Epikuros
Vatikan Sözleri
Ἐπικούρου προσφώνησις
1Epikuros'un Öğütleri
Mutlu ve bozulmaz olan varlığın ne kendisinin bir derdi vardır ne de başkasına dert açar; ne öfkeye kapılır ne de lütfa; çünkü bunların hepsi zayıflıktan gelir.
Τὸ μακάριον καὶ ἄφθαρτον οὔτε αὐτὸ πράγματα ἔχει οὔτε ἄλλῳ παρέχει, οὔτε ὀργαῖς οὔτε χάρισι συνέχεται· ἐν ἀσθενείᾳ γὰρ πάντα τὰ τοιαῦτα.
2Ölüm bizi hiç ilgilendirmez; çünkü çözülüp dağılan şey hissetmez, hissetmeyen şey de bizi hiç ilgilendirmez.
Ὁ θάνατος οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς· τὸ γὰρ διαλυθὲν ἀναισθητεῖ· τὸ δὲ ἀναισθητοῦν οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς.
3Ağrı tende uzun süre kalmaz. En şiddetlisi çok kısa bir süre durur; tendeki hazzı orta derecede aşan ağrı ise birçok gün ⟨sürmez⟩. Uzun süren hastalıklarda bile tende haz ağrıdan fazladır.
Οὐ χρονίζει τὸ ἀλγοῦν ἐν τῇ σαρκί, ἀλλὰ τὸ μὲν ἄκρον τὸν ἐλάχιστον χρόνον πάρεστι, τὸ δὲ μέσον τὸ ὑπερτεῖνον τὸ ἡδόμενον κατὰ σάρκα 〈οὐ〉 πολλὰς ἡμέρας ὑπάρχει, αἱ δὲ πολυχρόνιοι τῶν ἀρρωστιῶν πλεονάζον ἔχουσιν ἐν τῇ σαρκὶ τὸ ἡδόμενον ἢ τὸ ἀλγοῦν.
4Her ağrı hor görülebilir: şiddetli olanın süresi kısadır, tende uzun süren ağrı ise hafiftir.
Πᾶσα ἀλγηδὼν εὐκαταφρόνητος· ἡ γὰρ σύντονον ἔχουσα τὸ πονοῦν σύντομον ἔχει τὸν χρόνον, ἡ δὲ χρονίζουσα περὶ τὴν σάρκα ἀβληχρὸν ἔχει τὸν πόνον.
5Akıllıca, güzelce ve adilce yaşamadan hoşça yaşamak mümkün değildir; bunun olmadığı yerde hoşça yaşamak mümkün değildir.
Οὐκ ἔστιν ἡδέως ζῆν ἄνευ τοῦ φρονίμως καὶ καλῶς καὶ δικαίως· ὅπου δὲ τοῦτο μὴ ὑπάρχει, οὐκ ἔστιν ἡδέως ζῆν.
6Zarar vermemek ve zarar görmemek üzere karşılıklı yapılan anlaşmalara aykırı bir şeyi gizlice yapan kişi, şimdiye dek on bin kez gözden kaçmış olsa bile, yine gözden kaçacağına güvenemez; çünkü ölünceye dek gözden kaçıp kaçmayacağı belli değildir.
Οὐκ ἔστι τὸν λάθρα τι ποιοῦντα, ὧν συνέθεντο πρὸς ἀλλήλους εἰς τὸ μὴ βλάπτειν μηδὲ βλάπτεσθαι, πιστεύειν ὅτι λήσει, κἂν μυριάκις ἐπὶ τοῦ παρόντος λανθάνῃ· μέχρι γὰρ καταστροφῆς ἄδηλον εἰ λήσει.
7Haksızlık eden için gözden kaçmak zordur; gözden kaçacağından emin olmak ise imkânsız.
Ἀδικοῦντα λαθεῖν μὲν δύσκολον, πίστιν δὲ λαβεῖν ὑπὲρ τοῦ λαθεῖν ἀδύνατον.
8Tabiatın istediği zenginliğin sınırı vardır ve kolayca elde edilir; boş kanaatlerin istediği zenginlik ise sonsuza dek uzar gider, elde edilmesi de güçtür.
Ὁ τῆς φύσεως πλοῦτος ὥρισται καὶ εὐπόριστός ἐστιν. ὁ δὲ τῶν κενῶν δοξῶν εἰς ἄπειρον ἐκπίπτει καὶ ἔστι δυσπόριστος.
9Zorunluluk kötüdür; ama zorunluluk içinde yaşamak için hiçbir zorunluluk yoktur.
Κακὸν ἀνάγκη, ἀλλ’ οὐδεμία ἀνάγκη ζῆν μετὰ ἀνάγκης.
