43.4Sizler ise bu en akılsız ve en talihsiz insanlara, bize, şimdi de yardım etmek isterseniz, kendi eseriniz olan Syrakusa şehrini doğrultun.
ὑμεῖς δέ, βουλόμενοι μὲν ἔτι καὶ νῦν βοηθεῖν τοῖς ἀβουλοτάτοις ἡμῖν καὶ δυστυχεστάτοις, ὑμέτερον ἔργον οὖσαν ὀρθοῦτε τὴν Συρακουσίων πόλιν·
43.5Syrakusalılara kırgınlıkla onları görmezden gelecekseniz, bana gösterdiğiniz eski aretē ve gayretin karşılığını tanrılardan alın, ve Dion'u, önce size haksızlık edilirken, sonra vatandaşları felakete düşünce sizi yalnız bırakmayan adamı hatırlayın."
εἰ δὲ μεμφόμενοι Συρακουσίοις ὑπερόψεσθε, τῆς γε πρότερον ἀρετῆς καὶ προθυμίας περὶ ἐμὲ χάριν ἀξίαν κομίζοισθε παρὰ τῶν θεῶν, μεμνημένοι Δίωνος, ὡς οὔθʼ ὑμᾶς ἀδικουμένους πρότερον οὔθʼ ὕστερον τοὺς πολίτας δυστυχοῦντας ἐγκαταλιπόντος.
43.6Daha konuşurken askerler bağırışlarla ayağa fırladı, kendilerini hemen yardıma götürmesini istediler. Syrakusa elçileri de onlara sarılıp hem Dion'a hem askerlere tanrılardan pek çok iyilik dilediler.
ἔτι δʼ αὐτοῦ λέγοντος οἱ μὲν ξένοι μετὰ κραυγῆς ἀνεπήδησαν ἄγειν καὶ βοηθεῖν κατὰ τάχος κελεύοντες, οἱ δὲ πρέσβεις τῶν Συρακουσίων περιβαλόντες ἠσπάσαντο πολλὰ μὲν ἐκείνῳ, πολλὰ δὲ τοῖς ξένοις ἀγαθὰ παρὰ τῶν θεῶν εὐχόμενοι.
43.7Gürültü dinince Dion, gidip hazırlanmalarını, akşam yemeğini yedikten sonra silahlarıyla aynı yere gelmelerini söyledi; çünkü gece yürüyüşüyle yardıma gitmeye karar vermişti.
καταστάντος δὲ τὸν θορύβου παρήγγειλεν ὁ Δίων εὐθὺς ἀπιόντας παρασκευάζεσθαι καὶ δειπνήσαντας ἥκειν μετὰ τῶν ὅπλων εἰς αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν τόπον, ἐγνωκὼς διὰ νυκτὸς βοηθεῖν.
44.144. Bölüm
Syrakusa'da Dionysios'un komutanları gün boyunca şehre çok kötülük yaptı, gece olunca birkaç adam kaybederek akropolise çekildi.
ἐν δὲ ταῖς Συρακούσαις τῶν Διονυσίου στρατηγῶν, ἄχρι μὲν ἦν ἡμέρα, πολλὰ κακὰ τὴν πόλιν ἐργασαμένων, γενομένης δὲ νυκτὸς ἀναχωρησάντων εἰς τὴν ἀκρόπολιν καί τινας ἐξ ἑαυτῶν ὀλίγους ἀποβαλόντων,
44.2Syrakusalı demagoglar yeniden cesaret buldular. Düşmanın yaptıklarıyla yetinip duracağını umarak vatandaşları, Dion'dan vazgeçmeye, paralı askerlerle gelse bile onu almamaya, aretēyi onlara üstünmüş gibi bırakmamaya, şehri ve özgürlüğü kendi güçleriyle kurtarmaya çağırdılar.
ἀναθαρρήσαντες οἱ δημαγωγοὶ τῶν Συρακουσίων, καί τοὺς πολεμίους ἐλπίσαντες ἀτρεμήσειν ἐπὶ τοῖς διαπεπραγμένοις, παρεκάλουν τοὺς πολίτας αὖθις ἐᾶν Δίωνα, κἂν προσίῃ μετὰ τῶν ξένων, μὴ δέχεσθαι μηδὲ παραχωρεῖν τῆς ἀρετῆς ἐκείνοις ὡς κρείττοσιν, ἀλλὰ σῴζειν τὴν πόλιν καί τὴν ἐλευθερίαν αὐτοὺς διʼ ἑαυτῶν.
44.3Böylece Dion'a yeniden haberciler gönderildi: komutanlardan gelenler onu vazgeçirmek, süvarilerden ve ileri gelen vatandaşlardan gelenler ise yürüyüşünü hızlandırmak istiyordu.
πάλιν οὖν ἐπέμποντο πρὸς τὸν Δίωνα, παρὰ μὲν τῶν στρατηγῶν ἀποτρέποντες, παρὰ δὲ τῶν ἱππέων καί τῶν γνωρίμων πολιτῶν ἐπισπεύδοντες τὴν πορείαν.
44.4Bu yüzden hem yavaş hem hızlı ilerleyerek yaklaşıyordu.
καί διὰ τοῦτο βραδέως ἅμα καί κατὰ σπουδὴν πορευόμενος προσῄει.
44.5Gece ilerlerken Dion'dan nefret edenler onu içeri almamak için kapıları tuttular. Nypsios ise kaleden yeniden daha gayretli ve daha kalabalık paralı askerleri saldı; bunlar bütün dış surları hemen yıktı, şehri dolaşıp yağmaladılar.
τῆς δὲ νυκτὸς προελθούσης οἱ μὲν μισοῦντες τὸν Δίωνα κατεῖχον τὰς πύλας ὡς ἀποκλείσοντες αὐτόν, ὁ δὲ Νύψιος, ἐκ τῆς ἄκρας αὖθις πολλῷ προθυμοτέρους γεγονότας καί πλείονας ἐφιεὶς τοὺς μισθοφόρους, τὸ μὲν προτείχισμα πᾶν εὐθὺς κατέσκαπτε, τὴν δὲ πόλιν κατέτρεχε καί διήρπαζεν.
44.6Artık yalnız erkekler değil, kadınlar ve çocuklar da öldürülüyordu; yağma azdı, ama yıkım her şeye yayılıyordu.
ἦν δὲ φόνος μὲν οὐκέτι μόνον ἀνδρῶν, ἀλλὰ καί γυναικῶν καὶ παίδων, ἁρπαγαὶ δʼ ὀλίγαι, φθόρος δὲ πάντων πολύς.
44.7Çünkü Dionysios işlerden umudunu kesmiş, Syrakusalılara korkunç bir nefret duymaya başlamıştı; tiranlığı yıkılan şehirle birlikte gömmek istiyordu sanki.
ἀπεγνωκότος γὰρ ἤδη τὰ πράγματα τὸν Διονυσίου καί τοὺς Συρακουσίους δεινῶς μεμισηκότος, ὥσπερ ἐνταφιάσαι τὴν τυραννίδα τῇ πόλει πίπτουσαν ἐβούλετο.
44.8Dion'un yardımından önce davranmak için ateşle en hızlı yıkım ve yok ediş yoluna gittiler: yakın yerleri meşale ve ateşlerle el yordamıyla tutuşturuyor, uzak yerlere yaylarla ateşli oklar saçıyorlardı.
καί τοῦ Δίωνος προκαταλαμβάνοντες τὴν βοήθειαν ἐπὶ τὸν ὀξύτατον διὰ πυρὸς πάντων ὄλεθρον καί ἀφανισμὸν ἐχώρησαν, τὰ μὲν ἐγγὺς ἀπὸ χειρῶν δᾳσὶ καί λαμπάσιν ὑποπιμπράντες, εἰς δὲ τὰ πρόσω διασπείροντες ἀπὸ τόξων πυροβόλους.
44.9Kaçan Syrakusalılar sokaklarda yakalanıp öldürülüyor, evlerine sığınanlar ateş yüzünden yeniden dışarı fırlıyordu; çoğu ev artık yanıyor, koşanların üzerine yıkılıyordu.
φευγόντων δὲ τῶν Συρακουσίων οἱ μὲν ἐν ταῖς ὁδοῖς ἐφονεύοντο καταλαμβανόμενοι, τὸ δὲ εἰς τὰς οἰκίας καταδυόμενον αὖθις ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἐξέπιπτε, πολλῶν ἤδη φλεγομένων καί καταφερομένων ἐπὶ τοὺς διαθέοντας.
45.145. Bölüm
Bu felaket şehri Dion'a en çok açtı, çünkü artık herkes birleşmişti. Dion düşmanın akropolise kapatıldığını duyunca artık acele etmeden yürüyordu.
τοῦτο τὸ πάθος μάλιστα τὴν πόλιν ἀνέῳξε Δίωνι πάντων συμφωνησάντων. ἔτυχε μὲν γὰρ οὐκέτι σπουδῇ πορευόμενος, ὡς ἤκουσεν εἰς τὴν ἀκρόπολιν κατακεκλεῖσθαι τοὺς πολεμίους.
45.2Gün ilerlerken önce süvariler karşısına çıkıp şehrin yeniden düştüğünü bildirdiler; sonra ona karşı çıkanlardan bazıları da gelip acele etmesini rica etti.
προϊούσης δὲ τῆς ἡμέρας πρῶτον ἱππεῖς ἀπήντησαν αὐτῷ τὴν δευτέραν κατάληψιν ἀπαγγέλλοντες· ἔπειτα καὶ τῶν ὑπεναντιουμένων ἔνιοι παρῆσαν ἐπείγεσθαι δεόμενοι.
