İçeriğe geç
Theophrastos

Theophrastos

Yorgunluk Üzerine

Περὶ κόπων

1.11. Bölüm

Yorgunluk nerede bulunur, ya da öncelikle hangi parçalarda? Epigenes'in sandığı gibi damarda ve sinirde mi, yoksa yalnız sinirde mi (hareket de sinirin işidir)? Yoksa hareket yüzünden erimenin aşırı olmasında mı? Ya da kısaca, ağrı neredeyse yorgunluk da orada mıdır? Nitekim yorulan kişi hep bir ağırlık duyar. Şimdi sinir nemi kabul edecek yapıda değilse, yorgunluk tabiatça orada bulunamaz. Yok eğer yorgunluk bir tür bozulmaysa, hareketin ve ağrının geçtiği parçalarda yorgunluğun da bulunmaması tuhaf olur. Yorgunluk tam bu parçalarda, hareketin sebep olduğu erimiş maddenin bunlara ve en çok ağırlaşıp yorulan eklem kıvrımlarına akmasıyla meydana gelir.

1.1

Ἐν τίνι ποθʼ ὁ κόπος ⟨ἢ⟩ τίσιν ὡς πρώτῳ, πότερον ὡς Ἐπιγένης ὑπέλαβεν ἐν φλεβὶ καὶ νεύρῳ ἢ μόνον ἐν νεύρῳ, τούτου γὰρ καὶ ἡ κίνησις, ἢ ὑπερβολῇ συντήξεως διὰ κίνησιν, ἢ ἁπλῶς οὗπερ πόνος ταύτῃ καὶ ὁ κόπος, διὸ καὶ ἀεὶ βαρύνεται ὁ κοπιῶν; εἰ οὖν τὸ νεῦρον μὴ δεκτικὸν ὑγρότητος οὐκ ἂν ἐνταῦθα ὁ κόπος ἐνείη κατὰ φύσιν· εἰ δὲ ὁ κόπος ἐξαλλαγή τις, ἄτοπον εἰ μὴ διʼ ὧν ἡ κίνησις καὶ ὁ πόνος ἐν τούτοις καὶ ὁ κόπος ἀλλʼ ἐκ τῆς κινήσεως ἐπιρροῇ τῆς συντήξεως εἰς αὐτὰ ταῦτα καὶ τὰς καμπὰς ἅπερ μάλιστα βαρύνονται καὶ κοπιῶσι.

1.2Etlerin ve bütün vücudun da yorulduğu söylenir; kemik ağrılarına "kemik yorgunluğu" ve "kemik tutulması" denmesi de bundandır. Yorgunluk kemiklerdeyse, kemikler hareket ettirdikleri için mi yorulur, hareket ettirildikleri için mi, yoksa akıntıyı kabul ettikleri için mi? Yahut bir bakıma ikisinin birden olmasına hiçbir engel yoktur: hem bir şekilde hareket ederler, hem de akıntıyı kabul ederler. Zahmet çok olunca [akıntı] içeriye kadar işler; kemiklerdeki yorgunluk budur. Yorgunluk ette ve bütün vücutta da olur; buna "kırılmışlık" derler. Bu, zahmetin bütün parçalara, en çok da insanın kullandığı parçalara, yani üst ve alt uzuvlara ve bunların bazı kısımlarına yayılmasıyla olur; sert yatakta yatanlarda olduğu gibi.

1.2

Λέγουσι δὲ καὶ τὰς σάρκας καὶ ὅλον τὸ σῶμα κοπιᾶν, ὅθεν καὶ τοὺς ὀστεοκόπους ⟨καὶ⟩ ὀστάγρας καλοῦσιν. Εἰ δʼ ἐν ὀστοῖς ὁ κόπος, πότερον ὡς κινοῦσιν ἢ κινουμένοις ἢ ὡς ἐπιρροὴν δεχομένοις; ἢ οὐδὲν κωλύει τρόπον τινὰ ἀμφοτέρως, καὶ κινούμενά πως καὶ δεχόμενα τὴν ἐπιρροήν. Ὅταν γὰρ εἰς τὸ ἐντὸς διίκηται διὰ πλῆθος τοῦ πόνου τοῦτʼ ἐν τοῖς ὀστοῖς κόπος· ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ σαρκὶ καὶ ἐν ὅλοις τοῖς σώμασιν, ὃ δὴ καλοῦσι συγκεκόφθαι· ὁ διαδοθέντος συμβαίνει τοῦ πόνου πρὸς ἅπαντα τὰ μέρη καὶ μάλισθʼ οἷς ἄν τις ἐνεργῇ καθάπερ τοῖς ἄνω καὶ κάτω, καὶ αὐτῶν τούτων μορίοις τισὶν ὥσπερ καὶ ἐν ταῖς σκληροκοιτίαις.