10Unutma: tabiatça ölümlüsün, sana sınırlı bir zaman verildi; ama tabiat üzerine düşünerek sonsuzluğa ve ebediyete yükseldin, "olanları, olacakları ve önce olmuş olanları" gördün.
Μέμνησο ὅτι θνητὸς ὢν τῇ φύσει καὶ λαβὼν χρόνον ὡρισμένον ἀνέβης τοῖς περὶ φύσεως διαλογισμοῖς ἐπὶ τὴν ἀπειρίαν καὶ τὸν αἰῶνα καὶ κατεῖδες τά τ’ ἐόντα τά τ’ ἐσσόμενα πρό τ’ ἐόντα.
11İnsanların çoğu durgunken uyuşur, harekete geçince kudurur.
Τῶν πλείστων ἀνθρώπων τὸ μὲν ἡσυχάζον ναρκᾷ, τὸ δὲ κινούμενον λυττᾷ.
12Adil hayat en dingin hayattır; adaletsiz hayat ise kargaşayla doludur.
Ὁ δίκαιος βίος ἀταρακτότατος, ὁ δὲ ἄδικος πλείστης ταραχῆς γέμων.
13Bilgeliğin bütün bir hayatın mutluluğu için hazırladığı şeylerin açık ara en büyüğü dostluk edinmektir.
Ὧν ἡ σοφία παρασκευάζεται εἰς τὴν τοῦ ὅλου βίου μακαριότητα, πολὺ μέγιστόν ἐστιν ἡ τῆς φιλίας κτῆσις.
14Bir kez doğduk; iki kez doğmak mümkün değil, sonsuza dek de artık var olmayacağız. Sen ise yarına ⟨hâkim⟩ olmadığın halde fırsatı erteliyorsun. Hayat ertelemekle heba olup gider; her birimiz de işten başını kaldıramadan ölür.
Γεγόναμεν ἅπαξ, δὶς δὲ οὐκ ἔστι γενέσθαι· δεῖ δὲ τὸν αἰῶνα μηκέτι εἶναι· σὺ δὲ οὐκ ὢν τῆς αὔριον 〈κύριος〉 ἀναβάλλῃ τὸν καιρόν· ὁ δὲ βίος μελλησμῷ παραπόλλυται καὶ εἷς ἕκαστος ἡμῶν ἀσχολούμενος ἀποθνῄσκει.
15Kendi huyumuzu, ister iyi ve insanların imrendiği bir huy olsun ister olmasın, bize ait olduğu için değerli tutarız; yakınlarımızın huyunu da, makul insanlarsa, öyle tutmalıyız.
Ἤθη ὥσπερ τὰ ἡμῶν αὐτῶν ἴδια τιμῶμεν, ἄν τε χρηστὰ ἔχωμεν καὶ ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων ζηλούμενα, ἄν τε μή· οὕτω χρὴ καὶ 〈τὰ〉 τῶν πέλας, ἂν ἐπιεικεῖς ὦσιν.
16Kimse kötüyü görerek seçmez; onu iyi sanıp yemine kapılır ⟨ve ondan daha büyük kötülüğü görmeden⟩ tuzağa düşer.
Οὐδεὶς βλέπων τὸ κακὸν αἱρεῖται αὐτό, ἀλλὰ δελεασθεὶς ὡς ἀγαθῷ 〈ὄντι αὐτῷ καὶ οὐκ ἀποβλέψας〉 πρὸς τὸ μεῖζον αὐτοῦ κακὸν ἐθηρεύθη.
17Mutlu sayılması gereken genç değil, iyi yaşamış yaşlıdır. Çünkü genç, gençliğinin baharında talihin elinde savrulur, aklı bir oraya bir buraya gider. Yaşlı ise yaşlılığa bir limana sığınır gibi demir atmıştır; bir zamanlar umudunu kestiği iyileri emin bir şükranla içine kapatmıştır.
Οὐ νέος μακαριστός, ἀλλὰ γέρων βεβιωκὼς καλῶς· ὁ γὰρ νέος ἀκμὴν πολὺς ὑπὸ τῆς τύχης ἑτεροφρονῶν πλάζεται· ὁ δὲ γέρων καθάπερ ἐν λιμένι τῷ γήρᾳ καθώρμικεν τὰ πρότερον δυσελπιστούμενα τῶν ἀγαθῶν ἀσφαλεῖ κατακλείσας χάριτι.
18Görmek, konuşmak ve birlikte vakit geçirmek ortadan kalkınca aşk tutkusu söner.
Ἀφαιρουμένης προσόψεως καὶ ὁμιλίας καὶ συναναστροφῆς ἐκλύεται τὸ ἐρωτικὸν πάθος.
19Geçmişteki iyiyi unutan, daha bugün yaşlanmıştır.
Τοῦ γεγονότος ἀμνήμων ἀγαθοῦ γέρων τήμερον γεγένηται.
