İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Paralel Hayatlar: Eumenes

Εὐμένης

1.11. Bölüm

Duris'in anlattığına göre Kardialı Eumenes, Khersonesos'ta yoksulluk yüzünden arabacılık yapan bir babanın oğluydu, ama özgür insanlara yakışır biçimde edebiyat ve güreş eğitimi aldı. Henüz çocukken Philippos şehri ziyaret etmiş, boş vaktinde Kardialı gençlerin pankration ve çocukların güreş müsabakalarını seyretmişti. Eumenes burada başarı göstermiş, zeki ve cesur görünmüş, Philippos'un hoşuna gidip yanına alınmıştı.

1.1

εὐμενῆ δὲ τὸν Καρδιανὸν ἱστορεῖ Δοῦρις πατρὸς μὲν ἁμαξεύοντος ἐν Χερρονήσῳ διὰ πενίαν γενέσθαι, τραφῆναι δὲ ἐλευθερίως ἐν γράμμασι καὶ περὶ παλαίστραν· ἔτι δὲ παιδὸς ὄντος αὐτοῦ Φίλιππον παρεπιδημοῦντα καὶ σχολὴν ἄγοντα τὰ τῶν Καρδιανῶν θεάσασθαι παγκράτια μειρακίων καὶ παλαίσματα παίδων, ἐν οἷς εὐημερήσαντα τὸν Εὐμενῆ καὶ φανέντα συνετὸν καὶ ἀνδρεῖον ἀρέσαι τῷ Φιλίππῳ καὶ ἀναληφθῆναι.

1.2Ama Eumenes'in Philippos tarafından babasıyla olan misafirlik ve dostluk bağı yüzünden yükseltildiğini söyleyenler daha akla yatkın konuşuyor gibidir. Philippos'un ölümünden sonra zekâ ve sadakatte İskender'in yanındaki hiç kimseden geri kalmadığı düşünülüyordu. Unvanı başkâtipti, ama en yakın dostlar ve sırdaşlar kadar itibar görüyordu. Hatta Hindistan'da kendi başına bir orduyla komutan olarak gönderildi, Hephaistion ölüp Perdikkas onun yerine geçince de Perdikkas'ın süvari komutanlığını aldı.

1.2

δοκοῦσι δὲ εἰκότα λέγειν μᾶλλον οἱ διὰ ξενίαν καὶ φιλίαν πατρῴαν τὸν Εὐμενῆ λέγοντες ὑπὸ τοῦ Φιλίππου προαχθῆναι. μετὰ δὲ τὴν ἐκείνου τελευτὴν οὔτε συνέσει τινὸς οὔτε πίστει λείπεσθαι δοκῶν τῶν περὶ Ἀλέξανδρον ἐκαλεῖτο μὲν ἀρχιγραμματεύς, τιμῆς δὲ ὥσπερ οἱ μάλιστα φίλοι καὶ συνήθεις ἐτύγχανεν, ὥστε καὶ στρατηγὸς ἀποσταλῆναι κατὰ τὴν Ἰνδικὴν ἐφʼ ἑαυτοῦ μετὰ δυνάμεως, καὶ τὴν Περδίκκου παραλαβεῖν ἱππαρχίαν, ὅτε Περδίκκας, ἀποθανόντος Ἡφαιστίωνος, εἰς τὴν ἐκείνου προῆλθε τάξιν.

1.3Bu yüzden İskender'in ölümünden sonra başsilahtar Neoptolemos, kendisinin kalkan ve mızrakla, Eumenes'in ise kalem ve yazı tahtasıyla krala eşlik ettiğini söylediğinde Makedonlar gülüp geçtiler. Çünkü başka onurların yanında Kralın Eumenes'i evlilik yoluyla akrabalığa da layık gördüğünü biliyorlardı. İskender, Asya'da ilk beraber olduğu, Herakles adlı oğlunu doğuran Artabazos kızı Barsine'nin kız kardeşlerinden Apame'yi Ptolemaios'a, Barsine'yi de Eumenes'e vermişti; bu, öbür Pers kadınlarını da yoldaşlarına dağıtıp evlendirdiği zamandı.

1.3

διὸ καὶ Νεοπτολέμου τοῦ ἀρχιυπασπιστοῦ μετὰ τὴν Ἀλεξάνδρου τελευτὴν λέγοντος ὡς αὐτὸς μὲν ἀσπίδα καὶ λόγχην, Εὐμενὴς δὲ γραφεῖον ἔχων καὶ πινακίδιον ἠκολούθει, κατεγέλων οἱ Μακεδόνες, μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν τὸν Εὐμενῆ καὶ τῆς κατὰ τὸν γάμον οἰκειότητος ὑπὸ τοῦ βασιλέως εἰδότες ἀξιωθέντα. Βαρσίνην γὰρ τὴν Ἀρταβάζου πρώτην ἐν Ἀσίᾳ γνοὺς ὁ Ἀλέξανδρος, ἐξ ἧς υἱὸν ἔσχεν Ἡρακλέα, τῶν ταύτης ἀδελφῶν Πτολεμαίῳ μὲν Ἀπάμαν, Εὐμενεῖ δὲ Βαρσίνην ἐξέδωκεν, ὅτε καὶ τὰς ἄλλας Περσίδας διένειμε καὶ συνῴκισε τοῖς ἑταίροις.

2.12. Bölüm

Yine de İskender'le sık sık çatıştı, Hephaistion yüzünden de tehlikeye düştü. İlkin Hephaistion, flütçü Euios'a Eumenes'in hizmetkârlarının önceden tuttuğu bir evi tahsis etmişti. Eumenes öfkeyle Mentor'la birlikte İskender'e gidip silahları elden atıp flüt çalmanın ya da tragedya oynamanın en iyisi olduğunu bağırdı. İskender de ona hak verip öfkelendi ve Hephaistion'u azarladı.

2.1

οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ προσέκρουσε πολλάκις Ἀλεξάνδρῳ, καὶ παρεκινδύνευσε διʼ Ἡφαιστίωνα, πρῶτον μὲν γὰρ Εὐΐῳ τῷ αὐλητῇ τοῦ Ἡφαιστίωνος οἰκίαν κατανείμαντος ἣν οἱ παῖδες ἔτυχον τῷ Εὐμενεῖ προκατειληφότες, ἐλθὼν ὑπὸ ὀργῆς πρὸς τὸν Ἀλέξανδρον ὁ Εὐμενὴς ἐβόα μετὰ Μέντορος ὡς αὐλεῖν εἴη κράτιστον ἢ τραγῳδεῖν τὰ ὅπλα ῥίψαντας ἐκ τῶν χειρῶν, ὥστε Ἀλέξανδρον αὐτῷ συναγανακτεῖν καὶ λοιδορεῖσθαι τῷ Ἡφαιστίωνι.

2.2Ama çabuk fikir değiştirdi ve Eumenes'e kızmaya başladı, çünkü Eumenes bunu Hephaistion'a açık sözlülükten çok kendisine küstahlıkla yapmış sayılırdı. Sonra Nearkhos'u gemilerle dış denize gönderirken dostlarından para istedi, çünkü hazinede yoktu. Eumenes'ten üç yüz talant istendi, o ise yalnız yüz talant verdi ve bunu da kâhyaları aracılığıyla güç bela topladığını söyledi. İskender onu suçlamadı, parayı da almadı; hizmetkârlarına gizlice Eumenes'in çadırını ateşe vermelerini emretti. Para dışarı çıkarılırken yalanını suçüstü yakalamak istiyordu.

2.2

ταχὺ μέντοι μεταπεσὼν αὖθις εἶχε τὸν Εὐμενῆ διʼ ὀργῆς, ὡς ὕβρει μᾶλλον πρὸς ἑαυτὸν ἢ παρρησίᾳ πρὸς Ἡφαιστίωνα χρησάμενον. ἔπειτα Νέαρχον ἐκπέμπων με?τὰ νεῶν ἐπὶ τὴν ἔξω θάλασσαν ᾔτει χρήματα τοὺς φίλους· οὐ γὰρ ἦν ἐν τῷ βασιλείῳ. τοῦ δʼ Εὐμενοῦς αἰτηθέντος μὲν τριακόσια τάλαντα, δόντος δὲ ἑκατὸν μόνα, καὶ ταῦτα γχίσχρως καὶ μόλις αὐτῷ συνειλέχθαι διὰ τῶν ἐπιτρόπων φάσκοντος, οὐδὲν ἐγκαλέσας οὐδὲ δεξάμενος ἐκέλευσε τοὺς παῖδας κρύφα τῇ σκηνῇ τοῦ Εὐμενοῦς πῦρ ἐνεῖναι, βουλόμενος ἐκκομιζομένων τῶν χρημάτων λαβεῖν ἐπʼ αὐτοφώρῳ ψευδόμενον.

2.3Ama çadır bundan önce yandı, yazılı belgeler de mahvoldu ve İskender pişman oldu. Ateşte eriyen altın ve gümüşün bin talantı geçtiği görüldü, ama hiçbirini almadı. Üstelik her yerdeki satraplara ve komutanlara yazıp yanan belgelerin kopyalarını göndermelerini emretti ve hepsini Eumenes'e teslim etmelerini istedi.

2.3

ἔφθη δὲ ἡ σκηνὴ καταφλεχθεῖσα, καὶ μετενόησε τῶν γραμμάτων διαφθαρέντων ὁ Ἀλέξανδρος, τὸ δὲ συγχυθὲν χρυσίον καὶ ἀργύριον ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἀνευρέθη πλεῖον ἣ χιλίων ταλάντων, ἔλαβε δὲ οὐδέν, ἀλλὰ καὶ γράψας τοῖς πανταχοῦ σατράπαις καὶ στρατηγοῖς ἀντίγραφα τῶν διεφθαρμένων ἀποστέλλειν πάντα παραλαμβάνειν ἐκέλευσε τὸν Εὐμενῆ.

2.4Bir kez daha bir hediye yüzünden Hephaistion'la anlaşmazlığa düştü, ağır sözler işitti, ağır sözler söyledi, o zaman da aşağı kalmadı. Ama çok geçmeden Hephaistion öldü. Kral, onun yaşarken kıskandığını, ölümüne de sevindiğini düşündüğü herkese karşı acısı içinde sert ve kırıcı davrandı. En çok Eumenes'ten şüpheleniyor, o anlaşmazlıkları ve sövgüleri sık sık yüzüne vuruyordu.

2.4

πάλιν δὲ περὶ δωρεᾶς τινος εἰς διαφορὰν καταστὰς πρὸς τὸν Ἡφαιστίωνα, καὶ πολλὰ μὲν ἀκούσας κακῶς, πολλὰ δὲ εἰπών, τότε μὲν οὐκ ἔλαττον ἔσχε· μετʼ ὀλίγον δὲ τελευτήσαντος Ἡφαιστίωνος περιπαθῶν ὁ βασιλεύς καὶ πᾶσιν οὓς ἐδόκει ζῶντι μὲν ἐκείνῳ φθονεῖν ἐπιχαίρειν δὲ τεθνηκότι τραχέως ὁμιλῶν καὶ χαλεπὸς ὢν, μάλιστα τὸν Εὐμενῆ διʼ ὑποψίας εἶχε, καὶ προὔφερε πολλάκις τὰς διαφορὰς καὶ λοιδορίας ἐκείνας.

2.5Ama kurnaz ve inandırıcı biri olan Eumenes, kendisini mahvedebilecek şeyin kendisini kurtarmasını sağlamaya çalıştı. İskender'in Hephaistion'a duyduğu sevgi ve şeref tutkusuna sığındı; ölüyü en çok süsleyecek onurlar önerdi, mezar yapımına da cömertçe ve istekle para ödedi.

2.5

ὁ δὲ πανοῦργος ὢν καὶ πιθανός ἐπεχείρησεν οἷς ἀπώλλυτο σῴζειν ἑαυτόν, κατέφυγε γὰρ εἰς τὴν πρὸς Ἡφαιστίωνα φιλοτιμίαν Ἀλεξάνδρου καὶ χάριν, ὑφηγούμενός τε τιμὰς αἳ μάλιστα κοσμεῖν ἔμελλον τὸν τεθνηκότα, καὶ χρήματα τελῶν εἰς τὴν τοῦ τάφου κατασκευὴν ἀφειδῶς καὶ προθύμως.

3.13. Bölüm

İskender ölünce ve piyade ile yoldaşlar birbirine düştüğünde Eumenes, düşüncesinde yoldaşlardan yanaydı, ama sözde iki tarafa da yakın ve tarafsız duruyordu; bir yabancı olarak Makedonların kavgalarına karışmasının ona düşmeyeceğini söylüyordu. Öbür yoldaşlar Babil'den ayrılınca o şehirde kalıp piyadelerin çoğunu yatıştırdı ve anlaşmaya daha istekli hâle getirdi.

3.1

ἀποθανόντος δὲ Ἀλεξάνδρου καί τῆς φάλαγγος διεστώσης πρὸς τοὺς ἑταίρους, τῇ μὲν γνώμῃ τούτοις προσένειμεν ἑαυτὸν ὁ Εὐμενής, τῷ δὲ λόγῳ κοινός τις ἦν πρὸς ἀμφοτέρους καί ἰδιώτης, ὡς οὐδὲν αὐτῷ προσῆκον ξένῳ ὄντι πολυπραγμονεῖν ἐν ταῖς Μακεδόνων διαφοραῖς. καί τῶν ἄλλων ἑταίρων ἐκ Βαβυλῶνος ἀνασκευασαμένων αὐτὸς ὑπολειφθεὶς ἐν τῇ πόλει κατεπράϋνε πολλοὺς τῶν πεζῶν καί πρὸς τὰς διαλύσεις ἡδίους ἐποίησεν.

3.2Komutanlar birbirleriyle anlaşıp ilk karışıklıkları yatıştırdıktan sonra satraplık ve komutanlıkları paylaştırdılar. Eumenes, Kapadokya'yı, Paphlagonia'yı ve Karadeniz'e kadar uzanan, Trapezus'a varan toprakları aldı. Burası o zaman henüz Makedonların değildi, Ariarathes hükmediyordu. Leonnatos ile Antigonos'un büyük bir kuvvetle Eumenes'i oraya götürüp bölgenin satrabı yapması gerekiyordu.

3.2

ἐπεὶ δὲ ἀναμιχθέντες ἀλλήλοις οἱ στρατηγοὶ καί καταστάντες ἐκ τῶν πρώτων ταραχῶν διενέμοντο σατραπείας καί στρατηγίας, Εὐμενὴς λαμβάνει Καππαδοκίαν καί Παφλαγονίαν καὶ τὴν ὑποκειμένην τῇ Ποντικῇ θαλάττῃ μέχρι Τραπεζοῦντος, οὔπω τότε Μακεδόνων οὖσαν, Ἀριαράθης γὰρ αὐτῆς ἐβασίλευεν, ἀλλʼ ἔδει Λεοννάτον καὶ Ἀντίγονον χειρὶ μεγάλῃ τὸν Εὐμενῆ κατάγοντας ἀποδεῖξαι τῆς χώρας σατράπην.

3.3Antigonos, kendini beğenmiş ve herkesi küçümser biri olduğu için Perdikkas'ın yazdıklarına aldırmadı. Leonnatos ise Eumenes'in seferini üstlenmek için yukarıdan Phrygia'ya indi. Ama Kardia tiranı Hekataios gelip Antipatros'a ve Lamia'da kuşatılan Makedonlara yardım etmesini rica edince Avrupa'ya geçmeye karar verdi, Eumenes'i de çağırdı ve onu Hekataios'la barıştırmaya çalıştı.

3.3

Ἀντίγονος μὲν ὀὗν οὐ προσέσχε τοῖς γραφεῖσιν ὑπὸ Περδίκκου, μετέωρος ὢν ἤδη καί περιφρονῶν ἁπάντων, Λεοννάτος δὲ κατέβη μὲν ἄνωθεν εἰς Φρυγίαν ἀναδεξόμενος Εὐμενεῖ τὴν στρατείαν· Ἑκαταίου δὲ τοῦ Καρδιανῶν τυράννου τος αὐτῷ καί δεομένου βοηθεῖν μᾶλλον Ἀντιπάτρῳ καί Μακεδόνων τοῖς ἐν Λαμίᾳ πολιορκουμένοις, ὥρμητο διαβαίνειν καί τὸν Εὐμενῆ παρεκάλει καί διήλλαττε πρὸς τὸν Ἑκαταῖον.

3.4Çünkü aralarında siyasi anlaşmazlıklardan kaynaklanan, babalarından kalma bir şüphe vardı. Eumenes sık sık açıkça Hekataios'un tiranlığından şikâyet etmiş, İskender'e Kardialılara özgürlüklerini geri vermesi için çağrıda bulunmuştu. Bu yüzden şimdi de Yunanlılara karşı sefere gitmek istemedi. Antipatros'un, Hekataios'un hatırı ve eski kini yüzünden kendisini öldürmesinden korktuğunu söyledi. Leonnatos ona güvenip tasarladığı hiçbir şeyi ondan saklamadı.

