İçeriğe geç

Kavram

electricitas

Yunanca
ἤλεκτρον (ēlektron, "kehribar")
Latince
electricitas
Almanca
Elektricität (Elektrizität)
Fransızca
électricité
İngilizce
electricity
Türkçe
elektrik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde bir enerji türü. Hegel Felsefî Bilimler Ansiklopedisi'nde (§ 323–324) elektriği "tikel bireysellikte bütünlük" olarak ele alır: Mekanik temasla bir cismin fiziksel farkı ötekine konur, cisimler bağımsız kaldıkları için bu fark karşıt bir gerilimdir; gerilimin aşılması kayıtsız, cisimsiz bir ışık (kıvılcım) ve sarsıntı (çarpma) verir. Elektrik böylece kimyasal sürecin hemen önündeki basamaktır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1600 Gilbert sürtülen cisimlerin kehribar gibi çekme özelliği De magnete
18. yy Du Fay, Franklin cam / reçine, pozitif / negatif elektrik; elektrik akışkanı —
1830 Hegel cismin soyut benliğinin farklı ışık olarak tezahürü, yüzeysel gerilim süreci Felsefî Bilimler Ansiklopedisi § 323–324

Dönüşüm: Bir maddenin özelliğinden ayrı bir "akışkan"a, Hegel'de ise cisimlerin kavramsal bir ilişki tarzına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ēlektron "Kehribar"; sürtülen kehribarın hafif cisimleri çekmesi Thales'e atfedilir. Soyut terim yoktur.
Latince electricitas William Gilbert'in De magnete'sindeki (1600) electricus "kehribar gibi çeken" sıfatından türetilmiş yeni çağ terimi.
Almanca / Fransızca Elektricität; électricité Hegel'in döneminde "cam elektriği / reçine elektriği" (Glas- und Harz-Elektricität) ayrımı "pozitif / negatif elektrik"e dönüşmüştür.
İngilizce electricity

Türkçe karşılığı

elektrik. Fransızcadan; fizik dilinde yerleşik tek karşılık.

Hegel'in çağdaşı fizik elektriği cisimlerden ayrı bir "elektrik maddesi"ne (akışkan) yükler. Hegel bunu reddeder: Elektrik, cismin kendi soyut benliğinin, farklı bir ışık olarak tezahür etmesidir; ayrı bir madde değil, cisimlerin birbirine karşı yüzeysel gerilim sürecidir.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Hegel, Ansiklopedi, Tabiat Felsefesi, γ) Tikel Bireysellikte Bütünlük; Elektrik, § 323) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: elektrik

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.