20Arzuların kimi tabii ve zorunludur, kimi tabiidir ama zorunlu değildir, kimi de ne tabii ne zorunludur, boş kanaatten doğar.
Τῶν ἐπιθυμιῶν αἱ μέν εἰσι φυσικαὶ καὶ ἀναγκαῖαι, αἳ δὲ φυσικαὶ μὲν οὐκ ἀναγκαῖαι δέ, αἱ δὲ οὔτε φυσικαὶ οὔτε ἀναγκαῖαι ἀλλὰ παρὰ κενὴν δόξαν γινόμεναι.
21Tabiatı zorlamamalı, ikna etmeliyiz. Onu da zorunlu arzuları doyurarak, tabii arzuları zarar vermiyorlarsa doyurarak, zararlı olanları ise sertçe azarlayarak ikna ederiz.
Οὐ βιαστέον τὴν φύσιν ἀλλὰ πειστέον· πείσομεν δὲ τὰς ἀναγκαίας ἐπιθυμίας ἐκπληροῦντες, τάς τε φυσικὰς ἂν μὴ βλάπτωσι, τὰς δὲ βλαβερὰς πικρῶς ἐλέγχοντες.
22Hazzın sınırlarını muhakemeyle doğru ölçen için sonsuz zaman da sınırlı zaman da eşit haz taşır.
Ὁ ἄπειρος χρόνος καὶ ὁ πεπερασμένος ἴσην ἔχει τὴν ἡδονήν, ἐάν τις ὀρθῶς αὐτῆς τὰ πέρατα καταμετρήσῃ τῷ λογισμῷ.
23Her dostluk kendisi için seçilmeye değer; ama başlangıcını yarardan almıştır.
Πᾶσα φιλία δι’ ἑαυτὴν αἱρετή· ἀρχὴν δὲ εἴληφεν ἀπὸ τῆς ὠφελείας.
24Rüyaların ne tanrısal bir tabiatı ne de kehanet gücü vardır; imgelerin üzerimize düşmesiyle oluşurlar.
Ἐνύπνια οὐκ ἔλαχε φύσιν θείαν οὐδὲ μαντικὴν δύναμιν, ἀλλὰ γίνεται κατὰ ἔμπτωσιν εἰδώλων.
25Tabiatın gayesiyle ölçülen yoksulluk büyük bir zenginliktir; sınır tanımayan zenginlik ise büyük bir yoksulluktur.
Ἡ πενία μετρουμένη τῷ τῆς φύσεως τέλει μέγας ἐστὶ πλοῦτος· πλοῦτος δὲ μὴ ὁριζόμενος μεγάλη ἐστὶ πενία.
26Şunu kavramak gerekir: uzun söz de kısa söz de aynı amaca varır.
Δεῖ διαλαβεῖν ὅτι καὶ ὁ πολὺς λόγος καὶ ὁ βραχὺς εἰς τὸ αὐτὸ συντείνει.
27Başka uğraşlarda meyve ancak iş tamamlanınca, o da güçlükle gelir; felsefede ise bilgiyle birlikte sevinç de gelir. Çünkü tat öğrendikten sonra alınmaz; öğrenmek ve tatmak aynı anda olur.
Ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων μόλις τελειωθεῖσιν ὁ καρπὸς ἔρχεται, ἐπὶ δὲ φιλοσοφίας συντρέχει τῇ γνώσει τὸ τερπνόν· οὐ γὰρ μετὰ μάθησιν ἀπόλαυσις, ἀλλὰ ἅμα μάθησις καὶ ἀπόλαυσις.
28Dostluğa hemen atılanları da ağır davrananları da onaylamamalı; dostluk uğruna tehlikeyi göze almak da gerekir.
Οὔτε τοὺς προχείρους εἰς φιλίαν οὔτε τοὺς ὀκνηροὺς δοκιμαστέον· δεῖ δὲ καὶ παρακινδυνεῦσαι χάριν, χάριν φιλίας.
29Tabiatı inceleyen biri olarak açık sözlülükle, kimse anlamayacak olsa bile bütün insanlara yararlı olanı bir kâhin gibi bildirmeyi, halkın kanaatlerine uyup çoğunluktan bolca yağan övgünün tadını çıkarmaya tercih ederim.
Παρρησίᾳ γὰρ ἔγωγε χρώμενος φυσιολόγῳ χρησμῳδεῖν τὰ συμφέροντα πᾶσιν ἀνθρώποις μᾶλλον ἂν βουλοίμην, κἂν μηδεὶς μέλλῃ συνήσειν, ἢ συγκατατιθέμενος ταῖς δόξαις καρποῦσθαι τὸν πυκνὸν παραπίπτοντα παρὰ τῶν πολλῶν ἔπαινον.