1.3Kısacası yorgunluk en çok bükülen ve en sinirli parçalarda, sinirlere ve eklem kıvrımlarına bir erime geldiğinde olur; ağırlık da bundandır. Bu yüzden hiç kimse karnında ya da başında yorgunluk duymamıştır. Peki nem başka bir yoldan aktığında da her durumda yorgunluk olur mu? O zaman yorgunluk artık hareketten doğmuş olmazdı. Yoksa bu zorunlu değildir, * daha çok bir tür ağrı eşlik eder. Nitekim otururken, ayakta dururken, yatarken, yani hep aynı duruşta kalırken de yorulduklarını söylerler; baskı da ağrı verir, çünkü bir tür sıkıştırma ve vuruş gibidir.

1.3

Ὡς δʼ ἁπλῶς εἰπεῖν ἐν τοῖς καμπτομένοις μέρεσι μάλιστα καὶ νευρωδεστάτοις ὅταν τις σύντηξις ἐπὶ τὰ νεῦρα καὶ τὰς καμπὰς ἔλθῃ· καὶ ἡ βαρύτης ἀπὸ ταύτης. Διὸ καὶ οὐδεὶς πώποτε τὴν γαστέρα ἐκοπίασεν οὐδὲ τὴν κεφαλήν. Ἆρα δὲ ὅταν καὶ ἄλλως πως ἡ ὑγρότης ἐπιρρυῇ πάντως κόπος; οὐ γὰρ ἂν ἔτι διὰ τὴν κίνησιν. Ἢ τοῦτο μὲν οὐκ ἀναγκαῖον * ἀλλὰ μᾶλλον πόνος τις ἀκολουθεῖ· καὶ γὰρ καθήμενοι καὶ ἑστῶτες καὶ κατακείμενοί φασι κοπιᾶν καὶ ἐν τῷ αὐτῷ σχήματι· καὶ ἡ πίεσις ἐπίπονον, οἷον γὰρ θλίψις καὶ πλήγη τις.

1.4Bazen tokluktan, uykusuzluktan ve nezleden de yorulduklarını söylerler; ama bunların hepsi de bir bakıma nem fazlalığıdır. Tokluk vücut [besine] galip gelemediği için böyledir; uykusuzluk sindirimi engeller; nezle ise açıkça bir erime, kısaca bir nemdir. Öyleyse bunlar yorgunluk mudur, yoksa sindirilmemişlik ya da uykudan sonra olan gibi bir hâl midir? Çünkü insanlar erime yüzünden ağırlık duyarlar.

1.4

Ἀλλʼ ἐνίοτε δὴ καὶ ὑπὸ πλησμονῆς καὶ ἀγρυπνίας καὶ ὑπὸ κατάρρου φασὶ κοπιᾶν· ἅπαντα δέ πως καὶ ταῦτα πλῆθος ὑγρότητος. Ἥ τε γὰρ πλησμονὴ ⟨μὴ⟩ κρατοῦντος τοῦ σώματος, ἥ τε ἀγρυπνία κωλύει τὴν πέψιν, ὅ τε κατάρρους φανερά τις σύντηξις ἢ ἁπλῶς εἰπεῖν ὑγρότης. Πότερον οὖν κόπος ταῦτα ἢ ὠμότης ἢ διάθεσις, ὥσπερ καὶ ἐκ τῶν ὕπνων συμβαίνει; βαρύνονται γὰρ διὰ τὴν σύντηξιν.

