Origenes
Yeşu Üzerine Seçmeler
Selecta in Jesum Nave
1Origenes'in Yeşu kitabı yorumlarından katenalarda korunmuş seçmeler. Yorumlanan ayet kalın harfledir.
Origenes'in Yeşu Üzerine Seçmeleri
Sen ve bütün bu halk. Daha önce söylediklerini vermeyi kanunu koruyanlara vaat etti, yalnız Nun oğlu Yeşu'ya değil. Nitekim İsrailliler kanunu korumadıkları için bunları alamadılar; devamı da bunu gösteriyor.
Σὺ, καὶ πᾶς ὁ λαὸς οὗτος, Τοῖς φυλάσσουσι τὸν νόμον ὑπέσχετο διδόναι ἂ προείρηκεν· οὐ γὰρ Ἰησοῦ τῷ Ναυῆ. Μὴ φυλάξαντες γὰρ οἱ Ἰσραηλῖται οὐκ ἕλαβον, ὡς δηλοῖ τὰ ἑξῆς.
2Ayak basacağınız her yer. Ay'dakiler Akan'ın kanunsuzluğu yüzünden karşı koyabildiler. Başka bir açıklama: Tanrı milletleri ellerine teslim ettiği hâlde onları yok etmediler ve o milletler onlara diken oldu.
Πᾶς ὁ τόπος ἐφʼ ᾧ ἂν ἐπιβῆτε. Ἀντέστηπαν οἱ ἐπὶ τῆς Γαῒ διὰ τὴν τοῦ Ἀχὰρ παρανομίαν. Καὶ ἄλλως· Ὅτι τοῦ Θεοῦ παραδόντος εἰς χεῖρας αὐτῶν τὰ ἕθνη οὐκ ἐξωλόθ ρευσαν, καὶ ἐγενήθησαν, εἰς σκόλοπα αὐτοῖς.
3Ve Rahav adlı bir fahişenin evine girdiler. Casuslar kurtuluşlarını bir fahişeye emanet ediyor, hem de pek haklı olarak. Çünkü bu kadının söylediklerinden, orada iman eden ve Tanrı'dan korkan tek kişinin o olduğu anlaşılıyor; bu yüzden akrabaları da onun sayesinde kurtulur.
Καὶ εἰσήλθοσαν εἰς οἰκίαν γυναικός πόρνης, ὄνομα Ῥαάβ. Πόρνῃ πιστεύουσιν οἱ κατάσκοποι τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν· καὶ μάλα εἰκότως. Δείκτυται γὰρ ἐξ ὧν ἡ πόρνη διαλέγεται, μόνη πιστὴ καὶ τὸν Θεὸν φοβουμένη· διὸ καὶ διʼ αὐτῆς ἡ συγγένεια σώζεται.
4Aynı yazar. Rahav "genişlik" demektir; milletlerden gelen Kilise'nin simgesidir. O Kilise ki "Yerim dar, bana oturacak bir yer aç" der.
Τοῦ αὐτοῦ. Ῥαὰβ ἑρμηνεύεται πλατυσμὸς, σύμβολον οὗσα τὴς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν Ἐκκλησίας λεγούσης· « Στενός μοι ὁ τόπος, ποίησόν μοι τόπον ἵνα οἰκήσω. »
5Aynı yazar. Rahav yalnız misafirperverliği sayesinde kurtulmaz; öncelikle imanı ve Tanrı'ya bağlılığı sayesinde kurtulur.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐκ ἐκ τῆς δεξιώσεως μόνης σώζεται, ἀλλὰ προηγουμένως ἀπὸ τῆς πίστεως καὶ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν διαθέσεως.
6Ve onları keten saplarının arasına gizledi. Onları, damda duran ve ince keten yapmak üzere hazırladığı keten saplarının arasına gizledi; çünkü onlar başkâhin giysisine layıktı. Kâhin giysisinin yapıldığı ince keten, keten sapından elde edilir.
Καὶ ἔκρυψεν αὐτοὺς ἐν τῇ λινοκαλάμῃ. Τοῖς ξύλοις αὐτοὺς ἔκρυψε τῆς λινοκαλάμης οἷς εἶχεν ἐπὶ τοῦ δώματος ἑτοιμάζουσα ἐργάζεσθαι τὴν βύσσον αὐτοῖς ὡς ἀξίοις οὖσιν ἐνδύματος ἀρχιερατικοῦ. Ἡ γὰρ λινοκαλάμη ποιεῖ τὴν βύσσον ἐξ ἧς τὸ ἱερατικὸν ἔνδυμα γίνεται.
