İçeriğe geç
Philon

Philon

Temaşa Hayatı Üzerine

De Vita Contemplativa

1Eylem hayatına özenip onu bütün yönleriyle, ya da daha ölçülü söylemek gerekirse çoğu yönüyle üstün bir biçimde yaşayan Essaioi hakkında konuştuktan sonra, şimdi de konunun akışını izleyerek temaşayı benimsemiş olanlar hakkında söylenmesi gerekenleri anlatacağım. Güzel davranış kıtlığından ötürü bütün şairlerin ve hikâye yazarlarının yapageldiği gibi süslemek için kendimden hiçbir şey eklemeyeceğim; doğrudan gerçeğin kendisine sarılacağım. Biliyorum ki gerçeğin karşısında en usta hatip bile pes eder. Yine de mücadele etmeli, sonuna kadar uğraşmalıyız; çünkü bu insanların aretēsinin büyüklüğü, güzel hiçbir şeyin sessizlikte kalmaması gerektiğine inananları dilsiz bırakmamalıdır.

1

Ἐσσαίων πέρι διαλεχθείς, οἳ τὸν πρακτικὸν ἐζήλωσαν καὶ διεπόνησαν βίον ἐν ἅπασιν ἢ — τὸ γοῦν φορητότερον εἰπεῖν — τοῖς πλείστοις μέρεσι διενεγκόντες, αὐτίκα καὶ περὶ τῶν θεωρίαν ἀσπασαμένων ἀκολουθίᾳ τῆς πραγματείας ἑπόμενος τὰ προσήκοντα λέξω, μηδὲν οἴκοθεν ἕνεκα τοῦ βελτιῶσαι προστιθείς, ὃ δρᾶν ἔθος ἐν σπάνει καλῶν ἐπιτηδευμάτων ἅπασι τοῖς ποιηταῖς καὶ λογογράφοις, ἀλλ’ ἀτεχνῶς αὐτῆς περιεχόμενος τῆς ἀληθείας, πρὸς ἣν οἶδ’ ὅτι καὶ ὁ δεινότατος εἰπεῖν ἀπαγορεύσει. διαθλητέον δὲ ὅμως καὶ διαγωνιστέον· οὐ γὰρ δεῖ τὸ μέγεθος τῆς τῶν ἀνδρῶν ἀρετῆς αἴτιον ἀφωνίας γενέσθαι τοῖς μηδὲν καλὸν ἡσυχάζεσθαι δικαιοῦσιν.

2Bu filozofların prohairesisi adlarından hemen belli olur: erkeklerine therapeutai, kadınlarına therapeutrides denir ve bu ad onlara yerinde verilmiştir [Yunancada therapeuein hem tedavi etmek hem de hizmet etmek, ibadet etmek demektir]. Ya şehirlerdekinden üstün bir hekimlik iddia ettikleri için böyle anılırlar: o hekimlik yalnız bedenleri tedavi eder; bu ise hazların, arzuların, acıların, korkuların, açgözlülüklerin, akılsızlıkların, adaletsizliklerin ve öteki duyguların ve kötülüklerin sonu gelmez kalabalığının saldırdığı, ağır ve güç iyileşen hastalıkların pençesindeki psykhēleri de tedavi eder. Ya da tabiattan ve kutsal kanunlardan, iyi olandan üstün, birden daha saf ve monadtan daha eski olan Var Olan'a hizmet etmeyi öğrendikleri için. Dindarlık iddiasında bulunanlardan kimleri bunlarla karşılaştırmak yerinde olur?

2

ἡ δὲ προαίρεσις τῶν φιλοσόφων εὐθὺς ἐμφαίνεται διὰ τῆς προσρήσεως· θεραπευταὶ γὰρ καὶ θεραπευτρίδες ἐτύμως καλοῦνται, ἤτοι παρόσον ἰατρικὴν ἐπαγγέλλονται κρείσσονα τῆς κατὰ πόλεις — ἡ μὲν γὰρ σώματα θεραπεύει μόνον, ἐκείνη δὲ καὶ ψυχὰς νόσοις κεκρατημένας χαλεπαῖς τε καὶ δυσιάτοις, ἃς ἐγκατέσκηψαν ἡδοναὶ καὶ ἐπιθυμίαι καὶ λῦπαι καὶ φόβοι πλεονεξίαι τε καὶ ἀφροσύναι καὶ ἀδικίαι καὶ τὸ τῶν ἄλλων παθῶν καὶ κακιῶν ἀνήνυτον πλῆθος — ἢ παρόσον ἐκ φύσεως καὶ τῶν ἱερῶν νόμων ἐπαιδεύθησαν θεραπεύειν τὸ ὄν, ὃ καὶ ἀγαθοῦ κρεῖττόν ἐστι καὶ ἑνὸς εἰλικρινέστερον καὶ μονάδος ἀρχεγονώτερον. οἷς τίνας συγκρίνειν ἄξιον τῶν ἐπαγγελλομένων εὐσέβειαν;

3Unsurları, yani toprağı, suyu, havayı ve ateşi onurlandıranları mı? Farklı insanlar bunlara farklı adlar vermiştir: ateşe, sanırım tutuşmasından ötürü Hephaistos, havaya yükseğe kalkıp havalandığı için Hera, suya belki içildiği için Poseidon, toprağa da bütün bitkilerin ve canlıların anası sayıldığı için Demeter derler.

3

ἆρά γε τοὺς τὰ στοιχεῖα τιμῶντας, γῆν, ὕδωρ, ἀέρα, πῦρ; οἷς καὶ ἐπωνυμίας ἔθεντο ἑτέρας ἕτεροι, τὸ μὲν πῦρ Ἥφαιστον παρὰ τὴν ἔξαψιν, οἶμαι, καλοῦντες, Ἥραν δὲ τὸν ἀέρα παρὰ τὸ αἴρεσθαι καὶ μετεωρίζεσθαι πρὸς ὕψος, τὸ δὲ ὕδωρ Ποσειδῶνα τάχα που διὰ τὸ ποτόν, τὴν δὲ γῆν Δήμητραν, παρόσον μήτηρ εἶναι δοκεῖ πάντων φυτῶν τε καὶ ζῴων.

4Ama adlar sofistlerin icatlarıdır; unsurlar ise cansız ve kendiliğinden hareket etmeyen bir maddedir, her türlü şekli ve keyfiyeti alsın diye sanatkârın önüne konmuştur.

4

ἀλλὰ τὰ μὲν ὀνόματα σοφιστῶν ἐστιν εὑρήματα, τὰ δὲ στοιχεῖα ἄψυχος ὕλη καὶ ἐξ ἑαυτῆς ἀκίνητος, ὑποβεβλημένη τῷ τεχνίτῃ πρὸς ἁπάσας σχημάτων καὶ ποιοτήτων ἰδέας.

5Yoksa onlardan meydana gelen eserleri, güneşi, ayı, öteki gezegenleri ya da sabit yıldızları, ya da bütün göğü ve kozmosu onurlandıranları mı? Ama bunlar da kendiliğinden oluşmamıştır; epistēmēsi en mükemmel olan bir yaratıcı tarafından yapılmıştır. Yoksa yarı tanrıları onurlandıranları mı?

5

ἀλλὰ τοὺς τὰ ἀποτελέσματα, ἥλιον, σελήνην ἢ τοὺς ἄλλους ἀστέρας πλάνητας ἢ ἀπλανεῖς ἢ τὸν σύμπαντα οὐρανόν τε καὶ κόσμον; ἀλλὰ καὶ ταῦτα οὐκ ἐξ ἑαυτῶν γέγονεν, ἀλλ’ ὑπό τινος δημιουργοῦ τελειοτάτου τὴν ἐπιστήμην. ἀλλὰ τοὺς ἡμιθέους;

6Bu gerçekten alay edilecek bir şeydir: aynı varlık hem ölümsüz hem ölümlü nasıl olabilir? Üstelik bunların doğuşunun kaynağı da kınanacak bir şeydir, delikanlılara özgü bir nefsine hâkim olamamayla doludur. Bunu kutlu ve ilahî güçlere dinsizce yakıştırmaya cüret ederler: her türlü duygudan muaf ve üç kez mesut varlıkların ölümlü kadınlara delice tutulup onlarla birleştiğini söylerler.

6

ἦ τοῦτό γε καὶ χλεύης ἄξιον· πῶς γὰρ ἂν ὁ αὐτὸς ἀθάνατός τε καὶ θνητὸς εἴη; δίχα τοῦ καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς τούτων γενέσεως ἐπίληπτον εἶναι, μειρακιώδους ἀκρασίας ἀνάπλεων, ἣν τολμῶσιν οὐκ εὐαγῶς προσάπτειν ταῖς μακαρίαις καὶ θείαις δυνάμεσιν, εἰ γυναιξὶ θνηταῖς ἐπιμανέντες ὡμίλησαν οἱ παντὸς πάθους ἀμέτοχοι καὶ τρισευδαίμονες.

7Yoksa tahta putları ve heykelleri onurlandıranları mı? Bunların malzemesi taş ve tahtadır; az önce tamamen biçimsizdiler, taşçılar ve oduncular onları doğal bütünlüklerinden kesip ayırmıştır. Aynı kökten gelen kardeş parçaları ise su testileri, ayak leğenleri ve daha değersiz başka şeyler olmuştur; bunlar aydınlıktan çok karanlıktaki ihtiyaçlara hizmet eder.

7

ἀλλὰ τοὺς τὰ ξόανα καὶ ἀγάλματα; ὧν αἱ οὐσίαι λίθοι καὶ ξύλα, τὰ μέχρι πρὸ μικροῦ τελείως ἄμορφα, λιθοτόμων καὶ δρυοτόμων τῆς συμφυΐας αὐτὰ διακοψάντων, ὧν τὰ ἀδελφὰ μέρη καὶ συγγενῆ λουτροφόροι γεγόνασι καὶ ποδόνιπτρα καὶ ἄλλα ἄττα τῶν ἀτιμοτέρων, ἃ πρὸς τὰς ἐν σκότῳ χρείας ὑπηρετεῖ μᾶλλον ἢ τὰς ἐν φωτί.

8Mısırlılarda görülenleri anmak bile yakışık almaz. Onlar akıldan yoksun hayvanları, hem de yalnız evcil olanları değil, yırtıcıların en vahşilerini de, ayın altındaki her bölgeden seçip tanrılara layık onurlara yükseltmişlerdir: karadakilerden aslanı, sudakilerden yerli timsahı, havada uçanlardan çaylağı ve Mısır ibisini.

8

τῶν μὲν γὰρ παρ’ Αἰγυπτίοις οὐδὲ μεμνῆσθαι καλόν, οἳ ζῷα ἄλογα καὶ οὐχ ἥμερα μόνον ἀλλὰ καὶ θηρίων τὰ ἀγριώτατα παραγηόχασιν εἰς θεῶν τιμὰς ἐξ ἑκάστου τῶν κάτω σελήνης, χερσαίων μὲν λέοντα, ἐνύδρων δὲ τὸν ἐγχώριον κροκόδειλον, ἀεροπόρων δὲ ἴκτινον καὶ τὴν Αἰγυπτίαν ἶβιν.

9Bunların doğduğunu, gıdaya muhtaç olduğunu, yemeğe doymadığını, pislikle dolu olduğunu, zehirli ve insan yiyici olduğunu, her türlü hastalığa yakalandığını, yalnız tabiî ölümle değil, çoğu zaman zorla da öldüğünü gördükleri hâlde onlara secde ederler: uysal olanlar yabani ve evcilleşmez olanlara, akıl sahipleri akılsızlara, ilahî olanla akrabalığı bulunanlar Thersites'le bile kıyaslanamayacak yaratıklara, hükmedenler ve efendiler tabiatça uyruk ve köle olanlara.

9

καὶ ταῦτα ὁρῶντες γεννώμενα καὶ τροφῆς χρείαν ἔχοντα καὶ περὶ ἐδωδὴν ἄπληστα καὶ μεστὰ περιττωμάτων ἰοβόλα τε καὶ ἀνθρωποβόρα καὶ νόσοις ἁλωτὰ παντοίαις καὶ οὐ μόνον θανάτῳ τῷ κατὰ φύσιν ἀλλὰ καὶ βιαίῳ πολλάκις διαφθειρόμενα προσκυνοῦσιν, οἱ ἥμεροι τὰ ἀνήμερα καὶ ἀτίθασα καὶ οἱ λογικοὶ τὰ ἄλογα καὶ οἱ συγγένειαν ἔχοντες πρὸς τὸ θεῖον τὰ μηδ’ ἂν Θερσίτῃσι συγκριθέντα, οἱ ἄρχοντες καὶ δεσπόται τὰ ὑπήκοα φύσει καὶ δοῦλα.

10Ama bunlar yalnız kendi soydaşlarını değil, yanlarına yaklaşanları da saçmalıkla doldurdukları için, hislerin en gereklisi olan görmeden yoksun olarak tedavisiz kalsınlar. Bedenin görmesinden değil, doğruyu ve yanlışı tek başına tanıyan psykhēnin görmesinden söz ediyorum.

10

Ἀλλ’ οὗτοι μέν, ἐπειδήπερ οὐ τοὺς ὁμοφύλους μόνον ἀλλὰ καὶ τοὺς πλησιάζοντας ἀναπιμπλᾶσι φλυαρίας, ἀθεράπευτοι διατελείτωσαν ὄψιν, τὴν ἀναγκαιοτάτην τῶν αἰσθήσεων, πεπηρωμένοι· λέγω δὲ οὐ τὴν σώματος, ἀλλὰ τὴν ψυχῆς, ᾗ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος μόνῃ γνωρίζεται.

11Therapeutai soyu ise baştan görmeyi öğrendiği için Var Olan'ı temaşa etmeyi arzulasın, duyulur güneşi aşsın ve kusursuz saadete götüren bu yerini hiç terk etmesin.

11

τὸ δὲ θεραπευτικὸν γένος βλέπειν ἀεὶ προδιδασκόμενον τῆς τοῦ ὄντος θέας ἐφιέσθω καὶ τὸν αἰσθητὸν ἥλιον ὑπερβαινέτω καὶ μηδέποτε τὴν τάξιν ταύτην λειπέτω πρὸς τελείαν ἄγουσαν εὐδαιμονίαν.

