Kavram
quantum
- Yunanca
- ποσόν (poson)
- Latince
- quantum
- Almanca
- Quantum; Größe
- Fransızca
- quantum, grandeur
- İngilizce
- quantum
- Türkçe
- miktar
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte miktar, bir şeyin ne kadar olduğudur. Mantık Bilimi'nde (Varlık Öğretisi, II. Kısım) saf kemiyet (quantitas) kendi üzerinde bir sınır kazanınca miktar olur: kayıtsız, dışsal bir belirlilik. Miktarın diyalektiği onu sonsuz miktara, oradan kemiyet oranına ve ölçüye (mensura) götürür.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | ποσόν: bölünebilir olan; sürekli ve ayrık | Kategoriler 6 |
| 1812/1832 | Hegel | belirli kemiyet; sayı, yaygın ve yeğin büyüklük | Mantık Bilimi I. Kitap, II. Kısım |
Dönüşüm: Aristoteles'te bir kategori olan "ne kadar", Hegel'de keyfiyetin kendini aşmasından doğan ve yine keyfiyete (ölçüye) dönen bir aşamaya dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ποσόν (poson) | Aristoteles'te "ne kadar"; hem kemiyet kategorisi hem belirli bir miktar. |
| Latince | quantum | "Ne kadar"; Hegel bu Latince kelimeyi Quantität'ten (kemiyet) ayırmak için kullanır. |
| Almanca / Fransızca | Quantum, Größe / quantum, grandeur | Hegel: gündelikte Größe (büyüklük) deyince Quantität değil Quantum anlaşılır. |
| İngilizce | quantum |
Türkçe karşılığı
miktar. Rakipler: "nicelik" (kemiyetle karışır), "belirli büyüklük", "kuantum" (fiziği çağrıştırır). "Miktar" belirli, sınırlanmış ve artıp eksilebilen kemiyeti en doğal biçimde verir.
"Miktar" denince sayılabilir bir şey akla gelir; Hegel'de ise Quantum, sınırı kendisine kayıtsız olan, bu yüzden hep kendi ötesine geçen (sonsuz ilerlemeye düşen) belirli kemiyettir. Sayı (Zahl) onun tam belirli biçimidir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Büyüklük) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: miktardan, miktardır
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.