7Ve onları pencereden sarkıttı. Bilmek gerekir ki evi surun içindeydi. Yeni olanlar eskinin kardeşidir: Pavlus'un başından geçen de buna benzer; onu da surdan bir küfe içinde sarkıtmışlardı.
Καὶ κατεχάλασεν αὐτοὺς διὰ τῆς θυρίδος. Ἰστέον ὅτι ὁ οἶκος αὐτῆς ἐν τῷ τείχει ἦν. Ἀδελφὰ τῆς παλαιᾶς τὰ νέα· ὅμοιον γάρ ἐστι τὸ ἐπὶ τοῦ Παύλου, ὅτε ἐχάλασαν αὐτὸν ἐν σαργάνῃ διὰ τοῦ τείχους.
8Aynı yazar. Havari düşmanlarından ikinci kez aynı şekilde kurtulmuştur. Korintoslulara ikinci mektubunda şöyle der: "Pencereden, küfe içinde surdan sarkıtıldım ve kaçtım." Elçilerin İşleri'nde de şöyle denir: "Onu öldürmek için gece gündüz kapıları da gözlüyorlardı; ama öğrencileri onu gece alıp bir sepet içinde surdan sarkıttılar."
Τοῦ αὐτοῦ. Ὁ Ἀπόστολος δεύτερον ἐσώθη ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ὁμοιοτρόπως, ὥς φησιν ἐν τῇ δευτέρᾳ πρὸς Κορινθίους αὐτοῦ Ἐπιστολῇ· « Καὶ διὰ θυρίδος ἐν σαργάνῃ ἐχαλάσθην διὰ τοῦ τείχους, καὶ ἐξέφυγον. » Πάλιν ἐν ταῖς Πράξεσι· « Παρετηροῦντο δὲ καὶ τὰς πύλας ἡμέρας καὶ νυκτὸς, ὅπως αὐτὸν ἀνέλωσι· λαβόντες δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς, τοῦ τείχους καθῆκαν αὐτὸν, χαλάσαντες ἐν σπυρίδι. »
9Ve orada üç gün kaldılar. Yol üç günlük olduğu için değil, çünkü Ürdün Eriha'ya çok yakındır; casuslar sıkı sıkıya arandığı için kaldılar. "Peşlerine düşenler," diyor, "bütün yolları aradılar ama bulamadılar."
Καὶ κατέμειναν ἐκεῖ τρεῖς ἠμέρας. Οὐχ ὅτ τριῶν ἡμερῶν ἦν ἡ ὁδός· πάνυ γὰρ πλησίον ὁ Ἰορδάνης τῆς Ἰεριχὼ, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν κατασκόπων ἀκριβῆ ἐξέτασιν. « Ἐζήτησαν γὰρ, φησὶν, οἱ καταδιώκοντες πάσας τὰς ὀδοὺς, καὶ οὐχ εὗρον. »
10Kırk bin hafif silahlı asker. Dikkat edilmeli: Dört sayısı, birlerden de olsa, yüzlerden de olsa, daha büyük bir sayıdan da olsa sıkıntıya işaret eder.
« Τετράκις μύριοι εὔζωνοι. Σημειωτέον ὅτι ἡ τετρὰς, εἴτε μονάδων, εἴτε ἑκατοντάδων, εἴτε ἑτέρου πλείονος ἀριθμοῦ, ἐπὶ κακώσεως κεῖται.
