Kavram
hypocrisis
- Yunanca
- ὑπόκρισις (hypokrisis)
- Latince
- hypocrisis
- Almanca
- Heuchelei
- Fransızca
- hypocrisie
- İngilizce
- hypocrisy
- Türkçe
- ikiyüzlülük
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte inanmadığı şeyi inanıyormuş gibi gösterme. Hegel'de moral dünya görüşünün çelişkilerini birbirinden ayrı tutan "kaydırma"nın (Verstellung) bilince açık hâle geldiği andaki adı; vicdan bölümünde kötü olan ile yargılayan bilincin karşılıklı ikiyüzlülüğü olarak geri döner.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1. yy | Yeni Ahit | Gösteriş için yapılan dindarlık | Matta 6, 23 |
| 1664 | Molière | Dinî sahtekârlığın tipi | Tartuffe |
| 1807 | Hegel | Moral bilincin kendi ciddiyetsizliğini bilerek sürdürmesi | Tinin Fenomenolojisi VI C b–c |
Dönüşüm: Sahnedeki rolden dinî gösterişe, oradan Hegel'de moral bilincin yapısal bir çelişkisine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ὑπόκρισις (hypokrisis) | "cevap verme", sonra "sahnede rol yapma"; Yeni Ahit'te (Matta 23) dindarlık gösterisi. |
| Latince | hypocrisis | Yunancadan alıntı; Kilise Latincesinde simulatio ile yan yana. |
| Almanca / Fransızca | Heuchelei / hypocrisie | Hegel, Tinin Fenomenolojisi VI C b–c. |
| İngilizce | hypocrisy |
Türkçe karşılığı
ikiyüzlülük. Heuchler "ikiyüzlü"; Verstellung "kaydırma" ve vorgegeben "göstermelik" ayrıca bağlanmaz.
Hegel'de ikiyüzlülük ahlâkî bir kusur adı olmaktan önce bilincin yapısal bir durumudur: moral bilinç, çelişkili postulatlarında ciddi olmadığını bildiği hâlde onları hakikati diye "göstermek" zorunda kalır. Saf vicdanın moral dünya tasavvurunu küçümseyip kendi içine kaçışı bile "ikiyüzlülüğün ilk dışa vurumu"dur. VI C c'de kötü bilincin ikiyüzlülüğü ve onun yargılanması üzerinden affa geçilir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Phänomenologie, VI C b) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ikiyüzlülük
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.