3.4

ἦν γὰρ αὐτοῖς πατρική τις ἐκ πολιτικῶν διαφορῶν ὑποψία πρὸς ἀλλήλους· καί πολλάκις ὁ Εὐμενὴς ἐγεγόνει φανερὸς κατηγορῶν τοῦ Ἑκαταίου τυραννοῦντος καί παρακαλῶν Ἀλέξανδρον ἀποδοῦναι τοῖς Καρδιανοῖς τὴν ἐλευθερίαν. διὸ καί τότε τοῦ Εὐμενοῦς παραιτουμένου τὴν ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας στρατείαν, καὶ δεδιέναι φάσκοντος Ἀντίπατρον, μήπως Ἑκαταίῳ χαριζόμενος καί πάλαι μισῶν αὐτὸν ἀνέλῃ, πιστεύσας ὁ Λεόννατος οὐδὲν ὧν ἐφρόνει πρὸς αὐτὸν ἀπεκρύψατο.

3.5Söylenen yardım yalnızca bahaneydi; asıl niyeti karşıya geçer geçmez Makedonya üzerinde hak iddia etmekti. Kleopatra'nın kendisini evlenmek üzere Pella'ya çağıran mektuplarını da gösterdi. Eumenes ise ya Antipatros'tan korktuğu için ya da Leonnatos'un kararsızlığından, düşüncesizce atılışlarından umudunu kestiği için geceleyin eşyasını alıp ayrıldı. Yanında üç yüz atlı, iki yüz silahlı hizmetkâr ve gümüş hesabıyla beş bin talant değerinde altın vardı.

3.5

λόγος μὲν γὰρ ἦν ἡ βοήθεια καί πρόφασις, ἐγνώκει δὲ διαβὰς εὐθὺς ἀντιποιεῖσθαι Μακεδονίας· καί τινας ἐπιστολὰς ἔδειξε Κλεοπάτρας μεταπεμπομένης αὐτὸν εἰς Πέλλαν ὡς γαμησομένης. ὁ δʼ Εὐμενής, εἴτε τὸν Ἀντίπατρον δεδοικώς εἴτε τὸν Λεοννάτου ἔμπληκτον ὄντα καί φορᾶς μεστὸν ἀβεβαίου καί ὀξείας ἀπογνούς, νύκτωρ ἀνέζευξε τὴν ἑαυτοῦ λαβὼν ἀποσκευήν. εἶχε δὲ τριακοσίους μὲν ἱππεῖς, διακοσίους δὲ τῶν παίδων ὁπλοφόρους, ἐν δὲ χρυσοῖς εἰς ἀργυρίου λόγον τάλαντα πεντακισχίλια.

3.6Böylece Perdikkas'a kaçıp Leonnatos'un planlarını açıkladı. Hemen onun yanında büyük nüfuz kazandı, meclisine alındı. Az sonra bizzat Perdikkas'ın komutasında bir orduyla Kapadokya'ya götürüldü. Ariarathes esir edilip bölge ele geçirilince satrap oldu.

3.6

φυγὼν δὲ οὕτως πρὸς Περδίκκαν καί τὰ Λεοννάτου βουλεύματα κατειπών εὐθὺς μὲν ἴσχυε μέγα παρʼ αὐτῷ καί τοῦ συνεδρίου μετεῖχεν, ὀλίγον δὲ ὕστερον εἰς Καππαδοκίαν κατήχθη μετὰ δυνάμεως, αὐτοῦ Περδίκκου παρόντος καί στρατηγοῦντος. Ἀριαράθου δὲ ληφθέντος αἰχμαλώτου καί τῆς χώρας ὑποχειρίου γενομένης ἀποδείκνυται σατράπης.

3.7Şehirleri dostlarına verdi, istediği kişileri garnizon komutanı, yargıç ve yönetici olarak atadı; Perdikkas bu işlere hiç karışmadı. Kendisi ise Perdikkas'a yakınlık göstermek ve krallardan ayrı kalmamak için onunla birlikte yola çıktı.

3.7

καί τὰς μὲν πόλεις τοῖς ἑαυτοῦ φίλοις παρέδωκε, καί φρουράρχους ἐγκατέστησε καί δικαστὰς ἀπέλιπε καί διοικητὰς οὓς ἐβούλετο, τοῦ Περδίκκου μηδὲν ἐν τούτοις πολυπραγμονοῦντος, αὐτὸς δὲ συνανέζευξεν ἐκεῖνόν τε θεραπεύων καί τῶν βασιλέων ἀπολείπεσθαι μὴ βουλόμενος,

4.14. Bölüm

Ama Perdikkas, giriştiği işleri kendi başına yapabileceğine, geride bıraktığı yerlerin ise becerikli ve güvenilir bir bekçiye ihtiyacı olduğuna inandığından Eumenes'i Kilikya'dan geri gönderdi. Görünüşte kendi satraplığına, gerçekte ise Neoptolemos'un karıştırdığı komşu Ermenistan'ı ele almak üzere gönderiyordu.

4.1

οὐ μὴν ἀλλʼ ὁ Περδίκκας ἐφʼ ἃ μὲν ὥρμητο πιστεύων διʼ αὑτοῦ προσάξεσθαι, τὰ δὲ ὑπολειπόμενα δεῖσθαι δραστηρίου τε καὶ πιστοῦ φύλακος οἰόμενος, ἀπέπεμψεν ἐκ Κιλικίας τὸν Εὐμενῆ, λόγῳ μὲν ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ σατραπείαν, ἔργῳ δὲ τὴν ὅμορον Ἀρμενίαν τεταραγμένην ὑπὸ Νεοπτολέμου διὰ χειρὸς ἕξοντα.

4.2Eumenes, bu adamı, kibir ve boş gururla bozulmuş olsa da sohbetlerle dizginlemeye çalıştı. Makedon falanksının da şımarmış ve küstahlaşmış olduğunu görünce ona karşı denge kuracak bir süvari gücü hazırlamaya koyuldu. Yerlilerden at binebilenlere vergi ve yükümlülüklerden muafiyet verdi.

4.2

τοῦτον μὲν οὖν ὁ Εὐμενής, καίπερ ὄγκῳ τινὶ καὶ φρονήματι κενῷ διεφθαρμένον, ἐπειρᾶτο ταῖς ὁμιλίαις κατέχειν αὐτὸς δὲ τὴν φάλαγγα τῶν Μακεδόνων ἐπηρμένην καὶ θρασεῖαν εὑρών, ὥσπερ ἀντίταγμα κατεσκεύαζεν αὐτῇ δύναμιν ἱππικήν, τῶν μὲν ἐγχωρίων τοῖς ἱππεύειν δυναμένοις ἀνεισφορίας διδοὺς καὶ ἀτελείας,

4.3En çok güvendiği yakın adamlarına satın aldığı atları dağıttı, ödül ve armağanlarla hevesleri kamçıladı, bedenleri hareket ve talimlerle pişirdi. Böylece Makedonlardan kimileri dehşete düştü, kimileri cesaret buldu: kısa sürede yanında altı bin üç yüzden az olmayan atlının toplandığını görüyorlardı.

4.3

τῶν δὲ περὶ αὑτὸν οἷς μάλιστα ἐπίστευεν ὠνητοὺς διανέμων ἵππους, φιλοτιμίαις τε καὶ δωρεαῖς τὰ φρονήματα παροξύνων καὶ τὰ σώματα κινήσεσι καὶ μελέταις διαπονῶν, ὥστε τοὺς μὲν ἐκπλαγῆναι, τοὺς δὲ θαρρῆσαι τῶν Μακεδόνων, ὁρῶντας ὀλίγῳ χρόνῳ περὶ αὑτὸν ἠθροισμένους ἱππεῖς οὐκ ἐλάττους ἑξακισχιλίων καὶ τριακοσίων.

5.15. Bölüm

Krateros ile Antipatros Yunanlıları yendikten sonra Perdikkas'ın iktidarına son vermek için Asya'ya geçiyor ve Kapadokya'ya girecekleri haber veriliyordu. Perdikkas kendisi Ptolemaios'a karşı sefere çıktı ve Eumenes'i Ermenistan ve Kapadokya'daki kuvvetlerin yetkili başkomutanı yaptı.

5.1

ἐπεὶ δὲ Κρατερὸς καὶ Ἀντίπατρος τῶν Ἑλλήνων περιγενόμενοι διέβαινον εἰς Ἀσίαν τὴν Περδίκκου καταλύσοντες ἀρχήν, καὶ προσηγγέλλοντο μέλλοντες ἐμβαλεῖν εἰς Καππαδοκίαν, ὁ Περδίκκας αὐτὸς ἐπὶ Πτολεμαῖον στρατεύων ἀπέδειξε τὸν Εὐμενῆ τῶν ἐν Ἀρμενίᾳ, καὶ Καππαδοκίᾳ δυνάμεων αὐτοκράτορα στρατηγόν·

5.2Bu konuda mektuplar gönderip Alketas'la Neoptolemos'a Eumenes'e itaat etmelerini, Eumenes'e de işleri uygun gördüğü gibi yönetmesini bildirdi. Alketas seferi açıkça reddetti; emrindeki Makedonların Antipatros'la savaşmaktan utandığını, Krateros'u da sevdikleri için karşılamaya hazır olduklarını söyledi. Neoptolemos ise Eumenes'e ihanet etmeyi tasarlıyordu ve bu gizli kalmadı. Çağrıldığında gelmedi, kuvvetlerini savaşa dizdi.

5.2

καὶ περὶ τούτων ἐπιστολὰς ἔπεμψεν, Ἀλκέταν μὲν καὶ Νεοπτόλεμον Εὐμενεῖ προσέχειν κελεύσας, Εὐμενῆ δὲ χρῆσθαι τοῖς πράγμασιν ὅπως αὐτὸς ἔγνωκεν. Ἀλκέτας μὲν οὖν ἄντικρυς ἀπείπατο τὴν στρατείαν, ὡς τῶν ὑπʼ αὐτῷ Μακεδόνων Ἀντιπάτρῳ μὲν αἰδουμένων μάχεσθαι, Κρατερὸν δὲ καὶ δέχεσθαι διʼ εὔνοιαν ἑτοίμων ὄντων· Νεοπτόλεμος δὲ βουλεύων μὲν ἐπʼ Εὐμενεῖ προδοσίαν οὐκ ἔλαθε, καλούμενος δὲ οὐχ ὑπήκουεν, ἀλλὰ παρέταττε τὴν δύναμιν.

5.3İşte Eumenes ilk kez önlemlerinin ve hazırlıklarının meyvesini burada gördü. Piyadede yenilirken süvarileriyle Neoptolemos'u bozguna uğrattı, ağırlıklarını ele geçirdi. Sonra takip sırasında dağılmış falanksın üzerine toplu olarak sürüp onları silah bırakmaya ve karşılıklı ant içerek kendi yanında savaşmaya zorladı.

5.3

ἔνθα πρῶτον ὁ Εὐμενὴς ἀπέλαυσε τῆς ἑαυτοῦ προνοίας καὶ παρασκευῆς· ἡττώμενος γὰρ ἤδη κατὰ τὸ πεζόν ἐτρέψατο τοῖς ἱππεῦσι τὸν Νεοπτόλεμον καὶ τὴν ἀποσκευὴν ἔλαβεν αὐτοῦ, καὶ τῇ φάλαγγι διεσπαρμένῃ περὶ τὴν δίωξιν ἅθρους ἐπελάσας ἠνάγκασε τὰ ὅπλα θέσθαι καὶ δόντας καὶ λαβόντας ὅρκους αὐτῷ συστρατεύειν.

5.4Neoptolemos bozgundan birkaç kişiyi toplayıp Krateros ile Antipatros'un yanına kaçtı. Onlar da Eumenes'e elçi gönderip kendi saflarına geçmesini istediler: satraplıklarının gelirini elde tutacak, onlardan ordu ve toprak da alacak, Antipatros'un düşmanıyken dostu olacak, Krateros'un dostuyken düşmanı olmayacaktı.

5.4

ὁ μὲν οὖν Νεοπτόλεμος ὀλίγους τινὰς συναγαγὼν ἐκ τῆς τροπῆς ἔφυγε πρὸς Κρατερὸν καὶ Ἀντίπατρον. παρʼ ἐκείνων δὲ ἀπέσταλτο πρεσβεία πρὸς Εὐμενῆ παρακαλοῦσα μεταθέσθαι πρὸς αὐτούς, καρπούμενον μὲν ἃς εἶχε σατραπείας, προσλαβόντα δὲ στρατιὰν καὶ χώραν παρʼ αὐτῶν, Ἀντιπάτρῳ μὲν ἀντʼ ἐχθροῦ φίλον γενόμενον, Κρατερῷ δὲ μὴ γενόμενον ἐκ φίλου πολέμιον.

5.5Eumenes bunları dinleyince, Antipatros'un eski düşmanı olarak, dostlarına düşman gibi davrandığını gördüğü şu anda onun dostu olamayacağını söyledi. Krateros'u ise eşit ve adil şartlarla Perdikkas'la barıştırıp bir araya getirmeye hazırdı. Ama haksızlık hevesi başlatan olursa haksızlığa uğrayana soluğu kesilene kadar yardım edecek, sadakatini değil, bedenini ve hayatını gözden çıkaracaktı.

5.5

ταῦτα ὁ Εὐμενὴς ἀκούσας Ἀντιπάτρῳ μὲν οὐκ ἂν ἔφη παλαιὸς ὢν ἐχθρὸς νῦν γενέσθαι φίλος, ὅτε αὐτὸν ὁρᾷ τοῖς φίλοις ὡς ἐχθροῖς χρώμενον, Κρατερὸν δὲ Περδίκκᾳ διαλλάττειν ἕτοιμος εἶναι καὶ συνάγειν ἐπὶ τοῖς ἴσοις καὶ δικαίοις· ἄρχοντος δὲ πλεονεξίας τῷ ἀδικουμένῳ βοηθήσειν μέχρι ἂν ἐμπνέῃ, καὶ μᾶλλον τὸ σῶμα καὶ τὸν βίον ἢ τὴν πίστιν προήσεσθαι.

6.16. Bölüm

Antipatros ve adamları bunu duyunca işin bütününü ağır ağır düşünmeye başladılar. Neoptolemos kaçıp onların yanına varınca savaşı anlattı ve mümkünse ikisinin birden, olmazsa en azından Krateros'un yardıma gelmesini istedi: Makedonlar ona karşı müthiş bir özlem duyuyordu; kausiasını görür, sesini duyarlarsa silahlarıyla birlikte ona koşacaklardı.

6.1

οἱ μὲν οὖν περὶ τὸν Ἀντίπατρον πυθόμενοι ταῦτα κατὰ σχολὴν ἐβουλεύοντο περὶ τῶν ὅλων, ὁ Νεοπτόλεμος δὲ μετὰ τήν φυγὴν ἀφικόμενος πρὸς αὐτούς τήν τε μάχην ἀπήγγελλε καὶ παρεκάλει βοηθεῖν, μάλιστα μὲν ἀμφοτέρους, πάντως δὲ Κρατερόν· ποθεῖσθαι γὰρ ὑπερφυῶς ἐκεῖνον ὑπὸ τῶν Μακεδόνων, κἂν μόνον ἴδωσι τήν καυσίαν αὐτοῦ καὶ τήν φωνὴν ἀκούσωσι, μετὰ τῶν ὅπλων ἥξειν φερομένους,

6.2Gerçekten de Krateros'un adı büyüktü ve İskender'in ölümünden sonra çoğu kişi onu aramaya başlamıştı. Onun, İskender'e karşı kendileri için pek çok kez düşmanlığı göze aldığını, kral Pers özentisine kaptıkça ona engel olduğunu, lüks ve kibirle hor görülen atadan kalma âdetleri savunduğunu hatırlıyorlardı.

6.2

καὶ γὰρ ἦν ὄντως ὄνομα τοῦ Κρατεροῦ μέγα, καὶ μετὰ τήν Ἀλεξάνδρου τελευτὴν τοῦτον ἐπόθησαν οἱ πολλοί, μνημονεύοντες ὅτι καὶ πρὸς Ἀλέξανδρον ὑπὲρ αὐτῶν ἀνεδέξατο πολλάκις ἀπεχθείας πολλάς, ὑποφερομένου πρὸς τὸν Περσικὸν ζῆλον ἀντιλαμβανόμενος, καὶ τοῖς πατρίοις ἀμύνων διὰ τρυφὴν καὶ ὄγκον ἤδη περιυβριζομένοις.