30Kimileri bütün hayatları boyunca hayat için hazırlık yapar; doğuşla birlikte hepimizin içine ölümcül bir zehir döküldüğünü görmezler.
Ἑτοιμάζονταί τινες διὰ βίου τὰ πρὸς τὸν βίον, οὐ συνορῶντες ὡς πᾶσιν ἡμῖν θανάσιμον ἐγκέχυται τὸ τῆς γενέσεως φάρμακον.
31Başka şeylere karşı kendimizi güvenceye almak mümkündür; ama ölüm söz konusu olunca biz insanların hepsi surları olmayan bir şehirde yaşarız.
Πρὸς μὲν τἆλλα δυνατὸν ἀσφάλειαν πορίσασθαι, χάριν δὲ θανάτου πάντες ἄνθρωποι πόλιν ἀτείχιστον οἰκοῦμεν.
32Bilgeye duyulan saygı, saygı duyan için büyük bir iyidir.
Ὁ τοῦ σοφοῦ σεβασμὸς ἀγαθὸν μέγα τῷ σεβομένῳ ἐστί.
33Tenin sesi şudur: acıkmamak, susamamak, üşümemek. Bunlara sahip olan ve sahip olmayı uman kişi, saadet konusunda ⟨Zeus'la⟩ bile yarışabilir.
Σαρκὸς φωνὴ τὸ μὴ πεινῆν, τὸ μὴ διψῆν, τὸ μὴ ῥιγοῦν· ταῦτα γὰρ ἔχων τις καὶ ἐλπίζων ἕξειν κἂν 〈Διὶ〉 ὑπὲρ εὐδαιμονίας μαχέσαιτο.
34Dostlarımızın yardımına, yardım edeceklerine duyduğumuz güven kadar ihtiyaç duymayız.
Οὐχ οὕτως χρείαν ἔχομεν τῆς χρείας παρὰ τῶν φίλων ὡς τῆς πίστεως τῆς περὶ τῆς χρείας.
35Elimizde olmayanı arzulayıp elimizdekini bozmamalı; elimizdekinin de bir zamanlar dua edip istediğimiz şeyler olduğunu düşünmeliyiz.
Οὐ δεῖ λυμαίνεσθαι τὰ παρόντα τῶν ἀπόντων ἐπιθυμίᾳ, ἀλλ’ ἐπιλογίζεσθαι ὅτι καὶ ταῦτα τῶν εὐκταίων ἦν.
36Epikuros'un hayatı, yumuşak huyu ve kendine yeterliliği bakımından başkalarınınkiyle karşılaştırılsa masal sanılır.
Ὁ Ἐπικούρου βίος τοῖς τῶν ἄλλων συγκρινόμενος ἕνεκεν ἡμερότητος καὶ αὐταρκείας μῦθος ἂν νομισθείη.
37Tabiat kötüye karşı zayıftır, iyiye karşı değil: hazlarla ayakta kalır, ağrılarla çözülür.
Ἀσθενὴς ἡ φύσις ἐστὶ πρὸς τὸ κακόν, οὐ πρὸς τὸ ἀγαθόν· ἡδοναῖς μὲν γὰρ σῴζεται, ἀλγηδόσι δὲ διαλύεται.
38Hayattan ayrılmak için birçok makul sebep bulan kişi gerçekten pek küçüktür.
Μικρὸς παντάπασιν, ᾧ πολλαὶ αἰτίαι εὔλογοι εἰς ἐξαγωγὴν βίου.
39Ne her fırsatta çıkar arayan dosttur, ne de dostluğu çıkarla hiç bağdaştırmayan. Biri iyiliği karşılığına satar; öteki gelecek için beslenebilecek iyi umudu keser atar.
Οὔθ’ ὁ τὴν χρείαν ἐπιζητῶν διὰ παντὸς φίλος οὔθ’ ὁ μηδέποτε συνάπτων· ὃ μὲν γὰρ καπηλεύει τῇ χάριτι τὴν ἀμοιβήν, ὃ δὲ ἀποκόπτει τὴν περὶ τοῦ μέλλοντος εὐελπιστίαν.
40Her şeyin zorunlulukla olduğunu söyleyen, her şeyin zorunlulukla olmadığını söyleyeni suçlayamaz; çünkü bunun da zorunlulukla olduğunu söylemektedir.
Ὁ λέγων πάντα κατ’ ἀνάγκην γίνεσθαι οὐδὲν ἐγκαλεῖν ἔχει τῷ λέγοντι μὴ πάντα κατ’ ἀνάγκην γίνεσθαι· αὐτὸ γὰρ τοῦτό φησι κατ’ ἀνάγκην γίνεσθαι.
41Gülmeyi, felsefe yapmayı, evimizi çekip çevirmeyi ve öteki işlerimizi görmeyi bir arada yürütmeli; doğru felsefenin sözlerini dile getirmekten de hiç geri durmamalıyız.