1.5Yahut yorgunluğun birden çok sebepten doğmasına hiçbir engel yoktur. Çünkü bazen vücut iyice kurumuşken ve hiçbir yerde nem yokken de yorulurlar; hatta denebilir ki en çok bunlar yorulur. Meğer ki biri bu parçalarda bir erime bulunduğunu söylesin. Zira yalnızca nem akıntısı olunca her durumda yorgunluk olmaz; örneğin oturdukları yerde dizleri ve ayakları şişen su toplamış hastalarda olmaz. Vücut nemlenip ağırlaştığında da her zaman olmaz; çünkü bu, güney rüzgârlı havalarda hemen herkesin başına gelir.

1.5

Ἢ οὐδὲν κωλύει διὰ πλείους αἰτίας γίνεσθαι τὸν κόπον. Ἐπεὶ ἐνίοτε καὶ κατεξηραμμένου τοῦ σώματος καὶ οὐδεμιᾶς ὑγρότητος ὑπαρχούσης οὐδαμοῦ κοπιῶσι καὶ μάλιστά γʼ ὡς εἰπεῖν οὗτοι. Πλὴν εἴ τις * ἐν τούτοις τοῖς μέρεσι λέγοι τὴν σύντηξιν ὑπάρχειν· ἐπεὶ ὅταν γε ἁπλῶς ὑγρότητος ἐπιρροὴ γένηταί τις οὐ πάντως κόπος ὥσπερ τοῖς ὑδρωπιῶσι τοῖς ἐπὶ καθέδρας ὧν τὰ γόνατα καὶ οἱ πόδες οἰδοῦσιν. Οὐδὲ γὰρ ὅλως ὅταν ὑγρανθῇ καὶ βαρυνθῇ τὸ σῶμα· σχεδὸν γὰρ πᾶσι τοῦτο συμβαίνει ἐν τοῖς νοτίοις.

1.6Bunları kesin çizgilerle ayırmak zordur. Tedaviler ise bir bakıma hem hastalık hâllerine hem de birbirine zıt görünebilir: bir yanda, hâl nemde ve erimede olduğuna göre, banyolarla ve içeceklerle nemlendiren tedavi; öbür yanda atasözünde dendiği gibi yorgunluğu yorgunlukla gideren tedavi. Ama zıt değillerdir. Kurumuş ve erimiş olan yumuşatılmaya muhtaçtır; [nemlendirme] de rahatsızlık vereni birçok yoldan, hem etten hem mesaneden dışarı atar. Hareket ve zahmet ise bütün erimiş maddeyi kurutur ve pişirip olgunlaştırır. Yalnız bu tür tedaviler herkese ve her durumda değil, rahatsızlığın başlangıcı büyük olmayan ve büyük bir sebepten doğmamış olanlara uygundur.

1.6

Ταῦτα μὲν οὖν ἄγαν διορίσαι χαλεπὸν, αἱ δὲ θεραπεῖαι δόξαιεν ⟨ἂν⟩ ἐναντίαι πως εἶναι καὶ τῶν παθῶν καὶ ἑαυταῖς, οἷον ἥ τε καθυγραίνουσα καὶ λουτροῖς καὶ ποτοῖς εἴπερ ἐν ὑγρότητι καὶ συντήξει τὸ πάθος καὶ ⟨ἡ⟩ τῷ κόπῳ λύουσα τὸν κόπον κατὰ τὴν παροιμίαν. Οὐκ εἰσὶ δʼ ἐναντίαι· καὶ γὰρ μαλάξεως δεῖται τὸ κατάξηρον καὶ συντετηγμένον καὶ πλείοσι τύποις ἔκκρισιν ἐποίησε τοῦ λυποῦντος καὶ κατὰ σάρκα καὶ κατὰ κύστιν· ἥ τε κίνησις καὶ ὁ πόνος ἅπαν ἐξήρανε τὸ σύντηγμα καὶ ἐξέπεψε. Οὐχ ἅπασι δὲ οὐδὲ πάντως αἱ τοιαῦται τῶν θεραπειῶν ἀλλʼ οἷς μὴ μεγάλαι μηδʼ ἀπὸ μεγάλων αἱ ἀρχαί.