45.3Felaket daha da şiddetlenince Herakleides önce kardeşini, sonra amcası Theodotes'i gönderip yalvardı: Düşmanlara karşı duran kimse kalmamıştı, kendisi yaralıydı, şehir de büsbütün yıkılıp yanmasına ramak kalmıştı.
συντείνοντος δὲ τοῦ κακοῦ μᾶλλον Ἡρακλείδης τὸν ἀδελφὸν ἐξέπεμψεν, εἶτα Θεοδότην τὸν θεῖον, ἱκετεύων ἀρήγειν, ὡς μηδενὸς ἀντέχοντος τοῖς πολεμίοις, αὐτοῦ δὲ τετρωμένου, τῆς δὲ πόλεως μικρὸν ἀπεχούσης ἀνατετράφθαι καὶ καταπεπρῆσθαι.
45.4Bu haberler Dion'a ulaştığında kapılardan altmış stadion uzaktaydı. Tehlikeyi paralı askerlere anlattı, onları teşvik etti ve orduyu artık yürüyerek değil koşarak şehre götürdü; birbiri ardına gelenler ona çabuk olmasını yalvarıyordu.
τοιούτων ἀγγελμάτων τῷ Δίωνι προσπεσόντων ἔτι μὲν ἑξήκοντα σταδίους τῶν πυλῶν ἀπεῖχε· φράσας δὲ τὸν κίνδυνον τοῖς ξένοις καὶ παρακελευσάμενος οὐκέτι βάδην ἦγεν, ἀλλὰ δρόμῳ τὸ στράτευμα πρὸς τὴν πόλιν, ἄλλων ἐπʼ ἄλλοις ἀντιαζόντων καὶ δεομένων ἐπείγεσθαι.
45.5Paralı askerlerin hayranlık verici hızı ve gayretiyle kapılardan Hekatompedon denilen yere girdi.
χρησάμενος δὲ θαυμαστῷ τάχει καὶ προθυμίᾳ τῶν ξένων εἰσέβαλε διὰ τῶν πυλῶν εἰς τὴν Ἑκατόμπεδον λεγομένην·
45.6Hafif piyadeleri hemen düşmanın üzerine saldı ki Syrakusalılar onları görüp cesaret kazansınlar. Kendisi ağır piyadeleri ve üzerine akın eden vatandaşları düzene soktu, dikey bölükler yaptı ve komutayı bölüştü ki daha korkutucu bir şekilde aynı anda birçok yönden saldırabilsin.
καὶ τοὺς μὲν ἐλαφροὺς εὐθὺς ἀφῆκεν ἐλθεῖν πρὸς τοὺς πολεμίους, ὡς ἰδοῦσι θαρσῆσαι τοῖς Συρακουσίοις ἐγγένοιτο, τοὺς δʼ ὁπλίτας αὐτὸς συνέταττε καὶ τῶν πολιτῶν τοὺς ἐπιρρέοντας καὶ συνισταμένους, ὀρθίους λόχους ποιῶν καὶ διαιρῶν τὰς ἡγεμονίας, ὅπως πολλαχόθεν ἅμα προσφέροιτο φοβερώτερον.
46.146. Bölüm
Bu hazırlıkları yapıp tanrılara dua ettikten sonra şehirde onları düşmana götürürken görülünce Syrakusalılar arasında bağırış, sevinç ve dualarla, yakarışlarla karışık büyük bir uğultu koptu. Dion'a kurtarıcı ve tanrı, paralı askerlere kardeş ve vatandaş diyorlardı.
ἐπεὶ δὲ ταῦτα παρασκευασάμενος καὶ τοῖς θεοῖς προσευξάμενος ὤφθη διὰ τῆς πόλεως ἄγων ἐπὶ τοὺς πολεμίους, κραυγῇ καὶ χαρὰ καὶ πολὺς ἀλαλαγμὸς εὐχαῖς ὁμοῦ καὶ παρακλήσεσι μεμιγμένος ἐγίνετο παρὰ τῶν Συρακουσίων, τὸν μὲν Δίωνα σωτῆρα καὶ θεὸν ἀποκαλούντων, τοὺς δὲ ξένους ἀδελφοὺς καὶ πολίτας.
46.2O an kendi canını bu kadar seven kimse yoktu ki, sokaklarda serili yığınla ölünün, ateşin ve kanın arasından tehlikeye ilk giden Dion için, öteki herkesten çok endişelendiği görülmesin.
οὐδεὶς δὲ φίλαυτος οὕτως ἦν καὶ φιλόψυχος παρὰ τὸν τότε καιρόν ὃς οὐ μᾶλλον ὑπὲρ μόνου Δίωνος ἢ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀγωνιῶν ἐφαίνετο, πρώτου πρὸς τὸν κίνδυνον πορευομένου διʼ αἵματος καὶ πυρὸς καὶ νεκρῶν πολλῶν κειμένων ἐν ταῖς πλατείαις.
46.3Düşmandan gelecek tehlike de korkunçtu. Tamamen yabanileşmişlerdi, zorla geçilmesi güç olan surun önünde saf bağlamışlardı. Ama paralı askerleri daha çok ateş tehlikesi sarsıyor, ilerleyişlerini zorlaştırıyordu.
ἦν μὲν οὖν καὶ τὰ παρὰ τῶν πολεμίων φοβερά παντάπασιν ἀπηγριωμένων καὶ παρατεταγμένων παρὰ τὸ τείχισμα χαλεπὴν ἔχον καὶ δυσεκβίαστον τὴν πρόσοδον ὁ δʼ ἐκ τοῦ πυρὸς κίνδυνος ἐτάραττε μᾶλλον τοὺς ξένους καὶ δύσεργον ἐποίει τὴν πορείαν.
46.4Çevrelerinde alevler evleri sarıp parlıyordu. Kor hâlindeki yıkıntılara basıyor, düşen büyük parçaların altından tehlikeli biçimde koşuyor, duman ve toz arasından geçerek saflarını korumaya, dağılmamaya çalışıyorlardı.
κύκλῳ γὰρ ὑπὸ τῆς φλογὸς περιελάμποντο τὰς οἰκίας περινεμομένης· καὶ διαπύροις ἐπιβαίνοντες ἐρειπίοις καὶ καταφερομένοις ἀπορρήγμασι μεγάλοις ὑποτρέχοντες ἐπισφαλῶς, καὶ πολὺν ὁμοῦ καπνῷ διαπορευόμενοι κονιορτόν, ἐπειρῶντο συνέχειν καὶ μὴ διασπᾶν τὴν τάξιν.
46.5Düşmana yaklaşınca yerin darlığı ve düzensizliği yüzünden az sayıda kişi az sayıda kişiyle göğüs göğüse çarpışıyordu. Fakat Syrakusalıların bağırışları ve gayreti gücü artırınca Nypsios ve adamları yenildiler.
ὡς δὲ προσέμιξαν τοῖς πολεμίοις, ἐν χερσὶ μὲν ὀλίγων πρὸς ὀλίγους ἐγίνετο μάχη διὰ τὴν στενότητα καὶ τὴν ἀνωμαλίαν τοῦ τόπου, κραυγῇ δὲ καὶ προθυμίᾳ τῶν Συρακουσίων ἐπιρρωσάντων ἐβιάσθησαν οἱ περὶ τὸν Νύψιον.
46.6Çoğu yakındaki akropolise kaçıp kurtuldu; dışarıda kalanları ve dağılanları paralı askerler kovalayıp öldürdü.
καὶ τὸ μὲν πλεῖστον αὐτῶν εἰς τὴν ἀκρόπολιν ἐγγὺς οὖσαν ἀναφεῦγον ἐσῴζετο· τοὺς δʼ ἀπολειφθέντας ἔξω καὶ διασπαρέντας ἀνῄρουν οἱ ξένοι διώκοντες.
46.7Fırsat, zaferin anında tadını çıkarmaya, böyle büyük bir işe yaraşan sevince ve kucaklaşmalara izin vermedi; çünkü Syrakusalılar evlerine koştular ve ateşi ancak gece söndürebildiler.
ἀπόλαυσιν δὲ τῆς νίκης ἐν τῷ παραυτίκα καὶ χαρὰν καὶ περιβολὰς ἔργῳ τηλικούτῳ πρεπούσας οὐ παρέσχεν ὁ καιρός, ἐπὶ τὰς οἰκίας τραπομένων τῶν Συρακουσίων καὶ τὸ πῦρ μόλις ἐν τῇ νυκτὶ κατασβεσάντων.
47.147. Bölüm
Gün doğunca demagoglardan hiçbiri yerinde kalmadı, hepsi kendilerini suçlayıp kaçtılar. Herakleides ile Theodotes ise kendilerini Dion'a teslim ettiler, haksız olduklarını kabul edip onun kendilerine karşı, kendilerinin ona karşı olduğundan daha iyi davranmasını istediler.
ἡμέρα δʼ ὡς ἦν, τῶν μὲν ἄλλων οὐδεὶς ὑπέμεινε δημαγωγῶν, ἀλλὰ καταγνόντες ἑαυτῶν ἔφυγον, Ἡρακλείδης δὲ καὶ Θεοδότης αὐτοὶ κομίσαντες ἑαυτοὺς τῷ Δίωνι παρέδωκαν, ἀδικεῖν ὁμολογοῦντες καὶ δεόμενοι βελτίονος ἐκείνου τυχεῖν γεγόνασιν αὐτοὶ περὶ ἐκεῖνον·
47.2Bütün öteki aretēde kıyaslanamaz olan Dion'a, öfke konusunda da nankörlerden üstün görünmek yakışırdı. Daha önce kendisiyle uğruna çatıştıkları aretē bakımından şimdi yenildiklerini kabul ederek gelmişlerdi.
