Kavram
anticipatio
- Yunanca
- πρόληψις (prolepsis)
- Latince
- anticipatio; praenotio
- Almanca
- Anticipation; Vorgreifen
- Fransızca
- anticipation
- İngilizce
- anticipation
- Türkçe
- antisipasyon; önkavrayış (Epikuros)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik anlamıyla bir şeyin önüne geçmek, önceden tahmin etmek. Felsefede: deneyimde verilecek olanı önceden belirleyen bilgi ya da kavrayış.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Helenistik | Epikuros | hatırlanan genel kavrayış; hakikat ölçütlerinden biri | Diogenes Laertios X |
| Roma | Cicero | anticipatio, praenotio: tanrılar hakkındaki doğuştan gelen kavrayış | De natura deorum I |
| 18. yy | Kant | ampirik bilgiye ait olanı a priori bilmeyi sağlayan her bilgi; dar anlamda: her duyumun bir derecesi olduğu ilkesi | Saf Aklın Eleştirisi (AA03.152) |
Dönüşüm: Epikuros'ta deneyimden birikmiş kavrayış, Kant'ta deneyimden bağımsız olarak duyumun yeğin büyüklüğünü önceden belirleme.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | πρόληψις | pro- "önceden" + lambanein "almak": önceden edinilmiş kavrayış |
| Latince | anticipatio, praenotio | Cicero'nun Epikuros terimi için kullandığı karşılıklar (De natura deorum I) |
| Almanca / Fransızca | Anticipation / anticipation | Kant: Anticipationen der Wahrnehmung |
| İngilizce | anticipation |
Türkçe karşılığı
antisipasyon. "önceleme", "önceden kavrama", "önalım" rakip; Kant çevirisinde Apprehension, Apperzeption çizgisiyle uyumlu olduğu için antisipasyon seçildi
"Önceleme" zamansal bir önceliği öne çıkarır; Kant'ta söz konusu olan ise deneyimden çıkarılabilecek olanın a priori belirlenmesidir. Epikuros'un prolepsis'i tekrarlanan algıdan birikmiş kavramdır, Kant'ınki ise deneyimden gelmez.
Atıf ve kaynak notu
Kant prolepsis'i Epikuros'a atfederek kendi terimini onunla bağlar; Epikuros'un kavramı a priori değildir, bu benzetme Kant'ın okumasıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Antisipasyonları, antisipasyonları
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.