12Bu hizmete yönelenler ne alışkanlıkla ne de birinin öğüdü ya da teşvikiyle yönelirler; göksel bir aşka kapılarak, Bakkhos ayinine katılanlar ve Korybasların coşkusuna kapılanlar gibi, özledikleri şeyi görünceye kadar ilahî bir vecd içinde olurlar.

12

οἱ δὲ ἐπὶ θεραπείαν ἰόντες οὔτε ἐξ ἔθους οὔτε ἐκ παραινέσεως ἢ παρακλήσεώς τινων, ἀλλ’ ὑπ’ ἔρωτος ἁρπασθέντες οὐρανίου, καθάπερ οἱ βακχευόμενοι καὶ κορυβαντιῶντες ἐνθουσιάζουσι, μέχρις ἂν τὸ ποθούμενον ἴδωσιν.

13Sonra ölümsüz ve kutlu hayata duydukları özlem yüzünden ölümlü hayatı artık bitmiş sayarak mal varlıklarını, mirası kendi istekleriyle vaktinden önce devrederek, oğullarına, kızlarına ya da başka akrabalarına bırakırlar; akrabası olmayanlar ise arkadaşlarına ve dostlarına. Çünkü gören serveti hazır olarak edinmiş olanların, kör serveti zihinleri hâlâ kör olanlara bırakması gerekirdi.

13

εἶτα διὰ τὸν τῆς ἀθανάτου καὶ μακαρίας ζωῆς ἵμερον τετελευτηκέναι νομίζοντες ἤδη τὸν θνητὸν βίον ἀπολείπουσι τὰς οὐσίας υἱοῖς ἢ θυγατράσιν εἴτε καὶ ἄλλοις συγγενέσιν, ἑκουσίῳ γνώμῃ προκληρονομούμενοι, οἷς δὲ μὴ συγγενεῖς εἰσιν, ἑταίροις καὶ φίλοις· ἔδει γὰρ τοὺς τὸν βλέποντα πλοῦτον ἐξ ἑτοίμου λαβόντας τὸν τυφλὸν παραχωρῆσαι τοῖς ἔτι τὰς διανοίας τυφλώττουσιν.

14Yunanlılar Anaksagoras ile Demokritos'u, felsefe özlemiyle vurulup mal varlıklarını koyunlara otlak olarak bıraktıkları için övüp dururlar. Paradan üstün olan bu adamlara ben de hayranım. Ama mülklerini hayvanlara otlatmayıp akrabalarının ya da dostlarının yoksulluğunu gideren, onları darlıktan bolluğa çıkaranlar ne kadar daha iyidir! Onların yaptığı düşüncesizceydi (Yunan dünyasının hayran kaldığı adamlar söz konusu olduğundan, o işe delilik demeyeyim); bunlarınki ise ayık ve olağanüstü bir phronēsisle titizce ölçülüp biçilmiştir.

14

Ἀναξαγόραν καὶ Δημόκριτον Ἕλληνες ᾄδουσιν, ὅτι φιλοσοφίας ἱμέρῳ πληχθέντες μηλοβότους εἴασαν γενέσθαι τὰς οὐσίας· ἄγαμαι τοὺς ἄνδρας καὶ αὐτὸς γενομένους χρημάτων κρείττονας. ἀλλὰ πόσῳ βελτίονες οἱ μὴ θρέμμασιν ἐμβόσκεσθαι τὰς κτήσεις ἀνέντες, ἀλλὰ τὰς ἀνθρώπων ἐνδείας, συγγενῶν ἢ φίλων, ἐπανορθωσάμενοι καὶ ἐξ ἀπόρων εὐπόρους ἀποφήναντες; ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἀπερίσκεπτον — ἵνα μὴ μανιῶδες ἐπ’ ἀνδρῶν, οὓς ἡ Ἑλλὰς ἐθαύμασεν, εἴπω τὸ ἔργον —, τοῦτο δὲ νηφάλιον καὶ μετὰ φρονήσεως ἠκριβωμένον περιττῆς.

15Düşmanlar, rakiplerinin ülkesini çorak bırakıp ağaçlarını kesmekten, onları zorunlu ihtiyaçların kıtlığıyla sıkıştırıp teslim olmaya zorlamaktan başka ne yapar ki? Demokritos ve onun gibiler de kan akrabalarına bunu yaptılar; onlar için elle yaratılmış bir kıtlık ve yoksulluk hazırladılar. Belki kötü niyetle değil, ama başkalarının yararını önceden görüp gözetmedikleri için.

15

οἱ πολέμιοι τί πλέον δρῶσιν ἢ κείρουσι καὶ δενδροτομοῦσι τὴν τῶν ἀντιπάλων χώραν, ἵνα σπάνει τῶν ἀναγκαίων πιεσθέντες ἐνδῶσι; τοῦτο οἱ περὶ Δημόκριτον τοῖς ἀφ’ αἵματος εἰργάσαντο χειροποίητον ἔνδειαν καὶ πενίαν αὐτοῖς κατασκευάσαντες, οὐκ ἐξ ἐπιβουλῆς ἴσως, ἀλλὰ τῷ μὴ προϊδέσθαι καὶ περιαθρῆσαι τὸ τοῖς ἄλλοις συμφέρον.

16Felsefeye onlardan aşağı kalmayan bir şevkle atılan, ama umursamazlık yerine yüce gönüllülüğü seçen, mal varlıklarını mahvetmeyip bağışlayan ve böylece hem başkalarına hem kendilerine, başkalarına bol bir servetle, kendilerine de felsefe yapma imkânıyla yarar sağlayan bu insanlar ne kadar daha üstün ve hayranlık vericidir! Çünkü para ve mülk kaygıları zamanı tüketir; zamanı esirgemek ise güzeldir, zira hekim Hippokrates'in dediği gibi "hayat kısa, sanat uzundur."

16

πόσῳ δὴ κρείττους οὗτοι καὶ θαυμασιώτεροι, χρησάμενοι μὲν οὐκ ἐλάττοσι ταῖς πρὸς φιλοσοφίαν ὁρμαῖς, μεγαλόνοιαν δὲ ὀλιγωρίας προτιμήσαντες καὶ χαρισάμενοι τὰς οὐσίας, ἀλλὰ μὴ διαφθείραντες, ἵνα καὶ ἑτέρους καὶ ἑαυτοὺς ὠφελήσωσι, τοὺς μὲν ἐν ἀφθόνοις περιουσίαις, ἑαυτοὺς δὲ ἐν τῷ φιλοσοφεῖν; αἱ γὰρ χρημάτων καὶ κτημάτων ἐπιμέλειαι τοὺς χρόνους ἀναλίσκουσι· χρόνου δὲ φείδεσθαι καλόν, ἐπειδὴ κατὰ τὸν ἰατρὸν Ἱπποκράτην „ὁ μὲν βίος βραχύς, ἡ δὲ τέχνη μακρή.“

17Bana kalırsa Homeros da İlyada'nın on üçüncü kitabının başında şu dizelerle bunu ima etmiştir:

"göğüs göğüse dövüşen Mysialılar ve şanlı Hippemolgoslar, süt içen, mal mülk bilmeyen, insanların en adilleri."

Sanki geçim ve kazanç kaygısı eşitsizlik yüzünden adaletsizlik doğururken, zıt prohairesis eşitlik sayesinde adalet doğururmuş gibi. Tabiatın serveti bu eşitliğe göre sınırlanmıştır ve boş kanaatlerdeki servetten üstündür. Böylece mal varlıklarından vazgeçtiklerinde

17

τοῦτό μοι δοκεῖ καὶ Ὅμηρος αἰνίξασθαι ἐν Ἰλιάδι κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς τρισκαιδεκάτης ῥαψῳδίας διὰ τούτων τῶν ἐπῶν· „Μυσῶν τ’ ἀγχεμάχων καὶ ἀγαυῶν Ἱππημολγῶν, γλακτοφάγων ἀβίων τε, δικαιοτάτων ἀνθρώπων,“ ὡς τῆς μὲν περὶ βίον σπουδῆς καὶ χρηματισμὸν ἀδικίαν γεννώσης διὰ τὸ ἄνισον, δικαιοσύνην δὲ τῆς ἐναντίας προαιρέσεως ἕνεκα ἰσότητος, καθ’ ἣν ὁ τῆς φύσεως πλοῦτος ὥρισται καὶ παρευημερεῖ τὸν ἐν ταῖς κεναῖς δόξαις. ὅταν οὖν ἐκστῶσι τῶν οὐσιῶν,

18artık hiçbir şeyle yemlenmeden, arkalarına bakmadan kaçarlar: kardeşlerini, çocuklarını, karılarını, anne babalarını, kalabalık akraba topluluklarını, dost çevrelerini, doğup büyüdükleri vatanlarını geride bırakırlar; çünkü alışılmış olan insanı çeker ve onu yemlemeye en çok gücü yeten odur.

18

ὑπ’ οὐδενὸς ἔτι δελεαζόμενοι φεύγουσιν ἀμεταστρεπτὶ καταλιπόντες ἀδελφούς, τέκνα, γυναῖκας, γονεῖς, πολυανθρώπους συγγενείας, φιλικὰς ἑταιρείας, τὰς πατρίδας, ἐν αἷς ἐγεννήθησαν καὶ ἐτράφησαν, ἐπειδὴ τὸ σύνηθες ὁλκὸν καὶ δελεάσαι δυνατώτατον.

19Başka bir şehre de göç etmezler. Bu, sahiplerinden kendilerini satmalarını isteyen talihsiz ya da kötü kölelerin yaptığına benzerdi; onlar kendilerine özgürlük değil, yalnız efendi değişikliği sağlarlar. Çünkü her şehir, en iyi kanunlarla yönetileni bile, bir kez bilgeliğin rehberliğine girmiş birinin katlanamayacağı sayısız gürültü ve kargaşayla doludur.

19

μετοικίζονται δὲ οὐκ εἰς ἑτέραν πόλιν, ὥσπερ οἱ πρᾶσιν αἰτούμενοι παρὰ τῶν κεκτημένων ἀτυχεῖς ἢ κακόδουλοι δεσποτῶν ὑπαλλαγήν, οὐκ ἐλευθερίαν, αὑτοῖς ἐκπορίζοντες — πᾶσα γὰρ πόλις, καὶ ἡ εὐνομωτάτη, γέμει θορύβων καὶ ταραχῶν ἀμυθήτων, ἃς οὐκ ἂν ὑπομείναι τις ἅπαξ ὑπὸ σοφίας ἀχθείς —,

20Bunun yerine surların dışında, bahçelerde ya da ıssız çiftliklerde, yalnızlığın peşinde yaşarlar; bunu yapmacık ve kaba bir insan düşmanlığından değil, karakterce kendilerine benzemeyenlerle karışmanın yararsız ve zararlı olduğunu bildikleri için yaparlar.

20

ἀλλὰ τειχῶν ἔξω ποιοῦνται τὰς διατριβὰς ἐν κήποις ἢ μοναγρίαις ἐρημίαν μεταδιώκοντες, οὐ διά τινα ὠμὴν ἐπιτετηδευμένην μισανθρωπίαν, ἀλλὰ τὰς ἐκ τῶν ἀνομοίων τὸ ἦθος ἐπιμιξίας ἀλυσιτελεῖς καὶ βλαβερὰς εἰδότες.

21Bu soy dünyanın birçok yerinde bulunur, çünkü kusursuz iyilikten hem Yunan hem barbar dünyasının pay alması gerekiyordu; ama en çok Mısır'da, nome denen bölgelerin her birinde, özellikle de İskenderiye çevresindedir.

21

Πολλαχοῦ μὲν οὖν τῆς οἰκουμένης ἐστὶ τὸ γένος — ἔδει γὰρ ἀγαθοῦ τελείου μετασχεῖν καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν βάρβαρον —, πλεονάζει δὲ ἐν Αἰγύπτῳ καθ’ ἕκαστον τῶν ἐπικαλουμένων νόμων καὶ μάλιστα περὶ τὴν Ἀλεξάνδρειαν.

22Her yerden en iyileri, sanki vatanlarına gidiyormuş gibi, pek elverişli bir yere göç edip yerleşirler. Burası Mareia gölünün yukarısında, alçakça bir tepenin üzerindedir; hem güvenlik hem de havanın ılımlılığı bakımından son derece uygun bir yerdir.

22

οἱ δὲ πανταχόθεν ἄριστοι καθάπερ εἰς πατρίδα [θεραπευτῶν] ἀποικίαν στέλλονται πρός τι χωρίον ἐπιτηδειότατον, ὅπερ ἐστὶν ὑπὲρ λίμνης Μαρείας κείμενον ἐπὶ γεωλόφου χθαμαλωτέρου, σφόδρα εὐκαίρως, ἀσφαλείας τε ἕνεκα καὶ ἀέρος εὐκρασίας.

23Güvenliği çevredeki çiftlik evleri ve köyler sağlar; havanın ılımlılığını ise denize açılan gölden ve yakındaki açık denizden sürekli esen meltemler sağlar. Denizden gelenler hafif, gölden gelenler ağırdır; bunların karışımı en sağlıklı havayı meydana getirir.

23

τὴν μὲν οὖν ἀσφάλειαν αἱ ἐν κύκλῳ παρέχουσιν ἐπαύλεις τε καὶ κῶμαι, τὴν δὲ περὶ τὸν ἀέρα εὐκρασίαν αἱ ἔκ τε τῆς λίμνης ἀνεστομωμένης εἰς τὴν θάλατταν καὶ τοῦ πελάγους ἐγγὺς ὄντος ἀναδιδόμεναι συνεχεῖς αὖραι, λεπταὶ μὲν αἱ ἐκ τοῦ πελάγους, παχεῖαι δὲ αἱ ἀπὸ τῆς λίμνης, ὧν ἡ μῖξις ὑγιεινοτάτην κατάστασιν ἀπεργάζεται.