6.3O zaman Krateros, Antipatros'u Kilikya'ya gönderdi, ordunun büyük bölümünü alıp Neoptolemos'la birlikte Eumenes'in üzerine yürüdü. Eumenes'in hazırlıksız olduğunu, yeni bir zaferden sonra ordusunun düzensiz ve şenlik içinde bulunduğunu sanıyordu. Eumenes'in onun saldırısını önceden sezip önlem alması ayık bir komutanlığın işiydi, yine de en yüksek ustalık sayılmaz.

6.3

τότε δὲ οὖν ὁ Κρατερὸς τὸν μὲν Ἀντίπατρον εἰς Κιλικίαν ἀπέστειλεν, αὐτὸς δὲ τῆς δυνάμεως ἀναλαβὼν πολύ μέρος ἐπὶ τὸν Εὐμενῆ μετὰ τοῦ Νεοπτολέμου προῆγεν, οἰόμενος οὐ προσδεχομένῳ καὶ μετὰ πρόσφατον νίκην ἐν ἀταξίᾳ καὶ περὶ πότους ἔχοντι τήν δύναμιν ἐπιπεσεῖσθαι. τὸ μὲν οὖν προαισθέσθαι τήν ἔφοδον ἀὺτοῦ τὸν Εὐμενῆ καὶ προπαρασκευάσασθαι νηφούσης ἄν τις ἡγεμονίας, οὐ μὴν ἄκρας θείη δεινότητος·

6.4Ama yalnız düşmanın kendi eksiklerini fark etmesine engel olmak değil, yanındaki askerleri de kiminle savaşacaklarını bilmeden Krateros'un üzerine sürmek, karşı komutanı onlardan gizlemek, bu komutana özgü bir iş gibi görünür. Neoptolemos ile Pigres'in yine, Kapadokyalı ve Paphlagonialı atlılarla üzerlerine geldiği haberini yaydı. Geceleyin yola çıkmak istiyordu, sonra uykuya daldı ve garip bir rüya gördü.

6.4

τὸ δὲ μὴ μόνον τοὺς πολεμίους ἃ μὴ καλῶς εἶχεν αἰσθέσθαι διαφυγεῖν, ἀλλὰ καὶ τοὺς μετʼ ἀὐτοῦ στρατευομένους ἀγνοοῦντας ᾧ μαχοῦνται προενσεῖσαι τῷ Κρατερῷ καὶ ἀποκρύψαι τὸν ἀντιστράτηγον, ἴδιον δοκεῖ τούτου τοῦ ἡγεμόνος ἔργον γενέσθαι, διέδωκε μὲν οὖν λόγον ὡς Νεοπτόλεμος αὖθις ἐπίοι καὶ Πίγρης, ἔχοντες ἱππεῖς καὶ Καππαδοκῶν καὶ Παφλαγόνων. νυκτὸς δὲ ἀναζεῦξαι βουλόμενος, εἶτα καταδαρθών ὄψιν εἶδεν ἀλλόκοτον.

6.5Birbiriyle savaşmaya hazırlanan iki İskender gördü; her biri birer falanksın başındaydı. Sonra birinin yardımına Athena, öbürünün yardımına Demeter geldi. Çetin bir mücadeleden sonra Athena'nın yanındaki yenildi, Demeter de başak toplayıp kazanana bir taç ördü.

6.5

ἐδόκει γὰρ ὁρᾶν Ἀλεξάνδρους δύο παρασκευαζομένους ἀλλήλοις μάχεσθαι, μιᾶς ἑκάτερον ἡγούμενον φάλαγγος· εἶτα τῷ μὲν τήν Ἀθηνᾶν, τῷ δὲ τήν Δήμητραν βοηθοῦσαν ἐλθεῖν, γενομένου δὲ ἀγῶνος ἰσχυροῦ κρατηθῆναι τὸν μετὰ τῆς Ἀθηνᾶς, τῷ δὲ νικῶντι σταχύων δρεπομένην τήν Δήμητραν συμπλέκειν στέφανον.

6.6Eumenes rüyanın hemen kendisinden yana olduğunu düşündü, çünkü en iyi toprak için savaşıyordu ve o sırada toprak bol, güzel, kın içinde başaklarla doluydu; her yer ekiliydi, ovalar gür başaklarıyla barışa yakışır bir manzara sunuyordu. Düşmanın parolasının “Athena ve İskender” olduğunu öğrenince daha da güçlendi. O da parola olarak “Demeter ve İskender”i verdi, herkese başak alıp başlarını çevirmesini, silahlarını da başakla süslemesini emretti.

6.6

αὐτόθεν μὲν οὖν τὴν ὄψιν εἴκαζεν εἶναι πρὸς αὑτοῦ, μαχομένου περὶ γῆς ἀρίστης καὶ τότε πολὺν καὶ καλὸν ἐχούσης ἐν κάλυκι στάχυν ἅπασα γὰο κατέσπαρτο καὶ παρεῖχεν εἰρήνῃ πρέπουσαν ὄψιν, ἀμφιλαφῶς τῶν πεδίων κομώντων μᾶλλον δὲ ἐπερρώσθη πυθόμενος σύνθημα τοῖς πολεμίοις Ἀθηνᾶν καὶ Ἀλέξανδρον εἶναι, Δήμητραν δὴ καὶ αὐτὸς ἐδίδου σύνθημα καὶ Ἀλέξανδρον, ἀναδεῖσθαί τε πάντας ἐκέλευε καὶ καταστέφειν τὰ ὅπλα τῶν σταχύων λαμβάνοντας.

6.7Birçok kez yanındaki subaylara ve komutanlara kimle savaşacaklarını açıklamak istedi, bu kadar önemli bir sırrı tek başına saklamaktan vazgeçmek istedi. Yine de hesabına sadık kaldı ve tehlikeyi yalnız kendi aklına emanet etti.

6.7

ὁρμήσας δὲ πολλάκις ἐξαγορεῦσαι καὶ φράσαι τοῖς περὶ αὑτὸν ἡγεμόσι καὶ στρατηγοῖς πρὸς ὃν ἔμελλεν ὁ ἀγὼν ἔσεσθαι, καὶ μὴ μόνος ἐν αὑτῷ θέμενος ἀποκρύψαι καὶ κατασχεῖν ἀπόρρητον οὕτως ἀναγκαῖον, ὅμως ἐνέμεινε τοῖς λογισμοῖς καὶ διεπίστευσε τῇ γνώμῃ τὸν κίνδυνον.

7.17. Bölüm

Krateros'un karşısına hiçbir Makedon koymadı; Artabazos oğlu Pharnabazos ile Tenedoslu Phoiniks'in yönettiği iki yabancı süvari birliğini dizdi. Düşmanı görür görmez hızla sürüp çarpışmalarını, dönmelerine ve seslenmelerine fırsat vermemelerini, gönderilecek habercileri de kabul etmemelerini emretti. Çünkü Makedonların Krateros'u tanıyıp onun tarafına geçmesinden çok korkuyordu.

7.1

ἀντέταξε δὲ Κρατερῷ Μακεδόνων μὲν οὐδένα, δύο δὲ ἱππαρχίας ξενικάς, ὧν Φαρνάβαζος ὁ Ἀρταβάζου καὶ Φοῖνιξ ὁ Τενέδιος ἡγοῦντο, διακελευσάμενος ὀφθέντων τῶν πολεμίων ἐλαύνειν κατὰ τάχος καὶ συμπλέκεσθαι, μὴ διδόντας ἀναστροφὴν μηδὲ φωνὴν, μηδὲ κήρυκα πεμπόμενον προσιεμένους. ἐδεδίει γὰρ ἰσχυρῶς τοὺς Μακεδόνας, μὴ γνωρίσαντες τὸν Κρατερὸν οἴχωνται μεταβαλόμενοι πρὸς ἐκεῖνον.

7.2Kendisi en güçlü üç yüz atlıyı seçme birlik yapıp sağ kanada geçti, Neoptolemos ve adamlarına saldıracaktı. Askerleri ortadaki tepeyi aşıp büyük bir hız ve şiddetle saldırıya geçtikleri görülünce Krateros şaşırdı, Makedonların saf değiştireceği konusunda kendisini aldattığı için Neoptolemos'a ağır sözler etti, yanındaki subaylara yiğitçe savaşmalarını söyleyip karşı saldırıya geçti.

7.2

αὐτὸς δὲ τοὺς ἐρρωμενεστάτους ἱππεῖς τριακοσίους εἰς ἄγημα συντάξας καὶ παρελάσας ἐπὶ τὸ δεξιόν ἔμελλε τοῖς περὶ Νεοπτόλεμον ἐπιχειρεῖν. ὡς δὲ τὸν ἐν μέσῳ λόφον ὑπερβαλόντες ὤφθησαν ὀξεῖαν καὶ μεθʼ ὁρμῆς σφοδροτέρας ποιούμενοι τὴν ἔφοδον, ἐκπλαγεὶς ὁ Κρατερὸς καὶ πολλὰ λοιδορήσας τὸν Νεοπτόλεμον ὡς ἐξηπατημένος ὑπʼ αὐτοῦ περὶ τῆς τῶν Μακεδόνων μεταβολῆς, ἐγκελευσάμενος ἀνδραγαθεῖν τοῖς περὶ αὑτὸν ἡγεμόσιν ἀντεξήλασε.

7.3İlk çarpışma sert oldu, mızraklar hemen kırıldı, savaş kılıçlarla sürdü. Krateros İskender'in yüzünü kara çıkarmadı; birçok kişiyi yere serdi, karşısındakileri defalarca bozguna uğrattı. Sonunda yandan sürüp gelen bir Trakyalı onu yaraladı ve atından kayıp düştü.

7.3

γενομένης δὲ τῆς πρώτης συρράξεως βαρείας καὶ τῶν δοράτων ταχὺ συντριβέντων, τοῦ δὲ ἀγῶνος ἐν τοῖς ξίφεσιν ὄντος, οὐ καταισχύνας ὁ Κρατερὸς τὸν Ἀλέξανδρον, ἀλλὰ πολλοὺς μὲν καταβαλών, πολλάκις δὲ τρεψάμενος τοὺς ἀντιτεταγμένους, τέλος δὲ πληγεὶς ὑπὸ Θρᾳκὸς ἐκ πλαγίων προσελάσαντος ἀπερρύη τοῦ ἵππου.

7.4Yere düşünce öbürleri onu tanımadan geçip gitti, ama Eumenes'in komutanlarından Gorgias tanıdı, atından inip ağır yaralı ve can çekişen adamın çevresine nöbetçi koydu. Bu sırada Neoptolemos ile Eumenes de karşılaştı. Birbirlerinden çoktandır nefret ediyor, öfke besliyorlardı. İki dönüşte birbirini görmediler, üçüncüde tanıyınca hançerlerini çekip bağırarak hemen birbirine sürdüler.

7.4

πεσόντα δὲ αὑτὸν οἱ μὲν ἄλλοι παρήλασαν ἀγνοοῦντες, Γοργίας δὲ τῶν Εὐμενοῦς στρατηγῶν ἔγνω τε καὶ καταβὰς περιέστησε φρουρὰν τῷ σώματι κακῶς ἤδη διακειμένου καὶ δυσθανατοῦντος. ἐν τούτῳ δὲ καὶ Νεοπτόλεμος Εὐμενεῖ συνήρχετο. μισοῦντες γὰρ ἀλλήλους πάλαι καὶ διʼ ὀργῆς ἔχοντες ἐν μὲν δυσὶν ἀναστροφαῖς οὐ κατεῖδον, ἐν δὲ τῇ τρίτῃ γνωρίσαντες εὐθὺς ἤλαυνον, σπασάμενοι τὰ ἐγχειρίδια καὶ βοῶντες.

7.5Atlar kadırgalar gibi karşıdan şiddetle çarpıştı. Dizginleri bırakıp birbirlerine sarıldılar, miğferleri çekip aldılar, zırhlarını omuzlarından yırtıyorlardı. Boğuşma sırasında atlar altlarından kayıp gidince yere düştüler, birbirlerine sarılmış halde güreşmeye başladılar.

7.5

τῶν δὲ ἵππων ἐξ ἐναντίας βίᾳ συμπεσόντων ὥσπερ τριήρων, τὰς ἡνίας ἀφέντες ἀλλήλων ἐπεδράξαντο ταῖς χερσί, τά τε κράνη περισπῶντες καὶ περιρρηγνύντες ἐκ τῶν ἐπωμίδων τοὺς θώρακας, πρὸς δὲ τὸν σπαραγμὸν ὑπεκδραμόντων ἅμα τῶν ἵππων, ἀπορρυέντες εἰς γῆν καὶ περιπεσόντες ἀλλήλοις ἐν λαβαῖς ἦσαν καὶ διεπάλαιον.

7.6Neoptolemos önce kalkarken Eumenes dizinin arkasını kesti ve kendisi ayağa kalktı. Neoptolemos bir dizine dayanıp, öbür ayağı sakatlanmış olarak aşağıdan güçlü bir biçimde kendini savundu, ama ölümcül darbeler indiremedi; boynuna bir darbe aldı, düştü ve yığılıp kaldı.

7.6

εἶτα ὁ μὲν Εὐμενὴς τοῦ Νεοπτολέμου προεξανισταμένου τὴν ἰγνύαν ὑπέκοψεν αὐτὸς εἰς ὀρθὸν φθάσας καταστῆναι, ὁ δὲ Νεοπτόλεμος εἰς θάτερον ἐρεισάμενος γόνυ, θάτερον δὲ πεπηρωμένος, ἠμύνετο μὲν εὐρώστως κάτωθεν, οὐ θανασίμους δὲ πληγὰς ὑποφέρων, πληγεὶς δὲ παρὰ τὸν τράχηλον ἔπεσε καὶ παρείθη.

7.7Eumenes öfkesinden ve eski kininden onun silahlarını soyup ona sövüyordu. Neoptolemos ise kılıcını hâlâ elinde tutuyordu, fark ettirmeden onu zırhının altından yaraladı, kılıç kasığına sürtünerek geçti. Yara, güçsüzlüğü yüzünden hafif olduğu için Eumenes'e zarar vermekten çok korkuttu. Ölüyü soyduktan sonra bacakları ve kolları yaralarla doluydu, ama yine de ata bindirilip öbür kanada sürdü; düşmanın hâlâ direndiğini sanıyordu.

7.7

τοῦ δὲ Εὐμενοῦς διʼ ὀργὴν καὶ μῖσος παλαιὸν τά τε ὅπλα περισπῶντος αὐτοῦ καὶ κακῶς λέγοντος, ἔτι τὸ ξίφος ἔχων ἔλαθεν ὑπὸ τὸν θώρακα τρώσας, ᾗ παρέψαυσε τοὑ βουβῶνος ἀποβάς. ἡ δὲ πληγὴ μᾶλλον ἐφόβησεν ἢ ἔβλαψε τὸν Εὐμενῆ, διʼ ἀσθένειαν ἀμυδρὰ γενομένη. σκυλεύσας δὲ τὸν νεκρόν εἶχε μὲν χαλεπῶς ὑπὸ τραυμάτων μηροὺς καὶ βραχίονας διακεκομμένος, ὅμως δὲ ἀναβληθεὶς ἐπὶ τὸν ἵππον ἐδίωκε πρὸς θάτερον κέρας, ὡς ἔτι συνεστώτων τῶν πολεμίων.

7.8Krateros'un öldüğünü öğrenince oraya sürdü. Hâlâ soluk aldığını, kendinde olduğunu görünce atından indi, ağladı, sağ elini tuttu. Neoptolemos'a çok sövdü, Krateros'un talihine, kendisinin de bir dosta ve yakına bunları çektirmesini ya da çekmesini gerektiren zorunluluğa çok acıdı.

7.8

πυθόμενος δὲ τὴν Κρατεροῦ τελευτὴν καὶ προσελάσας, ὡς εἶδεν ἐμπνέοντα καὶ συνιέντα, καταβὰς ἀπεδάκρυσε καὶ τὴν δεξιὰν ἐνέβαλε, καὶ πολλὰ μὲν ἐλοιδόρησε τὸν Νεοπτόλεμον, πολλὰ δὲ ἐκεῖνον μὲν ᾠκτίσατο τῆς τύχης, αὑτὸν δὲ τῆς ἀνάγκης, διʼ ἣν ἀνδρὶ φίλῳ καὶ συνήθει ταῦτα πεισόμενος ἢ δράσων συνηνέχθη.

8.18. Bölüm

Eumenes bu savaşı öncekinden yaklaşık on gün sonra kazandı. Bu yüzden büyük şöhret kazandı, çünkü kimi işleri bilgelikle kimini cesaretle başarmıştı. Ama müttefikleri arasında da düşmanları arasında da aynı ölçüde kıskançlık ve nefret uyandırdı, çünkü bir yabancı, dışarıdan gelme biri olarak Makedonların silahları ve elleriyle onların ilk ve en saygın adamını öldürmüştü.