Γελᾶν ἅμα δεῖ καὶ φιλοσοφεῖν καὶ οἰκονομεῖν καὶ τοῖς λοιποῖς οἰκειώμασι χρῆσθαι καὶ μηδαμῇ λήγειν τὰς ἐκ τῆς ὀρθῆς φιλοσοφίας φωνὰς ἀφιέντας.
42En büyük iyinin doğuşu ile tadına varılması aynı andadır.
Ὁ αὐτὸς χρόνος καὶ γενέσεως τοῦ μεγίστου ἀγαθοῦ καὶ ἀπολαύσεως.
43Haksız yoldan para biriktirme hırsı dinsizliktir, haklı yoldan ise ayıptır; çünkü hakkıyla da olsa pintice cimrilik yakışık almaz.
Φιλαργυρεῖν ἄδικα μὲν ἀσεβές, δίκαια δὲ αἰσχρόν· ἀπρεπὲς γὰρ ῥυπαρῶς φείδεσθαι καὶ μετὰ τοῦ δικαίου.
44Bilge, zorunlu ihtiyaçlarla yetinmek zorunda kaldığında bile almaktan çok vermeyi bilir; kendine yeterlilikte o kadar büyük bir hazine bulmuştur.
Ὁ σοφὸς εἰς τὰ ἀναγκαῖα συγκλεισθεὶς μᾶλλον ἐπίσταται μεταδιδόναι ἢ μεταλαμβάνειν· τηλικοῦτον αὐταρκείας εὗρε θησαυρόν.
45Tabiat araştırması insanları böbürlenen, laf üreten, halkın kapıştığı terbiyeyi gösteriş için sergileyen kişiler yapmaz; tersine onları alçakgönüllü, kendine yeterli, işlerin getirdiği iyilerle değil kendi iyileriyle övünen kişiler yapar.
Οὐ κόμπου οὐδὲ φωνῆς ἐργαστικοὺς οὐδὲ τὴν περιμάχητον παρὰ τοῖς πολλοῖς παιδείαν ἐνδεικνυμένους φυσιολογία παρασκευάζει, ἀλλ’ ἀσοβάρους καὶ αὐτάρκεις καὶ ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἀγαθοῖς, οὐκ ἐπὶ τοῖς τῶν πραγμάτων μέγα φρονοῦντας.
46Kötü alışkanlıkları, uzun süre bize büyük zarar vermiş kötü adamlar gibi tümüyle kovarız.
Τὰς φαύλας συνηθείας ὥσπερ ἄνδρας πονηροὺς πολὺν χρόνον μέγα βλάψαντας τελείως ἐκδιώκομεν.
47Ey Talih, senden önce davrandım, sızabileceğin her yolu tıkadım. Ne sana ne de başka bir duruma kendimizi teslim edeceğiz. Kader bizi hayattan çıkardığında, hayata ve ona boş yere sarılanlara tükürüp geçerek, iyi yaşadığımızı güzel bir zafer türküsüyle haykırarak hayattan ayrılacağız.
Προκατείλημμαί σε, ὦ Τύχη, καὶ πᾶσαν 〈τὴν〉 σὴν παρείσδυσιν ἐνέφραξα. καὶ οὔτε σοὶ οὔτε ἄλλῃ οὐδεμιᾷ περιστάσει δώσομεν ἑαυτοὺς ἐκδότους· ἀλλ’ ὅταν ἡμᾶς τὸ χρεὼν ἐξάγῃ, μέγα προσπτύσαντες τῷ ζῆν καὶ τοῖς αὐτῷ κενῶς περιπλαττομένοις ἄπιμεν ἐκ τοῦ ζῆν μετὰ καλοῦ παιῶνος ἐπιφωνοῦντες ὡς εὖ ἡμῖν βεβίωται.
48Yolda olduğumuz sürece sonraki günü öncekinden iyi kılmaya çalışmalı; yolun sonuna varınca da sarsılmaz bir sevinç içinde olmalı.
Πειρᾶσθαι τὴν ὑστέραν τῆς προτέρας κρείττω ποιεῖν, ἕως ἂν ἐν ὁδῷ ὦμεν· ἐπειδὰν δὲ ἐπὶ πέρας ἔλθωμεν, ὁμαλῶς εὐφραίνεσθαι.
49Evrenin tabiatının ne olduğunu bilmeyen, efsanelerin anlattığı şeylerden birinin doğru olabileceğinden kuşkulanan kişiler, en önemli konulardaki korkularından kurtulamazdı. Öyleyse tabiat araştırması olmadan hazları katıksız olarak tatmak mümkün değildi.