1.7Direnç gösteren sert zeminler yürürken de, koşarken de, yatarken de, otururken de daha çok yorar, çünkü daha çok darbe ve baskı yaparlar. Belki de daha çok gerginlik yaratırlar; böylesi de daha yorucu görünebilir. Öte yandan, oturulan ve yatılan yerlerde esneyip boyun eğen [döşek] ağırlığı bir kez alınca artık boyun eğmez; dolayısıyla onun da sert zemin gibi sıkıştırması gerekirdi.

1.7

Τὰ δʼ ἀντίτυπα καὶ σκληρὰ μᾶλλον ποιεῖ κόπον καὶ ἐν πορείᾳ καὶ ἐν δρόμῳ καὶ ἐν κατακλίσει καὶ ἐν καθέδρᾳ διὰ τὸ μᾶλλον ποιεῖν πληγὴν καὶ πίεσιν. Τάχα δ' ἴσως καὶ τὴν συντονίαν πλείω· κοπιαρώτερον δʼ ἂν τὸ τοιοῦτο δόξειεν. Ἀλλʼ ἔν γε ταῖς καθέδραις καὶ ταῖς κατακλίσεσι τὸ ὑπεῖκον καὶ ἐνδιδὸν ὅταν ἅπαξ λάβῃ τὸ βάρος οὐκέτι ὑπείκει· ὥστε καὶ τοῦτο ἐχρῆν ὁμοίως ἀποπιέζειν.

1.8Ama bu doğru değildir. Böyle şeyler tabiatça sıkışabilir oldukları için her zaman bir ölçüde boyun eğer; nitekim alttaki şeyin böyle olduğu, üstünde uzun süre kalınınca açıkça görülür. Yorgunluğu yapan, sıkışmayan ve basınca hiç boyun eğmeyen şeylerdir. Ayrıca kişi hareket edip dönerken öbürleri boyun eğer ve bir değişiklik yaratır, bunlar ise yaratmaz.

1.8

Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτʼ ἀληθές. Ἀεὶ γὰρ ἔχει πως τὰ τοιαῦτα ἔνδοσιν ὡς πιεστὰ τῇ φύσει· ἐπεὶ καὶ δῆλον ἐν τῷ πλείονι χρόνῳ ποιεῖ τὸ ὑποκείμενον ὅτι τοιοῦτον. Τὰ δʼ ἀπίεστα καὶ μηδὲν ἐνδιδόντα τῇ θλίψει ποιεῖ τὸν κόπον. Ἔτι κατὰ τὴν κίνησιν καὶ τὴν τροπὴν τἆλλʼ ἐνδίδωσι καὶ ποιεῖ τινὰ μεταβολὴν, τὰ δὲ οὔ.

1.9Bu sebeplerle düz yüzeyler çukur olanlardan, tümsek olanlar da düz olanlardan daha yorucudur: ağırlık tek bir yerde toplandığı için sıkışma daha şiddetli olur ve ağrıyı büyütür. Yani tümsek olan düzden, düz olan da çukurdan daha yorucudur.

1.9

Διὰ ταῦτα δέ πως καὶ τὰ ἐπίπεδα τῶν κοίλων κοπιαρώτερα καὶ τὰ κυρτὰ τῶν ἐπιπέδων· ἡ γὰρ θλίψις σφοδρότερον ποιεῖ καὶ μείζω τὸν πόνον ἐφʼ ἕνα τόπον ἀθροιζομένου τοῦ βάρους. Τὸ μὲν οὖν κυρτὸν τοῦ εὐθέος τοῦτο δὲ μᾶλλον τοῦ κοίλου.

1.10İnsanlar neden baldırlardan çok uyluklarında yorgunluk duyar? Çünkü ağrı en çok bitişik olanın birbirinden ayrılmasından doğar; uyluk ise daha bitişik, daha bütünleşik bir yapıdadır. Aynı zamanda sinirlerin ayrılması da ondadır ve atık maddeyi barındıran bölgeye daha yakındır. Bu yüzden hareket sebebiyle sıcaklık aşırı olunca uyluklar [atığı] daha çok ve daha bol çeker. Parçaların birbirine asılı olmasının sinirlerle damarları ortak bir etkilenmeye soktuğu, kasıkta çıkan bez şişliklerinden de anlaşılır: aşağıdaki parçalar yaralanınca şişlik buraya çıkar.