8.1

ταύτην τὴν μάχην Εὐμενὴς ἡμέραις δέκα σχεδόν τι μετὰ τὴν προτέραν ἐνίκησε· καί δόξῃ μὲν ἤρθη μέγας ἀπʼ αὐτῆς, ὡς τὰ μὲν σοφίᾳ, τὰ δὲ ἀνδρείᾳ κατειργασμένος, φθόνον δὲ πολὺν ἔσχε καί μῖσος ὁμαλῶς παρά τε τοῖς συμμάχοις καί τοῖς πολεμίοις, ὡς ἔπηλυς ἀνὴρ καί ξένος ὅπλοις καί χερσὶ τῶν Μακεδόνων τὸν πρῶτον αὐτῶν καί δοκιμώτατον ἀνῃρηκώς.

8.2Perdikkas Krateros'un ölümünü zamanında öğrenebilseydi Makedonlar arasında kimse ondan üstün olamazdı. Ama Perdikkas Mısır'da bir ayaklanmada öldürüldükten iki gün sonra bu savaş haberi orduya ulaştı, Makedonlar da öfkeyle hemen Eumenes'i ölüme mahkûm ettiler. Ona karşı savaşın komutanlığına Antipatros'la birlikte Antigonos getirildi.

8.2

ἀλλʼ εἰ μὲν ἔφθη Περδίκκας πυθόμενος τὴν Κρατεροῦ τελευτήν, οὐκ ἂν ἄλλος ἐπρώτευσε Μακεδόνων νυνὶ δὲ ἀνῃρημένου Περδίκκου κατὰ στάσιν ἐν Αἰγύπτῳ δυσὶν ἡμέραις πρότερον ἧκεν οὗτος ὁ περὶ τῆς μάχης λόγος εἰς τὸ στρατόπεδον, καί πρὸς ὀργὴν εὐθὺς οἱ Μακεδόνες θάνατον τοῦ Εὐμενοῦς κατέγνωσαν. ἀπεδείχθη δὲ τοῦ πολέμου τοῦ πρὸς αὐτὸν Ἀντίγονος μετὰ Ἀντιπάτρου στρατηγός.

8.3Eumenes, İda dolaylarında otlayan kraliyet at sürülerine rastlayıp ihtiyacı olan kadar at aldı ve bekçilere bunun yazısını gönderdi. Antipatros'un buna gülüp Eumenes'in ihtiyatına şaştığını söylediği anlatılır: kraliyet malları için onlara hesap vereceğini ya da onlardan hesap soracağını umuyordu.

8.3

ἐπεὶ δὲ Εὐμένης τοῖς βασιλικοῖς ἱπποφορβίοις περὶ τὴν Ἴδην νεμομένοις ἐπιτυχὼν καί λαβὼν ἵππους ὅσων ἔχρῃζε τοῖς ἐπιμεληταῖς τὴν γραφὴν ἔπεμψε, λέγεται γελάσαι τὸν Ἀντίπατρον καί εἰπεῖν ὅτι θαυμάζει τὸν Εὐμενῆ τῆς προνοίας, ἐλπίζοντα λόγον αὐτοῖς ἀποδώσειν τῶν βασιλικῶν ἢ λήψεσθαι παρʼ αὐτῶν.

8.4Süvaride üstün olan Eumenes Sardes yakınında Lydia ovalarında savaşmak, gücünü Kleopatra'ya da göstermek istiyordu. Ama bizzat Kleopatra, Antipatros'un yandaşlarının eline suçlama fırsatı vermekten korkarak rica edince Yukarı Phrygia'ya çekildi ve Kelainai'de kışladı. Orada Alketas, Polemon ve Dokimos onunla önderlik konusunda çekişince şöyle dedi: “Atasözü işte bu: kimse yıkımı hesaba katmaz.”

8.4

περὶ δὲ τὰς Σάρδεις ἐβούλετο μὲν ἱπποκρατῶν ὁ Εὐμένης τοῖς Λυδοῖς ἐναγωνίσασθαι πεδίοις, ἅμα καί τῇ Κλεοπάτρᾳ τὴν δύναμιν ἐπιδεῖξαι φιλοτιμούμενος· αὐτῆς δὲ ἐκείνης δεηθείσης ἐφοβεῖτο γὰρ αἰτίαν τινὰ λαβεῖν ὑπὸ τῶν Περὶ τὸν Ἀντίπατρον ἐξήλασεν εἰς τὴν ἄνω Φρυγίαν καί διεχείμαζεν ἐν Κελαιναῖς· ὅπου τῶν μὲν περὶ τὸν Ἀλκέταν καί Πολέμωνα καί Δόκιμον ὑπὲρ ἡγεμονίας διαφιλοτιμουμένων πρὸς αὐτόν, τοῦτο ἦν, ἔφη, τὸ λεγόμενον, ὀλέθρου δὲ οὐθεὶς λόγος.

8.5Askerlere ücretlerini üç gün içinde ödeyeceğini vaat edip köleler ve hayvanlarla dolu çevredeki çiftlikleri ve dört kuleli şatoları onlara sattı. Bunları satın alan birlik komutanı ya da paralı asker komutanı Eumenes'in sağladığı araç ve kuşatma makineleriyle ele geçiriyordu. Askerler de alacakları ücrete karşılık ele geçirilenleri aralarında paylaşıyordu.

8.5

τοῖς δὲ στρατιώταις ὑποσχόμενος ἐν τρισὶν ἡμέραις τὸν μισθὸν ἀποδώσειν ἐπίπρασκεν ἐν αὐτοῖς τὰς κατὰ τὴν χώραν ἐπαύλεις καί τετραπυργίας σωμάτων καί βοσκημάτων γεμούσας. ὁ δὲ πριάμενος ἡγεμὼν τάγματος ἢ ξεναγός ὄργανα καί μηχανὰς τοῦ Εὐμένους παρέχοντος ἐξεπολιόρκει· καί πρὸς τὸν ὀφειλόμενον μισθὸν οἱ στρατιῶται διενέμοντο τῶν ἁλισκομένων ἕκαστον.

8.6Bu yüzden Eumenes yeniden sevildi. Bir keresinde ordugâhta, düşman komutanlarının Eumenes'i öldürene yüz talant ve onur vaat eden yazıları bulundu. Makedonlar buna çok öfkelendiler ve subayların arasından bin kişinin onu sürekli korumasını, nöbetleşe bekleyip geceleri yanında kalmasını karara bağladılar.

8.6

ἐκ δὴ τούτου πάλιν ὁ Εὐμένης ἠγαπᾶτο καί ποτε γραμμάτων ἐν τῷ στρατοπέδῳ φανέντων ἃ διέρριψαν οἱ τῶν πολεμίων ἡγεμόνες, ἑκατὸν τάλαντα καί τιμὰς διδόντες τῷ κτείναντι τὸν Εὐμενῆ, σφόδρα παρωξύνθησαν οἱ Μακεδόνες, καί δόγμα ποιοῦνται χιλίους τῶν ἡγεμονικῶν Περὶ αὐτὸν ἀεὶ δορυφοροῦντας εἶναι καί φυλάττειν ἐν περιόδῳ καί παρανυκτερεύειν.

8.7Subaylar da buna uydu; dostların krallardan aldığı onurları ondan almaktan hoşnuttular. Çünkü Eumenes'in Makedonlarda en krallara yakışır armağan olan mor kausia ve pelerin dağıtma hakkı vardı.

8.7

οἱ δὲ ἐπείθοντο, καὶ τιμὰς ἠγάπων παρʼ αὐτοῦ λαμβάνοντες ἃς οἱ φίλοι παρά τῶν βασιλέων, ἐξῆν γὰρ Εὐμενεῖ καί καυσίας ἁλουργεῖς καί χλαμύδας διανέμειν, ἥτις ἦν δωρεὰ βασιλικωτάτη παρά Μακεδόσι.

9.19. Bölüm

İyi talih, tabiatça küçük insanları da gururla yükseltir; yüksekten bakan konumlarından ötürü çevrelerinde bir büyüklük ve heybet varmış gibi görünür. Ama gerçekten büyük yürekli, sağlam insan daha çok sarsıntılarda ve kötü günlerde toparlanıp ortaya çıkar. Eumenes de böyleydi.

9.1

τὸ μὲν οὖν εὐτυχεῖν καὶ τοὺς φύσει μικροὺς συνεπικουφίζει τοῖς φρονήμασιν, ὥστε φαίνεσθαί τι μέγεθος περὶ αὑτοὺς καὶ ὄγκον ἐκ πραγμάτων ὑπερεχόντων ἀποβλεπομένους· ὁ δὲ ἀληθῶς μεγαλόφρων καὶ βέβαιος ἐν τοῖς σφάλμασι μᾶλλον καὶ ταῖς δυσημερίαις ἀναφέρων γίνεται κατάδηλος, ὥσπερ Εὐμενής.

9.2İlkin Kapadokya'da Orkynia'da ihanet yüzünden Antigonos'a yenildi. Kovalanırken haini düşmana kaçmaya bırakmadı, yakalatıp astı. Kaçarken takipçilerin aksi yönüne döndü, fark ettirmeden yanlarından geçip savaşın yapıldığı yere vardı ve orada ordugâh kurdu. Ölüleri topladı, çevredeki köylerin kapılarını sökerek odun yaptı, komutanlarını ayrı, askerleri ayrı yakıp toplu mezar yığınları yapıp ayrıldı. Sonradan gelen Antigonos bile onun cesaretine ve soğukkanlılığına hayran kaldı.

9.2

πρῶτον μὲν γὰρ ἐν Ὀρκυνίοις τῆς Καππαδοκίας ἡττηθεὶς ὑπὸ Ἀντιγόνου διὰ προδοσίας καὶ διωκόμενος οὺ παρῆκε τὸν προδότην ἐκ τῆς φυγῆς διαπεσεῖν πρὸς τοὺς πολεμίους, ἀλλὰ συλλαβὼν ἐκρέμασε. φεύγων δὲ τὴν ἐναντίαν ὁδὸν τοῖς διώκουσι μετέβαλε λαθὼν, καὶ παραλλάξας, ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον οὗ τὴν μάχην συνέβη γενέσθαι, κατεστρατοπέδευσε, καὶ συναγαγὼν τοὺς νεκροὺς καὶ τῶν ἐν κύκλῳ κωμῶν τὰ θυρώματα κατασχίσας ἔκαυσεν ἰδίᾳ μὲν ἡγεμόνας, ἰδίᾳ δὲ τοὺς πολλούς, καὶ πολυάνδρια χώσας ἀπῆλθεν, ὥστε καὶ τὸν Ἀντίγονον ὕστερον ἐπελθόντα θαυμάζειν τὸ θάρσος αὐτοῦ καὶ τὴν εὐστάθειαν.

9.3Sonra Antigonos'un ağırlıklarına rastladı. Çok sayıda özgür insanı, kalabalık bir hizmetkâr takımını ve onca savaş ve yağmadan toplanmış serveti kolayca ele geçirebilirdi. Ama adamlarının ganimet ve talan yüzünden kaçarken ağırlaşmasından, savaşta en çok umudunu bağladığı şeye, Antigonos'u yıldıracak olan dolaşmalara ve uzun süreye dayanamayacak kadar yumuşamasından korktu.

9.3

ἔπειτα ταῖς ἀποσκευαῖς τοῦ Ἀντιγόνου περιπεσών, καὶ λαβεῖν ῥᾳδίως δυνάμενος πολλὰ μὲν ἐλεύθερα σώματα, πολλὴν δὲ θεραπείαν καὶ πλοῦτον ἐκ πολέμων τοσούτων καὶ λεηλασιῶν ἠθροισμένον, ἔδεισε μὴ καταπλησθέντες ὠφελείας καὶ λαφύρων οἱ σὺν αὐτῷ βαρεῖς γένωνται πρὸς τὴν φυγὴν, καὶ μαλακώτεροι τὰς πλάνας ὑπομένειν καὶ τὸν χρόνον, ἐν ὦ μάλιστα τοῦ πολέμου τὰς ἐλπίδας εἶχεν, ὡς ἀποστρέψων τὸν Ἀντίγονον.

9.4Makedonları ellerinin altındaki paradan açıkça vazgeçirmek zordu; bu yüzden önce yemek yiyip atlarına yem vermelerini, sonra düşmanın üzerine yürümelerini emretti. Kendisi de düşmanın ağırlıklarının başındaki Menandros'a gizlice haber gönderdi: eski bir dost ve yakın olarak onu kolladığını söyleyip kendini korumasını, en kısa zamanda atlı akınlara açık alçak yerlerden çekilip yakındaki atların çıkamayacağı, kuşatılamayacak dağ eteğine çekilmesini öğütledi.

9.4

ἐπεὶ δὲ ἄντικρυς χαλεπὸν ἦν ἀποτρέπειν Μακεδόνας χρημάτων ἐν ἐφικτῷ παρόντων, ἐκέλευσε θεραπεύσαντας αὑτοὺς καὶ τοῖς ἵπποις χιλὸν ἐμβαλόντας οὕτω βαδίζειν ἐπὶ τοὺς πολεμίους, αὐτὸς δὲ πέμπει κρύφα πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς ἀποσκευῆς τῶν πολεμίων Μένανδρον, ὡς κηδόμενος αὐτοῦ φίλου γεγονότος καὶ συνήθους, φυλάξασθαι παραινῶν καὶ ἀναχωρῆσαι τὴν ταχίστην ἐκ τῶν ἐπιδρόμων καὶ ταπεινῶν πρὸς τὴν ἐγγὺς ὑπώρειαν ἄφιππον οὖσαν καὶ κυκλώσεις οὐκ ἔχουσαν.

9.5Menandros tehlikeyi çabucak anlayıp yola çıktı. Eumenes açıkça gözcüler gönderdi, askerlere düşmanın üzerine sürecekmiş gibi silahlanmalarını, atların gemlerini takmalarını emretti. Gözcüler Menandros'un büsbütün ele geçirilemez olduğunu, sarp yerlere sığındığını bildirdiler. Eumenes üzülmüş gibi yapıp orduyu geri çekti.

9.5

τοῦ δὲ Μενάνδρου ταχὺ συμφρονήσαντος τὸν κίνδυνον καὶ ἀνασκευασαμένου, κατασκόπους ἔπεμπεν ὁ Εὐμενὴς φανερῶς, καὶ παρήγγειλε τοῖς στρατιώταις ὁπλίζεσθαι καὶ τοὺς ἵππους ἐγχαλινοῦν ὡς προσάξων τοῖς πολεμίοις. τῶν δὲ κατασκόπων ἀπαγγειλάντων ὅτι παντάπασιν ὁ Μένανδρος ἄληπτος εἴη καταπεφευγὼς εἰς τόπους χαλεπούς, ἄχθεσθαι προσποιούμενος ὁ Εὐμενὴς ἀπῆγε τὴν στρατιάν.

9.6Anlatıldığına göre Menandros bunları Antigonos'a anlatmış, Makedonlar da Eumenes'i övüp ona ısınmışlardı, çünkü çocuklarını köleleştirip karılarına tecavüz etme imkânı olduğu hâlde bunlardan vazgeçmişti. Ama Antigonos şöyle demiş: “Hayır, zavallılar, sizi düşündüğü için değil, kaçarken kendi ayağına bunca köstek takmaktan korktuğu için vazgeçti.”

9.6

λέγεται δέ, τοῦ Μενάνδρου ταῦτα μαρτυρήσαντος πρὸς τὸν Ἀντίγονον, καὶ τῶν Μακεδόνων ἐπαινούντων τὸν Εὐμενῆ καὶ φιλανθρωπότερον διατεθέντων, ὅτι καὶ παῖδας αὐτῶν ἀνδραποδίσασθαι καὶ γυναῖκας αἰσχῦναι παρόν ἐφείσατο καὶ παρῆκεν, ἄλλʼ ἐκεῖνός γε, φάναι τὸν Ἀντίγονον, οὐχ ὑμῶν, ὦ μακάριοι, κηδόμενος παρῆκεν, ἀλλʼ αὑτῷ φεύγοντι δεδιὼς περιθεῖναι πέδας τοσαύτας.

10.110. Bölüm

Bundan sonra dolaşıp kaçan Eumenes, askerlerinin çoğunu ayrılmaya ikna etti; ya onları düşündüğünden, ya da savaşmaya az, gizlenmeye çok olacak kuvveti peşinde sürüklemek istemediğinden. Likaonia ile Kapadokya sınırındaki Nora kalesine beş yüz atlı ve iki yüz ağır piyadeyle sığındı. Orada da dostlarından yerin sertliğine ve yaşamın zorluğuna dayanamayıp gitmek isteyenlerin hepsini kucaklayıp dostça uğurladı.