Οὐκ ἦν τὸ φοβούμενον λύειν ὑπὲρ τῶν κυριωτάτων μὴ εἰδότας τίς ἡ τοῦ σύμπαντος φύσις, ἀλλ’ ὑποπτεύοντάς τι τῶν κατὰ τοὺς μύθους. ὥστε οὐκ ἦν ἄνευ φυσιολογίας ἀκεραίους τὰς ἡδονὰς ἀπολαμβάνειν.
50Hiçbir haz kendi başına kötü değildir; ama bazı hazları doğuran şeyler, hazlardan kat kat büyük sıkıntılar getirir.
Οὐδεμία ἡδονὴ καθ’ ἑαυτὴν κακόν· ἀλλὰ τὰ ποιητικὰ ἐνίων πολλαπλασίους ὀχλήσεις ἐπιφέρει τῶν ἡδονῶν.
51Duyduğuma göre tenindeki hareket seni fazlasıyla cinsel ilişkiye yöneltiyormuş. Kanunları çiğnemediğin, iyi yerleşmiş töreleri bozmadığın, yakınlarından birini üzmediğin, bedenini yıpratmadığın ve geçimin için gerekli olanı harcamadığın sürece prohairesis'ini dilediğin gibi kullan. Gerçi bunlardan hiç değilse birine yakalanmamak imkânsızdır; çünkü cinsel ilişki kimseye hiçbir zaman yarar sağlamamıştır; zarar vermediyse buna şükretmeli.
Πυνθάνομαί σου τὴν κατὰ σάρκα κίνησιν ἀφθονώτερον διακεῖσθαι πρὸς τὴν ἀφροδισίων ἔντευξιν. σὺ δὲ ὅταν μήτε τοὺς νόμους καταλύῃς μήτε τὰ καλῶς ἔθει κείμενα κινῇς μήτε τῶν πλησίον τινὰ λυπῇς μήτε τὴν σάρκα καταξαίνῃς μήτε τὰ ἀναγκαῖα καταναλίσκῃς, χρῶ ὡς βούλει τῇ σεαυτοῦ προαιρέσει. ἀμήχανον μέντοι γε τὸ μὴ οὐχ ἑνί γέ τινι τούτων συνέχεσθαι· ἀφροδίσια γὰρ οὐδέποτε ὤνησεν, ἀγαπητὸν δὲ εἰ μὴ ἔβλαψεν.
52Dostluk dünyayı dans ederek dolaşır ve hepimize mutluluğa uyanmamızı ilan eder.
Ἡ φιλία περιχορεύει τὴν οἰκουμένην κηρύττουσα δὴ πᾶσιν ἡμῖν ἐγείρεσθαι ἐπὶ τὸν μακαρισμόν.
53Kimseyi kıskanmamalı: iyiler kıskanılmayı hak etmez; kötüler ise ne kadar talihli olurlarsa kendilerine o kadar zarar verirler.
Οὐδενὶ φθονητέον· ἀγαθοὶ γὰρ οὐκ ἄξιοι φθόνου, πονηροὶ δὲ ὅσῳ ἂν μᾶλλον εὐτυχῶσι, τοσούτῳ μᾶλλον αὑτοῖς λυμαίνονται.
54Felsefe yapıyormuş gibi görünmemeli, gerçekten felsefe yapmalı; çünkü bize gereken sağlıklı görünmek değil, gerçekten sağlıklı olmaktır.
Οὐ προσποιεῖσθαι δεῖ φιλοσοφεῖν, ἀλλ’ ὄντως φιλοσοφεῖν· οὐ γὰρ προσδεόμεθα τοῦ δοκεῖν ὑγιαίνειν, ἀλλὰ τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑγιαίνειν.
55Felaketleri, kaybettiklerimizi şükranla anarak ve olmuş olanı olmamış kılmanın mümkün olmadığını bilerek tedavi etmeliyiz.
Θεραπευτέον τὰς συμφορὰς τῇ τῶν ἀπολλυμένων χάριτι καὶ τῷ γινώσκειν ὅτι οὐκ ἔστιν ἄπρακτον ποιῆσαι τὸ γεγονός.
56Bilge kendisi işkence görürken, dostu işkence görürken çektiğinden fazla ağrı çekmez.
Ἀλγεῖ μὲν ὁ σοφὸς οὐ μᾶλλον στρεβλούμενος 〈ἢ στρεβλουμένου〉 τοῦ φίλου.
57Onun bütün hayatı güvensizlik yüzünden altüst olur ve dizginlerinden boşanır.
Ὁ βίος αὐτοῦ πᾶς δι’ ἀπιστίαν συγχυθήσεται καὶ ἀνακεχαιτισμένος ἔσται.
58Kendimizi gündelik işlerin ve siyasetin zindanından kurtarmalıyız.
Ἐκλυτέον ἑαυτοὺς ἐκ τοῦ περὶ τὰ ἐγκύκλια καὶ πολιτικὰ δεσμωτηρίου.