11Sivri kayadan kendine taş bıçaklar yap. Çölde doğanların neden sünnet edilmediğini araştırmak gerekir; ayrıca Musa zamanında Şabat günü odun toplayan birinin neden Tanrı'nın buyruğuyla taşlandığını da. Çünkü bunca kalabalık çölde sünnetsiz kaldığı hâlde hiç kınanmamıştır; oysa Tanrı sekizinci gün sünnet edilmeyen canın yok edilmesi hükmünü vermiş, Şabatı çiğneyenler için böyle bir hüküm koymamıştı. Buradan da açıkça anlaşılıyor ki sünnet ve Şabat kendi başlarına güzel şeyler değildir, belli bir süre için yararlı olmuşlardır. Bilmek gerekir ki Tanrı sünneti bir işaret olsun, onunla tanınsınlar ve imandan ayrılmaya katlanamayanlar belli olsun diye istedi. Akılsız koyun damgalanınca yolunu şaşırsa bile kolayca bulunur; Tanrı da Yahudilerin milletlere karıştıklarında sünnetten tanınmalarını istedi. Bunun ispatı şudur: Mısır'da sünnet olurlardı, çölde ise Mısırlılardan ve Filistin'deki öteki milletlerden ayrı, yalnız başlarına oldukları için sünnetsiz kaldılar. Ürdün'ü geçip milletlerin ortasında yaşayacakları zaman ise yeniden sünnet olmaları buyruldu. "İkinci kez" denmesi bundandır; çünkü sekiz günlükken değil, yetişkinken, bazıları da yaşlılığa yaklaşmışken sünnet edildiler. Taş bıçak ise bize, akılla kavranan sünneti, noustaki ve yürekteki sünneti veren Rabbimizi gösterir. Havari de bu yüzden bize Mesih'in sünnetinden söz etmiştir, bedenin soyulup atılmasıyla olan sünnetten değil.
Ποίησόν σοι μαχαίρας πετρίνας ἐκ πέτρας ἀμροτόμου. Ζητητέον διὰ τί οὐ περιετμήθησαν οἱ ἐν τῇ ἐρήμῳ τεχθέντες· ἢ διὰ τί τῷ Σαββάτῳ τις ξύλα συλλέξας ἐπὶ Μωϋσέως ἐκ προστάγματος Θεοῦ λιθόλευστος γέγονε. Τοσοῦτον δὲ πλῆθος ἀπερίτμητον μεμενηκὸς ἐν τῇ ἐρήμῳ οὐδὲ ἐμέμφθη, καίτοι τοῦ Θσοῦ μὲν ἀποφῃναμένου ἐξολοθρεύεσθαι τὴν ψυχὴν τὴν μὴ περιτμημένην τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ, οὐκέτι δὲ ἐπὶ τῶν παραβαινόντων τὸ Σάββατον τοῦτο ὡρίσαντος. Ἥδη μὲν οὖν καὶ αὐτόθεν εὔδηλον, ὅτι περιτομὴ καὶ Σάββατον οὐκ αὐτὰ καθʼ ἑαυτὰ καλὰ, ἀλλὰ ἐπειδὴ πρὸς καιρὸν ἐχρησίμευσεν. Ἰστέον δὲ ὅτι σημείου χάριν διὰ τῆς περιτομῆς ἐβουλήθη γνωρίζεσθαι, καὶ οὐκ ἀνασχομένους ἀπὸ πίστεως φαίνεσθαι, ὡς πρόβατα ἄλογα τῷ καυτῆρι κἂν πλανηθῇ, ῥᾳδίαν ἔχει τὴν ἑαυτοῦ εὕρεσιν· οὕτω τοὺς Ἰουδαίους ἐπιμιγνυμένους τοῖς ἔθνεσιν ἀπὸ τῆς περιτομῆς φανεροὺς εἶναι βουληθείς. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὸ ἐν μὲν τῇ Αἰγύπτῳ περιτέμνεσθαι αὐτοὺς, ἐν δὲ τῇ ἐρήμῳ, ἐπειδὴ μόνοι ἦσαν καὶ Αἰγυπτίων κεχωρισμένοι καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν τῶν κατὰ Παλαιστίνην, ἀπεριτμήτους μεμενηκέναι. Ὅτε δὲ παρελθόντες τὸν Ἰορδάνην ἔμελλον ἐν μέσῳ εἶναι τῶν ἐθνῶν, αὖθις προσετάχθησαν περιτμηθῆναι. Διόπερ ἐκ δευτέρου εἶπεν, ὅτι οὐκ ὀκταημέρους περιετέμνοντο, ἀλλʼ ἀνδροθέντας ἤδη, καὶ πρὸς γῆράς τινας νενευκότας. Ἡ δὲ πετρίνη μάχαιρα τὸν Κύριον ἡμῖν δηλοῖ τὸν τὴν νοητὴν δόντα ἡμῖν περιτομὴν, τὴν εἰς νοῦν καὶ καρδίαν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Ἀπόστο λος ἡμῖν ἔλεγε περιτομὴν τοῦ Χριστοῦ, οὐκ ἐν τῇ ἀπεκδύσει τῆς σαρκὸς ἡμῶν.