πρέπειν δὲ Δίωνι τήν ἄλλην ἅπασαν ἀρετὴν ἀσύγκριτον ἔχοντι καὶ πρὸς ὀργὴν κρείττονι φανῆναι τῶν ἠγνωμονηκότων, οἳ περὶ οὗ πρότερον ἐστασίασαν πρὸς αὐτόν νῦν ἥκουσιν ἡττᾶσθαι τῆς ἀρετῆς ὁμολογοῦντες.
47.3Herakleides ve yanındakiler böyle yalvarırken dostları Dion'u, kötü ve hasetçi adamları esirgememeye, Herakleides'i askerlere vermeye ve siyasetten tiranlıktan aşağı kalmayan çılgın hastalık olan halk dalkavukluğunu çıkarıp atmaya teşvik ediyorlardı.
ταῦτα τῶν περὶ τὸν Ἡρακλείδην δεομένων οἱ μὲν φίλοι παρεκελεύοντο τῷ Δίωνι μὴ φείδεσθαι κακῶν καὶ βασκάνων ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τοῖς στρατιώταις χαρίσασθαι τὸν Ἡρακλείδην καὶ τοῦ πολιτεύματος ἐξελεῖν δημοκοπίαν, ἐπιμανὲς νόσημα, τυραννίδος οὐκ ἔλαττον.
47.4Dion onları yatıştırarak şöyle dedi: Öteki komutanlar eğitimlerinin büyük kısmını silah ve savaş üzerine yaparlar; kendisi ise Akademeia'da uzun zamandır öfkeyi, haseti ve bütün rekabeti yenmeyi öğrenmişti.
ὁ δὲ Δίων παραμυθούμενος αὐτοὺς ἔλεγεν ὡς τοῖς μὲν ἄλλοις στρατηγοῖς πρὸς ὅπλα καὶ πόλεμον ἡ πλείστη τῆς ἀσκήσεώς ἐστιν, αὐτῷ δὲ πολὺν χρόνον ἐν Ἀκαδημείᾳ μεμελέτηται θυμοῦ περιεῖναι καὶ φθόνου καὶ φιλονεικίας πάσης·
47.5Bunların sergilenmesi dostlara ve iyilere karşı ölçülü olmak değildi; insanın haksızlığa uğradığında kolay yatışması ve yanlış yapanlara yumuşak davranmasıydı.
ὧν ἐπίδειξίς ἐστιν οὐχ ἡ πρὸς φίλους καὶ χρηστοὺς μετριότης, ἀλλʼ εἴ τις ἀδικούμενος εὐπαραίτητος εἴη καὶ πρᾷος τοῖς ἁμαρτάνουσι·
47.6Herakleides'e güç ve phronēsiste değil, iyilik ve adalette üstün olduğunu göstermek istiyordu; çünkü gerçek üstünlük bunlarda bulunurdu.
βούλεσθαι δʼ Ἡρακλείδου μὴ τοσοῦτον δυνάμει καὶ φρονήσει κρατῶν ὅσον χρηστότητι καὶ δικαιοσύνῃ φανῆναι· τὸ γὰρ ἀληθῶς βέλτιον ἐν τούτοις·
47.7Savaş başarılarına ise, hiçbir insan ortak çıkmasa bile, talih ortak çıkardı.
αἱ δὲ τοῦ πολέμου κατορθώσεις, εἰ καὶ ἀνθρώπων μηδένα, τήν γε τύχην διαμφισβητοῦσαν ἔχουσιν.
47.8Herakleides haset yüzünden güvenilmez ve kötüyse, Dion da öfkeyle aretēsini bozmamalıydı. Çünkü misilleme, kanunla ilk haksızlıktan daha adil sayılsa da tabiatça aynı zaafa dayanır.
εἰ δʼ Ἡρακλείδης ἄπιστος καὶ κακὸς διὰ φθόνον, οὔ τοι καὶ Δίωνα δεῖν θυμῷ διαφθεῖραι τήν ἀρετήν· τὸ γὰρ ἀντιτιμωρεῖσθαι τοῦ προαδικεῖν νόμῳ δικαιότερον ὡρίσθαι, φύσει γινόμενον ἀπὸ μιᾶς ἀσθενείας.
47.9İnsanın kötülüğü, zor olsa bile, iyilik edenlerin yinelenen minnetiyle yenilip değişmeyecek kadar vahşi ve katı değildi.
ἀνθρώπου δὲ κακίαν, εἰ καὶ χαλεπόν ἐστιν, οὐχ οὕτως ἄγριον εἶναι παντάπασι καὶ δύσκολον ὥστε μὴ μεταβάλλειν χάριτι νικηθεῖσαν ὑπὸ τῶν πολλάκις εὖ ποιούντων.
48.148. Bölüm
Bu düşüncelerle Dion, Herakleides ve yanındakileri serbest bıraktı.
τοιούτοις χρησάμενος λογισμοῖς ὁ Δίων ἀφῆκε τοὺς περὶ τὸν Ἡρακλείδην.
48.2Sonra ara duvara yöneldi. Syrakusalılardan her birine bir kazık kesip yakına atmasını söyledi; onlar dinlenirken gece boyunca paralı askerleri başına dikip akropolisi fark ettirmeden kazıklarla çevirdi. Gün doğunca işin hızını gören vatandaşlar da düşmanlar da hayran kaldılar.
τραπόμενος δὲ πρὸς τὸ διατείχισμα, τῶν μὲν Συρακουσίων ἕκαστον ἐκέλευσεν ἕνα κόψαντα σταυρὸν ἐγγὺς καταβάλλειν, τοὺς δὲ ξένους ἐπιστήσας διὰ νυκτός, ἀναπαυομένων τῶν Συρακουσίων, ἔλαθεν ἀποσταυρώσας τὴν ἀκρόπολιν, ὥστε μεθʼ ἡμέραν τὸ τάχος καὶ τὴν ἐργασίαν θεασαμένους ὁμοίως θαυμάζειν τοὺς πολίτας καὶ τοὺς πολεμίους.
48.3Syrakusalı ölüleri gömdü, iki binden az olmayan esirleri kurtardı ve meclisi topladı.
θάψας δὲ τοὺς τεθνηκότας τῶν Συρακουσίων καὶ λυσάμενος τοὺς ἑαλωκότας, δισχιλίων οὐκ ἐλάττονας ὄντας, ἐκκλησίαν συνήγαγε.
48.4Herakleides öne çıkıp Dion'un kara ve deniz için tam yetkili komutan seçilmesini önerdi.
καὶ παρελθὼν Ἡρακλείδης εἰσηγήσατο γνώμην αὐτοκράτορα στρατηγὸν ἑλέσθαι Δίωνα κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν.
48.5Soylular bunu kabul edip oylamaya geçilmesini istedi; fakat denizciler ve zanaatkâr ayaktakımı gürültü çıkardı. Herakleides'in donanma komutanlığını kaybetmesine içerliyorlardı; başka hiçbir değeri olmasa bile Dion'dan daha halktan, kalabalığın eli altında olduğunu düşünüyorlardı.
ἀποδεξαμένων δὲ τῶν ἀρίστων καὶ χειροτονεῖν κελευόντων ἐθορύβησεν ὁ ναυτικὸς ὄχλος καὶ βάναυσος, ἀχθόμενος ἐκπίπτοντι τῆς ναυαρχίας τῷ Ἡρακλείδῃ, καὶ νομίζων αὐτόν, εἰ καὶ τἆλλα μηδενὸς ἄξιός ἐστι, δημοτικώτερόν γε πάντως εἶναι τοῦ Δίωνος καὶ μᾶλλον ὑπὸ χεῖρα τοῖς πολλοῖς.
48.6Dion bu konuda onlara uydu ve deniz komutanlığını Herakleides'e geri verdi. Ama toprak ve evlerin dağıtılması hevesine karşı çıkıp bu konuda daha önce verilen kararları iptal ederek onları kırdı.
ὁ δὲ Δίων τοῦτο μὲν ἐφῆκεν αὐτοῖς καὶ τὴν κατὰ θάλατταν ἀρχὴν ἀπέδωκε τῷ Ἡρακλείδῃ, πρὸς δὲ τῆς γῆς καὶ τῶν οἰκιῶν τὸν ἀναδασμὸν ὡρμημένοις ἐναντιωθείς καὶ τὰ πρότερον ψηφισθέντα περὶ τούτων ἀκυρώσας ἐλύπησεν.
48.7Herakleides de hemen bunu yeni bir fırsat bildi. Messene'de oturup kendisiyle gelen asker ve denizcileri kışkırtıyor, Dion'un tiran olacağını söyleyip onlara karşı öfkelendiriyordu. Kendisi ise Spartalı Pharax aracılığıyla Dionysios'la gizlice anlaşma yapıyordu.
ὅθεν εὐθὺς ἑτέραν ἀρχὴν λαβὼν ὁ Ἡρακλείδης τοὺς συνεκπλεύσαντας μετʼ αὐτοῦ στρατιώτας καὶ ναύτας ἐν Μεσσήνῃ καθήμενος ἐδημαγώγει καὶ παρώξυνε κατὰ τοῦ Δίωνος ὡς τυραννεῖν μέλλοντος· αὐτὸς δὲ πρὸς Διονύσιον ἐποιεῖτο συνθήκας κρύφα διὰ Φάρακος τοῦ Σπαρτιάτου.
48.8Syrakusalıların ileri gelenleri bundan kuşkulanınca orduda kavga çıktı, bu yüzden Syrakusa'da kıtlık ve yoksulluk başladı.
