İçeriğe geç
Epikuros

Epikuros

Temel Öğretiler

Κύριαι δόξαι

139Temel Öğretiler

I. Mutlu ve bozulmaz olan varlığın ne kendisinin bir derdi vardır ne de başkasına dert açar; bu yüzden ne öfkeye kapılır ne de lütfa; çünkü bunların hepsi zayıf olanda bulunur. (Başka yerlerde tanrıların ancak akılla görülebildiğini söyler: bunların kimi tek tek, sayıca ayrı varlıklar olarak bulunur; kimi de aynı yere akıp gelen benzer imgelerin kesintisiz akışıyla biçimce bir birlik olarak meydana gelir; hepsi insan biçimlidir.)

II. Ölüm bizi hiç ilgilendirmez; çünkü çözülüp dağılan şey hissetmez, hissetmeyen şey de bizi hiç ilgilendirmez.

III. Hazların büyüklüğünün sınırı, ağrı veren her şeyin ortadan kalkmasıdır. Haz nerede varsa, var olduğu süre boyunca orada ne ağrı vardır, ne acı, ne de ikisi birden.

139

I. Τὸ μακάριον καὶ ἄφθαρτον οὔτε αὐτὸ πράγματα ἔχει οὔτε ἄλλῳ παρέχει, ὥστε οὔτε ὀργαῖς οὔτε χάρισι συνέχεται· ἐν ἀσθενεῖ γὰρ πᾶν τὸ τοιοῦτον. (ἐν ἄλλοις δέ φησι τοὺς θεοὺς λόγῳ θεωρητούς, οὓς μὲν κατ’ ἀριθμὸν ὑφεστῶτας, οὓς δὲ κατὰ ὁμοείδειαν ἐκ τῆς συνεχοῦς ἐπιρρύσεως τῶν ὁμοίων εἰδώλων ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀποτετελεσμένων, ἀνθρωποειδεῖς.) II. Ὁ θάνατος οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς· τὸ γὰρ διαλυθὲν ἀναισθητεῖ· τὸ δ’ ἀναισθητοῦν οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς. III. Ὅρος τοῦ μεγέθους τῶν ἡδονῶν ἡ παντὸς τοῦ ἀλγοῦντος ὑπεξαίρεσις. ὅπου δ’ ἂν τὸ ἡδόμενον ἐνῇ, καθ’ ὃν ἂν χρόνον ᾖ, οὐκ ἔστι τὸ ἀλγοῦν ἢ λυπούμενον ἢ τὸ συναμφότερον.

140IV. Ağrı tende kesintisiz olarak uzun süre kalmaz. En şiddetlisi çok kısa bir süre durur; tendeki hazzı ancak aşan ağrı ise birçok gün sürmez. Uzun süren hastalıklarda bile tende haz ağrıdan fazladır.

V. Akıllıca, güzelce ve adilce yaşamadan hoşça yaşamak mümkün değildir; ⟨hoşça yaşamadan da akıllıca, güzelce ve adilce yaşamak⟩ mümkün değildir. Bunlara sahip olmayan kişinin hoşça yaşaması mümkün değildir.

VI. İnsanlardan yana güven içinde olmak için iktidar ve krallık tabiatça bir iyiydi; yeter ki insan bu güveni onlar sayesinde sağlayabilsin.

140

IV. Οὐ χρονίζει τὸ ἀλγοῦν συνεχῶς ἐν τῇ σαρκί, ἀλλὰ τὸ μὲν ἄκρον τὸν ἐλάχιστον χρόνον πάρεστι, τὸ δὲ μόνον ὑπερτεῖνον τὸ ἡδόμενον κατὰ σάρκα οὐ πολλὰς ἡμέρας συμμένει. αἱ δὲ πολυχρόνιοι τῶν ἀρρωστιῶν πλεονάζον ἔχουσι τὸ ἡδόμενον ἐν τῇ σαρκὶ ἤπερ τὸ ἀλγοῦν. V. Οὐκ ἔστιν ἡδέως ζῆν ἄνευ τοῦ φρονίμως καὶ καλῶς καὶ δικαίως 〈οὐδὲ φρονίμως καὶ καλῶς καὶ δικαίως〉 ἄνευ τοῦ ἡδέως. ὅτῳ δὲ τοῦτο μὴ ὑπάρχει, [οὐ ζῇ φρονίμως. καὶ καλῶς καὶ δικαίως ὑπάρχει] οὐκ ἔστι τοῦτον ἡδέως ζῆν. VI. Ἕνεκα τοῦ θαρρεῖν ἐξ ἀνθρώπων ἦν κατὰ φύσιν ἀρχῆς καὶ βασιλείας ἀγαθόν, ἐξ ὧν ἄν ποτε τοῦτο οἷός τ’ ᾖ παρασκευάζεσθαι.