24Oraya toplananların evleri pek sadedir; en zorunlu iki şeye, güneşin kavurucu sıcağına ve havanın ayazına karşı korunak sağlarlar. Evler şehirlerdeki gibi birbirine yakın değildir, çünkü yalnızlığa özenip onun peşinden gidenlere komşuluk sıkıntı ve rahatsızlık verir; ama uzak da değildir, çünkü topluluk hayatını severler ve haydutlar saldırırsa birbirlerinin yardımına koşabilmek isterler.

24

αἱ δὲ οἰκίαι τῶν συνεληλυθότων σφόδρα μὲν εὐτελεῖς εἰσι, πρὸς δύο τὰ ἀναγκαιότατα σκέπην παρέχουσαι, πρός τε τὸν ἀφ’ ἡλίου φλογμὸν καὶ τὸν ἀπ’ ἀέρος κρυμόν· οὔτε δὲ ἐγγύς, ὥσπερ αἱ ἐν τοῖς ἄστεσιν, — ὀχληρὸν γὰρ καὶ δυσάρεστον τοῖς ἐρημίαν ἐζηλωκόσι καὶ μεταδιώκουσιν αἱ γειτνιάσεις — οὔτε πόρρω, δι’ ἣν ἀσπάζονται κοινωνίαν καὶ ἵνα, εἰ λῃστῶν γένοιτο ἔφοδος, ἀλλήλοις ἐπιβοηθῶσιν.

25Her evde semneion ya da monastērion denen kutsal bir oda vardır. Orada tek başlarına kalarak saygıdeğer hayatın sırlarını yerine getirirler. İçeri hiçbir şey, ne içecek ne yiyecek ne de bedenin ihtiyaçları için gerekli başka bir şey götürürler; yalnız kanunları, peygamberler aracılığıyla bildirilmiş sözleri, ilahileri ve epistēmē ile dindarlığın birlikte büyüyüp olgunlaşmasını sağlayan öteki şeyleri götürürler.

25

ἐν ἑκάστῃ δέ ἐστιν οἴκημα ἱερόν, ὃ καλεῖται σεμνεῖον καὶ μοναστήριον, ἐν ᾧ μονούμενοι τὰ τοῦ σεμνοῦ βίου μυστήρια τελοῦνται, μηδὲν εἰσκομίζοντες, μὴ ποτόν, μὴ σιτίον, μηδέ τι τῶν ἄλλων ὅσα πρὸς τὰς τοῦ σώματος χρείας ἀναγκαῖα, ἀλλὰ νόμους καὶ λόγια θεσπισθέντα διὰ προφητῶν καὶ ὕμνους καὶ τὰ ἄλλα οἷς ἐπιστήμη καὶ εὐσέβεια συναύξονται καὶ τελειοῦνται.

26Tanrıyı hiç unutmadan hep anarlar; öyle ki rüyalarında bile ilahî erdemlerin ve güçlerin güzelliklerinden başka bir şey görmezler. Nitekim birçoğu uykuda rüya görürken kutsal felsefenin dillere destan öğretilerini sayıklar.

26

ἀεὶ μὲν οὖν ἄληστον ἔχουσι τὴν τοῦ θεοῦ μνήμην, ὡς καὶ δι’ ὀνειράτων μηδὲν ἕτερον ἢ τὰ κάλλη τῶν θείων ἀρετῶν καὶ δυνάμεων φαντασιοῦσθαι· πολλοὶ γοῦν καὶ ἐκλαλοῦσιν ἐν ὕπνοις ὀνειροπολούμενοι τὰ τῆς ἱερᾶς φιλοσοφίας ἀοίδιμα δόγματα.

27Her gün iki kez, sabah ve akşam dua etmeyi âdet edinmişlerdir. Güneş doğarken iyi bir gün dilerler, gerçek anlamda iyi bir gün: zihinlerinin göksel ışıkla dolmasını. Güneş batarken de psykhēnin hislerin ve duyulur şeylerin kalabalığından tamamen kurtulup kendi meclisine ve danışma kuruluna çekilerek gerçeğin izini sürmesi için dua ederler.

27

δὶς δὲ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν εἰώθασιν εὔχεσθαι, περὶ τὴν ἕω καὶ περὶ τὴν ἑσπέραν, ἡλίου μὲν ἀνίσχοντος εὐημερίαν αἰτούμενοι τὴν ὄντως εὐημερίαν, φωτὸς οὐρανίου τὴν διάνοιαν αὐτῶν ἀναπλησθῆναι, δυομένου δὲ ὑπὲρ τοῦ τὴν ψυχὴν τοῦ τῶν αἰσθήσεων καὶ αἰσθητῶν ὄχλου παντελῶς ἐπικουφισθεῖσαν, ἐν τῷ ἑαυτῆς συνεδρίῳ καὶ βουλευτηρίῳ γενομένην, ἀλήθειαν ἰχνηλατεῖν.

28Sabahtan akşama kadarki bütün zaman onlar için bir çalışmadır: kutsal yazıları okuyup atalarının felsefesini alegoriyle yorumlayarak felsefe yaparlar. Çünkü lafzın söylediklerini, gizli anlamlarla açığa çıkan örtülü bir hakikatin sembolleri sayarlar.

28

τὸ δὲ ἐξ ἑωθινοῦ μέχρις ἑσπέρας διάστημα σύμπαν αὐτοῖς ἐστιν ἄσκησις· ἐντυγχάνοντες γὰρ τοῖς ἱεροῖς γράμμασι φιλοσοφοῦσι τὴν πάτριον φιλοσοφίαν ἀλληγοροῦντες, ἐπειδὴ σύμβολα τὰ τῆς ῥητῆς ἑρμηνείας νομίζουσιν ἀποκεκρυμμένης φύσεως ἐν ὑπονοίαις δηλουμένης.

29Ellerinde bu yolun kurucusu olmuş eski insanların yazıları da vardır; bunlar alegorik yorum tarzının birçok anıtını bırakmışlardır. Onları birer asıl örnek gibi kullanarak bu yoldaki prohairesislerinin tarzını taklit ederler. Bu yüzden yalnız temaşa etmekle kalmaz, tanrıya her türlü vezin ve ezgiyle şarkılar ve ilahiler de bestelerler; bunları da, gerektiği gibi, daha ağırbaşlı ritimlerle işlerler.

29

ἔστι δὲ αὐτοῖς καὶ συγγράμματα παλαιῶν ἀνδρῶν, οἳ τῆς αἱρέσεως ἀρχηγέται γενόμενοι πολλὰ μνημεῖα τῆς ἐν τοῖς ἀλληγορουμένοις ἰδέας ἀπέλιπον, οἷς καθάπερ τισὶν ἀρχετύποις χρώμενοι μιμοῦνται τῆς προαιρέσεως τὸν τρόπον· ὥστε οὐ θεωροῦσι μόνον, ἀλλὰ καὶ ποιοῦσιν ᾄσματα καὶ ὕμνους εἰς τὸν θεὸν διὰ παντοίων μέτρων καὶ μελῶν, ἃ ῥυθμοῖς σεμνοτέροις ἀναγκαίως χαράττουσι.

30Altı gün boyunca her biri sözünü ettiğimiz monastērionlarda kendi başına kalıp felsefe yapar; avlu kapısından dışarı adım atmaz, uzaktan bile dışarıya bakmaz. Yedinci günlerde ise ortak bir toplantıya gider gibi bir araya gelirler ve yaşlarına göre sırayla, yakışık alır bir duruşla otururlar: ellerini giysilerinin içinde tutarlar; sağ el göğüsle çene arasında, sol el aşağıda böğrün yanında durur.

30

τὰς μὲν οὖν ἓξ ἡμέρας χωρὶς ἕκαστοι μονούμενοι παρ’ ἑαυτοῖς ἐν τοῖς λεχθεῖσι μοναστηρίοις φιλοσοφοῦσι, τὴν αὔλειον οὐχ ὑπερβαίνοντες, ἀλλ’ οὐδὲ ἐξ ἀπόπτου θεωροῦντες· ταῖς δὲ ἑβδόμαις συνέρχονται καθάπερ εἰς κοινὸν σύλλογον καὶ καθ’ ἡλικίαν ἑξῆς καθέζονται μετὰ τοῦ πρέποντος σχήματος, εἴσω τὰς χεῖρας ἔχοντες, τὴν μὲν δεξιὰν μεταξὺ στέρνου καὶ γενείου, τὴν δὲ εὐώνυμον ὑπεσταλμένην παρὰ τῇ λαγόνι.

31En yaşlıları ve öğretilerde en tecrübelileri öne çıkıp konuşur. Bakışı da sesi de sakindir; düşünerek ve phronēsisle konuşur. Hatipler ya da bugünün sofistleri gibi söz ustalığını sergilemez; düşüncelerdeki inceliği araştırıp açıklar. Bu incelik kulak ucunda kalmaz, işitme yoluyla psykhēye ulaşır ve orada sağlamca yerleşir. Ötekilerin hepsi sessizce dinler; beğenilerini yalnız bakışlarıyla ya da başlarını sallayarak belli ederler.

31

παρελθὼν δὲ ὁ πρεσβύτατος καὶ τῶν δογμάτων ἐμπειρότατος διαλέγεται, καθεστῶτι μὲν τῷ βλέμματι, καθεστώσῃ δὲ τῇ φωνῇ, μετὰ λογισμοῦ καὶ φρονήσεως, οὐ δεινότητα λόγων ὥσπερ οἱ ῥήτορες ἢ οἱ νῦν σοφισταὶ παρεπιδεικνύμενος, ἀλλὰ τὴν ἐν τοῖς νοήμασι διηρευνηκὼς καὶ διερμηνεύων ἀκρίβειαν, ἥτις οὐκ ἄκροις ὠσὶν ἐφιζάνει, ἀλλὰ δι’ ἀκοῆς ἐπὶ ψυχὴν ἔρχεται καὶ βεβαίως ἐπιμένει. καθ’ ἡσυχίαν δὲ οἱ ἄλλοι πάντες ἀκροῶνται, τὸν ἔπαινον νεύμασιν ὄψεως ἢ κεφαλῆς παραδηλοῦντες αὐτὸ μόνον.

32Yedinci günlerde toplandıkları bu ortak semneion iki bölmeli bir yapıdır: bir bölümü erkeklere, öteki kadınlara ayrılmıştır. Çünkü aynı şevke ve aynı prohairesise sahip olan kadınlar da âdet gereği dinlemeye katılırlar.

32

τὸ δὲ κοινὸν τοῦτο σεμνεῖον, εἰς ὃ ταῖς ἑβδόμαις συνέρχονται, διπλοῦς ἐστι περίβολος, ὁ μὲν εἰς ἀνδρῶνα, ὁ δὲ εἰς γυναικωνῖτιν ἀποκριθείς· καὶ γὰρ καὶ γυναῖκες ἐξ ἔθους συνακροῶνται τὸν αὐτὸν ζῆλον καὶ τὴν αὐτὴν προαίρεσιν ἔχουσαι.

33İki bölme arasındaki duvar yerden üç dört arşın yüksekliğe kadar bir göğüs duvarı gibi örülmüştür; tavana kadar olan üst kısmı ise açık bırakılmıştır. Bunun iki sebebi vardır: hem kadın tabiatına yaraşan edep korunmuş olur, hem de işitme mesafesinde oturan kadınlar konuşulanı kolayca anlayabilir,

33

ὁ δὲ μεταξὺ τῶν οἴκων τοῖχος τὸ μὲν ἐξ ἐδάφους ἐπὶ τρεῖς ἢ τέσσαρας πήχεις εἰς τὸ ἄνω συνῳκοδόμηται θωρακίου τρόπον, τὸ δὲ ἄχρι τέγους ἀνάγειον ἀχανὲς ἀνεῖται, δυοῖν ἕνεκα, τοῦ τε τὴν πρέπουσαν αἰδῶ τῇ γυναικείᾳ φύσει διατηρεῖσθαι καὶ τοῦ τὴν ἀντίληψιν ἔχειν εὐμαρῆ καθεζομένας ἐν ἐπηκόῳ,

34çünkü konuşanın sesini hiçbir şey engellemez. Kendine hâkim olmayı psykhēnin temeli gibi önceden atıp öteki erdemleri onun üstüne kurarlar. Hiçbiri güneş batmadan yiyecek ya da içecek almaz; çünkü felsefe yapmayı ışığa, bedenin ihtiyaçlarını ise karanlığa layık görürler. Bu yüzden birine günü, ötekilerine gecenin küçük bir kısmını ayırmışlardır.

34

μηδενὸς τὴν τοῦ διαλεγομένου φωνὴν ἐμποδίζοντος. ἐγκράτειαν δὲ ὥσπερ τινὰ θεμέλιον προκαταβαλλόμενοι τῆς ψυχῆς τὰς ἄλλας ἐποικοδομοῦσιν ἀρετάς. σιτίον ἢ ποτὸν οὐδεὶς ἂν αὐτῶν προσενέγκαιτο πρὸ ἡλίου δύσεως, ἐπεὶ τὸ μὲν φιλοσοφεῖν ἄξιον φωτὸς κρίνουσιν εἶναι, σκότους δὲ τὰς τοῦ σώματος ἀνάγκας, ὅθεν τῷ μὲν ἡμέραν, ταῖς δὲ νυκτὸς βραχύ τι μέρος ἔνειμαν.

35Epistēmē özlemi içlerine daha derin yerleşmiş olan bazıları ancak üç günde bir yemeği hatırlar. Bazıları da öğretileri bolca ve cömertçe sunan bilgeliğin sofrasında öylesine sevinç ve keyif içindedir ki bunun iki katı süreye dayanır, ancak altı günde bir zorunlu yiyecekten azıcık tadarlar. Söylendiğine göre ağustosböcekleri havayla beslenir; onlar da buna alışmışlardır, sanırım ilahileri açlıklarını hafifletir.

35

ἔνιοι δὲ καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ὑπομιμνῄσκονται τροφῆς, οἷς πλείων ὁ πόθος ἐπιστήμης ἐνίδρυται· τινὲς δὲ οὕτως ἐνευφραίνονται καὶ τρυφῶσιν ὑπὸ σοφίας ἑστιώμενοι πλουσίως καὶ ἀφθόνως τὰ δόγματα χορηγούσης, ὡς καὶ πρὸς διπλασίονα χρόνον ἀντέχειν καὶ μόλις δι’ ἓξ ἡμερῶν ἀπογεύεσθαι τροφῆς ἀναγκαίας, ἐθισθέντες ὥσπερ φασὶ τὸ τῶν τεττίγων γένος ἀέρι τρέφεσθαι, τῆς ᾠδῆς, ὥς γε οἶμαι, τὴν ἔνδειαν ἐξευμαριζούσης.