καὶ τοῦτο τῶν γνωριμωτάτων Συρακουσίων ὑπονοησάντων, στάσις ἦν ἐν τῷ στρατοπέδῳ καὶ διʼ αὐτὴν ἀπορία καὶ σπάνις ἐν ταῖς Συρακούσαις,
48.9Dion büsbütün çaresiz kaldı; dostları da bu kadar zor, haset ve kötülükle bozulmuş bir adamı kendi aleyhine güçlendirdiği için onu kınıyorlardı.
ὥστε παντάπασιν ἀμηχανεῖν τὸν Δίωνα καὶ κακῶς ἀκούειν ὑπὸ τῶν φίλων οὕτω δυσμεταχείριστον ἄνθρωπον καὶ διεφθαρμένον ὑπὸ φθόνου καὶ πονηρίας αὐξήσαντα καθʼ αὑτοῦ τὸν Ἡρακλείδην.
49.149. Bölüm
Pharax, Akragas topraklarındaki Neapolis yakınlarında ordugâh kurmuştu. Dion Syrakusalıları dışarı çıkardı, onunla başka bir zamanda savaşmak istiyordu. Fakat Herakleides ve denizciler, Dion'un savaşı bir çarpışmayla bitirmek istemediğini, hep başta kalmak için oyaladığını haykırınca savaşmak zorunda kaldı ve yenildi.
Φάρακος δὲ πρὸς Νέᾳ πόλει τῆς Ἀκραγαντίνης στρατοπεδεύοντος, ἐξαγαγὼν τοὺς Συρακουσίους ἐβούλετο μὲν ἐν ἑτέρῳ καιρῷ διαγωνίσασθαι πρὸς αὐτόν, Ἡρακλείδου δὲ καὶ τῶν ναυτῶν καταβοώντων ὡς οὐ βούλεται μάχῃ κρῖναι τὸν πόλεμον Δίων, ἀλλʼ ἀεὶ μένοντος ἄρχειν, ἀναγκασθεὶς συνέβαλε καὶ ἡττήθη.
49.2Yenilgi ağır değildi, askerler daha çok kendi aralarındaki kavga yüzünden şaşırmıştı. Dion yeniden savaşa hazırlanıyor, onları ikna edip cesaretlendirerek düzene sokuyordu.
γενομένης δὲ τῆς τροπῆς οὐ βαρείας, ἀλλὰ μᾶλλον ὑφʼ ἑαυτῶν καὶ τοῦ στασιάζειν ταραχθέντων, αὖθις ὁ Δίων παρεσκευάζετο μάχεσθαι καὶ συνέταττε πείθων καὶ παραθαρρύνων.
49.3Gece başlarken ona Herakleides'in donanmayı alıp Syrakusa'ya gittiği, şehri ele geçirip onu ve ordusunu dışarıda bırakmaya karar verdiği haberi geldi.
τῆς δὲ νυκτὸς ἀρχομένης ἀγγέλλεται πρὸς αὐτὸν Ἡρακλείδην ἄραντα τὸν στόλον πλεῖν ἐπὶ Συρακουσῶν, ἐγνωκότα τὴν πόλιν καταλαβεῖν κἀκεῖνον ἀποκλεῖσαι μετὰ τοῦ στρατεύματος,
49.4Hemen en güçlü ve en istekli adamları alıp gece boyunca at sürdü. Günün üçüncü saatinde kapılardaydı, yedi yüz stadion yol almıştı.
εὐθὺς οὖν ἀναλαβὼν τοὺς δυνατωτάτους καὶ προθυμοτάτους ἱππάσατο διὰ τῆς νυκτός· καὶ περὶ τρίτην ὥραν τῆς ἡμέρας πρὸς ταῖς πύλαις ἦν, σταδίους κατηνυκὼς ἑπτακοσίους.
49.5Herakleides gemileriyle yarışı kaybedince denize açıldı; hedefsizce dolaşırken Spartalı Gaisylos'a rastladı. Gaisylos, vaktiyle Gylippos'un yaptığı gibi Sicilyalılara komutanlık etmek için Lakedaimon'dan geldiğini söylüyordu.
Ἡρακλείδης δὲ ταῖς ναυσὶν, ὡς ἁμιλλώμενος ὑστέρησεν, ἀποπλεύσας καὶ πλανώμενος ἐν ταῖς πράξεσιν ἀσκόπως ἐπιτυγχάνει Γαισύλῳ τῷ Σπαρτιάτῃ, φάσκοντι πλεῖν ἐφʼ ἡγεμονίᾳ Σικελιωτῶν ἐκ Λακεδαίμονος, ὡς πρότερόν ποτε Γύλιππος.
49.6Herakleides bu adamı memnuniyetle yanına alıp Dion'a karşı bir panzehir gibi üstüne taktı ve müttefiklere gösterdi; Syrakusa'ya bir haberci gönderip vatandaşlardan Spartalıyı komutan olarak kabul etmelerini istedi.
ἄσμενος οὖν ἀναλαβὼν τοῦτον τὸν ἄνδρα καὶ περιαψάμενος ὥσπερ ἀλεξιφάρμακον τοῦ Δίωνος ἐπεδείκνυτο τοῖς συμμάχοις· καὶ κήρυκα πέμπων εἰς τὰς Συρακούσας ἐκέλευε δέχεσθαι τὸν Σπαρτιάτην ἄρχοντα τοὺς πολίτας.
49.7Dion, Syrakusalıların yeterince komutanı olduğu, işler için mutlaka bir Spartalı gerekiyorsa o kişinin kendisi olduğu, çünkü sonradan Spartalı yapıldığı karşılığını verdi. Gaisylos komutanlıktan vazgeçti; Dion'un yanına gelip Herakleides'le barıştırdı. Herakleides en büyük yeminleri etti, en sağlam güvenceleri verdi, Gaisylos da kendisi Dion'un intikamcısı olacağına ve Herakleides kötülük yaparsa onu cezalandıracağına yemin etti.
ἀποκριναμένου δὲ τοῦ Δίωνος ὡς εἰσὶν ἄρχοντες ἱκανοὶ τοῖς Συρακουσίοις, εἰ δὲ πάντως δέοι καὶ Σπαρτιάτου τοῖς πράγμασιν, αὐτὸς οὗτος εἶναι, κατὰ ποίησιν γεγονὼς Σπαρτιάτης, τὴν μὲν ἀρχὴν ὁ Γαίσυλος ἀπέγνω, πλεύσας δὲ πρὸς τὸν Δίωνα διήλλαξε τὸν Ἡρακλείδην ὅρκους δόντα καὶ πίστεις τὰς μεγίστας, αἷς αὐτὸς ὁ Γαισύλος ὤμοσε τιμωρὸς ἔσεσθαι Δίωνι καὶ κολαστὴς Ἡρακλείδου κακοπραγμονοῦντος.
50.150. Bölüm
Bundan sonra Syrakusalılar donanmayı dağıttılar. Hiçbir işe yaramıyordu, denizcilere büyük masraflar gerekiyor, komutanlara da kavga fırsatı sağlıyordu. Çevre duvarını tamamlayıp kaleyi kuşattılar.
ἐκ τούτου κατέλυσαν μὲν οἱ Συρακούσιοι τὸ ναυτικόν, οὐδὲν γὰρ ἦν ἔργον αὐτοῦ, μεγάλαι δὲ δαπάναι τοῖς πλέουσι, καὶ στάσεως ἀφορμαὶ τοῖς ἄρχουσι· τὴν δὲ ἄκραν ἐπολιόρκουν ἐξοικοδομήσαντες τὸ περιτείχισμα.
50.2Kuşatılanlara kimse yardım etmedi, buğday bitti, paralı askerler kötüleşti. Dionysios'un oğlu umudunu kesip Dion'la anlaştı, kaleyi silahlarıyla ve öteki teçhizatıyla ona teslim etti; annesini ve kız kardeşlerini alarak beş kadırgayla babasının yanına gitti.
μηδενὸς δὲ τοῖς πολιορκουμένοις βοηθοῦντος, ἐπιλιπόντος δὲ σίτου, τῶν δὲ μισθοφόρων γινομένω· πονηρῶν, ἀπογνοὺς ὁ υἱὸς τοῦ Διονυσίου τὰ πράγματα καὶ σπεισάμενος πρὸς τὸν Δίωνα τὴν μὲν ἄκραν ἐκείνῳ μετὰ τῶν ὅπλων καὶ τῆς ἄλλης κατασκευῆς παρέδωκεν, αὐτὸς δὲ τὴν μητέρα καὶ τὰς ἀδελφὰς ἀναλαβὼν καὶ πέντε πληρωσάμενος τριήρεις ἐξέπλει πρὸς τὸν πατέρα,
50.3Dion onu güvenle gönderdi. Syrakusa'da bu manzarayı kaçıran kimse yoktu; hazır bulunmayanları bile, özgür Syrakusa üzerine doğan bu günü ve güneşi seyretmiyorlar diye yüksek sesle çağırıyorlardı.
τοῦ Δίωνος ἀσφαλῶς μὲν ἐκπέμποντος, οὐδενὸς δὲ τῶν ἐν Συρακούσαις ἀπολείποντος ἐκείνην τὴν ὄψιν, ἀλλὰ καὶ τοὺς μὴ περόντας ἐπιβοωμένων, ὅτι τὴν ἡμέραν ταύτην καὶ τὸν ἥλιον ἐλευθέραις ἀνίσχοντα ταῖς Συρακούσαις οὐκ ἐφορῶσιν.