141VII. Kimileri ünlü olmak, herkesin gözü önünde olmak istedi; insanlardan yana güvenliği böyle elde edeceklerini sandılar. Öyleyse bu gibilerin hayatı güvenliyse, tabiatın iyisine kavuşmuşlardır; güvenli değilse, tabiatlarına uygun olarak en baştan neyi istedilerse ona sahip değildirler.

VIII. Hiçbir haz kendi başına kötü değildir; ama bazı hazları doğuran şeyler, hazlardan kat kat büyük sıkıntılar getirir.

141

VII. Ἔνδοξοι καὶ περίβλεπτοί τινες ἐβουλήθησαν γενέσθαι, τὴν ἐξ ἀνθρώπων ἀσφάλειαν οὕτω νομίζοντες περιποιήσεσθαι. ὥστε εἰ μὲν ἀσφαλὴς ὁ τῶν τοιούτων βίος, ἀπέλαβον τὸ τῆς φύσεως ἀγαθόν· εἰ δὲ μὴ ἀσφαλής, οὐκ ἔχουσιν οὗ ἕνεκα ἐξ ἀρχῆς κατὰ τὸ τῆς φύσεως οἰκεῖον ὠρέχθησαν. VIII. Οὐδεμία ἡδονὴ καθ’ ἑαυτὴν κακόν· ἀλλὰ τὰ τινῶν ἡδονῶν ποιητικὰ πολλαπλασίους ἐπιφέρει τὰς ὀχλήσεις τῶν ἡδονῶν.

142IX. Her haz yoğunlaşabilseydi, hem zaman içinde sürseydi hem de bütün bileşimimize ya da tabiatımızın en önemli kısımlarına yayılsaydı, hazlar birbirinden hiçbir zaman farklı olmazdı.

X. Sefihlerin hazlarını doğuran şeyler düşünceyi gökteki olayların, ölümün ve ağrıların korkusundan kurtarsaydı, üstelik arzuların sınırını da öğretseydi, onları kınamak için hiçbir sebebimiz olmazdı; çünkü her yandan hazla dolarlar, hiçbir yandan da ağrı çekmezlerdi.

XI. Gökteki olaylara dair kuşkular ve ölümün bir gün bizi ilgilendirebileceği kaygısı, bir de ağrıların ve arzuların sınırlarını kavrayamamak bizi hiç rahatsız etmeseydi, tabiat araştırmasına hiç ihtiyacımız olmazdı.

142

IX. Εἰ κατεπυκνοῦτο πᾶσα ἡδονή, καὶ χρόνῳ καὶ περὶ ὅλον τὸ ἄθροισμα ὑπῆρχεν ἢ τὰ κυριώτατα μέρη τῆς φύσεως, οὐκ ἄν ποτε διέφερον ἀλλήλων αἱ ἡδοναί. X. Εἰ τὰ ποιητικὰ τῶν περὶ τοὺς ἀσώτους ἡδονῶν ἔλυε τοὺς φόβους τῆς διανοίας τούς τε περὶ μετεώρων καὶ θανάτου καὶ ἀλγηδόνων, ἔτι τε τὸ πέρας τῶν ἐπιθυμιῶν ἐδίδασκεν, οὐκ ἄν ποτε εἴχομεν ὅ τι μεμψαίμεθα αὐτοῖς, πανταχόθεν ἐκπληρουμένοις τῶν ἡδονῶν καὶ οὐθαμόθεν οὔτε τὸ ἀλγοῦν. XI. Εἰ μηθὲν ἡμᾶς αἱ τῶν μετεώρων ὑποψίαι ἠνώχλουν καὶ αἱ περὶ θανάτου, μή ποτε πρὸς ἡμᾶς ᾖ τι, ἔτι τε τὸ μὴ κατανοεῖν τοὺς ὅρους τῶν ἀλγηδόνων καὶ τῶν ἐπιθυμιῶν, οὐκ ἂν προσεδεόμεθα φυσιολογίας.