59Doymak bilmeyen, çoğunluğun dediği gibi mide değildir; midenin sınırsız doldurulması gerektiğine dair yanlış kanaattir.
Ἄπληστον οὐ γαστήρ, ὥσπερ οἱ πολλοί φασιν, ἀλλὰ δόξα ψευδὴς ὑπὲρ τοῦ 〈τῆς〉 γαστρὸς ἀορίστου πληρώματος.
60Herkes hayattan sanki yeni doğmuş gibi ayrılır.
Πᾶς ὥσπερ ἄρτι γεγονὼς ἐκ τοῦ ζῆν ἀπέρχεται.
61Yakınlarımızın yüzünü görmek de pek güzeldir; yeter ki aradaki ilk akrabalık uyum içinde olsun ya da bunun için çok çaba göstersin.
Καλλίστη καὶ ἡ τῶν πλησίον ὄψις, τῆς πρώτης συγγενείας ὁμονοούσης ἢ [εἰ] πολλὴν εἰς τοῦτο ποιουμένης σπουδήν.
62Anne babanın çocuğuna öfkesi yerindeyse, buna karşı koymak ve bağışlanmayı dilememek elbette boşunadır. Yerinde değil de akılsızcaysa, çocuğun da öfkeye kapılıp bu akılsızlığı büsbütün alevlendirmesi, iyi niyetle başka yollardan onların fikrini değiştirmeye çalışmaması tümüyle gülünçtür.
Εἰ γὰρ κατὰ τὸ δέον ὀργαὶ γίνονται τοῖς γεννήσασι πρὸς τὰ ἔκγονα, μάταιον δήπουθέν ἐστι τὸ ἀντιτείνειν καὶ μὴ παραιτεῖσθαι συγγνώμης τυχεῖν· εἰ δὲ μὴ κατὰ τὸ δέον ἀλλὰ ἀλογώτερον, γελοῖον πάν〈τως〉 τὸ προσεκκαίειν τὴν ἀλογίαν θυμοκατοχοῦντα, καὶ μὴ ζητεῖν μεταθεῖναι κατ’ ἄλλους τρόπους εὐγνωμονοῦντα.
63Sadeliğin de bir ölçüsü vardır; bunu hesaba katmayan, ölçüsüzlük yüzünden yoldan çıkan kişinin başına gelene benzer bir şey yaşar.
Ἔστι καὶ ἐν λεπτότητι καθαριότης, ἧς ὁ ἀνεπιλόγιστος παραπλήσιόν τι πάσχει τῷ δι’ ἀοριστίαν ἐκπίπτοντι.
64Başkalarının övgüsü kendiliğinden gelmeli; bize düşen kendimizi iyileştirmekle uğraşmaktır.
Ἀκολουθεῖν δεῖ τὸν παρὰ τῶν ἄλλων ἔπαινον αὐτόματον, ἡμᾶς δὲ γενέσθαι περὶ τὴν ἡμῶν ἰατρείαν.
65İnsanın kendi kendine sağlayabileceği şeyleri tanrılardan dilemesi boşunadır.
Μάταιόν ἐστι παρὰ θεῶν αἰτεῖσθαι ἅ τις ἑαυτῷ χορηγῆσαι ἱκανός ἐστι.
66Dostlarımızın derdine ağıt yakarak değil, onlar için kaygılanıp çare arayarak ortak olalım.
Συμπαθῶμεν τοῖς φίλοις οὐ θρηνοῦντες ἀλλὰ φροντίζοντες.
67Özgür bir hayat çok mal mülk edinemez; çünkü kalabalıklara ya da güç sahiplerine kulluk etmeden bu kolay değildir. Ama o, her şeye kesintisiz bir bolluk içinde sahiptir; bir yolunu bulup çok mala kavuşursa, onu da kolayca yakınlarının gönlünü kazanmak için dağıtır.
Ἐλεύθερος βίος οὐ δύναται κτήσασθαι χρήματα πολλὰ διὰ τὸ τὸ πρᾶγμα 〈μὴ〉 ῥᾴδιον εἶναι χωρὶς θητείας ὄχλων ἢ δυναστῶν, ἀλλὰ συνεχεῖ δαψιλείᾳ πάντα κέκτηται· ἂν δέ που καὶ τύχῃ χρημάτων πολλῶν, καὶ ταῦτα ῥᾳδίως ἂν εἰς τὴν τοῦ πλησίον εὔνοιαν διαμετρήσαι.
68Yeterli olan az gelen kişiye hiçbir şey yetmez.
Οὐδὲν ἱκανὸν ᾧ ὀλίγον τὸ ἱκανόν.
69Psykhē'nin nankörlüğü canlıyı, yeme içmedeki çeşitlere karşı sonsuz bir açgözlülüğe sürüklemiştir.