50.4Dionysios'un düşüşü bugün bile talih hakkında söylenen örneklerin en parlağı ve en büyüğü olduğuna göre, en küçük imkânlarla şimdiye kadarki en büyük tiranlığı yıkmış bu insanların o günkü sevinci ne kadar büyük, gururu ne kadar yüksek olmuştur, düşünün!
ὅπου γὰρ ἔτι νῦν τῶν λεγομένων κατὰ τῆς τύχης παραδειγμάτων ἐμφανέστατόν ἐστι καὶ μέγιστον ἡ Διονυσίου φυγή, τίνα χρὴ δοκεῖν αὐτῶν ἐκείνων τὴν τότε χαρὰν γενέσθαι καὶ πηλίκον φρονῆσαι τοὺς τὴν μεγίστην τῶν πώποτε τυραννίδων καθελόντας ἐλαχίσταις ἀφορμαῖς;
51.151. Bölüm
Apollokrates yola çıkıp Dion akropolise doğru yürüyünce kadınlar dayanamadı, onun içeri girmesini beklemedi, kapıya koştular. Aristomakhe Dion'un oğlunu götürüyordu, Arete ise ağlayarak arkadan geliyordu; başkasıyla birlikte olduktan sonra kocasını nasıl selamlayacağını, ona nasıl seslenebileceğini bilemiyordu.
ἐκπλεύσαντος δὲ τοῦ Ἀπολλοκράτους, καὶ τοῦ Δίωνος εἰς τὴν ἀκρόπολιν βαδίζοντος, οὐκ ἐκαρτέρησαν αἱ γυναῖκες οὐδʼ ἀνέμειναν εἰσελθεῖν αὐτόν, ἀλλʼ ἐπὶ τὰς θύρας ἐξέδραμον, ἡ μὲν Ἀριστομάχη τὸν υἱὸν ἄγουσα τοῦ Δίωνος, ἡ δʼ Ἀρετὴ κατόπιν εἵπετο δακρύουσα, καὶ διαποροῦσα πῶς ἀσπάσηται καὶ προσείπῃ τὸν ἄνδρα κοινωνίας αὐτῇ πρὸς ἕτερον γεγενημένης.
51.2Dion önce kız kardeşini, sonra çocuğu kucakladıktan sonra Aristomakhe, Arete'yi öne getirip şöyle dedi: "Dion, sen sürgündeyken biz mutsuzduk.
ἀσπασαμένου δʼ αὑτοῦ πρῶτον τὴν ἀδελφήν, εἶτα τὸ παιδίον, ἡ Ἀριστομάχη προσαγαγοῦσα τὴν Ἀρετήν, ἠτυχοῦμεν, ὦ Δίων, ἔφη, σοῦ φεύγοντος·
51.3Dönüp zafer kazanarak hepimizin kederini aldın, yalnız bu kadınınki kaldı; onun sen hayattayken başkasına zorla verildiğini ben talihsiz gördüm.
ἥκων δὲ καὶ νικῶν ἀφῄρηκας ἡμῶν ἁπάντων τὰς κατηφείας, πλὴν μόνης ταύτης, ἣν ἐπεῖδον ἡ δυστυχὴς ἐγὼ σοῦ ζῶντος ἑτέρῳ συνελθεῖν βιασθεῖσαν.
51.4Şimdi talih seni başımıza efendi yaptığına göre bu zorunluluk hakkında ne hüküm veriyorsun? Seni dayısı olarak mı selamlayacak, kocası olarak mı?"
ὅτε οὖν σὲ κύριον ἡμῶν ἡ τύχη πεποίηκε, πῶς αὐτῇ διαιτᾷς ἐκείνην τὴν ἀνάγκην; πότερον ὡς θεῖον ἢ καὶ ὡς ἄνδρα σε ἀσπάσεται;
51.5Aristomakhe bunları söyleyince Dion gözyaşlarına boğuldu, karısını sevgiyle kucakladı. Oğlunu ona teslim edip kendi evine gitmesini söyledi; kendisi de orada yaşıyordu, kaleyi Syrakusalılara bırakmıştı.
τοιαῦτα τῆς Ἀριστομάχης λεγούσης ὁ Δίων ἐκδακρύσας προσηγάγετο φιλοστόργως τὴν γυναῖκα· καὶ παραδοὺς αὐτῇ τὸν υἱὸν ἐκέλευσεν εἰς τὴν οἰκίαν τὴν αὑτοῦ βαδίζειν, ὅπου καὶ αὐτὸς διῃτᾶτο, τὴν ἄκραν ἐπὶ τοῖς Συρακουσίοις ποιησάμενος.
52.152. Bölüm
İşler böyle yolunda gidince bu mutlu durumdan yararlanmayı, dostlarına teşekkür, müttefiklerine armağan ve özellikle Atina'daki dost ve misafirlerine bir pay ayırmaktan önce düşünmedi; yüce gönüllülüğü gücünü aşıyordu.
οὕτω δὲ τῶν πραγμάτων αὐτῷ προκεχωρηκότων οὐδὲν ἀπολαῦσαι πρότερον ἠξίωσε τῆς παρούσης εὐτυχίας ἢ τὸ καὶ φίλοις χάριτας καὶ συμμάχοις δωρεάς, μάλιστα δὲ τοῖς ἐν ἄστει συνήθεσι καὶ ξένοις ἀπονεῖμαί τινα φιλανθρωπίας καὶ τιμῆς μερίδα, τῇ μεγαλοψυχίᾳ τὴν δύναμιν ὑπερβαλλόμενος,
52.2Kendisi sade ve itidalle, elinde olanla yaşıyordu. İnsanlar buna şaşıyordu: yalnızca Sicilya ve Kartaca değil, bütün Yunanistan başarılı adama bakarken, o sırada hiç kimse bundan büyük bir şey görmemiş, başka bir komutanın daha parlak cesaret ve talih gösterdiği düşünülmüyordu.
ἑαυτὸν δὲ λιτῶς καὶ σωφρόνως ἐκ τῶν τυχόντων διῴκει, θαυμαζόμενος ὅτι, μὴ μόνον Σικελίας τε καὶ Καρχηδόνος, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἑλλάδος ὅλης ἀποβλεπούσης πρὸς αὐτὸν εὐημεροῦντα, καὶ μηδὲν οὕτω μέγα τῶν τότε νομιζόντων, μηδʼ ἐπιφανεστέρας περὶ ἄλλον ἡγεμόνα τόλμης καὶ τύχης γεγονέναι δοκούσης,
52.3Yine de giyimde, hizmette ve sofrada o kadar ölçülü davranıyordu ki sanki Akademeia'da Platon'la birlikte yemek yiyordu; oysa her gün tıka basa yemek ve eğlence sıkıntının ve tehlikelerin tesellisi olan paralı asker komutanları arasında yaşıyordu.
οὕτω παρεῖχεν ἑαυτὸν ἐσθῆτι καὶ θεραπείᾳ καὶ τραπέζῃ μέτριον, ὥσπερ ἐν Ἀκαδημείᾳ συσσιτῶν μετὰ Πλάτωνος, οὐκ ἐν ξεναγοῖς καὶ μισθοφόροις διαιτώμενος, οἷς αἱ καθʼ ἑκάστην ἡμέραν πλησμοναὶ καὶ ἀπολαύσεις παραμυθία τῶν πόνων καὶ τῶν κινδύνων εἰσίν.
52.4Platon ona, dünyanın bütün gözlerinin artık bir kişiye dikildiğini yazmıştı. Kendisi ise görünen o ki tek bir şehrin tek bir yerine, Akademeia'ya bakıyordu. Oradaki seyircilerin ve yargıçların ne işe, ne cesarete, ne zafere hayran kaldıklarını biliyordu; yalnız talihi düzgün ve ölçülü kullanıp büyük işlerde kendini ölçülü tutup tutmadığına bakıyorlardı.
ἀλλʼ ἐκείνῳ μὲν Πλάτων ἔγραφεν ὡς πρὸς ἕνα νῦν τῆς οἰκουμένης τοῦτον ἅπαντες ἀποβλέπουσιν, αὐτὸς δὲ ἐκεῖνος, ὡς ἔοικεν, ἀφεώρα πρὸς ἓν χωρίον μιᾶς πόλεως, τὴν Ἀκαδήμειαν, καὶ τοὺς αὐτόθι καὶ θεατὰς καὶ δικαστὰς ἐγίνωσκεν οὔτε πρᾶξιν οὔτε τόλμαν οὔτε νίκην τινὰ θαυμάζοντας, ἀλλὰ μόνον εἰ κοσμίως καὶ σωφρόνως τῇ τύχῃ χρῆται καὶ παρέχει μέτριον ἑαυτὸν ἐν πράγμασι μεγάλοις ἀποσκοποῦντας.
52.5Ancak sohbetlerindeki azamet ve halka karşı katılık konusunda hiçbir şeyi eksiltmemek ve gevşetmemek için direniyordu. Oysa işler zarafet gerektiriyordu, Platon da söylediğimiz gibi onu azarlamış ve küstahlığın yalnızlıkla bir arada oturduğunu yazmıştı.
τοῦ μέντοι περὶ τὰς ὁμιλίας ὄγκου καὶ τοῦ πρὸς τὸν δῆμον ἀτενοῦς ἐφιλονείκει μηδὲν ὑφελεῖν μηδὲ χαλάσαι, καίτοι τῶν πραγμάτων αὐτῷ χάριτος ἐνδεῶν ὄντων, καὶ Πλάτωνος ἐπιτιμῶντος, ὡς εἰρήκαμεν, καὶ γράφοντος ὅτι ἡ αὐθάδεια ἐρημίᾳ σύνοικός ἐστιν.