143XII. Evrenin tabiatının ne olduğunu bilmeyen, efsanelerin anlattığı şeylerden birinin doğru olabileceğinden kuşkulanan kişi, en önemli konulardaki korkusundan kurtulamazdı. Öyleyse tabiat araştırması olmadan hazları katıksız olarak tatmak mümkün değildi.

XIII. Gökte olanlar, yerin altında olanlar, kısacası sonsuzlukta olan her şey kuşku uyandırmaya devam ettikçe insanlar arasında güvenlik kurmanın hiçbir yararı yoktu.

XIV. İnsanlardan yana güvenlik belli bir ölçüde karşı koyma gücüyle ve bollukla sağlanır; ama en katıksız güvenlik, sessiz bir hayattan ve kalabalıktan çekilmekten doğar.

143

XII. Οὐκ ἦν τὸ φοβούμενον λύειν ὑπὲρ τῶν κυριωτάτων μὴ κατειδότα τίς ἡ τοῦ σύμπαντος φύσις, ἀλλ’ ὑποπτεύοντά τι τῶν κατὰ τοὺς μύθους. ὥστε οὐκ ἦν ἄνευ φυσιολογίας ἀκεραίους τὰς ἡδονὰς ἀπολαμβάνειν. XIII. Οὐθὲν ὄφελος ἦν τὴν κατὰ ἀνθρώπους ἀσφάλειαν κατασκευάζεσθαι τῶν ἄνωθεν ὑπόπτων καθεστώτων καὶ τῶν ὑπὸ γῆς καὶ ἁπλῶς τῶν ἐν τῷ ἀπείρῳ. XIV. Τῆς ἀσφαλείας τῆς ἐξ ἀνθρώπων γενομένης μέχρι τινὸς δυνάμει τε ἐξερειστικῇ καὶ εὐπορίᾳ εἰλικρινεστέρα γίνεται ἡ ἐκ τῆς ἡσυχίας καὶ ἐκχωρήσεως τῶν πολλῶν ἀσφάλεια.

144XV. Tabiatın istediği zenginliğin sınırı vardır ve kolayca elde edilir; boş kanaatlerin istediği zenginlik ise sonsuza dek uzar gider.

XVI. Talih bilgenin hayatına pek az karışır; en büyük ve en önemli işleri muhakeme yönetmiştir, hayatın bütün süresince de yönetir ve yönetecektir.

XVII. Adil hayat en dingin hayattır; adaletsiz hayat ise kargaşayla doludur.

XVIII. Yoksunluğun verdiği ağrı bir kez giderildi mi, tendeki haz artık artmaz, yalnızca çeşitlenir. Düşüncenin hazdaki sınırını ise, düşünceye en büyük korkuları veren şeyleri ve onlarla aynı türden olanları iyice hesaba katmak doğurur.

