Kavram
genealogia
- Yunanca
- γενεαλογία (genealogia)
- Latince
- genealogia
- Almanca
- Genealogie
- Fransızca
- généalogie
- İngilizce
- genealogy
- Türkçe
- soykütüğü; soykütüksel
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir ailenin soyunu, ata ata geriye doğru kayda geçirme. Nietzsche'de ahlâkî değerlerin (iyi–kötü, iyi–fena, suç, vicdan, çilecilik) hangi şartlar altında, kimler tarafından, hangi ihtiyaçla icat edildiğini gösteren tarihsel-psikolojik eleştiri; amaç değerlerin değerini sorgulamaktır (Önsöz 3, 6).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 7.–5. yy | Hesiodos, Herodotos | tanrıların ve insanların soy anlatısı | |
| 1877 | Paul Rée | İngiliz tarzı "ahlâkî duyguların kökeni" (faydacı, özgeci) | Der Ursprung der moralischen Empfindungen |
| 1887 | Nietzsche | değerlerin soykütüğü; değer yargılarının değerinin eleştirisi | Ahlâkın Soykütüğü Üzerine Önsöz 4–7 |
Dönüşüm: Soy kaydından, değerlerin meşruiyetini kökenlerini açığa çıkararak sarsan bir eleştiri yöntemine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | γενεαλογία | genea "soy, kuşak" + logos; soy sayma, soy anlatısı (Hesiodos'un Theogonia'sı, Herodotos'ta soy listeleri) |
| Latince | genealogia | geç Latincede soy listesi (Matta 1'in "soy kütüğü") |
| Almanca / Fransızca | Genealogie / généalogie | |
| İngilizce | genealogy |
Türkçe karşılığı
soykütüğü. "jeneoloji" yabancı kalır; "köken bilimi" Herkunft / Ursprung ile karışır; "soy kütüğü" hem soy kaydını hem soyun dallanmasını söyler. Sıfatı "soykütüksel".
"Köken araştırması" dersek tek bir başlangıç noktası ararız; Nietzsche'nin soykütüğü ise değerlerin tek bir kaynağı değil, birbirini izleyen, birbirinin üstüne yazılan yorumların ve güç ilişkilerinin tarihidir. Bir şeyin kökeni ile bugünkü işlevi ayrıdır (Ahlâkın Soykütüğü II 12).
Atıf ve kaynak notu
Terim Nietzsche'nindir (Zur Genealogie der Moral); 20. yüzyılda Foucault onu "soykütüğü" yöntemi olarak yeniden işler.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: soykütüksel
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.