36Yedinci günü bütünüyle kutsal ve bütünüyle bayram sayıp ona özel bir onur verirler. O gün psykhēnin bakımından sonra bedeni de beslerler; tıpkı insanın hayvanlarını sürekli çalışmadan dinlendirmesi gibi.

36

τὴν δὲ ἑβδόμην πανίερόν τινα καὶ πανέορτον εἶναι νομίζοντες ἐξαιρέτου γέρως ἠξιώκασιν, ἐν ᾗ μετὰ τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιμέλειαν καὶ τὸ σῶμα λιπαίνουσιν, ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὰ θρέμματα, τῶν συνεχῶν πόνων ἀνιέντες.

37Pahalı hiçbir şey yemezler: yiyecekleri sade ekmek, katıkları tuzdur; aralarında keyfine düşkün olanlar buna zufa otu katar. İçecekleri pınar suyudur. Tabiatın ölümlü soyun başına efendi olarak koyduğu açlığı ve susuzluğu yatıştırırlar, ama onlara dalkavukluk edecek hiçbir şey sunmadan, yalnız onsuz yaşanamayacak yararlı şeyleri vererek. Bu yüzden aç kalmamak için yer, susuz kalmamak için içerler; tokluktan ise psykhēnin ve bedenin düşmanı ve sinsi tuzakçısı olarak kaçınırlar.

37

σιτοῦνται δὲ πολυτελὲς οὐδέν, ἀλλὰ ἄρτον εὐτελῆ, καὶ ὄψον ἅλες, οὓς οἱ ἁβροδίαιτοι παραρτύουσιν ὑσσώπῳ, ποτὸν δὲ ὕδωρ ναματιαῖον αὐτοῖς ἐστιν· ἃς γὰρ ἡ φύσις ἐπέστησε τῷ θνητῷ γένει δεσποίνας, πεῖνάν τε καὶ δίψαν, ἀπομειλίσσονται, τῶν εἰς κολακείαν ἐπιφέροντες οὐδέν, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ χρήσιμα, ὧν ἄνευ ζῆν οὐκ ἔστι. διὰ τοῦτο ἐσθίουσι μέν, ὥστε μὴ πεινῆν, πίνουσι δέ, ὥστε μὴ διψῆν, πλησμονὴν ὡς ἐχθρόν τε καὶ ἐπίβουλον ψυχῆς τε καὶ σώματος ἐκτρεπόμενοι.

38Korunmanın iki türü vardır: giysi ve ev. Evin süssüz ve gelişigüzel olduğunu, yalnız ihtiyacı karşılayacak kadar yapıldığını daha önce söylemiştik. Giysi de aynı şekilde son derece sadedir, soğuğa ve sıcağa karşı korunmak içindir: kışın tüylü deriden kalın bir kaftan, yazın da tek omzu açık bir gömlek ya da keten bir örtü.

38

ἐπεὶ δὲ καὶ σκέπης διττὸν εἶδος, τὸ μὲν ἐσθής, τὸ δὲ οἰκία, περὶ μὲν οἰκίας εἴρηται πρότερον, ὅτι ἐστὶν ἀκαλλώπιστος καὶ αὐτοσχέδιος, πρὸς τὸ χρειῶδες αὐτὸ μόνον εἰργασμένη· καὶ ἐσθὴς δὲ ὁμοίως εὐτελεστάτη, πρὸς ἀλέξημα κρυμοῦ τε καὶ θάλπους, χλαῖνα μὲν ἀπὸ λασίου δορᾶς παχεῖα χειμῶνος, ἐξωμὶς δὲ θέρους ἢ ὀθόνη.

39Kısacası kibirsizliği çalışırlar; çünkü kibrin yalanın, kibirsizliğin de gerçeğin başlangıcı olduğunu ve ikisinin de birer pınar gibi olduğunu bilirler: yalandan kötülüğün türlü türlü biçimleri akar, gerçekten ise insanî ve ilahî iyiliklerin bolluğu.

39

συνόλως γὰρ ἀσκοῦσιν ἀτυφίαν, εἰδότες τῦφον μὲν τοῦ ψεύδους ἀρχήν, ἀτυφίαν δὲ ἀληθείας, ἑκάτερον δὲ πηγῆς λόγον ἔχον· ῥέουσι γὰρ ἀπὸ μὲν τοῦ ψεύδους αἱ πολύτροποι τῶν κακῶν ἰδέαι, ἀπὸ δὲ τῆς ἀληθείας αἱ περιουσίαι τῶν ἀγαθῶν ἀνθρωπίνων τε καὶ θείων.

40Onların ortak toplantılarını ve şölenlerdeki daha neşeli yaşayışlarını da, başkalarının şölenleriyle karşılaştırarak anlatmak istiyorum. Ötekiler katıksız şaraba doyduklarında, sanki şarap değil de insanı çıldırtan, deliye çeviren, aklı yerinden oynatmakta daha da beter ne varsa onu içmişler gibi, azgın köpekler gibi saldırıp kudururlar; birbirlerinin üstüne atılıp ısırır, burunları, kulakları, parmakları ve vücudun başka kısımlarını koparırlar. Böylece Kyklops ile Odysseus'un arkadaşları hakkındaki masalın doğru olduğunu gösterirler: şairin dediği gibi insan etinden "lokmalar" yerler, hem de Kyklops'tan daha acımasızca.

40

Βούλομαι δὲ καὶ τὰς κοινὰς συνόδους αὐτῶν καὶ ἱλαρωτέρας ἐν συμποσίοις διαγωγὰς εἰπεῖν, ἀντιτάξας τὰ τῶν ἄλλων συμπόσια. οἱ μὲν γὰρ ὅταν ἄκρατον ἐμφορήσωνται, καθάπερ οὐκ οἶνον πιόντες ἀλλὰ παρακινηματικόν τι καὶ μανιῶδες καὶ εἴ τι χαλεπώτερον ἐπ’ ἐκστάσει λογισμοῦ φυσικόν, ἀράσσουσι καὶ λυττῶσι τρόπον κυνῶν ἀτιθάσων καὶ ἐπανιστάμενοι δάκνουσιν ἀλλήλους καὶ ἀποτρώγουσι ῥῖνας, ὦτα, δακτύλους, ἕτερα ἄττα μέρη τοῦ σώματος, ὡς τὸν ἐπὶ Κύκλωπος καὶ τῶν Ὀδυσσέως ἑταίρων μῦθον ἀποδεδειχέναι τούτους ἀληθῆ, „ψωμούς“, ᾗ φησιν ὁ ποιητής, ἐπεσθίοντας ἀνθρώπων, καὶ ὠμότερον ἢ ἐκεῖνος.

41Çünkü o, düşman sandığı kimselerden intikam alıyordu. Bunlar ise tanıdıklarına, dostlarına, hatta bazen akrabalarına, tuz ekmek paylaşılan sofrada, barış sunuları arasında barışa aykırı işler yaparlar; jimnastik yarışmalarındakilere benzer şeyler yapıp geçer akçe olan sporu kalpazan gibi sahteleştirirler. Bunlar athlētai, yani atletler değil, athlioi, yani zavallılardır; onlara bu ad yakışır.

41

ὁ μὲν γὰρ ἐχθροὺς ὑποτοπήσας ἠμύνετο, οἱ δὲ συνήθεις καὶ φίλους, ἔστι δὲ ὅτε καὶ συγγενεῖς, ἐφ’ ἁλῶν καὶ τραπέζης, ἄσπονδα ἐν σπονδαῖς ἐργασάμενοι τῶν ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν ὅμοια καὶ παρακόπτοντες ὥσπερ νόμισμα δόκιμον ἄσκησιν, οἱ ἀντὶ ἀθλητῶν ἄθλιοι· τοῦτο γὰρ αὐτοῖς ἐπιφημιστέον.

42Atletlerin gün ışığında, stadyumlarda, ayık olarak, bütün Yunanlıların gözü önünde, zafer ve çelenkler için ustalıkla yaptıklarını, bunlar sahteleştirerek yaparlar: şölenlerde, gece karanlığında, sarhoş ve taşkın hâlde, beceriksizce ve kötü bir ustalıkla, başlarına bu iş gelenleri aşağılamak, onlara hakaret etmek ve ağır yaralar açmak için.

42

ἃ γὰρ νήφοντες ἐν σταδίοις ἐκεῖνοι θεαταῖς χρώμενοι τοῖς Πανέλλησι μεθ’ ἡμέραν ἕνεκα νίκης καὶ στεφάνων [Ὀλυμπιονῖκαι] σὺν τέχνῃ δρῶσιν, οὗτοι κιβδηλεύοντες ἐπὶ συμποσίων νύκτωρ ἐν σκότῳ ⟨καὶ⟩ μεθύοντες, ἐμπαροινοῦντες, ἀνεπιστημόνως καὶ κακοτέχνως ἐπ’ ἀτιμίᾳ καὶ ὕβρει καὶ αἰκίᾳ χαλεπῇ τῶν ὑπομενόντων ἐνεργοῦσιν.

43Hakem gibi biri araya girip onları ayırmazsa, daha da büyük bir serbestlikle güreşip birbirlerini yere sererler; aynı anda hem öldürmeye hem ölmeye can atarlar. Çünkü verdikleri zarardan aşağı kalmayan zararlar görürler, ama bunu bilmezler, çünkü şaşkına dönmüşlerdir. Komedi şairinin dediği gibi, şarabı yalnız komşularının değil, kendilerinin de başına bela olsun diye içmeye razıdırlar.

43

εἰ δὲ μηδεὶς οἷα βραβευτὴς παρελθὼν μέσος διαλύσειε, μετὰ πλείονος ἐξουσίας καταπαλαίουσι, φονῶντες ἐν ταὐτῷ καὶ θανατῶντες· πάσχουσι γὰρ οὐκ ἐλάττονα ὧν διατιθέασιν, ὅπερ οὐκ ἴσασι, παραπαίοντες οἱ τὸν οἶνον οὐχ, ὡς ὁ κωμικός φησιν, ἐπὶ κακῷ τῶν πλησίον αὐτὸ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῷ ἰδίῳ πίνειν ὑπομένοντες.

44Bu yüzden az önce sağ salim ve dost olarak şölene gelenler, az sonra düşman olarak ve bedenleri sakatlanmış olarak çıkarlar; kimi avukatlara ve yargıçlara, kimi de sargıcılara, hekimlere ve onların yardımına muhtaç olur.

44

τοιγαροῦν οἱ πρὸ μικροῦ παρελθόντες εἰς τὰ συμπόσια σῷοι καὶ φίλοι μικρὸν ὕστερον ἐξίασιν ἐχθροὶ καὶ τὰ σώματα ἠκρωτηριασμένοι· καὶ οἱ μὲν συνηγόρων καὶ δικαστῶν, οἱ δὲ καταπλαστῶν καὶ ἰατρῶν καὶ τῆς ὑπὸ τούτων δέονται βοηθείας.

45Daha ölçülü görünen öteki konuklardan bazıları ise katıksız şarabı adamotu içer gibi içip kendilerinden geçmiştir: sol dirseklerini öne uzatır, boyunlarını yana büker, kadehlerin içine geğirir ve derin bir uykuya gömülürler. Hiçbir şey görmez, hiçbir şey duymazlar; sanki tek bir hisleri, en kölece olanı, tat alma hissi varmış gibi.

45

ἕτεροι δὲ τῶν μετριωτέρων δοκούντων εἶναι συμποτῶν ὥσπερ μανδραγόραν τὸν ἄκρατον πιόντες ὑπερβεβλύκασι καὶ τὸν εὐώνυμον ἀγκῶνα προβαλόντες καὶ τὸν αὐχένα ἐγκάρσιον ἐπιστρέψαντες, ἐνερευγόμενοι ταῖς κύλιξιν, ὕπνῳ βαθεῖ πιέζονται. μηδὲν μήτε ἰδόντες μήτε ἀκούσαντες, ὡς μίαν μόνην ἔχοντες αἴσθησιν, τὴν ἀνδραποδωδεστάτην γεῦσιν.

46Bazılarını da tanırım ki göğüslerine kadar şaraba gömüldüklerinde, tamamen batmadan önce ertesi günün içki âlemini bağışlar ve paylar toplayarak önceden hazırlarlar; gelecekteki sarhoşluğun umudunu, ellerindeki eğlencenin bir parçası sayarlar.

46

οἶδα δέ τινας, [οἳ] ἐπειδὰν ἀκροθώρακες γένωνται, πρὶν τελέως βαπτισθῆναι, τὸν εἰς τὴν ὑστεραίαν πότον ἐξ ἐπιδόσεως καὶ συμβολῶν προευτρεπιζομένους, μέρος ὑπολαμβάνοντας τῆς ἐν χερσὶν εὐφροσύνης εἶναι τὴν περὶ τῆς εἰς τὸ μέλλον μέθης ἐλπίδα.

47Hayatlarını bu şekilde geçirerek evsiz barksız, ocaksız kalırlar; anne babalarının, karılarının ve çocuklarının, vatanlarının da düşmanı, kendilerinin de hasmı olurlar. Çünkü gevşek ve sefih bir hayat herkese karşı sinsi bir tuzaktır.

47

τοῦτον τὸν τρόπον διαζῶντες ἄοικοι καὶ ἀνέστιοι διατελοῦσιν, ἐχθροὶ μὲν γονέων καὶ γυναικῶν καὶ τέκνων, ἐχθροὶ δὲ καὶ τῆς πατρίδος, πολέμιοι δὲ καὶ ἑαυτῶν· ὑγρὸς γὰρ καὶ ἄσωτος βίος ἅπασιν ἐπίβουλος.

48Belki de biri, bugün her yerde yaygın olan şölen düzenini beğenir; bu düzen İtalya'nın şatafatına ve sefahatine duyulan özlemden doğmuştur. Yunanlılar da barbarlar da buna özenmiş, hazırlıklarını ziyafetten çok gösteriş için yapar olmuşlardır.