Τὸ τῆς ψυχῆς ἀχάριστον λίχνον ἐποίησε τὸ ζῷον εἰς ἄπειρον τῶν ἐν διαίτῃ ποικιλμάτων.
70Hayatında, yakının öğrenirse seni korkutacak hiçbir şey yapma.
Μηδέν σοι ἐν βίῳ πραχθείη ὃ φόβον παρέξει σοι, εἰ γνωσθήσεται τῷ πλησίον.
71Her arzuya şu soru sorulmalı: Bu arzunun peşinde olduğu şey gerçekleşirse bana ne olacak, gerçekleşmezse ne olacak?
Πρὸς πάσας τὰς ἐπιθυμίας προσακτέον τὸ ἐπερώτημα τοῦτο· τί μοι γενήσεται ἂν τελεσθῇ τὸ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν ἐπιζητούμενον, καὶ τί ἐὰν μὴ τελεσθῇ;
72Gökte olanlar, yerin altında olanlar, kısacası sonsuzlukta olan her şey kuşku uyandırmaya devam ettikçe insanlar arasında güvenlik kurmanın hiçbir yararı yoktu.
Οὐδὲν ὄφελος ἦν τὴν κατ’ ἀνθρώπους ἀσφάλειαν παρασκευάζεσθαι τῶν ἄνωθεν ὑπό〈πτων ὄ〉ντων καὶ τῶν ὑποκάτω καὶ ἁπλῶς τῶν ἐν τῷ ἀπείρῳ.
73Bedende bazı ağrıların ortaya çıkması bile aynı türden ağrılara karşı korunmak için yararlıdır.
Καὶ τὸ γενέσθαι τινὰς ἀλγηδόνας περὶ σῶμα λυσιτελεῖ πρὸς φυλακὴν τῶν ὁμοειδῶν.
74Bilgiyi seven insanlar arasındaki bir tartışmada yenilen daha çok kazanır, çünkü yeni bir şey öğrenmiştir.
Ἐν φιλολόγῳ συζητήσει πλεῖον ἤνυσεν ὁ ἡττηθείς, καθ’ ὃ προσέμαθεν.
75"Uzun bir hayatın sonuna bak" diyen söz, geçmişteki iyilere karşı nankörlüktür.
Εἰς τὰ παρῳχηκότα ἀγαθὰ ἀχάριστος φωνὴ ἡ λέγουσα Τέλος ὅρα μακροῦ βίου.
76Yaşlandıkça benim öğütlediğim gibi biri oluyorsun; kendin için felsefe yapmanın ne olduğunu da, Yunanistan için felsefe yapmanın ne olduğunu da kavradın. Seni kutlarım.
Τοιοῦτος εἶ γηράσκων ὁποῖον ἐγὼ παραινῶ, καὶ διέγνωκας ὁποῖόν ἐστι τὸ ἑαυτῷ φιλοσοφῆσαι καὶ οἷον τὸ τῇ Ἑλλάδι· συγχαίρω σοι.
77Kendine yeterliliğin en büyük meyvesi özgürlüktür.
Τῆς αὐταρκείας καρπὸς μέγιστος ἐλευθερία.
78Soylu insan en çok bilgelikle ve dostlukla uğraşır; bunlardan biri ölümlü, öteki ölümsüz bir iyidir.
Ὁ γενναῖος περὶ σοφίαν καὶ φιλίαν μάλιστα γίγνεται ὧν τὸ μέν ἐστι θνητὸν ἀγαθόν, τὸ δὲ ἀθάνατον.
79Dingin insan ne kendini rahatsız eder ne başkasını.
Ὁ ἀτάραχος ἑαυτῷ καὶ ἑτέρῳ ἀόχλητος.
80Soylu bir genç için kurtuluşun bir payı, gençliğini korumak ve azgın arzularla her şeyi kirleten şeylerden sakınmaktır.
Γενναίῳ σωτηρίας μοῖρα τῆς ἡλικίας τήρησις καὶ φυλακὴ τῶν πάντα μολυνόντων κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τὰς οἰστρώδεις.
81Psykhē'nin kargaşasını ne en büyük zenginlik giderir, ne halkın gösterdiği itibar ve hayranlık, ne de ⟦sınırsız⟧ sebeplere bağlı başka bir şey; bunlar kayda değer bir sevinç de doğurmaz.
Οὐ λύει τὴν τῆς ψυχῆς ταραχὴν οὐδὲ τὴν ἀξιόλογον ἀπογεννᾷ χαρὰν οὔτε πλοῦτος ὑπάρχων ὁ μέγιστος οὔθ’ ἡ παρὰ τοῖς πολλοῖς τιμὴ καὶ περίβλεψις οὔτ’ ἄλλο τι τῶν παρὰ τὰς ⟦?⟧†ἀδιορίστους† αἰτίας.