52.6Ama görünen o ki tabiatı ikna edici davranmaya elverişli değildi, üstelik aşırı gevşemiş ve şımarmış Syrakusalıları geri çekmeye çalışıyordu.
ἀλλὰ φύσει τε φαίνεται πρὸς τὸ πιθανὸν δυσκεράστῳ κεχρημένος, ἀντισπᾶν τε τοὺς Συρακουσίους ἄγαν ἀνειμένους καὶ διατεθρυμμένους προθυμούμενος.
53.153. Bölüm
Çünkü Herakleides yeniden saldırıya geçmişti. Önce konseye çağrıldığı hâlde gelmek istemedi: Sıradan bir vatandaş olarak öbür vatandaşlarla birlikte mecliste bulunmak istediğini söylüyordu.
ὁ γὰρ Ἡρακλείδης αὖθις ἐπέκειτο· καὶ πρῶτον μὲν εἰς συνέδριον παρακαλούμενος οὐκ ἐβούλετο βαδίζειν ἰδιώτης γὰρ ὢν μετὰ τῶν ἄλλων ἐκκλησιάζειν πολιτῶν.
53.2Sonra Dion'u suçlamaya başladı: Kaleyi yıktırmamış, halk Dionysios'un mezarını açıp cesedini atmak istediği hâlde izin vermemiş, vatandaşları küçümseyerek Korinthos'tan danışman ve yönetici çağırmaktaydı.
ἔπειτα κατηγόρει τοῦ Δίωνος ὅτι τὴν ἄκραν οὐ κατέσκαψε καὶ τῷ δήμῳ τὸν Διονυσίου τάφον ὡρμημένῳ λῦσαι καὶ τὸν νεκρὸν ἐκβαλεῖν οὐκ ἐπέτρεψε, μεταπέμπεται δὲ ἐκ Κορίνθου συμβούλους καὶ συνάρχοντας, ἀπαξιῶν τοὺς πολίτας.
53.3Gerçekten de Dion Korinthosluları çağırıyordu; onlar gelirse tasarladığı anayasayı kurmayı kolaylaştıracağını umuyordu.
τῷ δʼ ὄντι μετεπέμπετο τοὺς Κορινθίους ὁ Δίων, ἣν ἐπενόει πολιτείαν ῥᾷον ἐλπίζων καταστήσειν ἐκείνων παραγενομένων.
53.4Tasarladığı şey, Platon'un dediği gibi bir anayasa değil, anayasalar çarşısı olan saf demokrasiye engel olmak, Lakonya ve Girit tarzında, halk ve krallıktan karma, en önemli işlerin yönetimini ve hakemliğini elinde tutan bir aristokrasinin bulunduğu bir düzen kurup yerleştirmekti. Korinthosluların da daha oligarşik yönetildiğini, ortak işlerin çoğunu halka getirmediklerini görüyordu.
ἐπενόει δὲ τὴν μὲν ἄκρατον δημοκρατίαν, ὡς οὐ πολιτείαν, ἀλλὰ παντοπώλιον οὖσαν πολιτειῶν, κατὰ τὸν Πλάτωνα, κωλύειν, Λακωνικὸν δέ τι καὶ Κρητικὸν σχῆμα μιξάμενος ἐκ δήμου καὶ βασιλείας, ἀριστοκρατίαν ἔχον τὴν ἐπιστατοῦσαν καὶ βραβεύουσαν τὰ μέγιστα, καθιστάναι καὶ κοσμεῖν, ὁρῶν καὶ τοὺς Κορινθίους ὀλιγαρχικώτερόν τε πολιτευομένους καὶ μὴ πολλὰ τῶν κοινῶν ἐν τῷ δήμῳ πράττοντας.
53.5Herakleides'in en çok buna karşı çıkacağını umduğu için, adam da zaten karışıklık çıkaran, kararsız ve bozguncu biri olduğundan, daha önce onu öldürmek isteyenlere engel olduğu hâlde şimdi izin verdi; onlar da evine girip onu öldürdüler.
ὡς οὖν μάλιστα πρὸς ταῦτα τὸν Ἡρακλείδην ἐναντιώσεσθαι προσεδόκα, καὶ τἆλλα ταραχώδης καὶ εὐμετάθετος καὶ στασιαστικὸς ἦν, οὓς πάλαι βουλομένους αὐτὸν ἐκώλυεν ἀνελεῖν, τούτοις ἐπέτρεψε τότε· καὶ παρελθόντες εἰς τὴν οἰκίαν ἀποκτιννύουσιν αὐτόν.
53.6Ölümü Syrakusalıları çok üzdü. Fakat Dion görkemli bir cenaze töreni düzenledi, ordusuyla birlikte cesedi uğurladı, sonra onlarla konuştu; Syrakusalılar, Herakleides ve Dion'un birlikte siyaset yaptığı bir şehirde kargaşanın dinemeyeceğini anladılar.
ἐλύπησε δὲ σφόδρα τοὺς Συρακουσίους ἀποθανών. ὅμως δὲ τοῦ Δίωνος ταφάς τε λαμπρὰς παρασκευάσαντος καὶ μετὰ τοῦ στρατεύματος ἑπομένου προπέμψαντος τὸν νεκρόν, εἶτα διαλεχθέντος αὐτοῖς, συνέγνωσαν ὡς οὐ δυνατὸν ἦν ταρασσομένην παύσασθαι τὴν πόλιν Ἡρακλείδου καὶ Δίωνος ἅμα πολιτευομένων.
54.154. Bölüm
Dion'un Atinalı Kallippos adında bir arkadaşı vardı. Platon'un dediğine göre onunla felsefe değil, sırlara erme törenleri ve gündelik arkadaşlık sayesinde tanışıp yakınlaşmıştı. Sefere katılmış, itibar görmüş, öyle ki Syrakusa'ya bütün arkadaşları arasında en önde çelenkli olarak girmiş, savaşlarda da parlak ve meşhur olmuştu.
ἦν δέ τις ἑταῖρος τοῦ Δίωνος ἐξ Ἀθηνῶν, Κάλλιππος, ὅν φησιν ὁ Πλάτων οὐκ ἀπὸ παιδείας, ἀλλʼ ἐκ μυσταγωγιῶν καὶ τῆς περιτρεχούσης ἑταιρείας γνώριμον αὐτῷ γενέσθαι καὶ συνήθη, μετασχὼν δὲ τῆς στρατείας καὶ τιμώμενος, ὥστε καὶ συνεισελθεῖν εἰς τὰς Συρακούσας πρῶτος τῶν ἑταίρων ἁπάντων, ἐστεφανωμένος καὶ λαμπρὸς ἐν τοῖς ἀγῶσι καὶ διάσημος.
54.2Dion'un en önde gelen en iyi dostları savaşta tükenmiş, Herakleides de ölmüştü. Kallippos, Syrakusa halkının başsız kaldığını, Dion'un yanındaki askerlerin ise en çok kendisine bağlı olduğunu görünce
ἐπεὶ δέ, τῶν πρώτων καὶ βελτίστων φίλων τοῦ Δίωνος ἀνηλωμένων ὑπὸ τοῦ πολέμου, καὶ τεθνηκότος Ἡρακλείδου, τόν τε δῆμον ἑώρα τῶν Συρακουσίων ἔρημον ἡγεμόνος ὄντα καὶ τοὺς στρατιώτας τοὺς μετὰ Δίωνος προσέχοντας αὐτῷ μάλιστα,
54.3insanların en alçağı oldu. Sicilya'yı misafirini öldürmenin ödülü olarak alacağını umuyordu; bazılarına göre bu cinayet için düşmandan yirmi talant da almıştı. Paralı askerlerden bazılarını ayartıp Dion'a karşı hazırlamaya başladı, üstelik en hain, en kurnaz bir başlangıçla.
μιαρώτατος ἀνθρώπων γενόμενος καὶ παντάπασιν ἐλπίσας Σικελίαν ἆθλον ἕξειν τῆς ξενοκτονίας, ὡς δέ φασιν ἔνιοι, καὶ τάλαντα προσλαβὼν εἴκοσι τοῦ φόνου μισθὸν παρὰ τῶν πολεμίων, διέφθειρε καὶ παρεσκεύαζέ τινας τῶν ξένων ἐπὶ τόν Δίωνα, κακοηθεστάτην ἀρχὴν καὶ πανουργοτάτην ποιησάμενος.
54.4Askerlerin sözlerini, gerçekten söylenmiş ya da kendisinin uydurduğu sözleri sürekli ona aktarıyordu. Bu güvenle öyle bir serbestlik kazandı ki Dion'un emriyle dilediği kişilerle gizlice görüşüp Dion aleyhine açıkça konuşabiliyordu; sözde gizlice düşmanlık edenlerden hiçbiri gözden kaçmasın diye.
ἀεὶ γάρ τινας φωνὰς τῶν στρατιωτῶν πρὸς ἐκεῖνον ἢ λελεγμένας ἀληθῶς ἀναφέρων ἢ πεπλασμένας ὑφʼ αὐτοῦ, τοιαύτην ἐξουσίαν ἔλαβε διὰ τὴν πίστιν ὥστʼ ἐντυγχάνειν κρύφα καὶ διαλέγεσθαι μετὰ παρρησίας οἷς βούλοιτο κατὰ τοῦ Δίωνος, αὐτοῦ κελεύοντος, ἵνα μηδὲ εἰς λανθάνῃ τῶν ὑπούλως καὶ δυσμενῶς ἐχόντων.