48

Ἴσως δ’ ἄν τις ἀποδέξαιτο τὴν ἐπιπολάζουσαν νυνὶ τῶν συμποσίων πανταχοῦ διάθεσιν κατὰ πόθον τῆς Ἰταλικῆς πολυτελείας καὶ τρυφῆς, ἣν ἐζήλωσαν Ἕλληνές τε καὶ βάρβαροι πρὸς ἐπίδειξιν μᾶλλον ἢ πρὸς εὐωχίαν ποιούμενοι τὰς παρασκευάς.

49Kaplumbağa kabuğundan, fildişinden ve daha değerli malzemelerden yapılmış, çoğu taş kakmalı üç kişilik ve çok kişilik sedirler; içine altın işlenmiş erguvan örtüler ve gözü çekmek için her renge boyanmış başka örtüler; her türden sıra sıra dizilmiş bir yığın içki kabı: rhytonlar, taslar, kadehler ve usta zanaatkârların kabartmalarıyla özenle işlenmiş, türlü türlü, pek ustaca yapılmış Therikles kadehleri.

49

τρίκλινά τε καὶ πολύκλινα χελώνης ἢ ἐλέφαντος κατεσκευασμένα καὶ τιμαλφεστέρας ὕλης, ὧν τὰ πλεῖστα λιθοκόλλητα· στρωμναὶ ἁλουργεῖς ἐνυφασμένου χρυσοῦ καὶ ἀνθοβαφεῖς ἕτεραι παντοίων χρωμάτων πρὸς τὸ τῆς ὄψεως ἐπαγωγόν· ἐκπωμάτων πλῆθος ἐκτεταγμένων καθ’ ἕκαστον εἶδος, ῥυτὰ γὰρ καὶ φιάλαι καὶ κύλικες καὶ ἕτερα πολυειδῆ τεχνικώτατα θηρίκλεια καὶ τορείαις ἐπιστημονικῶν ἀνδρῶν ἠκριβωμένα.

50Hizmet eden köleler son derece güzel ve yakışıklıdır; sanki hizmet etmeye değil, görünüp seyredenlerin gözünü okşamaya gelmişlerdir. Bunlardan henüz çocuk olanlar şarap sunar; su taşıyanlar ise yıkanmış ve tüyleri alınmış iri yapılı oğlanlardır. Yüzlerine düzgün sürer, gözlerine sürme çeker, saçlarını güzelce örüp topuz yaparlar.

50

διακονικὰ ἀνδράποδα εὐμορφότατα καὶ περικαλλέστατα, ὡς ἀφιγμένα οὐχ ὑπηρεσίας ἕνεκα μᾶλλον ἢ τοῦ φανέντα τὴν τῶν θεωμένων ὄψιν ἡδῦναι· τούτων οἱ μὲν παῖδες ἔτι ὄντες οἰνοχοοῦσιν, ὑδροφοροῦσι δὲ βούπαιδες λελουμένοι καὶ λελειασμένοι, ⟨οἳ⟩ τά τε πρόσωπα ἐντρίβονται καὶ ὑπογράφονται καὶ τὰς τῆς κεφαλῆς τρίχας εὖ πως διαπλέκονται σφηκούμενοι·

51Saçları uzundur: ya hiç kesilmez ya da yalnız alın üstündeki saçların uçları, düzgün bir yay çizecek biçimde kesilir. İnce, örümcek ağı gibi bembeyaz gömlekler kuşanırlar; gömleğin önü diz kapağının hemen altına, arkası diz arkasının biraz altına iner. İki parçanın birleştiği yerde gömleği kıvrımlı kordonlarla toplayıp yanlardan sarkan katlar bırakır, böylece böğürlerinin boşluğunu genişletirler.

51

βαθυχαῖται γάρ εἰσιν ἢ μὴ κειρόμενοι τὸ παράπαν ἢ τὰς προμετωπιδίους αὐτὸ μόνον ἐξ ἄκρων εἰς ἐπανίσωσιν καὶ γραμμῆς κυκλοτεροῦς ἠκριβωμένον σχῆμα· χιτῶνάς τε ἀραχνοϋφεῖς καὶ ἐκλεύκους ἐπαναζωσάμενοι, τὰ μὲν ἐμπρόσθια κατωτέρω τῶν ὑπὸ γόνου, τὰ δὲ κατόπιν μικρὸν ὑπὸ τοῖς γονατίοις, ἑκάτερον δὲ μέρος οὐλοτέραις ταῖς σειραίαις ἐπιδιπλώσεσι κατὰ τὴν τῶν χιτωνίσκων συμβολὴν συστέλλοντες ἐκ πλαγίων κόλπους ἀπαιωροῦσιν, εὐρύνοντες τὰ κοῖλα τῶν πλευρῶν.

52Başkaları da hazır bekler: ilk tüyleri yeni bitmiş, sakalları yeni çıkmaya başlamış delikanlılar. Kısa bir süre öncesine kadar oğlan sevicilerin oyuncağıydılar; daha ağır hizmetler için pek özenle yetiştirilmişlerdir. Bunlar, onları kullananların sandığına göre ev sahiplerinin zenginliğinin, gerçekte ise zevksizliğinin bir sergisidir.

52

ἐφεδρεύουσι δ’ ἄλλοι, μειράκια ⟨ἢ⟩ πρωτογένεια, τοὺς ἰούλους ἄρτι ἀνθοῦντες, ἀθύρματα πρὸ μικροῦ παιδεραστῶν γεγονότες, ἠσκημένοι σφόδρα περιέργως πρὸς τὰς βαρυτέρας ὑπηρεσίας, ἐπίδειξις ἑστιατόρων εὐπορίας, ὡς ἴσασιν οἱ χρώμενοι, ὡς δὲ ἔχει τὸ ἀληθές, ἀπειροκαλίας.

53Bunlara ek olarak fırıncıların ve aşçıların uğraşıp hazırladığı türlü türlü hamur işleri, yemekler ve çeşniler vardır; bunlarla yalnız tadı okşamayı (gerekli olan budur) değil, şıklıklarıyla gözü de okşamayı düşünürler. *** Boyunlarını çevirip dönerek gözleriyle ve burunlarıyla yemeklerin etrafında oburca dolaşırlar: gözleriyle etlerin semizliğine ve bolluğuna, burunlarıyla yükselen buğuya bakarlar. Sonra hem görüntüye hem kokulara doyunca, hazırlığı ve ev sahibini savurganlığından ötürü bolca övüp yemeye girişilmesini buyururlar.

53

πρὸς δὲ τούτοις αἱ πεμμάτων καὶ ὄψων καὶ ἡδυσμάτων ποικιλίαι, περὶ ἃ σιτοπόνοι καὶ ὀψαρτυταὶ πονοῦνται, φροντίζοντες οὐ γεῦσιν, ὅπερ ἀναγκαῖον ἦν, ἡδῦναι μόνον, ἀλλὰ καὶ ὄψιν τῇ καθαριότητι. * * * τοὺς αὐχένας ἐν κύκλῳ περιάγοντες τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς μυκτῆρσι περιλιχνεύουσι, τοῖς μὲν τὰς εὐσαρκίας καὶ τὸ πλῆθος, τοῖς δὲ τὴν ἀναδιδομένην κνῖσαν. εἶτα ὅταν ἀμφοτέρων, ὄψεών τε καὶ ὀσμῶν, γένωνται διακορεῖς, ἐσθίειν κελεύουσιν, ἐπαινέσαντες οὐκ ὀλίγα τὴν παρασκευὴν καὶ τὸν ἑστιάτορα τῆς πολυτελείας.

54Yedi ya da daha fazla sofra getirilir; karanın, denizin, ırmakların ve havanın sağladığı her şeyle, kara, su ve hava hayvanlarının en seçme ve en etlileriyle doludur; her sofra hem hazırlanışı hem çeşnileriyle ötekinden farklıdır. Tabiattaki hiçbir tür eksik kalmasın diye en son meyvelerle dolu sofralar getirilir; içki âlemleri ve yemek sonrası ikramlar için olanlar bunun dışındadır.

54

ἑπτὰ γοῦν καὶ πλείους εἰσκομίζονται τράπεζαι, πλήρεις ἁπάντων ὅσα γῆ τε καὶ θάλαττα καὶ ποταμοὶ καὶ ἀὴρ φέρουσιν ἔκλογα πάντα καὶ εὔσαρκα, χερσαίων, ἐνύδρων, ἀεροπόρων, ὧν ἑκάστη διαλλάσσει καὶ ταῖς παρασκευαῖς καὶ ταῖς παραρτύσεσιν. ὑπὲρ δὲ τοῦ μηδὲν εἶδος ἀπολειφθῆναι τῶν ἐν τῇ φύσει, τελευταῖαι τῶν ἀκροδρύων εἰσκομίζονται γέμουσαι, δίχα τῶν εἰς τοὺς κώμους καὶ τὰς λεγομένας ἐπιδειπνίδας.

55Sonra sofraların bir kısmı, oradakilerin doymazlığı yüzünden boş götürülür: bunlar dalgıç kuşları gibi kendilerini doldurur, öyle oburca yerler ki kemikleri bile kemirirler. Öteki sofraları ise bozup parçalar, yarı yenmiş hâlde bırakırlar. Tamamen pes ettiklerinde, mideleri boğazlarına kadar dolu, arzuları ise boş, yemeye takatleri kalmamış olarak *** Ama bunları uzatmanın ne gereği var?

55

εἶτα αἱ μὲν ἐκκομίζονται κεναὶ διὰ τὴν τῶν παρόντων ἀπληστίαν, οἳ τρόπον αἰθυιῶν ἐμφορούμενοι κατοψοφαγοῦσιν οὕτως, ὡς καὶ τῶν ὀστέων ἐπεντραγεῖν, τὰς δὲ λωβήσαντες καὶ σπαράξαντες ἡμιβρώτους ἐῶσιν. ὅταν δὲ τελέως ἀπαγορεύσωσι, τὰς μὲν γαστέρας ἄχρι φαρύγγων πεπληρωμένοι, κενοὶ δὲ πρὸς τὰς ἐπιθυμίας, ἀπειρηκότες πρὸς τὰς ἐδωδάς, * * * ἀλλὰ τί ταῦτα προσῆκε μηκύνειν,

56Daha ölçülü insanların birçoğu bunları zaten kınamaktadır, çünkü azaltılması yararlı olan arzuları büsbütün kızıştırırlar. İnsan böyle ziyafetlerdeki yiyecek ve içecek bolluğundansa, hiç dilenmeyecek şeyleri, açlığı ve susuzluğu dilemeyi tercih eder.

56

ἃ παρὰ πολλοῖς ἤδη τῶν μετριωτέρων καταγινώσκεται προσαναρρηγνύντα τὰς ἐπιθυμίας, ὧν ἡ μείωσις ὠφέλιμον; εὔξαιτο γὰρ ἄν τις τὰ ἀπευκταιότατα, πεῖνάν τε καὶ δίψαν, ⟨μᾶλλον⟩ ἢ τὴν ἐν ταῖς τοιαύταις εὐωχίαις ἄφθονον σιτίων καὶ ποτῶν περιουσίαν.

57Yunanistan'daki şölenlerin en ünlüsü ve en dikkate değeri, Sokrates'in de bulunduğu şu ikisidir: biri Kallias'ın evinde, çelenk kazanan Autolykos için verdiği zafer şöleni; öteki Agathon'un evinde verilen şölen. Karakterleri ve sözleriyle filozof olan Ksenophon ve Platon bunları anılmaya değer bulmuş ve yazıya geçirmişlerdir; sonrakilerin bunları şölenlerdeki uyumlu davranışın örnekleri olarak kullanacağını düşünmüşlerdi.

57

Τῶν ἐν τῇ Ἑλλάδι συμποσίων τὰ περιβόητα καὶ σημειωδέστατα δύο ταῦτά ἐστιν, οἷς καὶ Σωκράτης παρετύγχανε· τὸ μὲν ἐν Καλλίου, ἡνίκα στεφανωθέντος Αὐτολύκου τὰ ἐπινίκια εἱστία, τὸ δὲ ἐν Ἀγάθωνος, ἃ καὶ μνήμης ἠξίωσαν ἄνδρες τά τε ἤθη καὶ τοὺς λόγους φιλόσοφοι, Ξενοφῶν τε καὶ Πλάτων· ἀνεγράψαντο γὰρ ὡς ἀξιομνημόνευτα, οἷς ὑπετόπασαν χρήσεσθαι παραδείγμασι τοὺς ἔπειτα τῆς ἐν συμποσίοις ἐμμελοῦς διαγωγῆς.

58Yine de bunlar, temaşa hayatını benimsemiş olan bizimkilerin şölenleriyle karşılaştırıldığında gülünç görünecektir. İkisinde de hazlar vardır, ama Ksenophon'unki daha insanîdir: flütçü kızlar, dansçılar, hokkabazlar, alaycılık ve şakacılıkla övünen güldürücüler ve daha neşeli eğlencelere ait başka şeyler vardır.

58

ἀλλ’ ὅμως καὶ ταῦτα συγκρινόμενα τοῖς τῶν ἡμετέρων, οἳ τὸν θεωρητικὸν ἠσπάσαντο βίον, γέλως ἀναφανεῖται. ἡδονὰς μὲν οὖν ἔχει ἑκάτερον, ἀνθρωπικώτερον δέ ἐστι τὸ Ξενοφῶντος· αὐλητρίδες τε καὶ ὀρχησταὶ καὶ θαυματοποιοὶ καὶ ποιηταὶ γελοίων ἐπὶ τῷ σκῶψαι καὶ χαριεντίσασθαι μέγα φρονοῦντές εἰσί τινες καὶ ἄλλα τῶν ἐν ταῖς ἱλαρωτέραις ἀνέσεσι.

59Platon'unki ise neredeyse tamamen aşk üzerinedir; hem de yalnız kadınlara delice tutulan erkeklerin ya da erkeklere tutulan kadınların aşkı (bu arzular tabiatın kanunlarına uyar) değil, kendilerinden yalnız yaşça farklı olan erkeklere tutulan erkeklerin aşkı. Çünkü aşk ve Göksel Aphrodite hakkında incelikli bir şey söylenmiş gibi görünse bile, bu yalnız zarafet olsun diye eklenmiştir.

