Kavram
typus
- Yunanca
- τύπος
- Latince
- typus
- Almanca
- Typos, Vorbild
- Fransızca
- type, figure
- İngilizce
- type
- Türkçe
- simge
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Vurmayla bırakılan iz, mühür baskısı, kalıp. Pavlus'tan itibaren Hıristiyan yorumunda, Eski Ahit kişi ve olaylarının Mesih'teki gerçeği önceden taşıması. Isidorus'ta: Nun oğlu Hoşea'nın Yeşu adını alması, Mesih'in "önceden bildirilen simgesi"dir (I 6); deniz ve bulut vaftizin simgesidir (II 25).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 7. yy | Isidorus | Eski Ahit kişisinin adıyla ve işiyle Mesih'i önceden göstermesi | De fide catholica I 6 |
| 1788 | Kant | Typus "tip": tabiat yasası, yalnızca sureti bakımından, ahlâk yasasının yargı gücü için tipidir; şema yerine geçer (Typik "tipik"). Burada "simge" değil "tip" kullanılır; Kant Symbol ile ayrıca karşılaştırır. | Pratik Aklın Eleştirisi AA05.067–071 |
Dönüşüm: Maddî izden tarih yorumu yöntemine; karşıtı veritas "hakikat" ya da antitypus.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τύπος | typtō "vurmak": vurularak bırakılan iz, damga, kalıp; Pavlus, Romalılar 5:14, 1. Korintliler 10:6 |
| Latince | typus, figura | Isidorus'ta figura ile dönüşümlü: De fide catholica I 6; De ecclesiasticis officiis II 25 |
| Almanca / Fransızca | Typos / type, figure | |
| İngilizce | type |
Türkçe karşılığı
simge. Rakipler: "önsimge" (tam ama yapay), "tip" (Türkçede başka anlam taşır), "örnek" (gelecekle bağı kaybolur). figura "figür" notu retorik içindir; burada tarihsel bir kişi ya da olayın ilerideki gerçeği önceden göstermesi kastedildiği için "simge" (gerekirse "önceden gösteren simge") seçildi.
Alegoride metnin başka bir anlamı vardır; simgede ise tarihsel olayın kendisi başka bir olayı gösterir. "Simge" kelimesi tarihselliği silmeye yatkındır; okur bunu aklında tutmalıdır.
Atıf ve kaynak notu
"Tipoloji" kelimesi modern bir terimdir; Isidorus typus, figura, imago kelimelerini ayırmadan kullanır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: simgesinde
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.