Epiktetos
Epiktetos Gnomolojisi
Stobaios I-II
11
Tanrılara adil ve ölçülü bir gönülle saygı göster, ölçüsüz armağanlarla yaltaklanma. Çünkü tanrı yaltaklanmaya sevinmez, yaltaklanan da tanrısal olana saygı göstermiş olmaz. Tanrılara zengin olduğunda değil, aklın başında olduğunda kurban sun; çünkü zengin olmak mutsuzlara da nasip olur, aklı başında olmak ise yalnız mesutlara özgüdür.
Ἐπικτήτου. θεοὺς δικαίᾳ καὶ μεμετρημένῃ διαθέσει τίμα, ἀλλὰ μὴ ἀμέτροις δωρεαῖς κολάκευε· οὔτε γὰρ κολακείᾳ χαίρει θεὸς οὔτε ὁ κολακεύων τιμᾷ τὸ θεῖον. θεοῖς θῦε μὴ ἡνίκα ἂν πλουτήσῃς, ἀλλʼ ἡνίκα ἂν φρονήσῃς, τὸ μὲν γὰρ πλουτεῖν καὶ τῶν κακοδαιμόνων, τὸ δὲ φρονεῖν μόνον ἴδιον εὐδαιμόνων.
22
Tanrılardan sürekli beden sağlığı isteme, her zaman psykhē itidali edin. Böylece ne kolay hastalanırsın ne de hastayken hoşnutsuz olursun.
παρὰ θεῶν μὴ συνεχῆ αἴτει ὑγίειαν σώματος, ἀλλὰ διηνεκῶς λάμβανε σωφροσύνην ψυχῆς· καὶ οὔτε ῥᾳδίως νοσήσεις οὔτε νοσῶν δυσαρεστήσεις.
33
Arzuladığın şeyleri tanrılardan isteme; arzunun kendisinden kurtulmayı iste. Tanrılar seni hoş şeyler için değil, güzel şeyler için dua ettiğinde dinler. Güzel şeyleri de sana, hazza değil, aretē'ye sevindiğin zaman verirler.
μὴ ὧν ἐπιθυμεῖς ταῦτα παρὰ θεῶν αἴτει, ἀλλʼ ὅπως αὐτῆς ἀπαλλαγῇς τῆς ἐπιθυμίας, τοῦτο ζήτει παρὰ θεῶν. τότε σου εἰσακούουσιν οἱ θεοί, ἡνίκα ἂν μὴ περὶ τῶν ἡδέων, ἀλλὰ περὶ τῶν καλῶν εὔχῃ. καὶ τότε σοι δώσουσι τὰ καλά, ἡνίκα μὴ ἡδονῇ, ἀλλʼ ἀρετῇ χαίρεις.
44
Büyüklerden büyük şeyler istemeyi unutma; çünkü küçük şey vermezler. Tanrıdan daha büyük ve yüce bir şey yoktur. Öyleyse tanrılara dua ederken tanrısal şeyler iste; bunlara ne bedensel ne dünyevî hiçbir hâl dokunabilir.
μέμνησο παρὰ τῶν μεγάλων αἰτεῖν τὰ μεγάλα· μικρὰ γὰρ οὐκ ἂν δοῖεν. οὐδὲν θεοῦ μεῖζον καὶ ὑψηλότερον· εὐχόμενος τοιγαροῦν θεοῖς αἴτει τὰ θεῖα, ὧν οὐδὲν σάρκινον καὶ γήινον ψαύει πάθος.
55
Arıdan iğnesi yüzünden nefret etmez, balı için ona özen gösterirsin. Dostundan da azarı yüzünden yüz çevirme; iyi niyeti için onu sev.
ὥσπερ μέλιτταν οὐ διὰ τὸ κέντρον μισεῖς, ἀλλὰ διὰ τὸν καρπὸν τημελεῖς, οὕτω καὶ φίλον μὴ διʼ ἐπίπληξιν ἀποστραφῇς, ἀλλὰ διὰ τὴν εὔνοιαν ἀγάπα.
66
Yaltakçılar erkek arıya benzer: Tembeldirler, iğneleri yoktur, başkalarının emeğini yerler. Kıskançlar eşekarısına benzer: Sokarlar, yoksuldurlar, paylaşmazlar, bir işe yaramazlar. İyi insanlar bal arısına benzer: Çalışkandırlar, kendi elleriyle iş görürler, tutumludurlar, varlıklıdırlar, yumuşaktırlar, gerektiğinde azarlarlar, paylaşırlar. Dost olarak çok dostla yaşamak istiyorsan arıyı örnek al; kovanın erkek arılardan ve eşekarılarından temiz olsun.
ἐοίκασιν οἱ κόλακες κηφῆσι· καὶ γὰρ ἀργοὶ καὶ ἄκεντροι καὶ τοὺς ἀλλοτρίους ἀναλίσκοντες καμάτους. οἱ φθονεροὶ σφηξί· καὶ γὰρ πληκτικοὶ καὶ ἄποροι καὶ ἀμετάδοτοι καὶ ἄχρειοι. οἱ χρηστοὶ μελίτταις· καὶ γὰρ φιλόπονοι καὶ αὐτουργοὶ καὶ οἰκονομικοὶ καὶ εὔποροι καὶ πρᾷοι καὶ ἐπιπληκτικοὶ καὶ κοινωνικοί. ὥστʼ, εἰ βούλει φίλος ὑπάρχων μετὰ πολλῶν διάγειν φίλων, μιμοῦ τὴν μέλιτταν· καθαρὸν ἔστω σοι τὸ σμῆνος κηφήνων καὶ σφηκῶν.
77
Seninle dostluk kurmak isteyenleri sana verdikleri armağanlara göre değil, kendileri için neyi istediklerine, kendilerine neyi hoş gördüklerine, neye söz verip neyi yerine getirdiklerine göre sına.
τοὺς εἰς φιλίαν σοι καθιέντας δοκίμαζε μὴ ἐξ ὧν σοι δωροῦνται, ἀλλʼ ἐξ ὧν ἑαυτοῖς μνῶνται καὶ χαρίζονται καὶ κατεπηγγείλαντο καὶ διέθεσαν.
88
Mal dost değildir, dost maldır. Mal hiçbir zaman dostluk yaratamaz, tıpkı toprağın tanrı yaratamayacağı gibi; oysa dostluk, tanrının toprağı yarattığı gibi, malı da kazandırır.
οὐ τὰ χρήματα φίλοι, ἀλλʼ ὁ φίλος χρήματα. καὶ χρήματα μὲν φιλίαν οὐδέποτʼ ἂν ἐργάσαιντο, ὥσπερ οὐδὲ γῆ θεόν· φιλία δὲ χρήματα καὶ ἄλλως ἂν κτήσαιτο, καθάπερ θεὸς γῆν.