144

XV. Ὁ τῆς φύσεως πλοῦτος καὶ ὥρισται καὶ εὐπόριστός ἐστιν· ὁ δὲ τῶν κενῶν δοξῶν εἰς ἄπειρον ἐκπίπτει. XVI. Βραχέα σοφῷ τύχη παρεμπίπτει, τὰ δὲ μέγιστα καὶ κυριώτατα ὁ λογισμὸς διῴκηκε καὶ κατὰ τὸν συνεχῆ χρόνον τοῦ βίου διοικεῖ καὶ διοικήσει. XVII. Ὁ δίκαιος 〈βίος〉 ἀταρακτότατος, ὁ δ’ ἄδικος πλείστης ταραχῆς γέμων. XVIII. Οὐκ ἐπαύξεται ἐν τῇ σαρκὶ ἡ ἡδονή, ἐπειδὰν ἅπαξ τὸ κατ’ ἔνδειαν ἀλγοῦν ἐξαιρεθῇ, ἀλλὰ μόνον ποικίλλεται· τῆς δὲ διανοίας τὸ πέρας τὸ κατὰ τὴν ἡδονὴν ἀπεγέννησεν ἥ τε τούτων αὐτῶν ἐκλόγισις καὶ τῶν ὁμογενῶν τούτοις, ὅσα τοὺς μεγίστους φόβους παρεσκεύαζε τῇ διανοίᾳ.

145XIX. Hazzın sınırlarını muhakemeyle ölçen için sonsuz zaman da sınırlı zaman da eşit haz taşır.

XX. Ten hazzın sınırlarını sınırsız sanır; o hazzı sağlamak için de sınırsız bir zaman gerekirdi. Düşünce ise tenin gayesini ve sınırını hesaba katıp sonsuzluğa dair korkuları dağıtarak eksiksiz bir hayat kurar ve artık sonsuz zamana hiç ihtiyaç duymaz. Ama hazdan da kaçmaz; olaylar insanı hayattan ayrılmaya zorladığında bile en iyi hayattan eksik bir şey kalmış gibi göçüp gitmez.

145

XIX. Ὁ ἄπειρος χρόνος ἴσην ἔχει τὴν ἡδονὴν καὶ ὁ πεπερασμένος, ἐάν τις αὐτῆς τὰ πέρατα καταμετρήσῃ τῷ λογισμῷ. XX. Ἡ μὲν σὰρξ ἀπέλαβε τὰ πέρατα τῆς ἡδονῆς ἄπειρα, κἂν ἄπειρος αὐτὴν χρόνος παρεσκεύασεν. ἡ δὲ διάνοια τοῦ τῆς σαρκὸς τέλους καὶ πέρατος λαβοῦσα τὸν ἐπιλογισμὸν καὶ τοὺς ὑπὲρ τοῦ αἰῶνος φόβους ἐκλύσασα τὸν παντελῆ βίον παρεσκεύασε, καὶ οὐθὲν ἔτι τοῦ ἀπείρου χρόνου προσεδεήθη[μεν]· ἀλλ’ οὔτε ἔφυγε τὴν ἡδονήν, οὐδ’ ἡνίκα τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τοῦ ζῆν τὰ πράγματα παρεσκεύαζεν, ὡς ἐλλείπουσά τι τοῦ ἀρίστου βίου κατέστρεφεν.

146XXI. Hayatın sınırlarını bilen kişi, yoksunluğun verdiği ağrıyı gideren ve bütün bir hayatı eksiksiz kılan şeyin kolayca elde edildiğini bilir; bu yüzden mücadele gerektiren işlere hiç ihtiyaç duymaz.

XXII. Var olan gayeyi ve kanaatlerimizi dayandırdığımız bütün apaçıklığı hesaba katmalıyız; yoksa her şey belirsizlik ve kargaşayla dolar.

XXIII. Bütün hislerle çatışırsan, yanıltıcı olduğunu söylediğin hisleri bile neye dayanarak yargılayacağın bir ölçün kalmaz.

146

XXI. Ὁ τὰ πέρατα τοῦ βίου κατειδὼς οἶδεν, ὡς εὐπόριστόν ἐστι τὸ 〈τὸ〉 ἀλγοῦν κατ’ ἔνδειαν ἐξαιροῦν καὶ τὸ τὸν ὅλον βίον παντελῆ καθιστάν· ὥστε οὐδὲν προσδεῖται πραγμάτων ἀγῶνας κεκτημένων. XXII. Τὸ ὑφεστηκὸς δεῖ τέλος ἐπιλογίζεσθαι καὶ πᾶσαν τὴν ἐνάργειαν, ἐφ’ ἣν τὰ δοξαζόμενα ἀνάγομεν· εἰ δὲ μή, πάντα ἀκρισίας καὶ ταραχῆς ἔσται μεστά. XXIII. Εἰ μαχῇ πάσαις ταῖς αἰσθήσεσιν, οὐχ ἕξεις οὐδ’ ἃς ἂν φῇς αὐτῶν διεψεῦσθαι πρὸς τί ποιούμενος τὴν ἀναγωγὴν κρίνῃς.