10.1

ἐκ τούτου πλανώμενος ὁ Εὐμενὴς καὶ ὑποφεύγων ἔπεισε τοὺς πολλοὺς τῶν στρατιωτῶν ἀπελθεῖν, εἴτε κηδόμενος αὐτῶν εἴτε ἐφέλκεσθαι μή βουλόμενος ἐλάττονας μὲν τοῦ μάχεσθαι, πλείονας δὲ τοῦ λανθάνειν ὄντας, καταφυγὼν δὲ εἰς Νῶρα, χωρίον ἐν μεθορίῳ Λυκαονίας καὶ Καππαδοκίας, μετὰ πεντακοσίων ἱππέων καὶ διακοσίων ὁπλιτῶν, κἀντεῦθεν αὖθις, ὅσοι τῶν φίλων ἐδεήθησαν ἀφεθῆναι τοῦ χωρίου τὴν χαλεπότητα καὶ τῆς διαίτης τὴν ἀνάγκην οὐ φέροντες, πάντας ἀσπασάμενος καὶ φιλοφρονηθεὶς ἀπέπεμψεν.

10.2Antigonos gelip kuşatmadan önce onu görüşmeye çağırdı. Eumenes, Antigonos'un pek çok dostu, ondan sonra önderlik edecek pek çok adamı olduğunu, kendisinin savaştığı adamlardan ise ondan sonra kimsenin kalmadığını söyledi; onunla görüşmek istiyorsa rehineler göndermesini istedi. Antigonos kendisinden üstün biriyle konuşur gibi konuşmasını söyleyince “Kılıcıma hâkim olduğum sürece kimseyi kendimden üstün saymam” dedi.

10.2

ὡς δὲ ἐπελθὼν ὁ Ἀντίγονος εἰς λόγους αὐτόν ἐκάλει πρὸ τῆς πολιορκίας, ἀπεκρίνατο πολλοὺς εἶναι τοὺς Ἀντιγόνου φίλους καὶ μετὰ Ἀντίγονον ἡγεμόνας, ὧν δὲ αὐτὸς προπολεμεῖ μηδένα λείπεσθαι μετʼ αὐτόν· ὁμήρους δὲ πέμπειν ἐκέλευσεν, εἰ χρῄζει διὰ λόγων αὐτῷ γενέσθαι, τοῦ δὲ Ἀντιγόνου κελεύοντος ὡς κρείττονι λαλεῖν, οὐδένα, εἶπεν, ἐμαυτοῦ κρείττονα νομίζω, μέχρι ἂν ὦ τοῦ ξίφους κύριος.

10.3Yine de Antigonos, Eumenes'in istediği gibi yeğeni Ptolemaios'u kaleye gönderince aşağı indi. Eskiden birbirleriyle çok ilişkileri olmuş, yakınlaşmış adamlar olarak kucaklaşıp dostça selamlaştılar. Uzun uzun konuştular. Eumenes güvenliğinden ve bir anlaşmadan söz etmiyor, satraplıklarının kendisine onaylanmasını, armağanlarının da geri verilmesini istiyordu. Oradakiler onun gururuna ve cesaretine hayran kaldılar.

10.3

ὅμως δὲ πέμψαντος τοῦ Ἀντιγόνου τὸν ἀδελφιδοῦν Πτολεμαῖον εἰς τὸ χωρίον, ὥσπερ ἠξίωσεν ὁ Εὐμενής, κατέβη, καὶ περιβαλόντες ἀλλήλους ἠσπάσαντο φιλικῶς καὶ οἰκείως, ἅτε δὴ ἀλλήλοις κεχρημένοι πολλὰ καὶ συνήθεις γεγονότες. λόγων δὲ γενομένων πολλῶν καὶ τοῦ Εὐμενοῦς οὐχ ὑπὲρ ἀσφαλείας μεμνημένου καὶ διαλύσεως, ἀλλὰ καὶ τὰς σατραπείας ἀξιοῦντος αὑτῷ βεβαιοῦσθαι καὶ τὰς δωρεὰς ἀποδίδοσθαι, θαῦμα τοὺς παρόντας εἶχε τὸ φρόνημα καὶ τὴν εὐτολμίαν ἀγαμένους.

10.4Aynı sırada Makedonlardan birçoğu Eumenes'i görmek istediği için oraya koştu, çünkü Krateros'un ölümünden beri orduda hiç kimseden onun kadar söz edilmiyordu. Antigonos ona bir şey olmasından korkup önce bağırarak yaklaşmamalarını emretti, üzerlerine gelenlere taş attı; sonunda ellerini Eumenes'e dolayıp muhafızlarıyla kalabalığı uzaklaştırarak onu güç bela güvenliğe aldı.

10.4

ἅμα δὲ πολλοὶ συνέτρεχον τῶν Μακεδόνων ἰδεῖν ὅστις ἐστὶ τὸν Εὐμενῆ ποθοῦντες· οὐ γὰρ ἑτέρου λόγος ἦν τοσοῦτος ἐν τῷ στρατῷ μετὰ τὴν τοῦ Κρατεροῦ τελευτήν. δείσας δὲ ὁ Ἀντίγονος ὑπὲρ αὐτοῦ, μή τι πάθῃ βίαιον, πρῶτον μὲν ἀπηγόρευε μή προσιέναι βοῶν, καὶ τοῖς λίθοις ἔβαλλε τοὺς ἐπιφερομένους, τέλος δὲ ταῖς χερσὶ τὸν Εὐμενῆ περιβαλὼν καὶ τὸν ὄχλον ἀπερύκων τοῖς δορυφόροις μόλις εἰς τὸ ἀσφαλὲς ἀποκατέστησε.

11.111. Bölüm

Bundan sonra Antigonos Nora'nın çevresini surla kuşattı, garnizon bıraktı ve ayrıldı. Eumenes sıkı biçimde kuşatılıyordu. Kalede tahıl, bol su ve tuz vardı, ama başka hiçbir yiyecek, tahıla katılacak katık yoktu. Yine de eldekilerle yanındakilere neşeli bir hayat sağladı: sırayla hepsini sofrasına alıyor, sofrayı hoş sohbet ve dostlukla tatlandırıyordu.

11.1

τοὐντεῦθεν ὁ μὲν περιτειχίσας τὰ Νῶρα καὶ φρουρὰν καταλιπών ἀνέζευξεν Εὐμενὴς δὲ πολιορκούμενος ἐγκρατῶς, τοῦ χωρίου σῖτον καὶ ὕδωρ ἄφθονον καὶ ἅλας καὶ ἄλλο μηδὲν ἔχοντος ἐδώδιμον μηδὲ ἥδυσμα πρὸς τὸν σῖτον, ἐκ τῶν παρόντων ὅμως κατεσκεύαζε τοῖς συνοῦσιν ἱλαρὰν τὴν δίαιταν, ἐν μέρει τε παραλαμβάνων πάντας ἐπὶ τὴν αὑτοῦ τράπεζαν, καὶ τὸ συσσίτιον ὁμιλίᾳ χάριν ἐχούσῃ καὶ φιλοφροσύνην ἐφηδύνων.

11.2Görünüşü de hoştu; savaşçı, silahlarla yıpranmış birine benzemez, zarif ve genç görünürdü. Bütün bedeni sanki bir sanat eseri gibi iyi orantılıydı, uzuvları şaşılacak bir uyum gösteriyordu. Konuşmada usta değildi, ama tatlı dilli ve inandırıcıydı; mektuplarından bu anlaşılır.

11.2

ἦν δὲ καὶ τὸ εἶδος ἡδύς, οὐ πολεμικῷ καὶ τετριμμένῳ διʼ ὅπλων ἐοικώς, ἀλλὰ γλαφυρὸς καὶ νεοπρεπὴς, καὶ πᾶν τὸ σῶμα διηρθρωμένος ὡς ὑπὸ τέχνης ἀκριβῶς τοῖς μέλεσι θαυμαστὴν συμμετρίαν σιν, εἰπεῖν δὲ οὐ δεινός, αἱμύλος δὲ καὶ πιθανός, ὡς ἐκ τῶν ἐπιστολῶν συμβάλλειν ἐστίν.

11.3Kuşatılanları en çok yer darlığı yıpratıyordu. Küçük odalarda, iki stadion çevresi olan bir yerde dolaşıyor, kendileri hareketsizken yemek yiyor, tembel atlarına da yem veriyorlardı. Eumenes, boşlukta eriyen askerlerin sıkıntısını gidermek, gerektiğinde kaçabilmeleri için onları bir şekilde idmanlı tutmak istedi.

11.3

ἐπεὶ δὲ τοὺς σὺν αὐτῷ πολιορκουμένους ἡ στενοχωρία μάλιστα πάντων ἔβλαπτεν, ἐν οἰκήμασι μικροῖς καὶ τόπῳ δυοῖν σταδίοιν ἔχοντι τὴν περίμετρον ἀναστρεφομένους, τροφὴν δὲ ἀγυμνάστους μὲν αὐτοὺς λαμβάνοντας, ἀργοῖς δὲ τοῖς ἵπποις προσφέροντας, οὐ μόνον τὸν ἄλυν αὐτῶν ὑπὸ τῆς ἀπραξίας μαραινομένων ἀπαλλάξαι βουλόμενος, ἀλλὰ καὶ πρὸς φυγήν, εἰ παραπέσοι καιρός, ἁμῶς γέ πως ἠσκημένοις χρήσασθαι,

11.4İnsanlara kaledeki en büyük evi, on dört arşın uzunluğundaki odayı yürüyüş yeri olarak verdi, yürüyüşü yavaş yavaş hızlandırmalarını emretti. Atların her birini büyük kayışlarla çatıya bağlayıp boyun çevresinden makarayla yukarı çekti, öyle ki arka bacaklarıyla yere basıyor, ön ayaklarıyla ancak tırnaklarının ucuyla dokunuyorlardı.

11.4

τοῖς μὲν ἀνθρώποις οἶκον, ὃς ἦν μέγιστος ἐν τῷ χωρίῳ, δεκατεσσάρων πηχῶν τὸ μῆκος, ἀπέδειξε περίπατον, κατὰ μικρὸν ἐπιτείνειν τὴν κίνησιν κελεύων, τῶν δὲ ἵππων ἕκαστον ῥυτῆρσι μεγάλοις εἰς τὴν ὀροφὴν ἀναδεδεμένοις ὑποζώσας ἐκ τῶν περὶ τὸν αὐχένα μερῶν ἐμετεώριζε καὶ παρήγειρε διὰ τροχιλίας, ὥστε τοῖς μὲν ὀπισθίοις σκέλεσιν ἐπὶ τῆς γῆς ἐρείδεσθαι, τοῖς δὲ ἐμπροσθίοις ποσὶν ἀκρωνύχους ἐπιψαύειν.

11.5Böyle asılı atları yanlarında duran seyisler bağırışlarla ve kırbaçlarla kışkırtıyordu. Thymos ve öfkeyle dolan atlar arka bacaklarıyla sıçrayıp tepiniyor, havadaki ayaklarıyla yere basmaya çabalayıp zemini döverek bütün gövdesini geriyor, bol ter döküyordu. Böylece hız ve güç bakımından kötü olmayan bir idman yapıyorlardı. Arpayı da çabuk çiğneyip daha iyi sindirsinler diye kabuğu ayıklanmış olarak veriyorlardı.

11.5

οὕτω δὲ ἀνηρτημένους οἱ ἱπποκόμοι παρεστῶτες ἅμα ταῖς τε κραυγαῖς καὶ ταῖς μάστιξιν ἐπηρέθιζον οἱ δὲ πιμπλάμενοι θυμοῦ καὶ ὀργῆς τοῖς μὲν ὀπισθίοις ἐνήλλοντο καὶ διεσκίρτων σκέλεσι, τοῖς δὲ μετεώροις ἐφιέμενοι στηρίξασθαι καὶ κροτοῦντες τὸ ἔδαφος κατετείνοντο πᾶν τὸ σῶμα καὶ πολὺν ἠφίεσαν ἱδρῶτα καὶ σταλαγμόν, οὔτε πρὸς τάχος οὔτε πρὸς ῥώμην γυμναζόμενοι κακῶς, τὰς δὲ κριθὰς ἐνέβαλλον αὐτοῖς ἐπτισμένας, ἵνα κατεργάζωνται θᾶττον καὶ πέττωσι βέλτιον.

12.112. Bölüm

Kuşatma uzayınca Antigonos, Antipatros'un Makedonya'da öldüğünü, Kassandros ile Polysperkhon arasındaki anlaşmazlık yüzünden işlerin karıştığını öğrendi. Artık küçük şeyler ummuyor, aklından bütün önderliği geçiriyordu. Eumenes'i de bu işlerde dost ve yardımcı olarak yanında istedi. Bu yüzden Hieronymos'u gönderip Eumenes'le antlaşma yapmak istedi ve bir ant metni önerdi. Eumenes metni düzeltti ve kendisini kuşatan Makedonların hangisinin daha adil olduğuna karar vermesini istedi.

12.1

ἤδη δὲ τῆς πολιορκίας χρόνον λαμβανούσης Ἀντίγονος τεθνηκέναι πυνθανόμενος Ἀντίπατρον ἐν Μακεδονίᾳ, καὶ τεταράχθαι τὰ πράγματα Κασάνδρου καὶ Πολυσπέρχοντος διαφερομένων, οὐδὲν ἔτι μικρὸν ἐλπίζων, ἀλλὰ τῇ γνώμῃ τὴν ὅλην περιβαλλόμενος ἡγεμονίαν· ἐβούλετο τὸν Εὐμενῆ φίλον ἔχειν καὶ συνεργὸν ἐπὶ τὰς πράξεις, διὸ πέμψας Ἱερώνυμον ἐσπένδετο τῷ Εὐμενεῖ, προτείνας ὅρκον, ὃν ὁ Εὐμενὴς διορθώσας ἐπέτρεψεν ἐπικρῖναι τοῖς πολιορκοῦσιν αὐτὸν Μακεδόσι, πότερος εἴη δικαιότερος.

12.2Çünkü Antigonos laf olsun diye başta krallardan söz etmiş, antın geri kalanını kendi adına yaptırıyordu. Eumenes ise antın başına krallarla birlikte Olympias'ı yazdı, sonra yalnız Antigonos'a iyi niyet beslemekle ve onunla aynı düşmanlara ve dostlara sahip olmakla kalmayacağına, bunu Olympias'a ve krallara da yapacağına yemin etti. Bu metin daha adil görününce Makedonlar Eumenes'e bu şekilde ant içirip kuşatmayı kaldırdılar, Antigonos'a da Eumenes'e aynı antı içmesi için haber gönderdiler.

12.2

Ἀντίγονος μὲν γὰρ ἀφοσιώσεως ἕνεκεν ἐν ἀρχῇ τῶν βασιλέων ἐπιμνησθείς τὸν λοιπὸν ὅρκον εἰς ἑαυτὸν ὥρκιζεν, Εὐμένης δὲ πρώτην μὲν ἐνέγραψε τοῖς ὅρκοις Ὀλυμπιάδα μετὰ τῶν βασιλέων, ἔπειτα ὤμνυεν οὐκ Ἀντιγόνῳ μόνον εὐνοήσειν οὐδʼ ἐκείνῳ τὸν αὐτὸν ἐχθρὸν ἕξειν καὶ φίλον, ἀλλὰ καὶ Ὀλυμπιάδι καὶ τοῖς βασιλεῦσιν. ὧν δικαιοτέρων φανέντων, οἱ Μακεδόνες ταῦθʼ ὁρκίσαντες τὸν Εὐμενῆ τὴν πολιορκίαν ἔλυσαν, καὶ πρὸς τὸν Ἀντίγονον ἀπέστελλον, ὅπως καὶ αὐτὸς ἀποδῷ τῷ Εὐμενεῖ τὸν ὅρκον.

12.3Bu sırada Eumenes Nora'da elinde tuttuğu Kapadokyalı rehineleri geri verdi, onları alanlardan at, yük hayvanı ve çadır aldı. Kaçıştan sonra dağılıp bölgede dolaşan askerlerini topladı. Böylece bine yakın atlıya ulaştı. Onlarla birlikte yola çıkıp kaçtı, çünkü Antigonos'tan korkmakta haklıydı. Antigonos, Eumenes'in yeniden kuşatılıp surla çevrilmesini emretmekle kalmadı, ant metnindeki düzeltmeyi kabul eden Makedonlara da sert bir cevap yazdı.

12.3

ἐν τούτῳ δὲ Εὐμενὴς ὅσους εἶχεν ἐν Νώροις τῶν Καππαδοκῶν ὁμήρους ἀπεδίδου, λαμβάνων ἵππους καὶ ὑποζύγια καὶ σκηνὰς παρὰ τῶν κομιζομένων, καὶ συνῆγε τῶν στρατιωτῶν ὅσοι διασπαρέντες ἀπὸ τῆς φυγῆς ἐπλανῶντο κατὰ τὴν χώραν, ὥστε περὶ αὐτὸν ἱππεῖς ὀλίγῳ τῶν χιλίων ἀποδέοντας γενέσθαι, μεθʼ ὧν ἐξελάσας ἔφυγεν, ὀρθῶς φοβηθεὶς τὸν Ἀντίγονον. οὐ γὰρ μόνον ἐκεῖνον ἐκέλευσε πολιορκεῖν αὖθις περιτειχίσαντας, ἀλλὰ καὶ τοῖς Μακεδόσι πικρῶς ἀντέγραψε δεξαμένοις τοῦ ὅρκου τὴν διόρθωσιν.