1.10

Διότι δὲ τοὺς μηροὺς ἢ τὰς κνήμας μᾶλλον κοπιῶσιν; ὅτι μάλισθʼ ὁ πόνος τῇ τοῦ συνεχοῦς διαστάσει· συνεχέστερος δὲ καὶ συμφυέστερος ὁ μηρὸς, ἅμα δὲ καὶ ἡ τῶν νεύρων διάστασις [καὶ] ἐν τούτῳ, καὶ ἐγγυτέρω τοῦ τόπου τοῦ ἔχοντος τὸ περίττωμα. Διόπερ ἂν ὑπερβάλλῃ τῇ θερμότητι διὰ τὴν κίνησιν ⟨ἐπισπῶσιν οἱ μηροὶ⟩ μᾶλλον καὶ πλεῖον. Ὅτι δὲ ἡ ἀνάρτησις ποιεῖ συμπάθειαν τῶν νεύρων καὶ φλεβῶν καὶ ἐκ τῶν βουβώνων δῆλον· πληγέντων γὰρ τῶν κάτωθεν ἐνταῦθα βουβῶνες.

1.11Neden yokuş aşağı inerken en çok uylukları, yukarı çıkarken ise baldırları ağrır? Çünkü çıkışta ağrı vücudu kaldırmaktan gelir; vücut epey ağır bir yük olur. Bütün ağırlığın bindiği ve kaldırmayı onunla yaptığımız parça en çok ağrır; baldır da böyledir: en uçta bir uzunluğu vardır, ayak gibi genişliği yoktur, bu yüzden sallanır. Yükü taşıyanlar nasıl en çok omuzlarını ağrıtırlar, * çünkü yük onun üzerindedir, baldırlar da öyle ağrır.

1.11

Διότι δὲ καταβαίνοντες μὲν κατάντη τοὺς μηροὺς μάλιστα πονοῦσιν, ἀναβαίνοντες δὲ τὰς κνήμας; ὅτι κατὰ μὲν τὴν ἀνάβασιν ὁ πόνος τῷ αἴρειν τὸ σῶμα· φορτίον γὰρ γίνεται ἱκανόν· ᾧ οὖν ἅπαν ἐπίκειται τὸ βάρος καὶ ᾧ αἴρομεν τούτου μάλισθʼ ὁ πόνος, ἡ δὲ κνήμη τοιοῦτον· ἔσχατον γὰρ ἔχει μῆκος καὶ οὐχ ὥσπερ ὁ ποὺς πλάτος, διόπερ σαλεύεται. Καθάπερ οὖν ὑπὸ τοῦ βάρους τὸν ὦμον μάλιστα πονοῦσιν * ὥστε ἐπὶ τούτῳ ἔχουσι τὸ βάρος ὁμοίως καὶ τὰς κνήμας.

1.12İnerken ise ağrı vücudun öne düşmesinden ve tabiatına aykırı biçimde ileri itilmesinden gelir; dolayısıyla vücudun en çok üstüne düştüğü ve sarstığı parça en çok ağrır. Çıkarken baldır nasıl daha çok sıkıntı çekiyorsa, inerken de bütün vücudu tutup kaldıran uyluk öyle çeker. Ama genel olarak ağır şeyler aşağı doğru gittiği için çıkmak inmekten daha zordur. Göğüs çevresindeki yorgunluklar aşağıdakilerden daha ağırdır, çünkü soluk alıp verilen bölgeye daha yakındırlar; böylece kolayca iltihaplanmaya ortak olurlar, bu da ateştir. Bacaklardan gelen iltihap ise uzakta kalır, çünkü daha çabuk söner.

