Kavram
cohaesio
- Latince
- cohaesio, cohaerentia
- Almanca
- Kohäsion, Zusammenhalt
- Fransızca
- cohésion
- İngilizce
- cohesion
- Türkçe
- kohezyon
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde bir şeyin dağılmadan bir arada durması. Hegel Felsefî Bilimler Ansiklopedisi'nde (§ 292, § 295 vd.) kohezyonu "tikel bireysellik fiziği"nin ikinci basamağı olarak ele alır: özgül ağırlıktan sonra, sesten ve ısıdan önce. Kohezyon maddenin bireyselleşmesinin, yani içkin biçimin mekânsal olanı ağırlıktan başka türlü belirlemesinin bir görünüşüdür; sertlik, yumuşaklık, esneklik, kırılganlık gibi farklar buradan türetilir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 17.–18. yy | Newton, Boerhaave | parçacıklar arası kısa menzilli çekme kuvveti | — |
| 1830 | Hegel | maddî parçaların özgül ilişki tarzı, bireyselleşmenin bir momenti | Felsefî Bilimler Ansiklopedisi § 292, § 295 vd. |
Dönüşüm: Bir kuvvet kavramından bir biçim belirlenimine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Yerleşik bir terim karşılığı yoktur; Stoacıların hexis "tutuş, bir arada tutma" kavramı akrabadır. |
| Latince | cohaesio | cohaerere "birbirine yapışık olmak, bir arada durmak" fiilinden; yeni çağ fiziğinin terimi. |
| Almanca / Fransızca | Kohäsion; cohésion | Hegel Kohäsionu Adhäsiondan ayırır: adezyon bir cismin başka bir cisme yapışmasıdır, kohezyon maddî parçaların kendi aralarındaki özgül ilişki tarzıdır. |
| İngilizce | cohesion |
Türkçe karşılığı
kohezyon. "Bağdaşıklık", "birbirini tutma" da denebilir; fizik dilinde yerleşmiş olan ve Adhäsion "adezyon"dan ayrımı koruyan "kohezyon" seçildi.
Fizikte kohezyon, aynı cismin parçalarını bir arada tutan çekim kuvvetidir. Hegel'de ise bir "kuvvet" değil, maddenin ağırlığa karşı kendi içinde koyduğu bir biçim belirlenimidir: maddî parçaların birbirleriyle özgül ilişki tarzı. "Kuvvet" karşılığı Hegel'in reddettiği tasavvuru geri getirir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Hegel, Ansiklopedi, Tabiat Felsefesi, B. Tikel Bireyselliğin Fiziği) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kohezyondur
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.