13.113. Bölüm

Eumenes kaçarken Makedonya'da Antigonos'un büyümesinden korkanlardan mektuplar geldi. Olympias gelip tehdit altındaki İskender'in küçük oğlunu alıp büyütmesini istiyordu. Polysperkhon ile Kral Philippos ise Kapadokya'daki kuvvetlerin başına geçip Antigonos'la savaşmasını, Kuinda'daki hazineden kendi işlerini düzeltmek için beş yüz talant, savaş için de istediği kadar para almasını emrediyordu.

13.1

φεύγοντι δὲ Εὐμενεῖ γράμματα κομίζεται παρὰ τῶν ἐν Μακεδονίᾳ τὴν Ἀντιγόνου δεδοικότων αὔξησιν, Ὀλυμπιάδος μὲν παρακαλούσης ἐλθόντα τὸ Ἀλεξάνδρου παιδίον παραλαβεῖν καὶ τρέφειν ὡς ἐπιβουλευόμενον, Πολυσπέρχοντος δὲ καὶ Φιλίππου τοῦ βασιλέως κελευόντων Ἀντιγόνῳ πολεμεῖν τῆς ἐν Καππαδοκίᾳ δυνάμεως ἄρχοντα, καὶ τῶν ἐν Κουΐνδοις χρημάτων πεντακόσια μὲν τάλαντα λαβεῖν εἰς τὴν τῶν ἰδίων ἐπανόρθωσιν, εἰς δὲ τὸν πόλεμον ὁπόσοις βούλεται χρῆσθαι.

13.2Bu konuda Gümüş Kalkanlıların komutanları Antigenes ile Teutamos'a da yazmışlardı. Bunlar mektupları alınca Eumenes'i sözde dostça karşıladılar, ama kıskançlık ve rekabetle dolu olduklarını ve onun altında kalmak istemediklerini belli ettiler. Eumenes kıskançlığı, parayı ihtiyacı yokmuş gibi almayarak yatıştırdı.

13.2

περὶ δὲ τούτων καὶ Ἀντιγένει καὶ Τευτάμῳ τοῖς τῶν ἀργυρασπίδων ἡγουμένοις ἐγεγράφεισαν. ἐπεὶ δὲ λαβόντες ἐκεῖνοι τὰ γράμματα τῷ μὲν λόγῳ φιλανθρώπως ἐδέξαντο τὸν Εὐμενῆ, φθόνου δὲ καὶ φιλονεικίας ἐφαίνοντο μεστοί, δευτερεύειν ἀπαξιοῦντες ἐκείνῳ, τὸν μὲν φθόνον ὁ Εὐμενὴς ἐθεράπευε τῷ τὰ χρήματα μὴ λαβεῖν ὡς οὐδὲν δεόμενος,

13.3Yönetme yeteneği olmayan, ama itaat etmeye de razı olmayanların rekabetine ve iktidar hırsına karşı ise dinî korkuya başvurdu. İskender'in rüyasında kendisine göründüğünü, kralca hazırlanmış bir çadır ve içinde bir taht gösterdiğini söyledi. Sonra İskender şöyle demişti: burada toplanıp görüşürlerse o da onların yanında bulunacak, işe adına başvurarak başlarlarsa her görüşme ve eylemde onlara yardım edecekti. Eumenes bununla Antigenes ile Teutamos'u kolayca ikna etti: onlar Eumenes'e gitmek istemiyordu, o da başkalarının kapısında görünmek istemiyordu.

13.3

ταῖς δὲ φιλονεικίαις καὶ φιλαρχίαις αὐτῶν μήτε ἡγεῖσθαι δυναμένων μήτε ἕπεσθαι βουλομένων ἐπῆγε δεισιδαιμονίαν. ἔφη γὰρ Ἀλέξανδρον αὐτῷ κατὰ τοὺς ὕπνους φανῆναι, καὶ δεῖξαί τινα σκηνὴν κατεσκευασμένην βασιλικῶς καὶ θρόνον ἐν αὐτῇ κείμενον· εἶτα εἰπεῖν ὡς ἐνταῦθα συνεδρεύουσιν αὐτοῖς καὶ χρηματίζουσιν αὐτὸς παρέσται καὶ συνεφάψεται βουλῆς τε πάσης καὶ πράξεως ἀρχομένοις ἀπʼ αὐτοῦ, ταῦτα ῥᾳδίως ἔπεισε τὸν Ἀντιγένη καὶ τὸν Τεύταμον, οὔτε ἐκείνων βαδίζειν βουλομένων πρὸς αὐτόν, οὔτε αὐτὸς ἀξιῶν ἐπὶ θύραις ἑτέρων ὁρᾶσθαι.

13.4Böylece bir kral çadırı kurup tahtı İskender'e adadılar ve en önemli konuları görüşmek için orada toplanmaya başladılar. Yukarı ülkelere ilerlerken Peukestas ile öbür satraplar dost olarak karşılarına çıktı, kuvvetleri birleşti. Silahlarının çokluğu ve hazırlıklarının parlaklığı Makedonlara güven verdi. Ama bu adamlar İskender'in ölümünden sonra iktidarla şımarmış, yaşantılarıyla gevşemişti.

13.4

καὶ τιθέντες οὕτω σκηνὴν βασιλικὴν καὶ θρόνον Ἀλεξάνδρῳ καταπεφημισμένον ἐκεῖ συνεπορεύοντο βουλευόμενοι περὶ τῶν μεγίστων. ἐπεὶ δὲ προϊοῦσιν αὐτοῖς εἰς τὴν ἄνω χώραν ὁ Πευκέστας μετὰ τῶν ἄλλων σατραπῶν ἀπήντησε φίλος ὢν καὶ συνεμίξαντο τὰς δυνάμεις, πλήθει μὲν ὅπλων καὶ λαμπρότητι παρασκευῆς ἐπέρρωσαν τοὺς Μακεδόνας, αὐτοὶ δὲ ἀνάγωγοι ταῖς ἐξουσίαις καὶ μαλακοὶ ταῖς διαίταις γεγονότες μετὰ τὴν Ἀλεξάνδρου τελευτήν,

13.5Tiranlara özgü, barbar kibriyle beslenmiş gururlarını bir araya getirdiler. Birbirlerine karşı ağırdılar, geçinemiyorlardı; Makedonlara ise bol bol yaltaklanıyor, ziyafet ve kurbanlara para akıtıyorlardı. Kısa zamanda ordugâhı sefahat şenliği yapılan bir hana, demokrasilerdeki gibi komutan seçimlerinde yönlendirilen bir kalabalığa çevirdiler.

13.5

καὶ φρονήματα τυραννικὰ καὶ τεθραμμένα βαρβαρικαῖς ἀλαζονείαις ἐπὶ ταὐτὸ συνενεγκάμενοι, πρὸς μὲν ἀλλήλους βαρεῖς ἦσαν καὶ δυσάρμοστοι, τοὺς δὲ Μακεδόνας κολακεύοντες ἐκκεχυμένως καὶ καταχορηγοῦντες εἰς δεῖπνα καὶ θυσίας ὀλίγου χρόνου τὸ στρατόπεδον ἀσωτίας πανηγυριζούσης καταγώγιον ἐποίησαν καὶ δημαγωγούμενον ἐπὶ αἱρέσει στρατηγῶν ὄχλον, ὥσπερ ἐν ταῖς δημοκρατίαις.

13.6Eumenes onların birbirini hor gördüğünü, kendisinden korkup fırsat bulurlarsa öldürmek için kolladığını fark etti. Paraya ihtiyacı varmış gibi yapıp kendisinden en çok nefret edenlerden birçok talant borç aldı, öyle ki hem ona güvensinler hem de borçlarından kaygılanıp ondan el çeksinler. Böylece başkasının parası onun bedeninin muhafızı oldu; herkes canını kurtarmak için para verirken o tek başına para alarak güvenliğini sağladı.

13.6

αἰσθόμενος δὲ ὁ Εὐμενὴς αὐτοὺς ἀλλήλων μὲν καταφρονοῦντας, αὐτὸν δὲ φοβουμένους καὶ παραφυλάττοντας ἀνελεῖν, εἰ γένοιτο καιρός, ἐσκήψατο χρημάτων δεῖσθαι καὶ συνεδανείσατο τάλαντα πολλὰ παρὰ τῶν μάλιστα μισούντων αὐτόν, ἵνα καὶ πιστεύωσι καὶ ἀπέχωνται περὶ τῶν δανείων ἀγωνιῶντες· ὥστε συνέβη τὸν ἀλλότριον πλοῦτον αὐτῷ φύλακα τοῦ σώματος ἔχειν, καὶ τῶν ἄλλων ἐπὶ σωτηρίᾳ διδόντων, μόνον ἐκ τοῦ λαβεῖν κτήσασθαι τὴν ἀσφάλειαν.

14.114. Bölüm

Ama korkacak bir şey olmadığı sürece Makedonlar para verenlere satılıyor, onların kapısında bekliyordu. Bu adamların muhafızları vardı ve komutanlık ediyorlardı. Ne zaman ki Antigonos büyük bir orduyla yakınlarına ordugâh kurdu ve işler ses verip gerçek komutanı çağırmaya başladı, o zaman yalnız askerler Eumenes'e kulak vermedi, barış ve lüks içinde büyük görünen bu adamlardan her biri de boyun eğdi ve sessizce kendisine verilen yerde durdu.

14.1

οὐ μὴν ἀλλʼ οἱ Μακεδόνες ἀδείας μὲν οὔσης ἐφθείροντο πρὸς τοὺς διδόντας, καὶ τάς ἐκείνων θύρας ἐθεράπευον, δορυφορουμένων καὶ στρατηγιώντων· ἐπεὶ δὲ Ἀντίγονος αὑτοῖς παρεστρατοπέδευσε μετὰ πολλῆς δυνάμεως καὶ τὰ πράγματα φωνὴν ἀφιέντα τὸν ἀληθινὸν ἐκάλει στρατηγόν, οὐ μόνον οἱ στρατευόμενοι τῷ Εὐμενεῖ προσεῖχον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν εἰρήνῃ καὶ τρυφῇ μεγάλων ἐκείνων ἕκαστος ἐνέδωκε καὶ παρεῖχεν ἑαυτὸν σιωπῇ τὴν δοθεῖσαν φυλάττοντα τάξιν.

14.2Nitekim Antigonos Pasitigris Irmağı'nı geçmeye kalkıştığında, onu gözetlemesi gereken öbürleri fark bile etmedi, bir tek Eumenes karşı koydu. Savaşa girip birçok kişiyi öldürdü, ırmağı ölülerle doldurdu, dört bin kişiyi esir aldı. Ama Makedonların duygusu en çok Eumenes'in hastalığı sırasında anlaşıldı: başkalarının parlak ziyafet ve şenlik verebileceğini, ama yönetmeyi ve savaşmayı ancak onun bilebileceğini düşünüyorlardı.

14.2

καὶ γάρ τοι περὶ τὸν Πασιτίγριν ποταμὸν ἐπιχειρήσαντα διαβαίνειν τὸν Ἀντίγονον οἱ μὲν ἄλλοι παραφυλάττοντες οὐδὲ ᾔσθοντο, μόνος δὲ Εὐμενὴς ὑπέστη, καὶ συνάψας μάχην πολλοὺς μὲν κατέβαλε καὶ νεκρῶν ἐνέπλησε τὸ ῥεῖθρον, ἔλαβε δὲ τετρακισχιλίους αἰχμαλώτους, μάλιστα δὲ οἱ Μακεδόνες περὶ τὴν συμβᾶσαν ἀρρωστίαν αὐτῷ καταφανεῖς ἐγένοντο τοὺς μὲν ἄλλους ἑστιᾶν λαμπρῶς καὶ πανηγυρίζειν, ἄρχειν δὲ καὶ πολεμεῖν δυνατὸν ἡγούμενοι μόνον ἐκεῖνον.

14.3Peukestas Pers'te onlara parlak bir ziyafet vermiş, kişi başına kurbanlık hayvan dağıtmıştı ve en büyük kendisi olacağını umuyordu. Birkaç gün sonra askerler düşmanın üzerine yürürken Eumenes tehlikeli bir hastalıktan ötürü sedyeyle ordunun dışında, uykusuzluğu yüzünden sessizlikte taşınıyordu. Biraz ilerlediklerinde ansızın bazı tepeleri aşan düşman göründü, ovaya iniyordu.

14.3

ὁ μὲν γὰρ Πευκέστας ἐν τῇ Περσίδι λαμπρῶς αὐτοὺς ἑστιάσας καὶ κατʼ ἄνδρα διαδοὺς ἱερεῖον εἰς θυσίαν ἤλπιζεν εἶναι μέγιστος· ὀλίγαις δὲ ὕστερον ἡμέραις τῶν στρατιωτῶν ἐπὶ τοὺς πολεμίους βαδιζόντων, ἐτύγχανεν ὁ Εὐμενὴς ἐκ νόσου τινὸς ἐπισφαλοῦς ἐν φορείῳ κομιζόμενος ἔξω τοῦ στρατεύματος ἐν ἡσυχίᾳ διὰ τάς ἀγρυπνίας. μικρὸν δὲ προελθοῦσιν αὐτοῖς ἄφνω λόφους τινὰς ὑπερβάλλοντες ἐξεφάνησαν οἱ πολέμιοι, καταβαίνοντες εἰς τὸ πεδίον.

14.4Düzen içinde yürüyen seçme birliğin altın zırhlarının parıltısı güneş altında tepelerden ışıldadı, filler üzerindeki kuleler, savaşa götürülürken süslendikleri mor örtüler göründü. Öndekiler yürüyüşü durdurup Eumenes'in çağrılmasını haykırdılar; o komutan olmadıkça ilerlemeyeceklerini söylediler. Silahlarını yere dayayıp birbirlerine beklemeyi, komutanlara da yerlerinde durmayı, Eumenes olmadan savaşmamayı, düşmana karşı tehlikeye atılmamayı söylüyorlardı.

14.4

ὡς οὖν αἵ τε τῶν χρυσῶν ὅπλων αὐγαὶ πρὸς τὸν ἥλιον ἐξέλαμψαν ἀπὸ τῶν ἄκρων τοῦ ἀγήματος ἐν τάξει πορευομένων, καὶ τῶν θηρίων τοὺς πύργους ἄνω καὶ τάς πορφύρας εἶδον, ὅσπερ ἦν αὐτοῖς κόσμος εἰς μάχην ἀγομένοις, ἐπιστήσαντες οἱ πρῶτοι τὴν πορείαν ἐβόων Εὐμενῆ καλεῖν αὑτοῖς, οὐ γὰρ ἂν προελθεῖν ἐκείνου μὴ στρατηγοῦντος, καὶ τὰ ὅπλα πρὸς τὴν γῆν ἐρείσαντες ἀλλήλοις μένειν διεκελεύοντο, καὶ τοῖς ἡγεμόσιν ἡσυχίαν ἔχειν, καὶ χωρὶς Εὐμενοῦς μὴ μάχεσθαι μηδὲ κινδυνεύειν πρὸς τοὺς πολεμίους.

14.5Eumenes bunu duyunca kendisini taşıyanları hızlandırıp koşarak yanlarına geldi, sedyenin iki yanındaki perdeleri açıp sevinçle sağ elini uzattı. Askerler onu görür görmez Makedonca selamladılar, kalkanlarını kaldırdılar, sarissalarını onlara vurup savaş narası atarak komutanları yanlarındaymış gibi düşmana meydan okudular.

14.5

ἀκούσας δὲ ὁ Εὐμενὴς ἧκε πρὸς αὐτοὺς δρόμῳ τοὺς κομίζοντας ἐπιταχύνας, καὶ τοῦ φορείου τάς ἑκατέρωθεν αὐλαίας ἀνακαλύψας προὔτεινε τὴν δεξιὰν γεγηθώς. οἱ δὲ ὡς εἶδον, εὐθὺς ἀσπασάμενοι Μακεδονιστὶ τῇ φωνῇ τάς τε ἀσπίδας ἀνείλοντο καὶ ταῖς σαρίσαις ἐπιδουπήσαντες ἠλάλαξαν, προκαλούμενοι τοὺς πολεμίους ὠς τοῦ ἡγεμόνος αὐτοῖς παρόντος.