1.12

Ἐν δὲ τῷ καταβαίνειν ὁ πόνος τῷ ἐπιπίπτειν τὸ σῶμα καὶ προωθεῖν παρὰ φύσιν, ὥστε καὶ ᾧ μάλιστα ἐπιπίπτει καὶ σαλεύει τούτῳ μάλιστα καὶ ποιεῖ τὸν πόνον. Ὡς οὖν ἡ κνήμη μᾶλλον ἐν τῷ ἀναβαίνειν κακοπαθεῖ, οὕτως ὁ μηρὸς ἐν τῷ καταβαίνειν ἐξαίρων τὸ σῶμα ὅλον. Ἁπλῶς δὲ τὰ βάρη κάτω φέρεται ὥστε χαλεπώτερον τὸ ἀναβαίνειν τοῦ καταβαίνειν. Χαλεπώτεροι δʼ οἱ περὶ τὸν θώρακα τόποι τῶν κάτω, διότι ἐγγυτέρω τοῦ πνευματικοῦ τόπου· συμβαίνει οὖν ταχὺ συνεκφλεγμαίνειν, τοῦτο δὲ ὁ πυρετός· ἡ δʼ ἀπὸ τῶν σκελῶν φλεγμονὴ πόρρω διὰ τὸ ἀπομαραίνεσθαι θᾶττον.

1.13Kolu boşluğa savurmak, bir taş ya da başka bir ağırlık atmaktan daha yorucudur, çünkü daha çok çekilme ve bitkinlik yapar. Zira kol bir şeye dayanmaz; oysa atan kişi elindeki kütleye dayanır, pentatloncu sıçrama ağırlıklarına, kollarını sallayarak koşan da bileklerine dayanır. Bu yüzden ağırlık tutan, tutmayandan daha uzağa sıçrar; kollarını sallayan, sallamayandan daha hızlı koşar; taş atan da ağırlık sayesinde kolunu daha az ani bir çekilmeyle zorlar.

1.13

Τῷ δὲ βραχίονι κοπιαρώτερον διὰ κενῆς ῥίπτειν ⟨ἢ⟩ λίθον ἢ ἄλλο τι βάρος διότι σπασματωδέστερον καὶ καματωδέστερον. Οὐ γὰρ ἀπερείδεται καθάπερ ὁ βάλλων πρὸς τὸν ἐν τῇ χειρὶ ὄγκον καὶ ὥσπερ ὁ πένταθλος πρὸς τοὺς ἁλτῆρας ⟨καὶ ὁ θέων παρασείων [πρὸς] τὰς χεῖρας⟩ καὶ τοὺς καρπούς. Διὸ ὁ μὲν μεῖζον ἅλλεται ἢ μὴ ἔχων, ὁ δὲ θᾶττον θεῖ ἢ μὴ παρασείων, ὁ δὲ ἧττον σπᾶται προπετῶς διὰ τὸ βάρος.

1.14Kısa yürüyüşler uzunlardan, düz yerdekiler engebeli yerdekilerden daha yorucudur, çünkü sık sık durmak gerekir; aynı duruşta kalmak ise zor ve yorucudur. İnsanların düz yerlerde hem daha çok yorulup hem de engebeli yerlerdekinden daha hızlı yürümeleri de buna aykırı değildir. Zira aynı duruşta kalmak daha yorucudur; aynı sürede ayağı daha az yükseltmeyi gerektiren yürüyüş ise daha hızlıdır. Düz yerdeki yürüyüş de böyledir. Her adımda olan küçük şey, adımlar çoğalınca büyük olur.

1.14

Οἱ δὲ βραχεῖς περίπατοι κοπιαρώτεροι τῶν μακρῶν καὶ οἱ ὁμαλοὶ τῶν ἀνωμάλων, ὅτι πολλάκις ἵστασθαι συμβαίνει· τὸ δʼ ἐν τῷ αὐτῷ σχήματι χαλεπὸν καὶ κοπῶδες. [Οὐδέν] οὐδʼ ἐκεῖνο ὑπεναντίον ὡς κοπιῶσί τε μᾶλλον ἐν τοῖς ὁμαλέσι χωρίοις καὶ θᾶττον βαδίζουσιν ἢ ἐν τοῖς ἀνωμάλοις. Κοπιαρώτερον μὲν γὰρ τὸ ἐν ⟨τῷ⟩ αὐτῷ σχήματι, θάττων δʼ ἡ βάδισις ἡ ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ ἐλάττω τὴν ἀναφορὰν ἔχουσα. Τοιαύτη δʼ ἡ ἐν τῷ ὁμαλῷ. Τὸ δὲ παρʼ ἑκάστην πορείαν γινόμενον ⟨μικρὸν πολὺ⟩ γίγνεται παρὰ τὰς πολλάς.

