İçeriğe geç

Kavram

usucapio

Latince
usucapio; praescriptio; possessio bonae fidei
Almanca
Ersitzung; Verjährung; ehrlicher Besitz
Fransızca
usucapion; prescription acquisitive
İngilizce
usucaption
Türkçe
kazandırıcı zamanaşımı; zamanaşımı; iyi niyetli zilyetlik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte uzun süre elde tutulan şeyin sahibi olmaktır. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 32–33, AA06.291–) kazandırıcı zamanaşımı ideal kazanmanın ilk tarzıdır: zamanda nedensellik içermez, saf aklın bir ideasına dayanır. Zilyetliğini sürekli ve belgeli bir zilyetlik edimiyle korumayan kişi, zilyet olarak hiç var olmamış sayılır; aksi hâlde tarih ilk zilyede kadar geri gidemeyeceğinden hiçbir kazanma kesin olmaz, hepsi geçici kalırdı. Bu yüzden kazandırıcı zamanaşımı tabiî hukuka aittir, keyfî kanunun eseri değildir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 450 On İki Levha taşınmazda iki, taşınırda bir yıl kullanım —
1625 Grotius uzun süre susmadan terk etme karinesi —
1797 Kant rıza ya da terk karinesine değil, zilyetlik ediminin ihmaline dayanan ideal kazanma; tabiî hukuka ait Ahlâk Metafiziği, § 33 (AA06.291–)

Dönüşüm: Sahibin varsayılan rızasından ya da terkinden, kesin kazanmanın aklî bir şartına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince usucapio usu capere "kullanarak ele geçirmek"; praescriptio "zamanaşımı" (dışlayıcı sonuç)
Almanca Ersitzung ersitzen "oturarak, uzun süre elde tutarak kazanmak"; Verjährung "zamanaşımı"
Fransızca usucapion prescription acquisitive
İngilizce usucaption

Türkçe karşılığı

kazandırıcı zamanaşımı. Türk medenî hukukunda yerleşik terim; "zamanaşımıyla iktisap" da denir

Kant Ersitzung ile Verjährung'u ayırır: Kazanma önce gelir, eski sahibin dışlanması (praescriptio) onun sonucudur. Bu yüzden "zamanaşımı" tek başına yetmez; "kazandırıcı" sıfatı kazanmayı öne çıkarır.

Atıf ve kaynak notu

Kant, Grotius çizgisindeki "susarak terk" karinesini açıkça reddeder.

İlgili kavramlar