15.115. Bölüm

Antigonos esirlerden Eumenes'in hasta olduğunu ve kötü bir hâlde taşındığını duyunca, o yatağa düşmüşken ötekileri ezmeyi büyük bir iş saymadı; bu yüzden savaşmak için hızla ilerledi.

15.1

Ἀντίγονος δὲ παρὰ τῶν ἁλισκομένων ἀκούων τὸν Εὐμενῆ νοσεῖν καὶ κομίζεσθαι κακῶς διακείμενον, οὐ μέγα ἔργον ἡγεῖτο συντρῖψαι τοὺς ἄλλους ἐκείνου νοσοῦντος. διὸ καὶ σπεύδων ἐπὶ τὴν μάχην προσῆγεν.

15.2Ama düşmanlar saf tutarken atıyla önlerinden geçip düzenlerini ve dizilişlerini görünce şaşkına döndü, bir süre duraksadı. Derken sedye bir kanattan öbür kanada taşınırken göründü. Antigonos âdeti olduğu üzere kahkahayı bastı, dostlarına “Demek bize karşı saf tutan şu sedyeymiş” dedi ve ordusunu hemen geri çekip karargâh kurdu.

15.2

ὡς δὲ τῶν πολεμίων εἰς τάξιν καθισταμένων παρελάσας κατεῖδε τὸ σχῆμα καὶ τὴν διακόσμησιν, ἐκπλαγεὶς ἐπέστη πλείω χρόνον εἶτα ὤφθη τὸ φορεῖον ἀπὸ θατέρου κέρως ἐπὶ θάτερον διαφερόμενον. γελάσας οὖν ὁ Ἀντίγονος, ὥσπερ εἰώθει, μέγα, καὶ πρὸς τοὺς φίλους εἰπὼν, τοῦτο ἦν τὸ φορεῖον, ὡς ἔοικε, τὸ ἀντιπαραταττόμενον ἡμῖν, εὐθὺς ἀπῆγε τὴν δύναμιν ὀπίσω καὶ κατεστρατοπέδευσεν.

15.3Eumenes'in askerleri biraz soluk alınca yine kışkırtıcıların sözüne uydular, komutanlarını hiçe sayarak Gabene'nin neredeyse tamamını kışlak diye aralarında paylaştılar; öyle ki en arkadakilerin çadırları en öndekilerden bin stadiona yakın uzaktaydı. Antigonos bunu öğrenince geri dönüp ansızın üzerlerine yürüdü. Seçtiği yol zor ve susuzdu ama kestirme ve kısaydı; kışlaklarda dağınık hâlde yakalarsa askerlerin bir daha kolay kolay komutanlarının çevresinde toplanamayacağını umuyordu. Ne var ki ıssız bir araziye girince korkunç rüzgârlar ve sert soğuklar yürüyüşü mahvetti, ordu büyük sıkıntı çekti.

15.3

οἱ δὲ μικρὸν ἀναπνεύσαντες αὖθις ἐδημαγωγοῦντο, καὶ τοῖς ἡγεμόσιν ἐντρυφῶντες σχεδὸν ὅλην εἰς τὰ χειμάδια κατενείμαντο τὴν Γαβηνῶν, ὥστε τοὺς ἐσχάτους τῶν πρώτων ἀποσκηνοῦν ὁμοῦ τι χιλίους σταδίους. ταῦτα γνοὺς ὁ Ἀντίγονος ὥρμησεν ἐξαίφνης ἐπʼ αὐτοὺς ὑποστρέψας χαλεπὴν ὁδὸν καὶ ἄνυδρον, σύντομον δὲ καὶ βραχεῖαν, ἐλπίζων, εἰ διεσπαρμένοις ἐπιπέσοι περὶ τὰ χειμάδια, μηδʼ ἂν συνελθεῖν ἔτι τὸ πλῆθος ῥᾳδίως εἰς τὸ αὐτὸ τοῖς στρατηγοῖς. ἐμβαλόντι δὲ εἰς γῆν ἀοίκητον αὐτῷ πνεύματά τε δεινὰ καὶ κρύη μεγάλα διελυμαίνετο τὴν πορείαν ἐνοχλουμένου τοῦ στρατεύματος.

15.4Tek çare çok sayıda ateş yakmaktı; bu yüzden düşmandan gizlenemedi. Issız bölgeye bakan dağlarda oturan barbarlar ateşlerin çokluğuna şaşıp hızlı develerle Peukestas'a haberci gönderdiler. Peukestas haberi alınca korkudan büsbütün aklını yitirdi, ötekilerin de aynı hâlde olduğunu görünce askerlerden yol üzerinde bulunanları kaldırıp kaçmaya davrandı.

15.4

ἦν οὖν ἀναγκαία βοήθεια πυρὰ πολλὰ καίειν ὅθεν οὐκ ἔλαθε τοὺς πολεμίους, ἀλλὰ τῶν βαρβάρων οἱ τὰ βλέποντα πρὸς τὴν ἀοίκητον ὄρη νεμόμενοι θαυμάσαντες τὸ τῶν πυρῶν πλῆθος ἔπεμψαν ἱππαστρίαις καμήλοις ἀγγέλους πρὸς Πευκέσταν. ὁ δὲ ὡς ἤκουσεν, αὐτός τε παντάπασιν ἔκφρων ὑπὸ δέους γενόμενος καὶ τοὺς ἄλλους ὁρῶν ὁμοίως ἔχοντας ὥρμητο φεύγειν, ἀναστήσας τοὺς καθʼ ὁδὸν ὄντας αὐτοῖς μάλιστα τῶν στρατιωτῶν·

15.5Ama Eumenes paniği ve korkuyu giderdi: düşmanın hızını keseceğine, beklenenden üç gün geç gelmelerini sağlayacağına söz verdi. Askerler ikna olunca bir yandan kışlaklardaki kuvvetlerin ve öteki birliklerin hızla toplanması için her yana haberci gönderdi, bir yandan da öbür komutanlarla atlanıp yola çıktı. Çölü geçenlerin uzaktan rahatça görebileceği bir yer seçti, çevresini çizip ölçtü ve karargâh kuranların yaptığı gibi aralıklarla çok sayıda ateş yakılmasını emretti.

15.5

εὐμενὴς δὲ τὴν ταραχὴν ἀφῄρει καὶ τὸν φόβον, ὑπισχνούμενος ἐπιστήσειν τῶν πολεμίων τὸ τάχος, ὥστε τρισὶν ὕστερον ἡμέραις ἢ προσδοκῶνται παραγενέσθαι. πεισθέντων δὲ αὐτῶν ἅμα μὲν ἀγγέλους περιέπεμπε τὰς δυνάμεις ἐκ τῶν χειμαδίων καὶ τοὺς ἄλλους ἀθροίζεσθαι κατὰ τάχος κελεύων, ἅμα δὲ αὐτὸς ἐξιππασάμενος μετὰ τῶν ἄλλων ἡγεμόνων, καὶ τόπον ἐξ ἀπόπτου καταφανῆ τοῖς ὁδεύουσι τὴν ἔρημον περιβαλόμενος καὶ διαμετρήσας, ἐκέλευε πυρὰ πολλὰ καίειν ἐν διαστήμασιν, ὥσπερ οἱ στρατοπεδεύοντες.

15.6Bu yapıldı, ateşler dağlık bölgedeki Antigonos ve adamlarına göründü. Antigonos düşmanın çoktan haber alıp karşısına çıktığını sanarak üzüntüye ve umutsuzluğa kapıldı. Yürüyüşten bitkin ve yıpranmış hâlde, hazır bekleyen ve rahat bir kış geçirmiş adamlarla savaşmak zorunda kalmamak için kestirme yoldan vazgeçti; köyler ve şehirler üzerinden ilerleyerek ordusunu yavaş yavaş toparladı.

15.6

γενομένου δὲ τούτου καὶ τῶν πυρῶν τοῖς περὶ Ἀντίγονον ἐκ τῆς ὀρεινῆς καταφανέντων, ἄχθος ἔσχε καὶ δυσθυμία τὸν Ἀντίγονον, οἰόμενον ᾐσθημένους ἔκπαλαι τοὺς πολεμίους ἀπαντᾶν. ἵνʼ οὖν μὴ κατάκοπος καὶ τετρυμένος ἐκ πορείας ἀναγκάζηται μάχεσθαι πρὸς ἀνθρώπους ἑτοίμους καὶ καλῶς κεχειμακότας, προέμενος τὴν σύντομον ἦγε διὰ κωμῶν καὶ πόλεων, καθʼ ἡσυχίαν ἀναλαμβάνων τὸ στράτευμα.

15.7Ama karşısında konaklamış bir düşmandan beklenecek hiçbir engelle karşılaşmadı; çevre halkı da hiç asker görmediklerini, yalnızca yerin yanmış ateş izleriyle dolu olduğunu söyledi. Antigonos o zaman Eumenes'in hilesine kandığını anladı, buna çok içerleyerek meseleyi açık bir meydan savaşıyla çözmek üzere ilerledi.

15.7

μηδενὸς δὲ ἐμποδὼν ὄντος, ὥσπερ εἴωθεν ἀντικαθημένων πολεμίων, τῶν δὲ περιχώρων λεγόντων στράτευμα μηδὲν ὦφθαι, πυρῶν δὲ κεκαυμένων μεστὸν εἶναι τὸν τόπον, ᾔσθετο κατεστρατηγημένος ὑπὸ Εὐμένους, καὶ βαρέως φέρων προσῆγεν ὡς φανερᾷ μάχῃ κριθησόμενος. # Bölüm 16

16.116. Bölüm

Bu arada Eumenes'in çevresinde toplanan kuvvetlerin büyük kısmı onun zekâsına hayran kalmıştı ve yalnız onun komuta etmesini istiyordu. Buna üzülen ve kıskanan Gümüş Kalkanlıların komutanları Antigenes ile Teutamos ona karşı komplo kurmaya başladılar; satraplarla komutanların çoğunu toplayıp Eumenes'i ne zaman ve nasıl ortadan kaldırmak gerektiğini görüştüler.

16.1

ἐν τούτῳ δὲ τῆς δυνάμεως περὶ τὸν Εὐμενῆ τὸ πλεῖστον ἠθροισμένον ἐθαύμαζε τὴν σύνεσιν αὐτοῦ, καὶ μόνον ἐκέλευεν ἄρχειν· ἐφʼ ᾧ λυπούμενοι καὶ φθονοῦντες οἱ τῶν ἀργυρασπίδων ἡγεμόνες, Ἀντιγένης καὶ Τεύταμος, ἐπεβούλευον αὐτῷ, καὶ τοὺς πλείστους τῶν τε σατραπῶν καὶ τῶν στρατηγῶν συναγαγόντες ἐβουλεύοντο πότε χρὴ καὶ πῶς τὸν Εὐμενῆ διαφθεῖραι.

16.2Hepsi savaşta ondan sonuna kadar yararlanıp savaş biter bitmez öldürmekte karar kılınca, fillerin komutanı Eudamos ile Phaidimos alınan kararı gizlice Eumenes'e bildirdi. Bunu ne sevgilerinden ne de bir iyiliğe karşılık yaptılar; ona borç verdikleri paradan olmaktan çekiniyorlardı. Eumenes onları övdü, sonra çadırına çekilip dostlarına, vahşi hayvanların panayırında dolaştığını söyledi. Ardından vasiyetini yazdı, mektuplarını yırtıp yok etti; çünkü kendisi öldükten sonra bu gizli yazışmalar yüzünden yazanların suçlanmasını ve iftiraya uğramasını istemiyordu.

16.2

συνδόξαν δὲ πᾶσιν ἀποχρήσασθαι πρὸς τὴν μάχην αὐτῷ, μετὰ δὲ τὴν μάχην εὐθὺς ἀνελεῖν Εὔδαμος ὁ τῶν ἐλεφάντων ἡγεμὼν καὶ Φαίδιμος ἐξαγγέλλουσι,ʼ, κρύφα τῷ Εὐμενεῖ τὰ δεδογμένα, διʼ εὔνοιαν μὲν οὐδεμίαν ἢ χάριν, εὐλαβούμενοι δὲ μὴ τῶν χρημάτων, ἃ δεδανείκεσαν αὐτῷ, στερηθῶσιν. εὐμενὴς δὲ τούτους μὲν ἐπῄνεσεν, εἰς δὲ τὴν σκηνὴν ἀπελθών καὶ πρὸς τοὺς φίλους εἰπὼν ὡς ἐν πανηγύρει θηρίων ἀναστρέφοιτο, διαθήκας ἔγραψε καὶ τὰ γραμματεῖα κατέσχισε καὶ διέφθειρεν, οὐ βουλόμενος αὐτοῦ τελευτήσαντος ἐκ τῶν ἀπορρήτων αἰτίας καὶ συκοφαντήματα τοῖς γράψασι γενέσθαι.

16.3Bu işleri yoluna koyduktan sonra iki şık arasında düşündü: ya zaferi düşmana bırakacak ya da kaçıp Medya ve Ermenistan üzerinden Kapadokya'ya girecekti. Dostları yanındayken hiçbir karara varmadı; talihin dönemeçlerine göre her yola giren zihnini pek çok ihtimal arasında gezdirdikten sonra ordusunu savaş düzenine soktu. Yunanları ve barbarları coşturuyordu; falanks ve Gümüş Kalkanlılar ise tam tersine ona cesaret verip düşmanın kendilerine karşı duramayacağını söylüyorlardı.

16.3

ταῦτα διοικησάμενος ἐβουλεύετο τὴν νίκην παρεῖναι τοῖς ἐναντίοις, ἢ φυγὼν διὰ Μηδίας καὶ Ἀρμενίας ἐμβαλεῖν εἰς Καππαδοκίαν. οὐδὲν δὲ κυρώσας τῶν φίλων παρόντων, ἀλλʼ ἐπὶ πολλὰ τῇ γνώμῃ πολυτρόπῳ παρὰ τὰς τύχας οὔσῃ κινήσας αὑτόν, ἐξέταττε τὴν δύναμιν, τοὺς μὲν Ἕλληνας καὶ τοὺς βαρβάρους παρορμῶν, ὑπὸ δὲ τῆς φάλαγγος καὶ τῶν ἀργυρασπίδων αὐτὸς παρακαλούμενος θαρρεῖν, ὡς οὐ δεξομένων τῶν πολεμίων.

16.4Gerçekten de bunlar, Philippos ile İskender'in askerlerinin en yaşlılarıydı; savaşın o güne dek yenilmemiş, sırtı yere gelmemiş pehlivanları gibiydiler. Çoğu yetmiş yaşındaydı, hiçbiri altmıştan genç değildi. Bu yüzden Antigonos'un askerlerine hücum ederken “Babalarınıza el kaldırıyorsunuz, alçak herifler!” diye bağırdılar ve öfkeyle dalıp bütün falanksı bir anda ezdiler. Kimse karşılarında tutunamadı, düşmanların çoğu göğüs göğüse dövüşte can verdi.

16.4

καὶ γὰρ ἦσαν οἱ πρεσβύτατοι τῶν περὶ Φίλιππον καὶ Ἀλέξανδρον, ὥσπερ ἀθληταὶ πολέμων ἀήττητοι καὶ ἀπτῶτες εἰς ἐκεῖνο χρόνου, πολλοὶ μὲν ἑβδομήκοντα ἔτη γεγονότες, νεώτερος δὲ οὐδεὶς ἑξηκονταετοῦς. διὸ καὶ τοῖς περὶ τὸν Ἀντίγονον ἐπιόντες ἐβόων· ἐπὶ τοὺς πατέρας ἁμαρτάνετε, ὦ κακαὶ κεφαλαί· καὶ μετʼ ὀργῆς ἐμπεσόντες ὅλην ὁμοῦ τὴν φάλαγγα συνέτριψαν, οὐδενὸς ὑποστάντος αὐτούς, τῶν δὲ πλείστων ἐν χερσὶ διαφθαρέντων.

16.5Antigonos burada kesin bir yenilgiye uğradı, ama süvari savaşında üstün geldi. Peukestas tamamen gevşek ve korkakça dövüşürken, tehlike anında soğukkanlılığını koruyan Antigonos arazinin de yardımıyla bütün ağırlıkları ele geçirdi.

16.5

ταύτῃ μὲν οὖν ὁ Ἀντίγονος ἡττᾶτο κατὰ κράτος, τοῖς δὲ ἱππεῦσιν ἐπεκράτει· τοῦ δὲ Πευκέστου παντάπασιν ἐκλελυμένως καὶ ἀγεννῶς ἀγωνισαμένου καὶ τὴν ἀποσκευὴν ἔλαβε πᾶσαν, αὑτῷ τε νήφοντι χρησάμενος παρὰ τὰ δεινὰ καὶ τοῦ τόπου συνεργοῦντος.