12Ben Rabbin ordusunun başkomutanıyım, şimdi geldim. Hatırlamak gerekir ki buzağı yaptıklarında Tanrı Musa'ya şöyle demişti: "Bu halkı götür; çünkü bu halk inatçı olduğundan ben sizinle gelmeyeceğim. İşte meleğimi önünden gönderiyorum. Kendine dikkat et ve söz dinlemezlik etme." Musa ise ona şöyle demişti: "Bizimle gelmeyeceksen beni buradan çıkarma." Bu sözle onu ikna etti ve Tanrı Musa'nın ölümüne kadar halkla birlikte oldu. Musa öldükten sonra Tanrı Nun oğlu Yeşu'ya görünüyor ve onunla konuşuyor. Halkın yönetimi Musa'nın öğrencisine geçtikten sonra da Yeşu'yu başkomutan Mikail'e teslim ediyor. Daniel kitabında başka bir meleğin söylediği gibi, halkın önderi Mikail'di.
Ἐγὼ ἀρχιστράτηγος τῆς δυνάμεως Κυρίου, νῦν παραγέγονα. Μεμνῆσθαι δεῖ ὅτι ἡνίκα ἐμοσχοποίησαν. ὁ Θεὸς τῷ Μωϋσεῖ φησιν, ὅτι « Ἀνάγαγε τὸν λαὸν τοῦτον, οὐ γὰρ μὴ συναναβῶ διὰ τὸ τὸν λαὸν σκληροτράχηλον εἶναι. Καὶ ἰδοὺ ἀποστελῶ τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου. Πρόσεχε οὖν σεαυτῷ, καὶ μὴ ἀπείθει. » Ὁ δὲ Μωϋσῆς πρὸς αὐτόν φησιν· « Εἰ μὴ συνανέρχῃ ἡμῖν, μή με ἀναγάγῃς ἐντεῦθεν. » Καὶ τοῦτο εἰπὼν ἔπεισε· καὶ ἦν μετὰ τοῦ λαοῦ, ἕως τῆς τελευτῆς Μωϋσῆ. Μετὰ δὲ τὴν τούτου ἀποβίωσιν, φαίνεται μὲν καὶ διαλέγεται τῷ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦ. Μετὰ γοῦν τὴν ἐπιστασίαν τοῦ λαοῦ εἰς τὸν μαθητὴν Μωϋσέως λοιπὸν παραδίδωσιν αὐτὸν τῷ ἀρχιστρατήγῳ τῷ Μιχαήλ. Οὗτος ἦν ἄρχων τοῦ λαοῦ, ὡς ἐν τῷ Δανιὴλ φαίνεται λέγων ἕτερος ἄγγελος.
13Yürüyerek ve borazan çalarak. Bu borazanlar son günde çalınacak olanların simgesidir. "Çünkü Rab kendisi," diyor, "buyrukla, başmeleğin sesiyle ve Tanrı'nın borazanıyla gökten inecektir." Kâhinlerin altı gün boyunca şehrin çevresinde dönmesi de, şu çağın altı günü boyunca bütün kutsal kişilerin borazan çalıp tövbe etmek isteyenlere günahların bağışlandığını ilan etmesinin işareti olsa gerektir.
Πορευόμενοι κεὶ σαλπίζοντες. Αὐταὶ αἱ σάλπιγγες, σύμβολόν εἰσι τῶν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. « Αὐτὸς γὰρ, φησὶν, ὁ Κύριος ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου, καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ καταβήσεται ἀπʼ οὐρανοῦ. » Τὸ δὲ, ἐπὶ ἓξ ἡμέρας κυκλοῦν τὴν πόλαι τοὺς ἱερεῖς, σημεῖον ἂν εἴη τοῦ διὰ τῶν ἓξ ἡμερῶν τοῦ παρόντος αἰῶνος τοὺς ἁγίους ἅπαντα, σαλπίζειν καὶ κηρύττειν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τοῖς μετανοεῖν βουλομένοις.
14Ve Yeşu İsrailoğullarına "Bağırın" dedi. Bu bağırış muhtemelen sözlerle yapılan yüceltme, Tanrı'ya yükselen övgü sesidir; Erihalıların sapkınlığıyla savaşır ve beklenmedik, hayret dolu zaferi kazanır.
