İçeriğe geç

Kavram

genealogia

Yunanca
γενεαλογία (genealogia)
Latince
genealogia
Almanca
Genealogie
Fransızca
généalogie
İngilizce
genealogy
Türkçe
soykütüğü; soykütüksel

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir ailenin soyunu, ata ata geriye doğru kayda geçirme. Nietzsche'de ahlâkî değerlerin (iyi–kötü, iyi–fena, suç, vicdan, çilecilik) hangi şartlar altında, kimler tarafından, hangi ihtiyaçla icat edildiğini gösteren tarihsel-psikolojik eleştiri; amaç değerlerin değerini sorgulamaktır (Önsöz 3, 6).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 7.–5. yy Hesiodos, Herodotos tanrıların ve insanların soy anlatısı
1877 Paul Rée İngiliz tarzı "ahlâkî duyguların kökeni" (faydacı, özgeci) Der Ursprung der moralischen Empfindungen
1887 Nietzsche değerlerin soykütüğü; değer yargılarının değerinin eleştirisi Ahlâkın Soykütüğü Üzerine Önsöz 4–7

Dönüşüm: Soy kaydından, değerlerin meşruiyetini kökenlerini açığa çıkararak sarsan bir eleştiri yöntemine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca γενεαλογία genea "soy, kuşak" + logos; soy sayma, soy anlatısı (Hesiodos'un Theogonia'sı, Herodotos'ta soy listeleri)
Latince genealogia geç Latincede soy listesi (Matta 1'in "soy kütüğü")
Almanca / Fransızca Genealogie / généalogie
İngilizce genealogy

Türkçe karşılığı

soykütüğü. "jeneoloji" yabancı kalır; "köken bilimi" Herkunft / Ursprung ile karışır; "soy kütüğü" hem soy kaydını hem soyun dallanmasını söyler. Sıfatı "soykütüksel".

"Köken araştırması" dersek tek bir başlangıç noktası ararız; Nietzsche'nin soykütüğü ise değerlerin tek bir kaynağı değil, birbirini izleyen, birbirinin üstüne yazılan yorumların ve güç ilişkilerinin tarihidir. Bir şeyin kökeni ile bugünkü işlevi ayrıdır (Ahlâkın Soykütüğü II 12).

Atıf ve kaynak notu

Terim Nietzsche'nindir (Zur Genealogie der Moral); 20. yüzyılda Foucault onu "soykütüğü" yöntemi olarak yeniden işler.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: soykütüksel

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.