16.6Ova uçsuz bucaksızdı; toprağı ne derin ne de sert ve sıkıydı, kumluydu ve kuru tuzla doluydu. Bu kadar atın ve insanın koşusuyla didilen toprak, savaş sırasında kireç gibi bir toz saçtı; toz havayı ağarttı, görüşü bulandırdı. Antigonos da bu sayede kimseye görünmeden düşmanın ağırlıklarını kolayca ele geçirdi.

16.6

ἀχανὲς γὰρ ἦν τὸ πεδίον, οὔτε βαθύτερον οὔτε ἀπόκροτον καὶ στερεόν, ἀλλὰ θινῶδες καὶ μεστὸν ἁλμυρίδος αὐχμηρᾶς, ἢ τοσούτων μὲν ἵππων τοσούτων δὲ ἀνθρώπων ξαινομένη δρόμοις ὑπὸ τὸν τῆς μάχης καιρόν ἐξήνθει κόνιν ὥσπερ ἄσβεστον, ἀπολευκαίνουσαν τὸν ἀέρα καὶ τὰς ὄψεις διαθολοῦσαν. ᾗ καὶ ῥᾴδιον λαθὼν ὁ Ἀντίγονος τῆς ἀποσκευῆς τῶν πολεμίων ἐκράτησε. # Bölüm 17

17.117. Bölüm

Savaş biter bitmez Teutamos ve adamları ağırlıklar için elçi gönderdi. Antigonos, Eumenes'i teslim alırsa ağırlıkları Gümüş Kalkanlılara geri vereceğine, başka konularda da onlara cömert davranacağına söz verdi. Bunun üzerine Gümüş Kalkanlılar korkunç bir karar aldılar: adamı diri diri düşmanın eline teslim edeceklerdi.

17.1

παυσαμένης δὲ τῆς μάχης εὐθὺς οἱ περὶ τὸν Τεύταμον ἐπρεσβεύοντο περὶ τῆς ἀποσκευῆς. Ἀντιγόνου δὲ καὶ ταύτην ἀποδώσειν ὑπισχνουμένου τοῖς ἀργυράσπισι καὶ τἆλλα χρήσεσθαι φιλανθρώπως, εἰ παραλάβοι τὸν Εὐμενῆ, βούλευμα δεινὸν οἱ ἀργυράσπιδες ἐβουλεύσαντο, ἐγχειρίσαι ζῶντα τοῖς πολεμίοις τὸν ἄνδρα.

17.2Önce kuşku uyandırmadan yanına sokulup onu gözlemeye başladılar; kimi ağırlıkları için yakınıyor, kimi kazanan o olduğu için cesaretini korumasını söylüyor, kimi öteki komutanları suçluyordu. Sonra üzerine atılıp hançerini kaptılar, ellerini arkaya büküp kemeriyle bağladılar. Antigonos onu teslim almak üzere Nikanor'u gönderince Eumenes, Makedonların arasından götürülürken konuşmak için izin istedi; yalvarmak ya da af dilemek için değil, onların çıkarları hakkında bir şey söylemek için.

17.2

καὶ πρῶτον μὲν ἀνυπόπτως προσεπέλαζον αὐτῷ καὶ παρεφύλαττον, οἱ μὲν ἀποδυρόμενοι περὶ τῆς ἀποσκευῆς, οἱ δὲ θαρρεῖν ὡς νενικηκότα κελεύοντες, οἱ δὲ τῶν ἄλλων ἡγεμόνων κατηγοροῦντες. ἔπειτα προσπεσόντες ἐξήρπασαν τὸ ἐγχειρίδιον αὐτοῦ καὶ τῇ ζώνῃ τὰς χεῖρας ἀποστρέψαντες ἔδησαν. ἐπεὶ δὲ ὑπὸ Ἀντιγόνου Νικάνωρ ἐπέμφθη παραληψόμενος αὐτόν, ἐδεῖτο λόγου τυχεῖν ἀγόμενος διὰ τῶν Μακεδόνων, οὐκ εἰς δέησιν ἢ παραίτησιν, ἀλλʼ ὡς περὶ τῶν ἐκείνοις συμφερόντων διαλεξόμενος.

17.3Sessizlik olunca yüksekçe bir yere çıktı, bağlı ellerini uzatarak şöyle dedi: “Ey Makedonların en alçakları! Antigonos dileseydi size karşı, komutanınızı esir olarak teslim edip kendi kendinize karşı diktiğiniz şu zafer anıtı gibisini dikebilir miydi? Zafer silahlarda değil de mallardaymış gibi, galip geldiğiniz hâlde ağırlıklarınız yüzünden yenilgiyi kabul etmeniz yetmedi; komutanınızı da ağırlıklarınızın fidyesi olarak gönderiyorsunuz.

17.3

γενομένης δὲ σιωπῆς ἐν ὑψηλῷ τινι καταστὰς καὶ τὰς χεῖρας δεδεμένας προτείνας, ποῖον, εἶπεν, ὦ κάκιστοι Μακεδόνων, τρόπαιον Ἀντίγονος ἐθελήσας ἂν ἔστησε καθʼ ὑμῶν, οἷον ὑμεῖς καθʼ αὑτῶν ἀνίστατε τὸν στρατηγὸν αἰχμάλωτον ἐκδιδόντες; οὐκ ἄρα δεινὸν ἦν κρατοῦντας ὑμᾶς ἧτταν ἐξομολογεῖσθαι διὰ τὰς ἀποσκευάς, ὡς ἐν τοῖς χρήμασιν, οὐκ ἐν τοῖς ὅπλοις τοῦ κρατεῖν ὄντος, ἀλλὰ καὶ τὸν ἡγεμόνα πέμπετε λύτρον τῆς ἀποσκευῆς.

17.4Ben yenilmemiş olarak götürülüyorum: düşmanlarımı ben yendim, beni yok eden müttefiklerimdir. Size gelince, Ordular Zeus'u ve yemin tanrıları adına, beni burada kendi ellerinizle öldürün. Orada öldürülsem de bu yine sizin işiniz olacak. Antigonos da hiç şikâyet etmez; ona Eumenes'in dirisi değil, ölüsü gerek. Ellerinizi kirletmek istemiyorsanız, ellerimden birini çözün, bu işi görmeye o yeter.

17.4

ἐγώ μὲν οὖν ἀήττητος ἄγομαι, νικῶν τοὺς πολεμίους, ὑπὸ τῶν συμμάχων ἀπολλύμενος· ὑμεῖς δέ, πρὸς Διὸς στρατίου καὶ θεῶν ὁρκίων, ἐνταῦθά με διʼ αὑτῶν κτείνατε. πάντως κἀκεῖ κτεινόμενος ὑμέτερον ἔργον εἰμί. μέμψεται δὲ οὐδὲν Ἀντίγονος· νεκροῦ γὰρ Εὐμενοῦς δεῖται καὶ οὐ ζῶντος, εἰ δὲ φείδεσθε τῶν χειρῶν, ἀρκέσει τῶν ἐμῶν ἡ ἑτέρα λυθεῖσα πρᾶξαι τὸ ἔργον.

17.5Bana kılıç vermeye güvenmiyorsanız beni bağlı olarak fillerin önüne atın. Bunu yaparsanız, komutanlarına karşı son derece dindar ve adil davranmış adamlar olarak kanımı size helal ederim.”

17.5

εἰ δὲ οὐ πιστεύετέ μοι ξίφος, ὑπορρίψατε τοῖς θηρίοις δεδεμένον. καὶ ταῦτα πράξαντας ὑμᾶς ἀφίημι τῆς ἐπʼ ἐμοὶ δίκης ὡς ἄνδρας ὁσιωτάτους καὶ δικαιοτάτους περὶ τὸν αὑτῶν στρατηγὸν γενομένους. # Bölüm 18

18.118. Bölüm

Eumenes bunları söylerken askerlerin geri kalanını keder kapladı, ağlayanlar oldu; ama Gümüş Kalkanlılar onu götürmeyi ve gevezeye kulak asmamayı haykırıyordu. Onlara göre, Makedonları sayısız savaşla hırpalamış bir Khersonesos belasının ağlayıp sızlaması korkunç bir şey değildi; korkunç olan, İskender ile Philippos'un en yiğit askerlerinin bunca emekten sonra yaşlılıklarında ödüllerinden yoksun kalması, ekmeklerini başkalarının elinden yemesi, karılarının da üç gecedir düşmanın koynunda yatmasıydı. Bir yandan da onu hızla sürüklüyorlardı.

18.1

ταῦτα τοῦ Εὐμενοῦς λέγοντος τὸ μὲν ἄλλο πλῆθος ἄχθει κατείχετο καὶ κλαυθμὸς ἦν, οἱ δὲ ἀργυράσπιδες ἄγειν ἐβόων καὶ μὴ φλυαροῦντι προσέχειν οὐ γὰρ εἶναι δεινόν εἰ Χερρονησίτης ὄλεθρος οἰμώξεται μυρίοις γυμνάσας πολέμοις Μακεδόνας, ἀλλʼ εἰ τῶν Ἀλεξάνδρου καὶ Φιλίππου στρατιωτῶν οἱ κράτιστοι τοσαῦτα καμόντες ἐν γήρᾳ στέρονται τῶν ἐπάθλων καὶ τροφὴν παρʼ ἑτέρων λαμβάνουσιν, αἱ δὲ γυναῖκες αὐτῶν ἤδη τρίτην νύκτα τοῖς πολεμίοις συγκαθεύδουσιν. ἅμα δὲ ἦγον αὐτὸν ἐπιταχύνοντες.

18.2Antigonos kalabalıktan korktu, çünkü karargâhta kimse kalmamıştı; onları dağıtmak için en güçlü on fili ve çok sayıda Medyalı ve Parthialı mızraklıyı gönderdi. Kendisi ise eski dostlukları ve yakınlıkları yüzünden Eumenes'i görmeye dayanamadı. Onu teslim alanlar nasıl gözetmeleri gerektiğini sorunca “Bir fili ya da bir aslanı nasıl gözetirseniz öyle” dedi.

18.2

Ἀντίγονος δὲ δείσας τὸν ὄχλον ἀπελείφθη γὰρ οὐδεὶς ἐν τῷ στρατοπέδῳ δέκα τοὺς κρατιστεύοντας ἐλέφαντας ἐξέπεμψε καὶ λογχοφόρους συχνοὺς Μήδους καὶ Παρθυαίους διακρουσομένους τὸ πλῆθος, εἶτʼ αὐτὸς μὲν ἰδεῖν οὐχ ὑπέμεινε τὸν Εὐμενῆ διὰ τὴν προγεγενημένην φιλίαν καὶ συνήθειαν, πυνθανομένων δὲ τῶν παρειληφότων τὸ σῶμα πῶς φυλάξουσιν, οὕτως, εἶπεν, ὡς ἐλέφαντα ἣ ὡς λέοντα.

18.3Çok geçmeden ona acıyıp ağır zincirlerinin çıkarılmasını, vücudunu yağlaması için yakın hizmetkârlarından birinin yanına verilmesini emretti; dostlarından isteyene de bütün günü onunla geçirme ve ihtiyaçlarını getirme izni verdi. Onun hakkında birkaç gün düşündü, bu arada önerileri ve vaatleri dinledi: Giritli Nearkhos ile oğlu Demetrios, Eumenes'i kurtarmak için canla başla uğraşıyor, ötekilerin neredeyse tamamı karşı çıkıp öldürülmesini istiyordu.

18.3

μετὰ μικρὸν δὲ συμπαθὴς γενόμενος τῶν τε δεσμῶν τοὺς βαρεῖς ἐκέλευσεν ἀφελεῖν καὶ παῖδα παραδέξασθαι τῶν συνήθων, ὅπως ἀλείψαιτο, καὶ τῶν φίλων ἐφῆκε τῷ βουλομένῳ συνδιημερεύειν καὶ κομίζειν τὰ ἐπιτήδεια, βουλευόμενος δὲ περὶ αὐτοῦ πλείονας ἡμέρας προσίετο καὶ λόγους καὶ ὑποσχέσεις, Νεάρχου τε τοῦ Κρητὸς καὶ Δημητρίου τοῦ υἱοῦ φιλοτιμουμένων τὸν Εὐμενῆ σῶσαι, τῶν δὲ ἄλλων ὁμοῦ τι πάντων ἐνισταμένων καὶ κελευόντων ἀναιρεῖν.

18.4Anlatıldığına göre Eumenes, kendisini gözeten Onomarkhos'a, Antigonos'un ele geçirdiği bir düşmanını neden ne hemen öldürdüğünü ne de soyluca serbest bıraktığını sormuş. Onomarkhos aşağılayarak ölüme cesaretle bakmanın şimdi değil, savaşta gerektiğini söyleyince Eumenes “Zeus hakkı için, o zaman da öyleydim,” demiş, “karşıma çıkanlara sor; ama benden üstün kimseye rastladığımı hatırlamıyorum.” Onomarkhos da “Madem şimdi senden üstününü buldun, onun vaktini neden beklemiyorsun?” diye karşılık vermiş.

18.4

λέγεται δὲ τὸν Εὐμενῆ τοῦ φυλάσσοντος αὐτὸν Ὀνομάρχου πυθέσθαι τί δήποτε Ἀντίγονος ἐχθρὸν ἄνδρα καὶ πολέμιον λαβὼν ὑποχείριον οὔτε ἀποκτίννυσι ταχέως οὔτε εὐγενῶς ἀφίησι· τοῦ δὲ Ὀνομάρχου πρὸς ὕβριν εἰπόντος ὡς οὐ νῦν, ἀλλʼ ἐπὶ τῆς μάχης ἔδει πρὸς θάνατον ἔχειν εὐθαρσῶς, ναὶ μὰ τὸν Δία, φάναι τὸν Εὐμενῆ, καὶ τότε εἶχον ἐροῦ δὲ τοὺς εἰς χεῖρας ἐλθόντας· ἀλλʼ οὐδενὶ κρείττονι προστυχὼν οἶδα. καὶ τὸν Ὀνόμαρχον, οὐκοῦν ἐπεὶ νῦν, φάναι, τὸν κρείττονα εὕρηκας, τί οὐκ ἀναμένεις τὸν ἐκείνου καιρόν; # Bölüm 19

19.119. Bölüm

Sonunda Antigonos, Eumenes'i öldürmeye karar verip yiyeceğinin kesilmesini emretti. Eumenes iki üç gün aç kalarak böylece ölüme yaklaştı. Ama ordu ansızın yola çıkacak olunca içeri bir adam gönderip boğazını kestirdiler. Antigonos cesedi dostlarına verdi, yakmalarına izin verdi; küllerini gümüş bir kaba koyup karısına ve çocuklarına teslim edilmek üzere götürmelerine de.

19.1

τὸ δὲ οὖν ἔδοξε τῷ Ἀντιγόνῳ τὸν Εὐμενῆ κτείνειν, ἐκέλευσεν ἀὐτοῦ τὴν τροφὴν ἀφελεῖν. καὶ δύο μὲν ἡμέρας ἢ τρεῖς ἄσιτος οὕτω προσήγετο πρὸς τὴν τελευτήν. αἰφνίδιον δὲ ἀναζυγῆς γενομένης εἰσπέμψαντες ἄνθρωπον ἀποσφάττουσιν αὐτόν. τὸ δὲ σῶμα τοῖς φίλοις παραδοὺς ὁ Ἀντίγονος ἐπέτρεψε καῦσαι καὶ τὰ λείψανα συνθέντας εἰς ἀργυρᾶν ὑδρίαν κομίζειν, ἀποδοθησόμενα τῇ γυναικὶ καὶ τοῖς παισίν.

19.2Eumenes böyle öldükten sonra, ona ihanet eden komutanlarla askerlerin cezasını tanrısal güç başka birine bırakmadı. Antigonos'un kendisi, Gümüş Kalkanlıları dinsiz ve canavar ruhlu adamlar diye damgalayıp Arakhosia valisi Sibyrtios'a teslim etti ve onları ne yapıp edip yok etmesini emretti; öyle ki hiçbiri Makedonya'ya dönmesin, Yunan denizini bir daha görmesin.

19.2

οὕτω δὲ ἀποθανόντος Εὐμενοῦς οὐκ ἐπʼ ἄλλῳ τινὶ τὴν τιμωρίαν ἐποιήσατο τῶν προδόντων αὐτὸν ἡγεμόνων καὶ στρατιωτῶν τὸ δαιμόνιον, ἀλλʼ αὐτὸς Ἀντίγονος προβαλόμενος ὡς ἀσεβεῖς καὶ θηριώδεις τοὺς ἀργυράσπιδας παρέδωκε Σιβυρτίῳ τῷ διοικοῦντι τὴν Ἀραχωσίαν, πάντα τρόπον ἐκτρῖψαι καὶ καταφθεῖραι κελεύσας, ὅπως μηδεὶς αὐτῶν εἰς Μακεδονίαν ἄπεισι μηδὲ ὄψεται τὴν Ἑλληνικὴν θάλατταν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…