54.5Böylece Kallippos kötüleri ve hasta ruhluları çabucak bulup topluyor, biri onun sözlerini reddedip denemesini Dion'a bildirirse de Dion hiç aldırmıyor, kızmıyordu; çünkü Kallippos kendi emirlerini yerine getiriyordu.
ἐκ δὲ τούτων συνέβαινε τοὺς μὲν πονηροὺς καὶ νοσοῦντας εὑρίσκειν ταχὺ καὶ συνιστάναι τόν Κάλλιππον, εἰ δέ τις ἀπωσάμενος τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ τὴν πεῖραν ἐξείποι πρὸς τόν Δίωνα, μὴ ταράττεσθαι μηδὲ χαλεπαίνειν ἐκεῖνον, ὡς ἃ προσέταττε τοῦ Καλλίππου περαίνοντος.
55.155. Bölüm
Komplo olgunlaşırken Dion'a büyük ve dehşet verici bir hayalet göründü. Günün geç bir saatinde evinin avlusunda tek başına oturmuş, düşüncelere dalmıştı.
συνισταμένης δὲ τῆς ἐπιβουλῆς φάσμα γίνεται τῷ Δίωνι μέγα καὶ τερατῶδες, ἐτύγχανε μὲν γὰρ ὀψὲ τῆς ἡμέρας καθεζόμενος ἐν παστάδι τῆς οἰκίας μόνος ὢν πρὸς ἑαυτῷ τὴν διάνοιαν·
55.2Birden sütunlu yolun öbür ucundan bir ses geldi. Ortalık henüz aydınlıkken dönüp baktı ve kıyafeti ve yüzüyle tragedyalardaki Erinys'ten farksız, kocaman bir kadının bir süpürgeyle evi süpürdüğünü gördü.
ἐξαίφνης δὲ ψόφου γενομένου πρὸς θατέρῳ πέρατι τῆς στοᾶς, ἀποβλέψας ἔτι φωτὸς ὄντος εἶδε γυναῖκα μεγάλην, στολῇ μὲν καὶ προσώπῳ μηδὲν Ἐριννύος τραγικῆς παραλλάττουσαν, σαίρουσαν δὲ καλλύντρῳ τινὶ τὴν οἰκίαν.
55.3Çok sarsıldı ve dehşete kapıldı. Dostlarını çağırdı, gördüğünü anlattı, kendisiyle kalmalarını, geceyi birlikte geçirmelerini rica etti; aklı başından gitmişti ve yalnız kalırsa o hayaletin yeniden geleceğinden korkuyordu. Bu bir daha olmadı.
ἐκπλαγεὶς δὲ δεινῶς καὶ περίφοβος γενόμενος μετεπέμψατο τοὺς φίλους καὶ διηγεῖτο τὴν ὄψιν αὐτοῖς καὶ παραμένειν ἐδεῖτο καὶ συννυκτερεύειν, παντάπασιν ἐκστατικῶς ἔχων καὶ δεδοικὼς μὴ πάλιν εἰς ὄψιν αὐτῷ μονωθέντι τὸ τέρας ἀφίκηται. τοῦτο μὲν οὖν αὖθις οὐ συνέπεσε.
55.4Fakat birkaç gün sonra henüz çocukluktan çıkmamış oğlu, küçük ve çocukça bir sebepten başlayan bir üzüntü ve öfkeyle kendini damdan baş aşağı attı ve öldü.
μεθʼ ἡμέρας δʼ ὀλίγας ὁ υἱὸς αὐτοῦ σχεδὸν ἀντίπαις ὤν, ἔκ τινος λύπης καὶ ὀργῆς μικρὰν καὶ παιδικὴν ἀρχὴν λαβούσης, ἔρριψεν ἑαυτὸν ἀπὸ τοῦ τέγους ἐπὶ τὴν κεφαλὴν καὶ διεφθάρη.
56.156. Bölüm
Dion bu durumdayken Kallippos komploya daha sıkı sarıldı. Syrakusalılar arasına, Dion'un çocuksuz kaldığı için Dionysios'un oğlu Apollokrates'i çağırıp halefi yapmaya karar verdiği söylentisini yaydı; Apollokrates, karısının yeğeni, kız kardeşinin torunuydu.
ἐν τοιούτοις δὲ τοῦ Δίωνος ὄντος, ὁ Κάλλιππος ἔτι μᾶλλον εἴχετο τῆς ἐπιβουλῆς, καὶ λόγον εἰς τοὺς Συρακουσίους ἐξέδωκεν ὡς ὁ Δίων, ἄπαις γεγονώς, ἔγνωκε τὸν Διονυσίου καλεῖν Ἀπολλοκράτην καὶ ποιεῖσθαι διάδοχον, ἀδελφιδοῦν μὲν ὄντα τῆς ἑαυτοῦ γυναικός, θυγατριδοῦν δὲ τῆς ἀδελφῆς.
56.2Dion ve kadınlar artık olanlardan kuşkulanıyordu, her yandan ihbarlar geliyordu.
ἤδη δὲ καὶ τὸν Δίωνα καὶ τὰς γυναῖκας ὑπόνοια τῶν πραττομένων εἶχε, καὶ μηνύσεις ἐγίγνοντο πανταχόθεν.
56.3Ama Dion, görünüşe göre, Herakleides'in başına gelenlerden üzgündü; hayatına ve işlerine sürülmüş bir leke gibi o cinayetten sürekli rahatsızlık ve ağırlık duyuyordu. Sadece düşmanlarına değil dostlarına karşı da tetikte yaşamak gerekecekse şimdiden defalarca ölmeye ve kendisini boğazlamak isteyene teslim olmaya hazır olduğunu söyledi.
ἀλλʼ ὁ μὲν Δίων, ὡς ἔοικεν, ἐπὶ τοῖς κατὰ τὸν Ἡρακλείδην ἀχθόμενος, καὶ τὸν φόνον ἐκεῖνον, ὥς τινα τοῦ βίου καὶ τῶν πράξεων αὐτῷ κηλῖδα περικειμένην, δυσχεραίνων ἀεὶ καὶ βαρυνόμενος, εἶπεν ὅτι πολλάκις ἤδη θνῄσκειν ἕτοιμός ἐστι καὶ παρέχειν τῷ βουλομένῳ σφάττειν αὐτόν, εἰ ζ?ῆν δεήσει μὴ μόνον τοὺς ἐχθρούς, ἀλλὰ καὶ τοὺς φίλους φυλαττόμενον.
56.4Kallippos kadınların meseleyi titizlikle araştırdığını görünce korktu; yanlarına gidip ağlayarak inkâr etti, istedikleri güvenceyi vermeye hazır olduğunu söyledi.
τὰς δὲ γυναῖκας ὁρῶν ὁ Κάλλιππος ἐξεταζούσας ἀκριβῶς τὸ πρᾶγμα, καὶ φοβηθείς, ἦλθε πρὸς αὐτὰς ἀρνούμενος καὶ δακρύων καὶ πίστιν ἣν βούλονται διδόναι βουλόμενος.
56.5Kadınlar büyük yemini etmesini istediler. Bu yemin şöyleydi: Güvence veren kişi Thesmophoroslar'ın kutsal alanına iner, bazı törenler yapıldıktan sonra tanrıçanın erguvan pelerinini üzerine alır, yanan bir meşale tutarak yemin eder.
αἱ δʼ ἠξίουν αὐτὸν ὀμόσαι τὸν μέγαν ὅρκον. ἦν δὲ τοιοῦτος· καταβὰς εἰς τὸ τῶν Θεσμοφόρων τέμενος ὁ διδοὺς τὴν πίστιν, ἱερῶν τινων γενομένων, περιβάλλεται τὴν πορφυρίδα τῆς θεοῦ, καὶ λαβὼν δᾷδα καιομένην ἀπόμνυσι.
56.6Kallippos bunların hepsini yaptı, yemini etti; tanrılarla o kadar alay etti ki yemin ettiği tanrıçanın bayramını bekleyip cinayeti Koreia'da işledi. Belki tanrıçanın gününü hiç önemsememişti; çünkü sırlara eren kişiyi kendisini sırlara erdiren kişi başka bir zamanda da boğazlasa tanrıçaya saygısızlık yine yapılmış olurdu.
ταῦτα ποιήσας ὁ Κάλλιππος πάντα, καὶ τὸν ὅρκον ἀπομόσας, οὕτω κατεγέλασε τῶν θεῶν ὥστε περιμείνας τὴν ἑορτὴν ἧς ὤμοσε θεοῦ, δρᾷ τὸν φόνον ἐν τοῖς Κορείοις, οὐδὲν ἴσως τὸ περὶ τὴν ἡμέραν τῆς θεοῦ ποιησάμενος, ὡς ἀσεβουμένης πάντως, εἰ καὶ κατʼ ἄλλον χρόνον ἔσφαττε τὸν μύστην αὐτῆς ὁ μυσταγωγός.
57.157. Bölüm
Komploya katılanlar kalabalıktı. Dion dostlarıyla birlikte birkaç sedir bulunan bir odada otururken bir kısmı dışarıda evi kuşattı, bir kısmı odanın kapısında ve pencerelerinde bekledi.
ὄντων δὲ πλειόνων ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῆς πράξεως, καθεζομένου Δίωνος ἐν οἰκήματι κλίνας τινὰς ἔχοντι μετὰ τῶν φίλων, οἱ μὲν ἔξω τὴν οἰκίαν περιέστησαν, οἱ δὲ πρὸς ταῖς θύραις τοῦ οἴκου καὶ ταῖς θυρίσιν ἦσαν.
57.2Ona el uzatacak olan Zakynthoslular kılıçsız, yalnız tunikalarıyla içeri girdiler. Aynı anda dışarıdakiler kapıyı çekip tuttu, ötekiler Dion'un üzerine atılıp onu boğmaya ve ezmeye çalıştılar.