147XXIV. Bir hissi düpedüz reddeder, kanaatle kabul edileni, doğrulanmayı bekleyen ile his, hâller ve düşüncenin her türlü kavrayıcı imgelemiyle zaten mevcut olan diye ayırmazsan, boş kanaatinle öteki hisleri de bulandırırsın ve böylece ölçütün tümünü atmış olursun. Öte yandan kanaate dayanan kavramlarda doğrulanmayı bekleyen her şeyi de, ⟦doğrulanmamış olanı da⟧ kesin sayarsan, yanlışlıktan kurtulamazsın; bu durumda doğru ya da yanlış her yargıda her türlü tereddüdü korumuş olursun.

147

XXIV. Εἴ τιν ἐκβαλεῖς ἁπλῶς αἴσθησιν καὶ μὴ διαιρήσεις τὸ δοξαζόμενον κατὰ τὸ προσμένον καὶ τὸ παρὸν ἤδη κατὰ τὴν αἴσθησιν καὶ τὰ πάθη καὶ πᾶσαν φανταστικὴν ἐπιβολὴν τῆς διανοίας, συνταράξεις καὶ τὰς λοιπὰς αἰσθήσεις τῇ ματαίῳ δόξῃ, ὥστε τὸ κριτήριον ἅπαν ἐκβαλεῖς. εἰ δὲ βεβαιώσεις καὶ τὸ προσμένον ἅπαν ἐν ταῖς δοξαστικαῖς ἐννοίαις καὶ τὸ μὴ τὴν ἐπιμαρτύρησιν ⟦…⟧ ⟦?⟧οὐκ ἐκλείψεις τὸ διεψευσμένον, ὥσ〈τε〉 τετηρηκὼς ἔσῃ πᾶσαν ἀμφισβήτησιν καὶ πᾶσαν κρίσιν τοῦ ὀρθῶς ἢ μὴ ὀρθῶς.

148XXV. Yaptığın her şeyi her fırsatta tabiatın gayesine bağlamazsan, bir şeyden kaçarken ya da bir şeyin peşine düşerken yolun yarısında başka bir şeye yönelirsen, eylemlerin sözlerine uymaz.

XXVI. Arzulardan, doyurulmadıklarında ağrıya yol açmayanlar zorunlu değildir; elde edilmeleri güç ya da zararlı göründüklerinde onlara duyulan istek kolayca dağılır.

XXVII. Bilgeliğin bütün bir hayatın mutluluğu için hazırladığı şeylerin açık ara en büyüğü dostluk edinmektir.

XXVIII. Hiçbir korkunç şeyin sonsuz, hatta uzun süreli olmadığına güvenmemizi sağlayan anlayış, bu sınırlı hayatımızda da güvenliğin en çok dostlukla sağlandığını görmüştür.

148

XXV. Εἰ μὴ παρὰ πάντα καιρὸν ἐπανοίσεις ἕκαστον τῶν πραττομένων ἐπὶ τὸ τέλος τῆς φύσεως, ἀλλὰ προκαταστρέψεις εἴτε φυγὴν εἴτε δίωξιν ποιούμενος εἰς ἄλλο τι, οὐκ ἔσονταί σοι τοῖς λόγοις αἱ πράξεις ἀκόλουθοι. XXVI. Τῶν ἐπιθυμιῶν ὅσαι μὴ ἐπ’ ἀλγοῦν ἐπανάγουσιν ἐὰν μὴ συμπληρωθῶσιν, οὐκ εἰσὶν ἀναγκαῖαι, ἀλλ’ εὐδιάχυτον τὴν ὄρεξιν ἔχουσιν, ὅταν δυσπόριστοι ἢ βλάβης ἀπεργαστικαὶ δόξωσιν εἶναι. XXVII. Ὧν ἡ σοφία παρασκευάζεται εἰς τὴν τοῦ ὅλου βίου μακαριότητα, πολὺ μέγιστόν ἐστιν ἡ τῆς φιλίας κτῆσις. XXVIII. Ἡ αὐτὴ γνώμη θαρρεῖν τε ἐποίησεν ὑπὲρ τοῦ μηθὲν αἰώνιον εἶναι δεινὸν μηδὲ πολυχρόνιον, καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς τοῖς ὡρισμένοις ἀσφάλειαν φιλίᾳ μάλιστα κατεῖδε συντελουμένην.