1.15Peki neden düz yerlerdeki yürüyüşler uzun olduklarında engebeli yerdekilerden daha yorucu, kısa olduklarında ise daha az yorucudur? Çünkü yorgunluğu hem çok hareket yapar hem şiddetli hareket. Şiddetli olan sarsıntılı harekettir, çok olan ise kesintisiz ve tekdüze olan. Yokuşlu yerlerde, yol uzunsa, değişiklikler dinlendirir; düz yerlerde ise duruşun hep aynı kalması hareketi bölmez, tersine onun kesintisiz olmasına yardım eder. Yürüyüş kısa olunca hareketin çokluğundan yorgunluk doğmaz; ama aşağı ile yukarı arasındaki değişikliğin şiddetli ve zıt olması yorgunluk yapar. Yokuşlu yerlerdeki yürüyüş böyledir; ovalarda ise tersi olur.

1.15

Διότι δὲ μακροὶ μὲν ὄντες οἱ περίπατοι ἐν τοῖς ὁμαλέσι κοπιαρώτεροι τῶν ἀνωμάλων οἱ δὲ βραχεῖς ἀκοπώτεροι; ἢ ὅτι ἥ τε πολλὴ κίνησις ποιεῖ κόπον καὶ ⟨ἡ⟩ ἰσχυρά· τοιαύτη ⟨δὲ ἡ⟩ σπασματώδης· πολλὴ δʼ ἡ συνεχὴς καὶ ὁμοία. Ἐν μὲν οὖν τοῖς ἀνάντεσιν· ἂν ἔχωσι μῆκος αἱ μεταβολαὶ ποιοῦσιν ἀνάπαυσιν, ἐν δὲ τοῖς ὁμαλέσιν ἡ ὁμοιότης τοῦ σχήματος οὐ διαλαμβάνει ἀλλὰ συνεργάζεται πρὸς τὸ συνεχῆ τὴν κίνησιν εἶναι. Ὅταν δʼ ᾖ βραχεῖα διὰ μὲν τὸ πλῆθος τῆς κινήσεως οὐ γίνεται κόπος, διὰ δὲ τὸ τὴν μεταβολὴν ἰσχυρὰν εἶναι καὶ ἐναντίαν τῶν κάτω καὶ ἄνω ποιεῖ κόπον. Τοιαύτη δὲ ἡ ἐν τοῖς ἀνάντεσιν· ἐν δὲ τοῖς πεδίοις τοὐναντίον.

1.16Yorgun olanlar neden uykuda meni boşaltır? Çünkü erime yüzünden vücutları sıcak ve nemlidir; böyle bir hâl de meni üretmeye elverişlidir. Bitkinlikten sırtüstü yatarlar; bu duruş vücudu en dengesiz hâle getirir ve boşalmaya yardım eder. Daha çok uyurlar ama aynı miktardaki besini daha az sindirirler, oysa uyku sindirimi kolaylaştırır. Bunun sebebi, besinle birlikte bol miktarda atık maddeleri de bulunmasıdır; bu atık ölçülü miktarda bile çok besinden daha zor sindirilir. Bu yüzden besine karışınca onun da sindirilmesini engeller. Uyku ise, sarhoşlarda olduğu gibi, daha çok nem ve sıcaklık fazlalığından gelir.