αὐτοὶ δʼ οἱ προσφέρειν τὰς χεῖρας μέλλοντες Ζακύνθιοι παρῆλθον ἄνευ ξιφῶν ἐν τοῖς χιτῶσιν. ἅμα δʼ οἱ μὲν ἔξω τὰς θύρας ἐπισπασάμενοι κατεῖχον, οἱ δὲ τῷ Δίωνι προσπεσόντες κατάγχειν ἐπειρῶντο καὶ συντρίβειν αὐτόν.
57.3Başaramayınca bir kılıç istediler. Kapıyı açmaya kimse cesaret edemedi. İçeride Dion'la birlikte hayli kişi vardı, ama her biri onu terk ederse kendini kurtaracağını düşünerek yardım etmeye cesaret edemedi.
ὡς δʼ οὐδὲν ἐπέραινον, ᾔτουν ξίφος· οὐδεὶς δʼ ἐτόλμα τὰς θύρας ἀνοῖξαι ι. συχνοὶ γὰρ ἦσαν ἔνδον οἱ μετὰ τοῦ Δίωνος, ὧν ἕκαστος οἰόμενος, ἂν ἐκεῖνον προῆται, διασώσειν ἑαυτόν, οὐκ ἐτόλμα βοηθεῖν.
57.4Biraz zaman geçtikten sonra Syrakusalı Lykon pencereden Zakynthoslulardan birine bir hançer uzattı; bununla uzun zamandır tuttukları, korkudan titreyen Dion'u bir kurban gibi boğazladılar.
διατριβῆς δὲ γενομένης Λύκων ὁ Συρακούσιος ὀρέγει τινὶ τῶν Ζακυνθίων διὰ τῆς θυρίδος ἐγχειρίδιον, ᾧ καθάπερ ἱερεῖον τὸν Δίωνα κρατούμενον πάλαι καὶ δεδιττόμενον ἀπέσφαξαν.
57.5Hemen ardından kız kardeşini ve hamile karısını hapse attılar. Kadın orada büyük sıkıntılarla doğum yaptı ve zindanda bir erkek çocuk dünyaya getirdi; muhafızları ikna edip çocuğu büyütme cesaretini gösterdiler, çünkü Kallippos artık işlerde zorlanmaya başlamıştı.
εὐθὺς δὲ καὶ τὴν ἀδελφὴν μετὰ τῆς γυναικὸς ἐγκύμονος οὔσης εἰς τὴν εἱρκτὴν ἐνέβαλον. καὶ συνέβη τῇ γυναικὶ τλημονέστατα λοχευθείσῃ τεκεῖν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ παιδάριον ἄρρεν· ὅπερ καὶ θρέψαι μᾶλλον παρεβάλοντο πείσασαι τοὺς φύλακας, ἤδη τοῦ Καλλίππου θορυβουμένου τοῖς πράγμασιν.
58.158. Bölüm
Başlangıçta Dion'u öldürdükten sonra parlıyordu ve Syrakusa'yı elinde tutuyordu. Atinalılara, öyle bir lekeye bulaştıktan sonra tanrılardan sonra en çok saygı duyması ve korkması gereken şehre mektup yazdı.
ἐν ἀρχῇ μὲν γὰρ ἀποκτείνας τὸν Δίωνα λαμπρὸς ἦν καί κατεῖχε τὰς Συρακούσας· καί πρὸς τὴν Ἀθηναίων ἔγραφε πόλιν, ἣν μάλιστα μετὰ τοὺς θεοὺς ὤφειλεν αἰδεῖσθαι καί δεδιέναι τηλικούτου μύσους ἁψάμενος.
58.2Ama anlaşılan, o şehrin iyi insanları aretēde en üstün, kötü insanları ise kötülükte en alçak yetiştirdiği sözü doğrudur; tıpkı topraklarının hem en güzel balı hem de en öldürücü baldıranı yetiştirmesi gibi.
ἀλλʼ ἔοικεν ἀληθῶς λέγεσθαι τὸ τὴν πόλιν ἐκείνην φέρειν ἄνδρας ἀρετῇ τε τοὺς ἀγαθοὺς ἀρίστους καὶ κακίᾳ τοὺς φαύλους πονηροτάτους, καθάπερ αὐτῶν καί ἡ χώρα κάλλιστον μέλι καί κώνειον ὠκυμορώτατον ἀναδίδωσιν.
58.3Ancak Kallippos, dinsizlikle böyle bir iktidar ve mevki kazanan bir adama göz yumuyorlar diye talihe ve tanrılara yöneltilen canlı bir suçlama olarak uzun süre dolaşmadı; çabucak hak ettiği cezayı çekti.
οὐ μὴν πολὺν χρόνον ὁ Κάλλιππος ἔγκλημα τῆς τύχης καί τῶν θεῶν περιῆν, ὡς περιορώντων ἐξ ἀσεβήματος ἄνθρωπον τηλικούτου κτώμενον ἡγεμονίας καί πράγματα· ταχὺ δʼ ἀξίαν δίκην ἔδωκεν.
58.4Katana'yı almaya gitti ve hemen Syrakusa'yı kaybetti. Söylendiğine göre o zaman bir şehri kaybedip bir peynir rendesi aldığını söylemiştir.
ὁρμήσας μὲν γὰρ Κατάνην λαβεῖν, εὐθὺς ἀπέβαλε τὰς Συρακούσας ὅτε καί φασιν αὐτὸν εἰπεῖν ὅτι πόλιν ἀπολωλεκὼς τυρόκνηστιν εἴληφεν.
58.5Messenelilere saldırdı, askerlerinin çoğunu yitirdi, bunların arasında Dion'u öldürenler de vardı. Sicilya'da hiçbir şehir onu kabul etmedi, herkes nefret edip uzak durunca Rhegion'u ele geçirdi.
ἐπιθέμενος δὲ Μεσσηνίοις καί τοὺς πλείστους στρατιώτας ἀπολέσας, ἐν οἷς ἦσαν οἱ Δίωνα κατακτείναντες, οὐδεμιᾶς δὲ πόλεως αὐτὸν ἐν Σικελίᾳ προσδεχομένης, ἀλλὰ μισούντων ἁπάντων καί προβαλλομένων, Ῥήγιον κατέσχεν.
58.6Orada kötü durumdaydı, paralı askerleri besleyemiyordu; Leptines ve Polyperkhon onu öldürdü. Söylendiğine göre tesadüfen Dion'un vurulduğu hançeri kullandılar.
ἐκεῖ δὲ λυπρῶς πράττων καί κακῶς διατρέφων τοὺς μισθοφόρους, ὑπὸ Λεπτίνου καί Πολυπέρχοντος ἀνῃρέθη, χρησαμένων ξιφιδίῳ κατὰ τύχην ᾧ καί Δίωνα πληγῆναί φασιν.
58.7Hançer boyundan, Lakon hançerleri gibi kısaydı, ve zarif, ince işçiliğinden tanındı. Kallippos böyle ceza çekti.
ἐγνώσθη δὲ τῷ μεγέθει (βραχὺ γὰρ ἦν, ὥσπερ τὰ Λακωνικά) καί τῇ κατασκευῇ τῆς τέχνης, εἰργασμένον γλαφυρῶς καί περιττῶς. τοιαύτην μὲν οὖν τίσιν Κάλλιππος ἔδωκε.
58.8Aristomakhe ve Arete hapisten çıkarılınca Dion'un dostlarından Syrakusalı Hiketes onları yanına aldı, önce sadakatle ve iyi davranıyor görünüyordu.
τὴν δʼ Ἀριστομάχην καί τὴν Ἀρετήν, ὡς ἀφείθησαν ἐκ τῆς εἱρκτῆς, ἀναλαβὼν Ἱκέτης ὁ Συρακούσιος, εἷς τῶν Δίωνος φίλων γεγονώς, ἐδόκει πιστῶς καί καλῶς περιέπειν.
58.9Sonra Dion'un düşmanlarının etkisiyle bir gemi hazırlattı, Peloponnesos'a gönderileceklerini söyledi ve adamlarına yolda onları boğazlayıp denize atmalarını emretti. Bazıları ise onların çocukla birlikte diri diri denize atıldıklarını söyler.
εἶτα συμπεισθεὶς ὑπὸ τῶν Δίωνος ἐχθρῶν καί παρασκευάσας πλοῖον αὐταῖς, ὡς εἷς Πελοπόννησον ἀποσταλησομέναις, ἐκέλευσε κατὰ πλοῦν ἀποσφάξαντας ἐκβαλεῖν εἷς τὴν θάλασσαν. οἱ δὲ ζώσας ἔτι καταποντισθῆναι λέγουσι, καί τὸ παιδίον μετʼ αὐτῶν.
58.10Bu adam da cesaret ettiklerinin karşılığını gördü. Timoleon tarafından yakalanıp öldürüldü, Syrakusalılar Dion'un intikamını alarak iki kızını da öldürdüler. Bunlar Timoleon'un Hayatı'nda ayrıntılı olarak yazılmıştır.
περιῆλθε δὲ καί τοῦτον ἀξία ποινὴ τῶν τετολμημένων, αὐτός τε γὰρ ὑπὸ Τιμολέοντος ἁλοὺς ἀπέθανε, καί θυγατέρας δύο προσαπέκτειναν αὐτοῦ Δίωνι τιμωροῦντες οἱ Συρακούσιοι, περὶ ὧν ἐν τῷ Τιμολέοντος βίῳ καθʼ ἕκαστα γέγραπται.