59

τὸ δὲ Πλατωνικὸν ὅλον σχεδόν ἐστι περὶ ἔρωτος, οὐκ ἀνδρῶν γυναιξὶν ἐπιμανέντων ἢ γυναικῶν ἀνδράσιν αὐτὸ μόνον — ὑποτελοῦσι γὰρ αἱ ἐπιθυμίαι αὗται νόμοις φύσεως —, ἀλλὰ ἀνδρῶν ἄρρεσιν ἡλικίᾳ μόνον διαφέρουσι· καὶ γὰρ εἴ τι περὶ ἔρωτος καὶ Ἀφροδίτης οὐρανίου κεκομψεῦσθαι δοκεῖ, χάριν ἀστεϊσμοῦ παρείληπται.

60Eserin büyük kısmını sıradan ve bayağı aşk kaplar. Bu aşk, savaşta da barışta da hayata en yararlı aretē olan cesareti ortadan kaldırır, psykhēlerde kadınsı bir hastalık doğurur ve bütün yiğitlik uğraşlarıyla pekişmesi gereken kişileri kadın-erkek arası yaratıklara çevirir.

60

τὸ γὰρ πλεῖστον αὐτοῦ μέρος ὁ κοινὸς καὶ πάνδημος ἔρως διείληφεν, ἀνδρείαν μέν, τὴν βιωφελεστάτην ἀρετὴν κατὰ πόλεμον καὶ κατ’ εἰρήνην, ἀφαιρούμενος, θήλειαν δὲ νόσον ταῖς ψυχαῖς ἐναπεργαζόμενος καὶ ἀνδρογύνους κατασκευάζων, οὓς ἐχρῆν πᾶσι τοῖς πρὸς ἀλκὴν ἐπιτηδεύμασι συγκροτεῖσθαι.

61Çocukluk çağını bozup sevilen bir kadının yerine ve hâline sokarak âşıkları da en zorunlu şeylerde, bedenlerinde, psykhēlerinde ve mal varlıklarında zarara uğratır. Çünkü oğlan sevicinin nousu ister istemez sevdiği oğlana yönelir; yalnız ona karşı keskin görür, öteki bütün özel ve kamusal işlere karşı kördür. Bedeni arzunun yüzünden, hele arzusuna kavuşamazsa, eriyip gider; mal varlığı da iki yönden, hem ihmalden hem de sevgilisine yaptığı harcamalardan azalır.

61

λυμηνάμενος δὲ τὴν παιδικὴν ἡλικίαν καὶ εἰς ἐρωμένης τάξιν καὶ διάθεσιν ἀγαγὼν ἐζημίωσε καὶ τοὺς ἐραστὰς περὶ τὰ ἀναγκαιότατα, σῶμα καὶ ψυχὴν καὶ οὐσίαν· ἀνάγκη γὰρ τοῦ παιδεραστοῦ τὸν μὲν νοῦν τετάσθαι πρὸς τὰ παιδικά, πρὸς ταῦτα μόνον ὀξυδορκοῦντα, πρὸς δὲ τὰ ἄλλα πάντα ἴδιά τε καὶ κοινὰ τυφλούμενον, ⟨τὸ δὲ σῶμα⟩ ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας, καὶ μάλιστα εἰ ἀποτυγχάνοιτο, συντήκεσθαι, τὴν δὲ οὐσίαν ἐλαττοῦσθαι διχόθεν, ἔκ τε ἀμελείας καὶ τῶν εἰς τὸν ἐρώμενον ἀναλωμάτων.

62Bunun yanında daha büyük, herkesi ilgilendiren bir kötülük de filizlenir: şehirlerin ıssızlaşmasına, insanların en iyi soyunun azalmasına, kısırlığa ve nesilsizliğe yol açarlar. Çiftçilikten anlamayanları taklit ederler: derin topraklı ova yerine tuzlu tarlalara ya da taşlı ve kıraç yerlere tohum ekerler; oysa bu yerler tabiatça hiçbir şey bitirmemekle kalmaz, atılan tohumları da çürütür.

62

παραφύεται δὲ καὶ μεῖζον ἄλλο πάνδημον κακόν· ἐρημίαν γὰρ πόλεων καὶ σπάνιν τοῦ ἀρίστου γένους ἀνθρώπων καὶ στείρωσιν καὶ ἀγονίαν τεχνάζονται, οἳ μιμοῦνται τοὺς ἀνεπιστήμονας τῆς γεωργίας, σπείροντες ἀντὶ τῆς βαθυγείου πεδιάδος ὑφάλμους ἀρούρας ἢ λιθώδη καὶ ἀπόκροτα χωρία, ἃ πρὸς τῷ μηδὲν πεφυκέναι βλαστάνειν καὶ τὰ καταβληθέντα φθείρει σπέρματα.

63Masalların uydurmalarından, başlangıçta birleştirici güçlerle birbirine yapışmış olan, sonra onları bir arada tutan uyum çözülünce, bir araya gelmiş parçalar gibi yeniden ayrılan çift bedenli varlıklardan hiç söz etmiyorum. Bütün bunlar insanı kolayca çeler, buluşun yeniliğiyle kulakları yemleyebilir. Ama ilk gençliklerinden beri gerçeği sevmeyi öğrenmiş olan Musa'nın öğrencileri bunları büyük bir üstünlükle hor görür ve hiç aldanmadan yaşarlar.

63

σιωπῶ τὰ τῶν μύθων πλάσματα καὶ τοὺς δισωμάτους, οἳ κατ’ ἀρχὰς προσφύντες ἀλλήλοις ἑνωτικαῖς δυνάμεσιν αὖθις οἷα μέρη συνεληλυθότα διεζεύχθησαν, τῆς ἁρμονίας ὑφ’ ἧς συνείχοντο λυθείσης· εὐπαράγωγα γὰρ ταῦτα πάντα, δυνάμενα τῇ καινότητι τῆς ἐπινοίας τὰ ὦτα δελεάζειν· ὧν ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος οἱ Μωυσέως γνώριμοι, μεμαθηκότες ἐκ πρώτης ἡλικίας ἐρᾶν ἀληθείας, καταφρονοῦσιν ἀνεξαπάτητοι διατελοῦντες.

64Dillere düşmüş şölenler böyle saçmalıklarla doludur; kanaatlere ve onların pek başarılı olduğu yolunda yayılmış şöhrete bakmak istemeyen biri için kendi çürütmelerini kendi içlerinde taşırlar. Bu yüzden onların karşısına, hayatlarını ve kendilerini, peygamber Musa'nın en kutsal öğretileri uyarınca tabiattaki işlerin epistēmēsine ve temaşasına adamış olanların şölenlerini koyacağım.

64

Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ διωνομασμένα συμπόσια τοιαύτης μεστὰ φλυαρίας ἐστίν, ἐν ἑαυτοῖς ἔχοντα τὸν ἔλεγχον, εἴ τις μὴ πρὸς δόξας καὶ τὴν διαδοθεῖσαν περὶ αὐτῶν ὡς δὴ πάνυ κατωρθωμένων φήμην ἐθελήσειεν ἀφορᾶν, ἀντιτάξω ⟨τὰ⟩ τῶν ἀνατεθεικότων τὸν ἴδιον βίον καὶ ἑαυτοὺς ἐπιστήμῃ καὶ θεωρίᾳ τῶν τῆς φύσεως πραγμάτων κατὰ τὰς τοῦ προφήτου Μωυσέως ἱερωτάτας ὑφηγήσεις.

65Bunlar her şeyden önce yedi kere yedi günde bir toplanırlar; çünkü yalnız yediye değil, onun karesine de hayranlık duyarlar; onun temiz ve ebediyen bakire olduğunu bilirler. Bu toplantı, ellinci güne düşen en büyük bayramın arifesidir. Elli, sayıların en kutsalı ve tabiata en uygun olanıdır; varlıkların oluşunun ilkesi olan dik üçgenin kenarlarının karelerinden meydana gelir.

65

οὗτοι τὸ μὲν πρῶτον ἀθροίζονται δι’ ἑπτὰ ἑβδομάδων, οὐ μόνον τὴν ἁπλῆν ἑβδομάδα ἀλλὰ καὶ τὴν δύναμιν τεθηπότες· ἁγνὴν γὰρ καὶ ἀειπάρθενον αὐτὴν ἴσασιν. ἔστι δὲ προέορτος μεγίστης ἑορτῆς, ἣν πεντηκοντὰς ἔλαχεν, ἁγιώτατος καὶ φυσικώτατος ἀριθμῶν, ἐκ τῆς τοῦ ὀρθογωνίου τριγώνου δυνάμεως, ὅπερ ἐστὶν ἀρχὴ τῆς τῶν ὅλων γενέσεως, συσταθείς.

66Beyazlar giymiş, neşeli ama son derece ağırbaşlı olarak toplandıklarında, nöbetçilerden biri (bu tür hizmetleri görenlere böyle demek âdettir) işaret verince, sedirlere uzanmadan önce düzenli bir sıra hâlinde ayakta dururlar. Gözlerini ve ellerini göğe kaldırırlar: gözlerini, görülmeye değer olanı seyretmeyi öğrendikleri için; ellerini, kazançtan temiz oldukları ve hiçbir geçim bahanesiyle kirlenmedikleri için. Ve tanrıya, ziyafetin onun hoşuna gitmesi ve gönüllerince geçmesi için dua ederler.

66

ἐπειδὰν οὖν συνέλθωσι λευχειμονοῦντες φαιδροὶ μετὰ τῆς ἀνωτάτω σεμνότητος, ὑποσημαίνοντός τινος τῶν ἐφημερευτῶν — οὕτω γὰρ ὀνομάζειν ἔθος τοὺς ἐν ταῖς τοιαύταις ὑπηρεσίαις —, πρὸ τῆς κατακλίσεως στάντες ἑξῆς κατὰ στοῖχον ἐν κόσμῳ καὶ τάς τε ὄψεις καὶ τὰς χεῖρας εἰς οὐρανὸν ἀνατείναντες, τὰς μὲν ἐπειδὴ τὰ θέας ἄξια καθορᾶν ἐπαιδεύθησαν, τὰς δὲ ὅτι καθαραὶ λημμάτων εἰσὶν ὑπ’ οὐδεμιᾶς προφάσεως τῶν εἰς πορισμὸν μιαινόμεναι, προσεύχονται τῷ θεῷ θυμήρη γενέσθαι καὶ κατὰ νοῦν ἀπαντῆσαι τὴν εὐωχίαν.

67Dualardan sonra yaşlılar, topluluğa kabul ediliş sıralarına göre sedirlere uzanırlar. Yaşlı derken çok yıl yaşamış ve saçı ağarmış olanları kastetmezler; bunlar bu yola geç gönül vermişlerse hâlâ pek genç çocuklar sayılırlar. Yaşlı, ilk gençliğinden beri felsefenin en güzel ve en ilahî kısmı olan temaşa kısmında yetişip olgunlaşmış olandır.

67

μετὰ δὲ τὰς εὐχὰς οἱ πρεσβύτεροι κατακλίνονται ταῖς εἰσκρίσεσιν ἀκολουθοῦντες· πρεσβυτέρους δὲ οὐ τοὺς πολυετεῖς καὶ πολιοὺς νομίζουσιν [ἀλλ’ ἔτι κομιδῇ νέους παῖδας], ἐὰν ὀψὲ τῆς προαιρέσεως ἐρασθῶσιν, ἀλλὰ τοὺς ἐκ πρώτης ἡλικίας ἐνηβήσαντας καὶ ἐνακμάσαντας τῷ θεωρητικῷ μέρει φιλοσοφίας, ὃ δὴ κάλλιστον καὶ θειότατόν ἐστι.

68Kadınlar da yemeğe katılır; çoğu yaşlı bakirelerdir. Yunanlılar arasındaki bazı rahibeler gibi iffetlerini zorunluluktan değil, bilgeliğe duydukları şevk ve özlem yüzünden kendi istekleriyle korumuşlardır. Bilgelikle birlikte yaşamaya can attıkları için beden hazlarını hiçe saymışlardır; ölümlü çocuklar değil, ölümsüz çocuklar isterler. Bunları yalnız tanrıyı seven psykhē, kendi kendine doğurabilir;

68

συνεστιῶνται δὲ καὶ γυναῖκες, ὧν πλεῖσται γηραιαὶ παρθένοι, τὴν ἁγνείαν οὐκ ἀνάγκῃ, καθάπερ ἔνιαι τῶν παρ’ Ἕλλησιν ἱερειῶν, διαφυλάξασαι μᾶλλον ἢ καθ’ ἑκούσιον γνώμην, διὰ ζῆλον καὶ πόθον σοφίας, ᾗ συμβιοῦν σπουδάσασαι τῶν περὶ σῶμα ἡδονῶν ἠλόγησαν, οὐ θνητῶν ἐκγόνων ἀλλ’ ἀθανάτων ὀρεχθεῖσαι, ἃ μόνη τίκτειν ἀφ’ ἑαυτῆς οἵα τέ ἐστιν ἡ θεοφιλὴς ψυχή, σπείραντος εἰς αὐτὴν ἀκτῖνας νοητὰς

69yeter ki Baba onun içine akılla kavranan ışınlar eksin, o da bu ışınlarla bilgeliğin öğretilerini temaşa edebilsin. Sedirler erkekler için sağda, kadınlar için solda ayrı ayrı yerleştirilmiştir. Belki biri, soylu, erdemli ve felsefeyle uğraşan bu insanlar için pahalı olmasa da daha yumuşak döşeklerin hazırlandığını sanır. Hayır; bunlar sıradan malzemeden yapılmış sedirlerdir; üzerlerinde yerli papirüsten yapılmış pek sade yer döşekleri vardır, bunlar da dirsek dayayabilsinler diye dirsek hizasında biraz kabarıktır. Lakonların sert yaşayışını biraz yumuşatırlar; ama her zaman ve her yerde özgür insana yaraşır bir kanaatkârlığı gözetir, hazzın büyülerinden var güçleriyle nefret ederler.

