Augustinus · Hakiki Din Üzerine
14. Bölüm
- Günah denen bu eksilme bir ateş gibi insanı istemediği hâlde yakalasaydı, günah işleyenin ardından gelen ve mahkûmiyet denen ceza haklı olarak adaletsiz görünürdü. Oysa günah öylesine iradî bir kötülüktür ki iradî olmasaydı hiçbir şekilde günah olmazdı; bu da o kadar açıktır ki ne bilginlerin azınlığı ne de bilgisizlerin kalabalığı buna itiraz eder. Bu yüzden ya günah işlendiği inkâr edilmeli ya da iradeyle işlendiği kabul edilmelidir. Ruhun tövbe ederek düzeldiğini, tövbe edene bağışlama verildiğini ve günahlarında direnenin Tanrı'nın adil kanunuyla mahkûm edildiğini kabul eden kişi, ruhun günah işlediğini haklı olarak inkâr edemez. Nihayet, kötülüğü iradeyle yapmıyorsak, kimse ne azarlanmalı ne de uyarılmalıdır; bunlar ortadan kalkınca da Hristiyan kanunu ve bütün dinin terbiyesi zorunlu olarak ortadan kalkar. Demek ki günah iradeyle işlenir. Günah işlendiğinden de şüphe olmadığına göre, ruhların iradenin hür seçimine sahip olduğundan da şüphe edilmemesi gerektiğini görüyorum. Çünkü Tanrı, kullarının ona gönüllü olarak hizmet etmeleri hâlinde daha iyi olacaklarına hükmetti; bu da onlar iradeyle değil de zorunlulukla hizmet etselerdi hiçbir şekilde olamazdı.
- Demek ki melekler Tanrı'ya gönüllü olarak hizmet ederler ve bu Tanrı'ya değil, kendilerine fayda sağlar. Çünkü Tanrı başkasının iyiliğine muhtaç değildir, zira kendisindendir. Ondan doğmuş olan ise onun aynısıdır; çünkü yapılmamış, doğmuştur. Yapılmış olanlar ise onun iyiliğine, yani en yüksek iyiye, en yüksek öze muhtaçtır. Ruhun günahıyla ona daha az yöneldiklerinde eskisinden daha az var olurlar; ama yine de ondan tamamen ayrılmazlar, çünkü o zaman hiç var olmazlardı. Ruha duygulanımlarda olan şey, cisme mekânlarda olur: Çünkü ruh iradeyle, cisim ise mekânda hareket eder. İnsanın sapkın melek tarafından ikna edildiği söylenmesine gelince, buna da elbette iradesiyle rıza gösterdi. Çünkü bunu zorunlulukla yapmış olsaydı hiçbir günah suçuyla tutulmazdı.13
- Nec aliquid sanctificatis malus angelus oberit, qui diabolus dicitur; quia et ipse, in quantum angelus est, non est malus, sed in quantum perversus est propria voluntate. Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est, fruebatur, quoniam Deus solus summe est. Quidquid autem minus est quam erat, non in quantum est, sed in quantum minus est, malum est. Eo enim, quo minus est quam erat, tendit ad mortem. Quid autem mirum si ex defectu inopia, et ex inopia invidentia, qua diabolus utique diabolus est? 27. Defectus autem iste quod peccatum vocatur, si tanquam febris invitum occuparet, recte injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae damnatio nuncupatur. Nunc vero usque adeo peccatum voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium; et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam paenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa lege Dei damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus est omnino, aut monendus: quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur. Et quoniam peccari non dubium est, ne hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium. Tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter: quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed necessitate servirent. 28. Liberaliter igitur Deo Angeli serviunt, neque hoc Deo, sed ipsis prodest. Deus enim bono alterius non indiget, quoniam a seipso est. Quod autem ab eo genitum est, idipsum est; quia non est factum, sed genitum. Illa vero quae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent. Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur voluntate, corpus autem spatio. Quod autem homini a perverso angelo persuasum dicitur, etiam ad hoc utique voluntate consensit. Nam si necessitate id fecisset, nullo peccati crimine teneretur.