Kavram
electricitas
- Yunanca
- ἤλεκτρον (ēlektron, "kehribar")
- Latince
- electricitas
- Almanca
- Elektricität (Elektrizität)
- Fransızca
- électricité
- İngilizce
- electricity
- Türkçe
- elektrik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde bir enerji türü. Hegel Felsefî Bilimler Ansiklopedisi'nde (§ 323–324) elektriği "tikel bireysellikte bütünlük" olarak ele alır: Mekanik temasla bir cismin fiziksel farkı ötekine konur, cisimler bağımsız kaldıkları için bu fark karşıt bir gerilimdir; gerilimin aşılması kayıtsız, cisimsiz bir ışık (kıvılcım) ve sarsıntı (çarpma) verir. Elektrik böylece kimyasal sürecin hemen önündeki basamaktır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1600 | Gilbert | sürtülen cisimlerin kehribar gibi çekme özelliği | De magnete |
| 18. yy | Du Fay, Franklin | cam / reçine, pozitif / negatif elektrik; elektrik akışkanı | — |
| 1830 | Hegel | cismin soyut benliğinin farklı ışık olarak tezahürü, yüzeysel gerilim süreci | Felsefî Bilimler Ansiklopedisi § 323–324 |
Dönüşüm: Bir maddenin özelliğinden ayrı bir "akışkan"a, Hegel'de ise cisimlerin kavramsal bir ilişki tarzına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ēlektron | "Kehribar"; sürtülen kehribarın hafif cisimleri çekmesi Thales'e atfedilir. Soyut terim yoktur. |
| Latince | electricitas | William Gilbert'in De magnete'sindeki (1600) electricus "kehribar gibi çeken" sıfatından türetilmiş yeni çağ terimi. |
| Almanca / Fransızca | Elektricität; électricité | Hegel'in döneminde "cam elektriği / reçine elektriği" (Glas- und Harz-Elektricität) ayrımı "pozitif / negatif elektrik"e dönüşmüştür. |
| İngilizce | electricity |
Türkçe karşılığı
elektrik. Fransızcadan; fizik dilinde yerleşik tek karşılık.
Hegel'in çağdaşı fizik elektriği cisimlerden ayrı bir "elektrik maddesi"ne (akışkan) yükler. Hegel bunu reddeder: Elektrik, cismin kendi soyut benliğinin, farklı bir ışık olarak tezahür etmesidir; ayrı bir madde değil, cisimlerin birbirine karşı yüzeysel gerilim sürecidir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Hegel, Ansiklopedi, Tabiat Felsefesi, γ) Tikel Bireysellikte Bütünlük; Elektrik, § 323) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: elektrik
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.