149XXIX. Arzuların kimi tabii ve ⟨zorunludur, kimi tabiidir ama⟩ zorunlu değildir, kimi de ne tabii ne zorunludur, boş kanaatten doğar. (Epikuros ağrıdan kurtaranları, örneğin susuzluğa karşı içeceği, tabii ve zorunlu sayar; hazzı yalnızca çeşitlendiren ama ağrıyı gidermeyenleri, örneğin pahalı yemekleri, tabii ama zorunlu olmayan; taçları ve heykel diktirmeyi ise ne tabii ne zorunlu sayar.)

XXX. Tabii olduğu halde, doyurulmadıklarında ağrıya yol açmayan arzular arasında uğruna hararetle çabalananlar varsa, bunlar boş kanaatten doğar; dağılmamaları da kendi tabiatlarından değil, insanın boş kuruntusundandır.

149

XXIX. Τῶν ἐπιθυμιῶν αἱ μέν εἰσι φυσικαὶ καὶ 〈ἀναγκαῖαι, αἱ δὲ φυσικαὶ καὶ〉 οὐκ ἀναγκαῖαι, αἱ δὲ οὔτε φυσικαὶ οὔτε ἀναγκαῖαι, ἀλλὰ παρὰ κενὴν δόξαν γινόμεναι. (φυσικὰς καὶ ἀναγκαίας ἡγεῖται ὁ Ἐπίκουρος τὰς ἀλγηδόνος ἀπολυούσας, ὡς ποτὸν ἐπὶ δίψους· φυσικὰς δὲ οὐκ ἀναγκαίας δὲ τάς ποικιλλούσας μόνον τὴν ἡδονήν, μὴ ὑπεξαιρουμένας δὲ τὸ ἄλγημα, ὡς πολυτελῆ σιτία· οὔτε δὲ φυσικὰς οὔτε ἀναγκαίας, ὡς στεφάνους καὶ ἀνδριάντων ἀναθέσεις.) XXX. Ἐν αἷς τῶν φυσικῶν ἐπιθυμιῶν, μὴ ἐπ’ ἀλγοῦν δὲ ἐπαναγουσῶν ἐὰν μὴ συντελεσθῶσιν, ὑπάρχει ἡ σπουδὴ σύντονος, παρὰ κενὴν δόξαν αὗται γίνονται, καὶ οὐ παρὰ τὴν ἑαυτῶν φύσιν οὐ διαχέονται ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ ἀνθρώπου κενοδοξίαν.

150XXXI. Tabiattan gelen adalet, birbirimize zarar vermemek ve zarar görmemek için neyin yararlı olduğuna dair bir uzlaşmadır.

XXXII. Birbirine zarar vermemek ve zarar görmemek için anlaşma yapamayan canlılar için hiçbir şey ne adildir ne adaletsiz; zarar vermemek ve zarar görmemek için anlaşma yapamayan ya da yapmak istemeyen kavimler için de durum aynıdır.

XXXIII. Adalet kendi başına var olan bir şey değildi; insanların birbirleriyle bir araya geldiği, ne kadar büyük olursa olsun her yerde, zarar vermemek ve zarar görmemek üzere yapılan bir anlaşmaydı.