1.16

Διότι ἐξονειρωκτικοὶ οἱ κοπιῶντες; ὅτι θερμά τε καὶ κάθυγρα τὰ σώματα διὰ τὴν σύντηξιν, ἡ δὲ τοιαύτη διάθεσις σπερματική. Κατάκεινται δʼ ὕπτιοι διὰ τὴν ἔκλυσιν· ἐν τούτῳ γὰρ τῷ σχήματι μάλιστʼ ἄνισον καὶ πρὸς τὸν ἐξονειρωγμὸν συνεργεῖ. Συμβαίνει δʼ αὐτοῖς καθεύδειν μὲν μᾶλλον τὴν δʼ ἴσην τροφὴν ἧττον πέττειν — καίτοι ὁ ὕπνος πεπτικὸν, — ὅτι ἅμα τῇ τροφῇ περιττώματος ἔχουσι πλῆθος· ὃ καὶ αὐτὸ μέτριον ὂν δυσπεπτότερόν ἐστι πολλῆς τροφῆς. Διὸ καὶ ἀναμιγνύμενον κωλύει πέττεσθαι τὴν τροφήν. Ὁ δὲ ὕπνος μᾶλλον γίνεται ἀπὸ τοῦ πλείονος ὑγροῦ καὶ θερμοῦ καθάπερ τοῖς μεθύουσι.

1.17Bazıları kış yorgunluklarını yağla ovarak, yaz yorgunluklarını banyoyla tedavi etmeyi öğütler: kış yorgunluklarını değişiklikler ve titremeler yüzünden yağla; yazınkileri ise mevsimin kuruluğu yüzünden nemlendirerek. Yazın içeceklerle de daha çok nemlendirmek bu yüzdendir. Az yemek ikisi için de ortaktır ama yaza daha uygundur, çünkü mevsim yüzünden vücut yiyeceklerle ısınır.

1.17

Κελεύουσι δέ τινες τοὺς μὲν χειμερινοὺς ⟨κόπους⟩ ἀλείμματι, τοὺς δὲ θερινοὺς λουτρῷ θεραπεύειν, τοὺς μὲν διὰ τὰς μεταβολὰς καὶ φρίκας, τοὺς δὲ διὰ τὴν ξηρότητα τῆς ὥρας καθυγραίνειν· διὸ καὶ τοῖς ποτοῖς τοῦ θέρους μᾶλλον. Ἡ δʼ ὀλιγοσιτία κοινὸν μὲν οἰκειότερον δὲ τῷ θέρει· διὰ γὰρ τὴν ὥραν ὑπὸ τῶν σιτίων θερμαίνεται.

1.18Neden nemli vücutlar nemli olmayanlardan daha kolay yorulur? Çünkü daha zayıftırlar. Sert olan hem daha güçlüdür hem de daha az etkilenir; ama her türlü etkiye karşı değil. Kırılmaya, çatlamaya, ezilmeye ya da kopmaya karşı daha dayanıklı olan, daha yapışkan şeylerdir; bunların bazıları ise tabiatça yumuşak ve nemlidir. Yorgunluk çeken ve vuran hareketten doğar: yürüyüşteki değişiklikte her şey parçalar boyunca birbirine bağlı kalır, ama parçalar yerine konurken vücutların nemliliği yüzünden vuruş olur. Gerçekten de […] daha çok, […] yüzünden daha az vurulur; sert olanlarda ise durum tersinedir.

1.18

Διὰ τί δὲ τὰ ὑγρὰ σώματα κοπιαρώτερα τῶν μὴ ὑγρῶν; ἀσθενέστερα γάρ· τὸ δὲ σκληρὸν ἰσχυρότερον μὲν ἀπαθέστερον δὲ, οὐ πρὸς ἅπασαν ἀπάθειαν οἷον πρὸς θραῦσιν ἢ κάταξιν ἢ θλάσιν ἢ διάσπασιν ἀλλὰ τὰ γλισχρότερα, ὧν ἔνια μαλακὰ καὶ ὑγρὰ τὴν φύσιν. Ὁ δὲ κόπος ἐκ σπαστικῆς καὶ ἐκ πληκτικῆς κινήσεως· ἐν μὲν γὰρ τῇ μεταβολῇ τῆς πορείας πάντʼ ἔχει καὶ τὴν συνέχειαν παρὰ τὰ μέρη· ἐν δὲ τῇ θέσει τῶν μερῶν τύπτει διὰ τὰ ὑγρὰ τῶν σωμάτων. Καὶ γάρ τοι […] μᾶλλον καὶ τύπτεται ἧττον διὰ […] τὰ δὲ σκληρὰ τοὐναντίον.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…