69

τοῦ πατρός, αἷς δυνήσεται θεωρεῖν τὰ σοφίας δόγματα. διανενέμηται δὲ ἡ κατάκλισις χωρὶς μὲν ἀνδράσιν ἐπὶ δεξιά, χωρὶς δὲ γυναιξὶν ἐπ’ εὐώνυμα. μή πού τις ὑπολαμβάνει στρωμνάς, εἰ καὶ οὐ πολυτελεῖς, ἀλλ’ οὖν μαλακωτέρας ἀνθρώποις εὐγενέσι καὶ ἀστείοις καὶ φιλοσοφίας ἀσκηταῖς εὐτρεπίσθαι; στιβάδες γάρ εἰσιν εἰκαιοτέρας ὕλης, ἐφ’ ὧν εὐτελῆ πάνυ χαμαίστρωτα παπύρου τῆς ἐγχωρίου, μικρὸν ὑπερέχοντα κατὰ τοὺς ἀγκῶνας, ἵνα ἐπερείδοιντο· τὴν μὲν γὰρ Λακωνικὴν σκληραγωγίαν ὑπανιᾶσιν, ἀεὶ δὲ καὶ πανταχοῦ τὴν ἐλευθέριον εὐκολίαν ἐπιτηδεύουσιν, ἀνὰ κράτος τοῖς ἡδονῆς φίλτροις ἀπεχθόμενοι.

70Kölelerden hizmet görmezler; çünkü hizmetkâr edinmeyi tümüyle tabiata aykırı sayarlar. Tabiat bütün insanları özgür doğurmuştur; ama kötülüğün başı olan eşitsizliğe özenen bazılarının adaletsizlikleri ve açgözlülükleri boyunduruk vurarak daha güçlülere daha zayıflar üzerinde hâkimiyet vermiştir.

70

διακονοῦνται δὲ οὐχ ὑπ’ ἀνδραπόδων, ἡγούμενοι συνόλως τὴν θεραπόντων κτῆσιν εἶναι παρὰ φύσιν· ἡ μὲν γὰρ ἐλευθέρους ἅπαντας γεγέννηκεν, αἱ δέ τινων ἀδικίαι καὶ πλεονεξίαι ζηλωσάντων τὴν ἀρχέκακον ἀνισότητα καταζεύξασαι τὸ ἐπὶ τοῖς ἀσθενεστέροις κράτος τοῖς δυνατωτέροις ἀνῆψαν.

71Bu kutsal şölende, dediğim gibi, hiç köle yoktur; özgür insanlar hizmet eder. Hizmet işlerini zorla ya da buyruk bekleyerek değil, kendi istekleriyle, buyrukları şevkle ve hevesle önceden karşılayarak görürler.

71

ἐν δὴ τῷ ἱερῷ τούτῳ συμποσίῳ δοῦλος μὲν ὡς ἔφην οὐδείς, ἐλεύθεροι δὲ ὑπηρετοῦσι, τὰς διακονικὰς χρείας ἐπιτελοῦντες οὐ πρὸς βίαν οὐδὲ προστάξεις ἀναμένοντες, ἀλλ’ ἐθελουσίῳ γνώμῃ φθάνοντες μετὰ σπουδῆς καὶ προθυμίας τὰς ἐπικελεύσεις.

72Bu hizmetlere rastgele özgür insanlar da konmaz; topluluğun gençleri arasından, aretēnin zirvesine koşan erdemli ve soylu insanların seçilmesi gerektiği gibi, liyakate göre büyük bir özenle seçilenler konur. Bunlar öz oğullar gibi, onur duyarak ve seve seve babalarına ve annelerine hizmet ederler; onları kan akrabalarından daha yakın, hepsinin ortak anne babası sayarlar. Çünkü aklı başında olanlar için güzellik ve iyilikten daha yakın bir bağ yoktur. Hizmete, köleye yaraşır bir kılığın gölgesini bile taşımamak için kuşaksız ve gömleklerini salıvermiş olarak girerler.

72

οὐδὲ γὰρ οἱ τυχόντες ἐλεύθεροι τάττονται πρὸς ταῖς ὑπουργίαις ταύταις, ἀλλ’ οἱ νέοι τῶν ἐν τῷ συστήματι μετὰ πάσης ἐπιμελείας ἀριστίνδην ἐπικριθέντες, ὃν χρὴ τρόπον ἀστείους καὶ εὐγενεῖς πρὸς ἄκραν ἀρετὴν ἐπειγομένους· οἳ καθάπερ υἱοὶ γνήσιοι φιλοτίμως ἄσμενοι πατράσι καὶ μητράσιν ὑπουργοῦσι, κοινοὺς αὑτῶν γονεῖς νομίζοντες οἰκειοτέρους τῶν ἀφ’ αἵματος, εἴ γε καλοκἀγαθίας οὐδὲν οἰκειότερόν ἐστι τοῖς εὖ φρονοῦσιν· ἄζωστοι δὲ καὶ καθειμένοι τοὺς χιτωνίσκους εἰσίασιν ὑπηρετήσοντες, ἕνεκα τοῦ μηδὲν εἴδωλον ἐπιφέρεσθαι δουλοπρεποῦς σχήματος.

73Bu şölene (biliyorum, bazıları bunu duyunca gülecek; ama gülecek olanlar ağlanacak ve ağıt yakılacak işler yapanlardır) o günlerde şarap getirilmez; en berrak su getirilir: çoğuna soğuk, en yaşlılardan nazik bünyeli olanlara ılık. Sofrada kanlı hiçbir şey yoktur; üstünde yiyecek olarak ekmek, katık olarak tuz bulunur; keyfine düşkün olanlar için bazen bunlara çeşni olarak zufa otu katılır.

73

εἰς τοῦτο τὸ συμπόσιον — οἶδ’ ὅτι γελάσονταί τινες ἀκούσαντες, γελάσονται δὲ οἱ κλαυθμῶν καὶ θρήνων ἄξια δρῶντες — οἶνος ἐκείναις ταῖς ἡμέραις οὐκ εἰσκομίζεται, ἀλλὰ διαυγέστατον ὕδωρ, ψυχρὸν μὲν τοῖς πολλοῖς, θερμὸν δὲ τῶν πρεσβυτάτων τοῖς ἁβροδιαίτοις· καὶ τράπεζα καθαρὰ τῶν ἐναίμων, ἐφ’ ἧς ἄρτοι μὲν τροφή, προσόψημα δὲ ἅλες, οἷς ἔστιν ὅτε καὶ ὕσσωπος ἥδυσμα παραρτύεται διὰ τοὺς τρυφῶντας.

74Çünkü doğru logos, rahiplere ayık kurban sunmayı öğrettiği gibi bunlara da ayık yaşamayı öğretir. Şarap akılsızlığın iksiridir; pahalı yemekler ise yaratıkların en doymak bilmeyenini, arzuyu kışkırtır.

74

νηφάλια γὰρ ὡς τοῖς ἱερεῦσι θύειν καὶ τούτοις βιοῦν ὁ ὀρθὸς λόγος ὑφηγεῖται· οἶνος μὲν γὰρ ἀφροσύνης φάρμακον, ὄψα δὲ πολυτελῆ τὸ θρεμμάτων ἀπληστότατον διερεθίζει, τὴν ἐπιθυμίαν.

75İlk aşama böyledir. Konuklar anlattığım sıralarla uzanıp hizmet edenler de hizmete hazır olarak düzenle yerlerini aldıktan sonra, herkes derin bir sessizliğe gömüldüğünde (ne zaman sessiz değiller ki, denebilir; ama bu sefer öncekinden de sessizdirler, kimse ses çıkarmaya, hatta biraz sert nefes almaya bile cesaret edemez) başkanları kutsal yazılardaki bir meseleyi inceler ya da başkasının ortaya attığı bir meseleyi çözer. Gösteriş hiç umurunda değildir, çünkü söz ustalığıyla ün kazanmak istemez. Bazı şeyleri daha dikkatle görmeyi ve gördükten sonra, kendisi kadar keskin görmeseler de öğrenme istekleri onunkine benzeyen kimselerden bunu esirgememeyi arzular.

75

καὶ τὰ μὲν πρῶτα τοιαῦτα. μετὰ δὲ τὸ κατακλιθῆναι μὲν τοὺς συμπότας ἐν αἷς ἐδήλωσα τάξεσι, στῆναι δὲ τοὺς διακόνους ἐν κόσμῳ πρὸς ὑπηρεσίαν ἑτοίμους, ⟨ὁ πρόεδρος αὐτῶν, πολλῆς ἁπάντων ἡσυχίας γενομένης⟩ — πότε δὲ οὐκ ἔστιν; εἴποι τις ἄν· ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον ἢ πρότερον, ὡς μηδὲ γρύξαι τινὰ τολμᾶν ἢ ἀναπνεῦσαι βιαιότερον —, ζητεῖ τι τῶν ἐν τοῖς ἱεροῖς γράμμασιν ἢ καὶ ὑπ’ ἄλλου προταθὲν ἐπιλύεται, φροντίζων μὲν οὐδὲν ἐπιδείξεως — οὐ γὰρ τῆς ἐπὶ δεινότητι λόγων εὐκλείας ὀρέγεται —, θεάσασθαι δέ τινα ποθῶν ἀκριβέστερον καὶ θεασάμενος μὴ φθονῆσαι τοῖς εἰ καὶ μὴ ὁμοίως ὀξυδορκοῦσι, τὸν γοῦν τοῦ μαθεῖν ἵμερον παραπλήσιον ἔχουσι.

76Bu yüzden daha ağır bir öğretim yolu izler; tekrarlarla durup oyalanarak düşünceleri psykhēlere kazır. Çünkü sözü hızla ve soluk almadan sürdürenin anlatımına dinleyicilerin nousu ayak uyduramaz, geride kalır ve söylenenleri kavrayamaz.

76

καὶ ὁ μὲν σχολαιοτέρᾳ χρῆται τῇ διδασκαλίᾳ, διαμέλλων καὶ βραδύνων ταῖς ἐπαναλήψεσιν, ἐγχαράττων ταῖς ψυχαῖς τὰ νοήματα — τῇ γὰρ ἑρμηνείᾳ τοῦ εὐτρόχως καὶ ἀπνευστὶ συνείροντος ὁ τῶν ἀκροωμένων νοῦς συνομαρτεῖν ἀδυνατῶν ὑστερίζει καὶ ἀπολείπεται τῆς καταλήψεως τῶν λεγομένων —·

77Dinleyiciler ise kulaklarını dikip gözlerini ona çevirerek, hep aynı duruşta kalıp dinlerler. Anladıklarını ve kavradıklarını başlarıyla ve bakışlarıyla, konuşanı övdüklerini yüzlerindeki neşeyle ve yüzlerini yavaşça çevirerek, takıldıkları bir yer olduğunu da başlarını daha hafifçe oynatarak ve sağ ellerinin parmak ucuyla belli ederler. Ayakta duran gençler de uzanmış olanlardan aşağı kalmayan bir dikkatle dinler.

77

οἱ δὲ ἀνωρθιακότες ⟨τὰ ὦτα καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀνατετακότες⟩ εἰς αὐτὸν ἐπὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς σχέσεως ἐπιμένοντες ἀκροῶνται, τὸ μὲν συνιέναι καὶ κατειληφέναι νεύματι καὶ βλέμματι διασημαίνοντες, τὸν δὲ ἔπαινον τοῦ λέγοντος ἱλαρότητι καὶ τῇ σχέδην περιαγωγῇ τοῦ προσώπου, τὴν δὲ διαπόρησιν ἠρεμαιοτέρᾳ κινήσει τῆς κεφαλῆς καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ τῆς δεξιᾶς χειρός· οὐχ ἧττον δὲ τῶν κατακεκλιμένων οἱ παρεστῶτες νέοι προσέχουσιν.

78Kutsal yazılar, alegorilerdeki gizli anlamlar yoluyla yorumlanır. Çünkü bu insanlara göre bütün kanun bir canlıya benzer: lafzî hükümler onun bedeni, kelimelerin içinde saklı duran görünmez anlam ise psykhēsidir. Akıl sahibi psykhē kendine özgü olanı en çok bu anlamda temaşa etmeye başlar: kelimeler bir aynaymış gibi onlarda yansıyan düşüncelerin olağanüstü güzelliklerini görür, sembolleri açıp örtülerini kaldırır ve içlerindeki düşünceleri çıplak hâlde gün ışığına çıkarır. Bu, küçük bir hatırlatmayla görünenler aracılığıyla görünmeyenleri temaşa edebilenler içindir.

78

αἱ δὲ ἐξηγήσεις τῶν ἱερῶν γραμμάτων γίνονται δι’ ὑπονοιῶν ἐν ἀλληγορίαις· ἅπασα γὰρ ἡ νομοθεσία δοκεῖ τοῖς ἀνδράσι τούτοις ἐοικέναι ζῴῳ καὶ σῶμα μὲν ἔχειν τὰς ῥητὰς διατάξεις, ψυχὴν δὲ τὸν ἐναποκείμενον ταῖς λέξεσιν ἀόρατον νοῦν, ἐν ᾧ ἤρξατο ἡ λογικὴ ψυχὴ διαφερόντως τὰ οἰκεῖα θεωρεῖν, ὥσπερ διὰ κατόπτρου τῶν ὀνομάτων ἐξαίσια κάλλη νοημάτων ἐμφαινόμενα κατιδοῦσα καὶ τὰ μὲν σύμβολα διαπτύξασα καὶ διακαλύψασα, γυμνὰ δὲ εἰς φῶς προαγαγοῦσα τὰ ἐνθύμια τοῖς δυναμένοις ἐκ μικρᾶς ὑπομνήσεως τὰ ἀφανῆ διὰ τῶν φανερῶν θεωρεῖν.

79Başkan yeterince konuştuğunu, hem kendi konuşmasının amacına isabetle ulaştığını hem de dinleyicilerin dinleyişinin umduğu gibi olduğunu düşündüğünde, herkesten bir alkış kopar; sanki birlikte sevinmekte ve bundan sonra gelecek olana da katılacaklarını göstermektedirler.

