Augustinus · Hakiki Din Üzerine
16. Bölüm
- Tanrı, mucizevî bilgeliğiyle düzenlenen zamanların uygunluğuna göre ruhlara her yolla şifa verir; bunlar ya hiç ele alınmamalı ya da yalnız dindar ve yetkin kimseler arasında ele alınmalıdır. Ama insan soyuna hiçbir şekilde, Tanrı'nın Bilgeliğinin kendisi, yani Baba'yla aynı özden ve onunla birlikte ebedî olan biricik Oğul bütün insanı üstlenmeye tenezzül ettiğinde ve Söz beden olup aramızda yaşadığında (Yuhanna 1:14) olduğundan daha iyilikseverce yardım etmedi. Çünkü böylece bedensel olanlara, hakikati zihinle seyredemeyen ve beden hislerine teslim olmuş olanlara, insan tabiatının yaratıklar arasında ne kadar yüce bir yeri olduğunu gösterdi: İnsanlara yalnız görünür bir şekilde değil —bunu bakışlarımızın katlanabileceği ölçüde ayarlanmış eterden bir cisimde de yapabilirdi—, hakiki bir insanda göründü. Çünkü kurtarılacak tabiatın kendisinin üstlenilmesi gerekiyordu. İki cinsten biri Yaratıcısı tarafından hor görüldüğünü sanmasın diye de erkek olarak üstlendi ve bir kadından doğdu.
- Hiçbir şeyi zorla yapmadı, her şeyi ikna ederek ve uyararak yaptı. Çünkü eski kölelik geçmiş, hürriyet zamanı doğmuştu; artık insana ne kadar hür bir iradeyle yaratıldığı tam vaktinde ve kurtarıcı bir şekilde telkin ediliyordu. Mucizeleriyle kendisi olan Tanrı'ya, çilesiyle de taşıdığı insana iman kazandırdı. Böylece halka Tanrı olarak konuşurken, kendisine haber verilen annesini tanımadı (Matta 12:48); ama yine de İncil'in dediği gibi çocukken ana babasına itaat ediyordu (Luka 2:51). Çünkü öğretisiyle Tanrı, yaşlarıyla insan olarak görünüyordu. Yine suyu şaraba çevirmek üzereyken Tanrı olarak "Benden uzak dur, kadın; seninle benim aramda ne var? Saatim henüz gelmedi" (Yuhanna 2:4) der. Ama insan olarak öleceği saat gelince çarmıhtan, tanıdığı annesini ötekilerden çok sevdiği öğrencisine emanet etti (Yuhanna 19:26–27). Hazların uşağı olan halklar zenginliği kendilerine zarar verecek şekilde arzuluyorlardı: O yoksul olmak istedi. Makamlara ve iktidara göz dikiyorlardı: O kral olmak istemedi. Bedenden olma çocukları büyük bir iyi sanıyorlardı: O böyle bir evliliği ve soyu hor gördü. Hakaretlerden büyük bir kibirle tiksiniyorlardı: O her türlü hakarete katlandı. Haksızlıkları katlanılmaz sayıyorlardı: Adil ve masum birinin mahkûm edilmesinden daha büyük haksızlık ne olabilir? Bedenin acılarından nefret ediyorlardı: O kamçılandı ve işkence gördü. Ölmekten korkuyorlardı: O ölümle cezalandırıldı. Ölümün en utanç verici türünü çarmıh sayıyorlardı: O çarmıha gerildi. Sahip olmayı arzuladığımız için doğru yaşamadığımız her şeyi, onlardan yoksun kalarak değersizleştirdi. Kaçınmayı arzuladığımız için hakikat uğraşından saptığımız her şeyi, onlara katlanarak yere serdi. Çünkü onun hor gördüğü şeyler arzulanmadıkça ya da onun katlandığı şeylerden kaçılmadıkça hiçbir günah işlenemez.
- Demek ki üstlenmeye tenezzül ettiği insan aracılığıyla yeryüzündeki bütün hayatı bir ahlak terbiyesi oldu. Ölülerden dirilişi ise şunları yeterince gösterdi: Her şey Tanrı katında kurtulmuş olduğu için insan tabiatından hiçbir şey yok olmaz; her şey, ister günahların cezalandırılması ister insanın kurtuluşu için olsun, Yaratıcısına hizmet eder; ruh Tanrı'ya tabi olunca beden ruha pek kolay hizmet eder. Bunlar tamamlanınca yalnız hiçbir cevher kötü olmamakla kalmaz —bu hiçbir zaman olamaz—, hiçbir cevher kötülükten etkilenmez de; bu ise günah ve ceza yoluyla olabilirdi. Tabiat hakkındaki öğreti budur: Daha az anlayan Hristiyanlar için tam bir imana layık, anlayanlar için ise her yanılgıdan arınmış.16
- Sed cum omnibus modis medeatur animis Deus pro temporum opportunitatibus, quae mira sapientia ejus ordinantur, de quibus aut non est tractandum, aut inter pios perfectosque tractandum est; nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa Sapientia Dei, id est unicus Filius consubstantialis Patri et coaeternus, totum hominem suscipere dignatus est, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I, 14). Ita enim demonstravit carnalibus, et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter (nam id poterat et in aliquo aethereo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato), sed hominibus in vero homine apparuit: ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. Et ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina. 31. Nihil egit vi, sed omnia suadendo et monendo. Veteri quippe servitute transacta, tempus libertatis illuxerat, et opportune jam homini suadebatur atque salubriter, quam libero esset creatus arbitrio. Miraculis conciliavit fidem Deo qui erat, passione homini quem gerebat. Ita loquens ad turbas ut Deus, nuntiatam sibi matrem negavit (Matth. XII, 48): et tamen, ut Evangelium loquitur, puer parentibus subditus erat (Luc. II, 51). Doctrina enim Deus apparebat, aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurus ut Deus, dicit, Recede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea (Joan. II, 4). Cum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendavit discipulo, quem prae caeteris diligebat (Id. xix, 26, 27). Satellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnales filios magnum bonum putabant: tale conjugium prolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria quam justum innocentemque damnari? Dolores corporis exsecrabantur: flagellatus atque cruciatus est. Mori metuebant: morte multatus est. Ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est. Omnia quae habere cupientes non recte vivebamus, carendo vilefecit. Omnia quae vitare cupientes a studio deviabamus veritatis, perpetiendo dejecit. Non enim ullum peccatum committi potest, nisi aut dum appetuntur ea quae ille contempsit, aut fugiuntur quae ille sustinuit. 32. Tota itaque vita ejus in terris, per hominem quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. Resurrectio vero ejus a mortuis, nihil hominis perire naturae, cum omnia salva sunt Deo, satis indicavit, et quemadmodum cuncta serviant Creatori suo, sive ad vindictam peccatorum, sive ad hominis liberationem, quamque facile corpus animae serviat, cum ipsa subjicitur Deo. Quibus perfectis non solum nulla substantia malum est, quod fieri nunquam potest; sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum et vindictam potuit. Et haec est disciplina naturalis, Christianis minus intelligentibus plena fide digna; intelligentibus autem omni errore purgata.