150

XXXI. Τὸ τῆς φύσεως δίκαιόν ἐστι σύμβολον τοῦ συμφέροντος εἰς τὸ μὴ βλάπτειν ἀλλήλους μηδὲ βλάπτεσθαι. XXXII. Ὅσα τῶν ζῴων μὴ ἐδύνατο συνθήκας ποιεῖσθαι τὰς ὑπὲρ τοῦ μὴ βλάπτειν ἄλληλα μηδὲ βλάπτεσθαι, πρὸς ταῦτα οὐθὲν ἦν δίκαιον οὐδὲ ἄδικον· ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν ἐθνῶν ὅσα μὴ ἐδύνατο ἢ μὴ ἐβούλετο τὰς συνθήκας ποιεῖσθαι τὰς ὑπὲρ τοῦ μὴ βλάπτειν μηδὲ βλάπτεσθαι. XXXIII. Οὐκ ἦν τι καθ’ ἑαυτὸ δικαιοσύνη, ἀλλ’ ἐν ταῖς μετ’ ἀλλήλων συστροφαῖς καθ’ ὁπηλίκους δήποτε ἀεὶ τόπους συνθήκη τις ὑπὲρ τοῦ μὴ βλάπτειν ἢ βλάπτεσθαι.

151XXXIV. Adaletsizlik kendi başına kötü değildir; kötülüğü, bu gibi işleri cezalandırmakla görevli olanların gözünden kaçamama kuşkusunun doğurduğu korkudadır.

XXXV. Zarar vermemek ve zarar görmemek üzere karşılıklı yapılan anlaşmalara aykırı bir şeyi gizlice yapan kişi, şimdiye dek on bin kez gözden kaçmış olsa bile, yine gözden kaçacağına güvenemez; çünkü ölünceye dek gözden kaçıp kaçmayacağı belli değildir.

XXXVI. Genel olarak adil olan herkes için aynıdır; çünkü insanların birbiriyle ilişkisinde yararlı olan bir şeydi. Ama bir ülkenin kendine özgü durumu ve başka her türlü sebep yüzünden aynı şeyin herkes için adil olması gerekmez.

151

XXXIV. Ἡ ἀδικία οὐ καθ’ ἑαυτὴν κακόν, ἀλλ’ ἐν τῷ κατὰ τὴν ὑποψίαν φόβῳ, εἰ μὴ λήσει τοὺς ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἐφεστηκότας κολαστάς. XXXV. Οὐκ ἔστι τὸν λάθρα τι ποιοῦντα ὧν συνέθεντο πρὸς ἀλλήλους εἰς τὸ μὴ βλάπτειν μηδὲ βλάπτεσθαι, πιστεύειν ὅτι λήσει, κἂν μυριάκις ἐπὶ τοῦ παρόντος λανθάνῃ. μέχρι γὰρ καταστροφῆς ἄδηλον εἰ καὶ λήσει. XXXVI. Κατὰ μὲν κοινὸν πᾶσι τὸ δίκαιον τὸ αὐτό, συμφέρον γάρ τι ἦν ἐν τῇ πρὸς ἀλλήλους κοινωνίᾳ· κατὰ δὲ τὸ ἴδιον χώρας καὶ ὅσων δήποτε αἰτίων οὐ πᾶσι συνέπεται τὸ αὐτὸ δίκαιον εἶναι.

152XXXVII. Adil diye kabul edilmiş şeylerden, insanların birbiriyle ilişkisinin ihtiyaçlarında yararlı olduğu doğrulananlar, herkes için aynı olsun olmasın, adil olanın yerini tutar. Ama biri bir kanun koyar da bu kanun insanların birbiriyle ilişkisinin yararına uygun düşmezse, artık adil olanın tabiatını taşımaz. Adalete uygun olan yarar değişse bile, bir süre önkavrama uyduğu sürece, kendilerini boş sözlerle şaşırtmayıp işlerin gerçeğine bakanlara göre o süre boyunca yine de adildi.

