İçeriğe geç

Kavram

typus

Yunanca
τύπος
Latince
typus
Almanca
Typos, Vorbild
Fransızca
type, figure
İngilizce
type
Türkçe
simge

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Vurmayla bırakılan iz, mühür baskısı, kalıp. Pavlus'tan itibaren Hıristiyan yorumunda, Eski Ahit kişi ve olaylarının Mesih'teki gerçeği önceden taşıması. Isidorus'ta: Nun oğlu Hoşea'nın Yeşu adını alması, Mesih'in "önceden bildirilen simgesi"dir (I 6); deniz ve bulut vaftizin simgesidir (II 25).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
7. yy Isidorus Eski Ahit kişisinin adıyla ve işiyle Mesih'i önceden göstermesi De fide catholica I 6
1788 Kant Typus "tip": tabiat yasası, yalnızca sureti bakımından, ahlâk yasasının yargı gücü için tipidir; şema yerine geçer (Typik "tipik"). Burada "simge" değil "tip" kullanılır; Kant Symbol ile ayrıca karşılaştırır. Pratik Aklın Eleştirisi AA05.067–071

Dönüşüm: Maddî izden tarih yorumu yöntemine; karşıtı veritas "hakikat" ya da antitypus.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca τύπος typtō "vurmak": vurularak bırakılan iz, damga, kalıp; Pavlus, Romalılar 5:14, 1. Korintliler 10:6
Latince typus, figura Isidorus'ta figura ile dönüşümlü: De fide catholica I 6; De ecclesiasticis officiis II 25
Almanca / Fransızca Typos / type, figure
İngilizce type

Türkçe karşılığı

simge. Rakipler: "önsimge" (tam ama yapay), "tip" (Türkçede başka anlam taşır), "örnek" (gelecekle bağı kaybolur). figura "figür" notu retorik içindir; burada tarihsel bir kişi ya da olayın ilerideki gerçeği önceden göstermesi kastedildiği için "simge" (gerekirse "önceden gösteren simge") seçildi.

Alegoride metnin başka bir anlamı vardır; simgede ise tarihsel olayın kendisi başka bir olayı gösterir. "Simge" kelimesi tarihselliği silmeye yatkındır; okur bunu aklında tutmalıdır.

Atıf ve kaynak notu

"Tipoloji" kelimesi modern bir terimdir; Isidorus typus, figura, imago kelimelerini ayırmadan kullanır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: simgesinde

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.