Καὶ εἶπεν Ἰησοῦς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, Κεκράξατε. Τὴν μέντοι κραυγὴν, τὴν τῶν ῥημάτων εἰκὸς δοξολογίαν εἶναι καὶ φωνὴν αἰνέσεως τὴν εἰς τὸν Θεὸν, μαχομένην τῇ πλάνῃ τῶν Ἱεριχουντίων, νικῶσαν δὲ τὴν παράδοξον νίκην καὶ θαύματος γέμουσαν.
15Ozan böyle yaptı. Buradan, bunları Nun oğlu Yeşu'nun değil, pek çok kuşak sonra başka birinin yazdığı anlaşılıyor. Bu doğru bir kavrayıştır, ama daha önce söylediklerimizle çelişmez. Çünkü Yeşu kendi zamanında olanları ya da vahyedilenleri yazdı, Musa da kendi çağındakileri yazmıştı. Sonra bilge Süleyman tapınağı yaptırdı; halk derin bir dinsizliğe düştü, Tanrı da tapınağı terk etti; öyle ki Tesniye gelişigüzel bir yere atılmış hâlde güçlükle bulundu. Bu yüzden halk Babil sürgününe uğradı. O zaman kanunu çok iyi bilen ve bütün Eski Ahdi ezbere okuyan Ezra, kanunu ve olmuş ya da vahyedilmiş başka bazı şeyleri yazdı. Bunlar eskiden önceden söylenmiş, sonra gerçekleşmiştir. Demin andığımız yer de böyledir.
Οὕτως ἐποίησεν Ὁζάν. Ἐκ τούτου δείκνυται ὡς οὐκ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, ἀλλʼ ἕτερός τις μετὰ πολλὰς γενεὰς ταῦτα συνέγραψε. Καὶ ἀληθὲς μὲν νοηθὲν, οὐκ ἐναντίον δὲ οἷς πρότερον εἰρήκαμεν. Ἔγραψε γὰρ ὁ Ἰησοῦς τὰ ἐπʼ αὐτοῦ γεγονότα, ἢ ἀποκαλυφθέντα, ὥσπερ καὶ Μωϋσῆς τὰ κατὰ τοὺς ἐπʼ αὐτοῦ χρόνους. Μετὰ δὲ ταῦτα τοῦ ναοῦ οἰκοδομηθέντος ἤδη ὑπὸ τοῦ σοφοῦ Σολομῶντος, καὶ τοῦ λαοῦ ὑποκλίναντος εἰς πολλὴν ἀσέβειαν, καὶ τοῦ Θεοῦ τὸν ναὸν ἔρημον καταλιπόντος ὡς μόλις εὑρεθῆναι τὸ Δευτερονόμιον ἐῤῥιμμένον ὡς ἔτυχε· διά τοι τοῦτο τοῦ λαοῦ τὴν Βαβυλωνικὴν αἰχμαλωσίαν ὑποστάντος, Ἔσδρας νομικώτατος ὢν, καὶ ἀποστομίζων πᾶσαν τὴν Παλαιὰν Διαθήκην, ἔγραψε τὸν νόμον, καὶ ἕτερά τινα τὰ γεγονότα καὶ ἀποκαλυφθέντα. Ταῦτα πάλαι μὲν προεῤῥέθη, μετὰ δὲ ταῦτα γέγονε. Τοιοῦτόν ἐστι δήπου καὶ οὖ νῦν ἐμνημονεύσαμεν.
16Musa beni gönderdiği zamanki gibi bugün de güçlüyüm. Demek ki kutsal kişi iki logosta da güçlüdür: Hem eski hem yeni sırlarda güçlüdür. Musa zamanında ve Yeşu zamanında güçlü olmak budur.
Ἔτι σήμερον ἰσχύω, ὡσεὶ ὅτε ἀπέστειλέ με Μωϋσῆς. Ἐν ἀμφοτέροις οὖν ἰσχύει τοῖς λόγοις ὁ ἅγιος. Ἰσχύει γὰρ ἐν παλαιοῖς καὶ ἐν καινοῖς μυστηρίοις. Τοῦτό ἐστι τὸ ἰσχύειν ἐπὶ Μωϋσέως καὶ ἐπὶ Ἰησοῦ.