152

XXXVII. Τὸ μὲν ἐπιμαρτυρούμενον ὅτι συμφέρει ἐν ταῖς χρείαις τῆς πρὸς ἀλλήλους κοινωνίας τῶν νομισθέντων εἶναι δικαίων, ἔχει τὸ ἐν τοῦ δικαίου χώρᾳ εἶναι, ἐάν τε τὸ αὐτὸ πᾶσι γένηται ἐάν τε μὴ τὸ αὐτό. ἐὰν δὲ νόμον θῆταί τις, μὴ ἀποβαίνῃ δὲ κατὰ τὸ συμφέρον τῆς πρὸς ἀλλήλους κοινωνίας, οὐκέτι τοῦτο τὴν τοῦ δικαίου φύσιν ἔχει. κἂν μεταπίπτῃ τὸ κατὰ τὸ δίκαιον συμφέρον, χρόνον δέ τινα εἰς τὴν πρόληψιν ἐναρμόττῃ, οὐδὲν ἧττον ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἦν δίκαιον τοῖς μὴ φωναῖς κεναῖς ἑαυτοὺς συνταράττουσιν ἀλλ’ εἰς τὰ πράγματα βλέπουσιν.

153XXXVIII. Durumda hiçbir yenilik olmadığı halde, adil diye kabul edilmiş şeylerin uygulamada önkavrama uymadığı ortaya çıktıysa, bunlar adil değildi. Durum değiştiği için aynı yerleşik kurallar artık yararlı olmaktan çıktıysa, bunlar vatandaşların birbiriyle ilişkisinde yararlı oldukları süre boyunca adildi; yararlı olmadıkları andan sonra ise artık adil değildi.

153

XXXVIII. Ἔνθα μὴ καινῶν γενομένων τῶν περιεστώτων πραγμάτων ἀνεφάνη μὴ ἁρμόττοντα εἰς τὴν πρόληψιν τὰ νομισθέντα δίκαια ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἔργων, οὐκ ἦν ταῦτα δίκαια. ἔνθα δὲ καινῶν γενομένων τῶν πραγμάτων οὐκέτι συνέφερε τὰ αὐτὰ δίκαια κείμενα, ἐνταῦθα δὴ τότε μὲν ἦν δίκαια, ὅτε συνέφερεν εἰς τὴν πρὸς ἀλλήλους κοινωνίαν τῶν συμπολιτευομένων· ὕστερον δ’ οὐκ ἦν ἔτι δίκαια, ὅτε μὴ συνέφερεν.

154XXXIX. Dışarıdan gelen güvensizliğe karşı en iyi düzeni kuran kişi, elinden geldiğince her şeyi kendine yakın kıldı; yakın kılamadıklarını hiç değilse kendine düşman etmedi; bunu bile yapamadıklarıyla hiç karışmadı ve uzak tutmanın işine geldiği her şeyi uzak tuttu.

XL. Komşularından yana güveni en iyi sağlama gücüne sahip olanlar, en sağlam teminatı ellerinde tutarak birbirleriyle en hoş biçimde yaşadılar; en dolu yakınlığı tattıktan sonra, ölenin vakitsiz gidişine acınacak bir şeymiş gibi yas tutmadılar.

154

XXXIX. Ὁ τὸ μὴ θαρροῦν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν ἄριστα συστησάμενος οὗτος τὰ μὲν δυνατὰ ὁμόφυλα κατεσκευάσατο, τὰ δὲ μὴ δυνατὰ οὐκ ἀλλόφυλά γε· ὅσα δὲ μηδὲ τοῦτο δυνατὸς ἦν, ἀνεπίμεικτος ἐγένετο, καὶ ἐξηρείσατο ὅσα τοῦτ’ ἐλυσιτέλει πράττειν. XL. Ὅσοι τὴν δύναμιν ἔσχον τοῦ τὸ θαρρεῖν μάλιστα ἐκ τῶν ὁμορούντων παρασκευάσασθαι, οὗτοι καὶ ἐβίωσαν μετ’ ἀλλήλων ἥδιστα τὸ βεβαιότατον πίστωμα ἔχοντες, καὶ πληρεστάτην οἰκειότητα ἀπολαβόντες οὐκ ὠδύραντο ὡς πρὸς ἔλεον τὴν τοῦ τελευτήσαντος προκαταστροφήν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…