İçeriğe geç

Kavram

anticipatio

Yunanca
πρόληψις (prolepsis)
Latince
anticipatio; praenotio
Almanca
Anticipation; Vorgreifen
Fransızca
anticipation
İngilizce
anticipation
Türkçe
antisipasyon; önkavrayış (Epikuros)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik anlamıyla bir şeyin önüne geçmek, önceden tahmin etmek. Felsefede: deneyimde verilecek olanı önceden belirleyen bilgi ya da kavrayış.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Helenistik Epikuros hatırlanan genel kavrayış; hakikat ölçütlerinden biri Diogenes Laertios X
Roma Cicero anticipatio, praenotio: tanrılar hakkındaki doğuştan gelen kavrayış De natura deorum I
18. yy Kant ampirik bilgiye ait olanı a priori bilmeyi sağlayan her bilgi; dar anlamda: her duyumun bir derecesi olduğu ilkesi Saf Aklın Eleştirisi (AA03.152)

Dönüşüm: Epikuros'ta deneyimden birikmiş kavrayış, Kant'ta deneyimden bağımsız olarak duyumun yeğin büyüklüğünü önceden belirleme.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πρόληψις pro- "önceden" + lambanein "almak": önceden edinilmiş kavrayış
Latince anticipatio, praenotio Cicero'nun Epikuros terimi için kullandığı karşılıklar (De natura deorum I)
Almanca / Fransızca Anticipation / anticipation Kant: Anticipationen der Wahrnehmung
İngilizce anticipation

Türkçe karşılığı

antisipasyon. "önceleme", "önceden kavrama", "önalım" rakip; Kant çevirisinde Apprehension, Apperzeption çizgisiyle uyumlu olduğu için antisipasyon seçildi

"Önceleme" zamansal bir önceliği öne çıkarır; Kant'ta söz konusu olan ise deneyimden çıkarılabilecek olanın a priori belirlenmesidir. Epikuros'un prolepsis'i tekrarlanan algıdan birikmiş kavramdır, Kant'ınki ise deneyimden gelmez.

Atıf ve kaynak notu

Kant prolepsis'i Epikuros'a atfederek kendi terimini onunla bağlar; Epikuros'un kavramı a priori değildir, bu benzetme Kant'ın okumasıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Antisipasyonları, antisipasyonları

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.