79

ἐπειδὰν οὖν ἱκανῶς ὁ πρόεδρος διειλέχθαι δοκῇ καὶ κατὰ προαίρεσιν ἀπηντηκέναι τῷ μὲν ἡ διάλεξις εὐσκόπως ταῖς ἐπιβολαῖς, τοῖς δὲ ἡ ἀκρόασις, κρότος ἐξ ἁπάντων ὡς ἂν συνηδομένων εἰς τὸ ἔτι ἑψόμενον γίνεται.

80Sonra başkan ayağa kalkar ve tanrı için yazılmış bir ilahi söyler; ya kendi bestelediği yeni bir ilahiyi ya da eski şairlerden birinin eski bir ilahisini. Çünkü eski şairler destan dizelerinde, trimetrelerde, alay ilahilerinde, sunu şarkılarında, sunak başı şarkılarında ve çok kıtalı dönüşlerle güzelce ölçülmüş koro şarkılarında birçok vezin ve ezgi bırakmışlardır. Ondan sonra ötekiler de yaraşır bir düzen içinde sırayla söyler. Herkes derin bir sessizlik içinde dinler; yalnız ilahilerin son dizelerini ve nakaratlarını söylemek gerektiğinde bütün erkekler ve bütün kadınlar hep birlikte yüksek sesle katılır.

80

καὶ ἔπειτα ὁ μὲν ἀναστὰς ὕμνον ᾄδει πεποιημένον εἰς τὸν θεόν, ἢ καινὸν αὐτὸς πεποιηκὼς ἢ ἀρχαῖόν τινα τῶν πάλαι ποιητῶν — μέτρα γὰρ καὶ μέλη καταλελοίπασι πολλὰ ἐπῶν τριμέτρων, προσοδίων ὕμνων, παρασπονδείων, παραβωμίων, στασίμων χορικῶν στροφαῖς πολυστρόφοις εὖ διαμεμετρημένων —, μεθ’ ὃν καὶ οἱ ἄλλοι κατὰ τάξεις ἐν κόσμῳ προσήκοντι, πάντων κατὰ πολλὴν ἡσυχίαν ἀκροωμένων, πλὴν ὁπότε τὰ ἀκροτελεύτια καὶ ἐφύμνια ᾄδειν δέοι· τότε γὰρ ἐξηχοῦσι πάντες τε καὶ πᾶσαι.

81Her biri ilahisini bitirince gençler az önce sözünü ettiğim sofrayı getirir. Üzerinde en kutsal yiyecek vardır: mayalı ekmek ve zufa otuyla karıştırılmış tuz katığı. Bu, tapınağın kutsal ön odasında duran kutsal sofraya duydukları saygıdandır; çünkü o sofranın üzerinde çeşnisiz ekmek ve tuz bulunur: ekmekler mayasız, tuz katıksızdır.

81

ὅταν δὲ ἕκαστος διαπεράνηται τὸν ὕμνον, οἱ νέοι τὴν πρὸ μικροῦ λεχθεῖσαν τράπεζαν εἰσκομίζουσιν, ἐφ’ ἧς τὸ παναγέστατον σιτίον, ἄρτος ἐζυμωμένος μετὰ προσοψήματος ἁλῶν, οἷς ὕσσωπος ἀναμέμικται, δι’ αἰδῶ τῆς ἀνακειμένης ἐν τῷ ἁγίῳ προνάῳ ἱερᾶς τραπέζης· ἐπὶ γὰρ ταύτης εἰσὶν ἄρτοι καὶ ἅλες ἄνευ ἡδυσμάτων, ἄζυμοι μὲν οἱ ἄρτοι, ἀμιγεῖς δὲ οἱ ἅλες.

82Çünkü en sade ve en saf olanın, hizmetlerinin ödülü olarak rahiplerin en seçkin zümresine ayrılması, ötekilerin ise benzerlerine özenip aynılarından uzak durması yerindeydi; böylece daha üstün olanların bir ayrıcalığı olur.

82

προσῆκον γὰρ ἦν τὰ μὲν ἁπλούστατα καὶ εἰλικρινέστατα τῇ κρατίστῃ τῶν ἱερέων ἀπονεμηθῆναι μερίδι λειτουργίας ἆθλον, τοὺς δὲ ἄλλους τὰ μὲν ὅμοια ζηλοῦν, ἀπέχεσθαι δὲ τῶν αὐτῶν, ἵνα ἔχωσι προνομίαν οἱ κρείττονες.

83Yemekten sonra kutsal gece nöbetini tutarlar. Bu gece nöbeti şöyle yapılır: hepsi birlikte ayağa kalkar ve şölen salonunun ortasında önce iki koro oluşur, biri erkeklerden, öteki kadınlardan. Her biri için en saygın ve ezgiye en yatkın kişi önder ve koro başı seçilir.

83

Μετὰ δὲ τὸ δεῖπνον τὴν ἱερὰν ἄγουσι παννυχίδα. ἄγεται δὲ ἡ παννυχὶς τὸν τρόπον τοῦτον· ἀνίστανται πάντες ἀθρόοι, καὶ κατὰ μέσον τὸ συμπόσιον δύο γίνονται τὸ πρῶτον χοροί, ὁ μὲν ἀνδρῶν, ὁ δὲ γυναικῶν· ἡγεμὼν δὲ καὶ ἔξαρχος αἱρεῖται καθ’ ἑκάτερον ἐντιμότατός τε καὶ ἐμμελέστατος.

84Sonra tanrı için yazılmış ilahileri birçok vezin ve ezgiyle söylerler; kimi zaman hep bir ağızdan, kimi zaman karşılıklı uyumlarla, ellerini ezgiye göre oynatıp dans ederek. İlahi bir coşku içinde kâh yürüyüş şarkılarını, kâh yerinde durarak söylenen şarkıları söyler, korodaki dönüşleri ve karşı dönüşleri yaparlar.

84

εἶτα ᾄδουσι πεποιημένους ὕμνους εἰς τὸν θεὸν πολλοῖς μέτροις καὶ μέλεσι, τῇ μὲν συνηχοῦντες, τῇ δὲ καὶ ἀντιφώνοις ἁρμονίαις ἐπιχειρονομοῦντες καὶ ἐπορχούμενοι, καὶ ἐπιθειάζοντες τοτὲ μὲν τὰ προσόδια, τοτὲ δὲ τὰ στάσιμα, στροφάς τε τὰς ἐν χορείᾳ καὶ ἀντιστροφὰς ποιούμενοι.

85Sonra korolardan her biri ayrı ayrı kendi şölenine doyunca, Bakkhos ayinlerindeki gibi tanrı sevgisinin katıksız şarabından kana kana içmiş olarak birbirlerine karışırlar ve ikisinden tek bir koro olur. Bu, vaktiyle Kızıldeniz kıyısında orada gerçekleşen mucizeler yüzünden kurulmuş olan koronun bir taklididir.

85

εἶτα ὅταν ἑκάτερος τῶν χορῶν ἰδίᾳ καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἑστιαθῇ, καθάπερ ἐν ταῖς βακχείαις ἀκράτου σπάσαντες τοῦ θεοφιλοῦς, ἀναμίγνυνται καὶ γίνονται χορὸς εἷς ἐξ ἀμφοῖν, μίμημα τοῦ πάλαι συστάντος κατὰ τὴν ἐρυθρὰν θάλασσαν ἕνεκα τῶν θαυματουργηθέντων ἐκεῖ.

86Çünkü deniz tanrının buyruğuyla kimileri için kurtuluşun, kimileri için topyekûn yıkımın sebebi oldu. Deniz yarılıp şiddetle geri çekildiğinde ve iki yanda karşılıklı duvarlar gibi donup kaldığında, aradaki boşluk baştan sona kuru bir ana yol hâlinde açılıp genişledi; halk bu yoldan yürüyerek karşı kıyıdaki yüksek yerlere kadar ulaştı. Deniz geri akıp iki yandan kurumuş zemine yeniden döküldüğünde ise, peşlerinden gelen düşmanlar suya boğulup yok oldu.

86

τὸ γὰρ πέλαγος προστάξει θεοῦ τοῖς μὲν σωτηρίας αἴτιον τοῖς δὲ πανωλεθρίας γίνεται· ῥαγέντος μὲν γὰρ καὶ βιαίοις ἀνακοπαῖς ὑποσυρέντος καὶ ἑκατέρωθεν ἐξ ἐναντίας οἷα τειχῶν παγέντων, τὸ μεθόριον διάστημα εἰς λεωφόρον ὁδὸν καὶ ξηρὰν πᾶσαν ἀνατμηθὲν εὐρύνετο, δι’ ἧς ὁ λεὼς ἐπέζευσεν ἄχρι τῆς ἀντιπέραν ἠπείρου πρὸς τὰ μετέωρα παραπεμφθείς· ἐπιδραμόντος δὲ ταῖς παλιρροίαις καὶ τοῦ μὲν ἔνθεν τοῦ δὲ ἔνθεν εἰς τὸ χερσωθὲν ἔδαφος ἀναχυθέντος, οἱ ἐπακολουθήσαντες τῶν πολεμίων κατακλυσθέντες διαφθείρονται.

87Sözün, düşüncenin ve umudun alamayacağı kadar büyük olan bu işi görüp yaşayınca, erkekler de kadınlar da ilahi bir coşkuya kapılarak tek bir koro oldular ve kurtarıcı tanrıya şükran ilahileri söylediler; erkeklere peygamber Musa, kadınlara da peygamber Meryem önderlik ediyordu.

87

τοῦτο δὲ ἰδόντες καὶ παθόντες, ὃ λόγου καὶ ἐννοίας καὶ ἐλπίδος μεῖζον ἔργον ἦν, ἐνθουσιῶντές τε ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, εἷς γενόμενοι χορός, τοὺς εὐχαριστηρίους ὕμνους εἰς τὸν σωτῆρα θεὸν ᾖδον, ἐξάρχοντος τοῖς μὲν ἀνδράσι Μωυσέως τοῦ προφήτου, ταῖς δὲ γυναιξὶ Μαριὰμ τῆς προφήτιδος.

88Therapeutai ile therapeutrides'in korosu en çok buna benzer: karşılıklı yankılanan ezgilerde kadınların tiz sesi erkeklerin pes sesine karışarak uyumlu ve gerçekten musikili bir ahenk meydana getirir. Düşünceler pek güzel, sözler pek güzel, koro üyeleri ağırbaşlıdır; düşüncelerin, sözlerin ve koro üyelerinin gayesi ise dindarlıktır.

88

τούτῳ μάλιστα ἀπεικονισθεὶς ὁ τῶν θεραπευτῶν καὶ θεραπευτρίδων, μέλεσιν ἀντήχοις καὶ ἀντιφώνοις πρὸς βαρὺν ἦχον τῶν ἀνδρῶν ὁ γυναικῶν ὀξὺς ἀνακιρνάμενος, ἐναρμόνιον συμφωνίαν ἀποτελεῖ καὶ μουσικὴν ὄντως· πάγκαλα μὲν τὰ νοήματα, πάγκαλοι δὲ αἱ λέξεις, σεμνοὶ δὲ οἱ χορευταί· τὸ δὲ τέλος καὶ τῶν νοημάτων καὶ τῶν λέξεων καὶ τῶν χορευτῶν εὐσέβεια.

89Böylece sabaha kadar bu güzel sarhoşlukla sarhoş olurlar; ama başları ağırlaşmaz, gözleri kapanmaz, tersine şölene geldiklerinden daha uyanıktırlar. Yüzlerini ve bütün bedenlerini doğuya çevirerek ayakta dururlar; güneşin doğduğunu görünce ellerini göğe kaldırıp iyi bir gün, gerçek ve keskin görüşlü bir akıl dilerler. Dualardan sonra her biri kendi semneionuna çekilir; alışageldikleri felsefenin hem ticaretini hem de çiftçiliğini yeniden yapmak üzere.

89

μεθυσθέντες οὖν ἄχρι πρωΐας τὴν καλὴν ταύτην μέθην, οὐ καρηβαροῦντες ἢ καταμύοντες, ἀλλὰ διεγηγερμένοι μᾶλλον ἢ ὅτε παρεγένοντο εἰς τὸ συμπόσιον, τάς τε ὄψεις καὶ ὅλον τὸ σῶμα πρὸς τὴν ἕω στάντες, ἐπὰν θεάσωνται τὸν ἥλιον ἀνίσχοντα, τὰς χεῖρας ἀνατείναντες εἰς οὐρανὸν εὐημερίαν καὶ ἀλήθειαν ἐπεύχονται καὶ ὀξυωπίαν λογισμοῦ· καὶ μετὰ τὰς εὐχὰς εἰς τὰ ἑαυτῶν ἕκαστος σεμνεῖα ἀναχωροῦσι, πάλιν τὴν συνήθη φιλοσοφίαν ἐμπορευσόμενοι καὶ γεωργήσοντες.

90Tabiatı ve içindekileri temaşa etmeyi benimseyen, yalnız psykhēleriyle yaşayan, göğün ve kozmosun vatandaşları olan ve aretē tarafından her şeyin Babası ve Yaratıcısına içtenlikle tanıtılmış olan therapeutai hakkında bu kadar söz yeter. Aretē onlara tanrının dostluğunu kazandırmış, buna güzellik ve iyiliğin en uygun ödülünü eklemiştir; bu ödül her türlü iyi talihten üstündür ve saadetin ta zirvesine ulaşır.

90

θεραπευτῶν μὲν δὴ πέρι τοσαῦτα θεωρίαν ἀσπασαμένων φύσεως καὶ τῶν ἐν αὐτῇ καὶ ψυχῇ μόνῃ βιωσάντων, οὐρανοῦ μὲν καὶ κόσμου πολιτῶν, τῷ δὲ πατρὶ καὶ ποιητῇ τῶν ὅλων γνησίως συσταθέντων ὑπ’ ἀρετῆς, ἥτις ⟨θεοῦ⟩ φιλίαν αὐτοῖς προυξένησεν οἰκειότατον γέρας καλοκἀγαθίας προσθεῖσα, πάσης ἄμεινον εὐτυχίας, ἐπ’ αὐτὴν ἀκρότητα φθάνον εὐδαιμονίας.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…